.
[←1] Một khu định cư và làm ăn của người nước ngoài tại khu vực hải cảng Kobe, được mở sau năm 1868.
[←2] Sáu chiểu Nhật (tatami) tương đương khoảng 10m.
[←3] Leo Gregorovich Sirota (1885-1965), nghệ sĩ dương cầm người Do Thái sinh ở KamianetsPodilskyi,nay thuộc Ukraine.
[←4] Còn gọi là “shamisen”, một loại nhạc cụ của Nhật Bản có nguồn gốc từ đàn đáy tam huyền của Trung Quốc.
[←5] Một hình thức biểu diễn âm nhạc truyền thống của Nhật Bản, trong đó người biểu diễn vừa hát vừa chơi đàn samisen.
[←6] Nguyên tác Teinosuke nói tiếng Anh, nghĩa là: “E rằng cô không định mời chúng tôi tối nay.”
[←7] “Tại sao không? Chúng tôi đã mời các vị tối nay, chúng tôi còn đợi các vị nữa.”
[←8] Một truyện ngụ ngôn Nhật Bản.
[←9] Kagawa Kageki (1768-1843) nhà thơ và học giả người Nhật.
[←10] Tiếng Đức trong nguyên tác: Bọn Pháp, bọn Pháp!
[←11] Tiếng Đức trong nguyên tác: Cám ơn.
[←12] Tiếng Đức trong nguyên tác: Tạm biệt.
[←13] Tiếng Đức trong nguyên tác: Tới đây.
[←14] Tiếng Đức trong nguyên tác: Một, hai, ba, bốn.
[←15] Tiếng Đức trong nguyên tác: Nhanh nào! Nhanh nào! Thôi nào Rumi. Chưa được.
[←16] Yudôfu trong tiếng Nhật nghĩa là đậu phụ nóng, đọc trại cách phiên âm kiểu Nhật của Rudolf là Rudôfu.
[←17] Sudôfu nghĩa là đậu phụ chua.
[←18] Kịch kabuki ở nhà hát được diễn làm suất diễn vào ngày, bắt đầu từ 11h trưa và vào chiều tối, bắt đầu từ 16h30. Mỗi suất diễn kéo dài chừng bốn tiếng đồng hồ, một suất có thể kết hợp diễn hai, ba vở kịch, giữa giờ có thời gian giải lao để khán giả ăn uống ngay trong rạp.
[←19] Theo tục lệ trong vòng 49 ngày kể từ ngày đưa tang, cứ một tuần lại làm một lễ cúng cho người mất.
[←20] Sekigahara là nơi xảy ra trận chiến ác liệt quyết định thắng thua giữa hai phe là Tokugawa và phe của Toyotomi (đại bản doanh ở Osaka). Phe Tokugawa chiến thắng, lập ra chế độ Mạc Phủ.
[←21] Lạn Kha: rìu mục, đây là cái tên đặt theo sự tích về anh tiều phu Vương Chất lên núi đốn củi gặp tiên đánh cờ.
[←22] Lời bài hát trích trong bài Dạ khúc. (Nhạc: Schubert - Lời: nhạc sĩ Phạm Duy.)
[←23] Năm 1872, Chính phủ Meiji ban hành luật Nikujiku Saitai, quyết định cho phép các nhà sư Phật giáo được tự do ăn thịt và kết hôn.
[←24] Bấy giờ điện thoại đường dài ở Nhật Bản giới hạn mỗi cuộc chỉ trong vòng năm phút.
[←25] Kitchö nghĩa là “vận may”.
[←26] Kikkyö nghĩa là “cầu may”.
[←27] Là các quốc gia tại đồng bằng thấp của ba con sông Rhine, Meuse và Scheldt, gồm có Hà Lan, Bỉ và Luxemburg.
[←28] Mãn Châu quốc là chính phủ bù nhìn do tàn dư của triều đình Mãn Thanh lập ra với sự hỗ trợ của Đế quốc Nhật Bản, đứng đầu là Phổ Nghi, Hoàng đế cuối cùng của Thanh triều.
[←29] Taisei Yokusankai, hay Đại Chính Dực Tân Hội, là một tổ chức được thành lập bởi Thủ tướng/Hoàng thân Konoe Fumimaru, được lập ra để tuyên truyền chủ nghĩa dân tộc Nhật Bản.
