Bây giờ, Grin đang trong nhà xác của nhà tang lễ, ngay chính giữa khu vực nổi bật chứa mặt hàng bán chạy nhất trong tang lễ ở Mỹ. Nói cách khác, cậu đang đứng trong cuộc triển lãm thi hài của vị lãnh chúa vĩ đại đã từng ngự trị tại Nghĩa trang Smiley.
Tang lễ của Smiley Barleycorn được quyết định sẽ tổ chức trong hai ngày. Vào khoảng ba giờ chiều hôm sau khi phát hiện thi thể của Smiley, di hài đã được nhanh chóng đưa tới nhà xác, và bất chấp việc thông báo tin tức hết sức đột ngột, khách phúng viếng ngoài những người trong gia đình cũng bắt đầu tập trung tại đây. Tang lễ của một nhân vật có địa vị thế này thường sẽ được tổ chức sau đó vài ngày vì tính toán đến thời gian dành cho những người đến từ các vùng xa xôi hẻo lánh, nhưng bản thân Smiley trước đó đã yêu cầu phải tiến hành lễ tang trước khi có tuyết rơi nên John đã gấp gáp thực hiện.
Quan tài của Smiley được đặt ở phòng “Giấc ngủ hoàng kim” chiếm vị trí độc đáo và cao nhất trong số những phòng để xác của nhà tang lễ. Grin vừa đi lẫn giữa khách phúng viếng vừa quyết định đánh giá lại “phòng dành cho cái chết” tuyệt vời này.
Nội thất của “Giấc ngủ hoàng kim” hình thành bởi hai gian phòng là gian phòng chờ và gian để quan tài, được thiết kế theo phong cách mang hơi hướng Baroque [3] gợi cho người xem sự nhiệt tình ít nhiều quá mức của gia tộc Vanderbilt vốn luôn ngưỡng mộ Vua Louis XIV.
Những cột đá cẩm thạch sừng sững to lớn, mặt tường được trang trí có phần thái quá bởi đá khổng tước, vỏ sò hay vàng lá. Nhìn lên trên, các mái đua cũng được dán vàng lá, trần nhà phản chiếu ánh sáng lấp lánh của những lá vàng với các hình dạng khác nhau bằng cách đúc khối dày nặng, vẽ ra những câu chuyện đầy sức sống về Thần Jupiter [4] hay các vị thần Olympia khác.
Nhưng vượt lên tất cả, nó còn sở hữu những món đồ nội thất mang đậm đặc trưng phong cách kiến trúc Baroque, Bước qua gian phòng chờ là một tấm gương lớn được đặt bên trái tấm rèm satin màu đỏ ở chính diện. Đây là đồ vật tái hiện chiếc gương trong tay Filippo Parodi, trợ lý của Bernini - nhà điêu khắc kiêm kiến trúc sư xuất sắc thời bấy giờ. Thậm chí ở đây, phần viền của gương cũng lấp đầy các chi tiết trang trí mạ vàng. Thần Cupid khỏa thân, những sợi tua, bông hoa... lồng vào nhau và được hai đầu sư tử làm thành bệ đỡ vững chắc.
Những ai nhìn vào chiếc gương tráng lệ này chắc hẳn sẽ được nếm trải cảm giác ngạc nhiên. Trong gương phản chiếu một con đường hướng vào sâu bên trong và nếu đi vào đó, bạn có thể nhìn thấy hàng rào của thiên đường, nơi xuất hiện những nhân vật như thiên sứ, Adam và Eva. Nếu bạn nghi ngờ đôi mắt của mình khi nhìn khung cảnh này và nhìn chăm chú thêm một lần nữa, bạn sẽ còn ngạc nhiên hơn. Bởi bạn sẽ nhận thấy khung cảnh đó thực ra không phải hình ảnh được phản chiếu trong gương mà được vẽ ra. Chiếc gương là một bức tranh 3D được vẽ cực kỳ công phu. Lối đi vào sâu bên trong tiến tới thiên đường là lối đi giả tạo. Khi tạo ra hình trang trí không theo lẽ thường này, Smiley đã sung sướng mãn nguyện nói: “Đây chính là bản gốc mà cả Vanderbilt và Vua Louis XIV cũng không thể nghĩ ra.”
Gian phòng để quan tài nối tiếp sau cánh cửa thông với phòng chờ cũng mang hơi hướng phong cách Baroque, nhưng nó được đặc biệt yêu cầu pha trộn một chút phong cách Baroque La Mã trong thời kỳ đầu, hay nói cách khác là yêu cầu những thứ sẽ trở thành chí hướng vô hạn của tôn giáo, hơn là phong cách Baroque cung đình xa hoa.
Bước vào gian để quan tài, Grin bị vẻ lộng lẫy của kiến trúc ở đây cuốn hút.
Trần của căn phòng là một mái vòm tròn hình elip gợi nhớ đến thánh đường Baroque, đứng ở góc độ người xem, nó tái hiện hình ảnh các hành tinh xoay quanh quỹ đạo hình elip, có cảm giác chóng mặt nhẹ nhàng do sự vận động hai cực giữa tinh thần và thể xác. Từ trần nhà này, vô số những ống thủy tinh mảnh rủ xuống tỏa ra ánh sáng vàng dịu dàng. Từng chiếc từng chiếc ống thủy tinh của chùm đèn trang trí tượng trưng cho ánh sáng rót xuống từ trên trời. Đèn chùm này đại diện cho ánh sáng ân sủng tối cao của Đức Chúa Trời - thứ ánh sáng xuyên qua những đám mây tầng cao thường được gọi là chiếc thang của Jacob [5] . Việc trang trí căn phòng này chủ yếu được thực hiện theo lời khuyên của Tiến sĩ Hearst, ông đã lấy ý tưởng về chiếc đèn chùm ấn tượng này từ tác phẩm điêu khắc The Ecstasy of Saint Teresa (Niềm Cực Lạc Của Thánh Teresa) của Bernini.
Tuy nhiên, cảm giác ngây ngất có được từ chiếc đèn chùm này sẽ lập tức bị đóng băng khi bạn nhìn thấy bức tượng dựng đứng màu vàng to lớn được đặt ngay chính diện trong phòng. Ở đó tràn ra bóng tối u ám của thời Trung Cổ, đẩy lùi mọi thứ thuộc thời kỳ Baroque và Phục Hưng. Bức tượng mang hình dáng của vị vua thời Trung Cổ Francis de Sales, là mô hình khiến người yếu bóng vía khó lòng nhìn thẳng.
Trên môi, mũi, mắt, tai... của bức tượng thi thể này đều bị những con cóc bẩn thỉu bám dính kín mít, cánh tay khoanh trước ngực bị vô số con giun đất đâm lỗ chỗ và tự do chui ra chui vào. Khi thấy khó chịu và vô thức tránh tầm mắt khỏi đó, Grin đọc dòng chữ được khắc trên phần đế của bức tượng.
“Hãy nhìn ta. Cả già lẫn trẻ hãy nhìn ta cho rõ. Dáng vẻ sau cùng của chúng ta. Bất kể có địa vị thế nào, cả nam lẫn nữ, cả già lẫn trẻ đều không thể tránh khỏi. Hỡi những kẻ đáng thương, sao các ngươi vẫn ngạo mạn như vậy? Các ngươi chẳng hơn gì một đống tro tàn. Hãy nhìn ta. Một xác chết tỏa ra mùi hôi thối. Một khuôn mặt giun đất và cả tro tàn.”
Việc trưng bày bức tượng biểu thị quan điểm vô thường không kìm nén và thể hiện mức độ tàn nhẫn khi cơ thể đang phân hủy này ngay trong chính nghĩa trang cũng vấp phải hai luồng ý kiến trái chiều, nhưng Tiến sĩ Hearst - người mạnh mẽ giới thiệu nó, đã có một vài phán đoán về bản chất của bức tượng. Ở buổi tiệc trà mấy hôm trước, ông cũng đề cập một phần, nhưng nếu để ông lên tiếng, hẳn kết luận sẽ trở thành “đây chính là một bằng chứng cho sự chuộc tội”.
Vào thời kỳ các bức tượng như vậy được tạo ra, những vị vua này đang đắm mình trong những thú vui thế tục vi phạm cấm kỵ của Cơ Đốc giáo lúc bấy giờ. Vì thế, họ sợ hãi sự phán xét của Chúa vào lúc chết, nên họ đã lấy thân thể của mình nuôi giòi bọ, cố gắng chuộc lại những tội lỗi khoái lạc xác thịt trước đó. Và đó chính là sự ra đời của bức tượng xác người này.
Điều đáng ngạc nhiên là tâm tính cổ xưa chứa đựng trong bức tượng ghê rợn như thế đã được tiếp nhận ngay cả ở thời hiện đại. Đám đông dường như có thể bao dung mọi thứ, như những nhà kinh doanh của các công ty lớn đột nhiên hết lòng vì tôn giáo khi cận kề cái chết, vội vã tìm kiếm phương thức chuộc tội trong hiện tại.
Nhờ đó, phòng “Giấc ngủ hoàng kim” trở thành phòng dịch vụ được những vị khách sành sỏi đặc biệt ưa chuộng và bán chạy nhất của nghĩa trang. Do đó, nhà xác này cực kỳ thích hợp lấy làm nơi đặt thi hài Smiley, người đã trị vì như một lãnh chúa phong kiến ở Tombsville và từng có thể làm bất cứ điều gì mình muốn.
Giờ đây, bên dưới tượng xác người bi thảm của Francis de Sales, kẹp giữa dãy đèn đứng cao hai bên và trang trí xung quanh bằng nhiều vòng hoa, chiếc quan tài của Smiley được đặt yên ổn trong phòng.
Grin lần lượt nhìn ông nội Smiley trong quan tài và tượng xác người đang trong quá trình thối rữa, tự hỏi phải chăng cả ông nội và mình sau này cũng biến thành hình dạng kinh hoàng như thế.
Bản thân cậu không nhớ mình đã phạm tội lỗi khủng khiếp nào đến mức như vậy. Thế mà giờ cậu đang bị bắt phải thực hiện chức năng giống một mẫu vật tuyên truyền có thể cử động của bức tượng xác người kia. Grin đột nhiên tự hỏi chuyện gì sẽ xảy ra với ông nội Smiley.
Liệu ông có sống lại giống mình không? Có biến thành một tượng xác người biết đi lại không? Ông nội cũng phạm phải tội lỗi khủng khiếp như vậy sao?
Grin bị thôi thúc bởi cơn bốc đồng muốn ngay lập tức đi đến bên quan tài, đẩy những người thân họ hàng đến nói lời từ biệt ra và hét lên: “Smiley, ông dậy đi. Hãy tỉnh dậy và nói cho chúng cháu biết chuyện gì đang xảy ra với chúng cháu.”
“Ôi, chọn một quan tài quá tầm thường rồi.”
Từ phía sau Grin đột ngột vang lên giọng nói. Không biết từ bao giờ, Tiến sĩ Hearst đã về và đứng ở đó. Grin thở phào nói: “Ông tiến sĩ, cháu muốn nói chuyện với ông. Về cái chết của ông nội Smiley...”
Tiến sĩ cắt ngang lời của Grin: “Chờ một chút. Ở đây không ổn. Có thể nói chuyện trong phòng của ta vào buổi tối không?”
Grin không còn cách nào khác đành đưa mắt về phía quan tài của ông Smiley một lần nữa.
Ông nội cậu được đặt trong một chiếc quan tài bằng gỗ Mahogany có nắp đậy hai mảnh. Nó là quan tài hình chữ nhật với bốn góc được mài tròn, hai bên gắn tám tay cầm màu vàng và có trang trí ở phần đuôi. Đặc điểm của chiếc quan tài này là phần nắp phồng có thể mở chia ra làm hai phần trên dưới. Nói cách khác, nếu chỉ mở phần nắp trên, người ta chỉ có thể nhìn thấy nửa thân trên của thi thể được đặt bên trong. Quan tài này là sản phẩm được ưa chuộng trong các đám tang ở Mỹ, phù hợp với mục đích của tang lễ Mỹ là phải lộ ra khuôn mặt “giống như đang còn sống” của người chết. Tuy nhiên, chỉ vì kiểu quan tài đó là mặt hàng được ưa chuộng nên cũng có người cho rằng thật tầm thường nếu lấy nó làm quan tài cho lãnh chúa nghĩa trang vĩ đại.
Hiện tại, bên trong quan tài đang mở nắp có thể nhìn thấy khuôn mặt Smiley đang mỉm cười dịu dàng như thể mọi tội lỗi đã bị triệt tiêu hoàn toàn. Điều đáng ngạc nhiên là Smiley trong quan tài nhìn trẻ hơn tuổi thật khoảng hai mươi tuổi. Sau khi Grin rời khỏi phòng tẩm liệm, James vẫn tiếp tục dụng công trang điểm thi thể. Tóc và râu cũng được nhuộm đen, cùng với cặp kính gọng đồi mồi tròn kiểu cũ, không hề nghi ngờ nó chính là sự tái hiện bức chân dung treo trong đại sảnh của Smiley thời trung niên.
“Nhìn kiểu này trông y hệt “Groucho’ Marx nhỉ? Mang nụ cười nhếch mép như thể đang lên kế hoạch gì đó... Liệu có phải ông ấy sắp chui ra khỏi quan tài, thì thầm nói chuyện yêu đương giả dối với một góa phụ giàu có ngu ngốc không?”
Grin gật đầu hùa theo không suy nghĩ với lời nói không kiêng dè gì của Tiến sĩ Hearst. Quả thật cậu cũng thấy vậy. Nhưng so với điều đó, cậu bị thu hút bởi kỹ thuật hóa trang xác chết trên người ông Smiley hơn. Màu da vốn có vẻ quá trắng dưới ánh đèn huỳnh quang của phòng hóa trang lại tỏa ra sức sống tự nhiên dưới ánh sáng bổ trợ của nhà xác. Góc độ khuôn mặt hơi nghiêng về phía khách viếng cũng rất hoàn hảo.
Cả nụ cười nữa chứ. Ở đây đúng là lưu lại “một nụ cười được cẩn thận chế tạo cộp mác Nghĩa trang Smiley”. Cuối cùng, Smiley cũng nhận được một cái chết an tường có thể xem như một “giấc ngủ hoàng kim”. Grin rời mắt khỏi thi thể và khẽ khàng quay người. Ở phía cuối cùng, đằng sau đám đông đến viếng là bóng dáng của James đang nhìn chằm chằm vào thi thể qua vai mọi người với biểu cảm tràn đầy tự tin.
“Ta muốn James tẩm liệm cho xác của Tổng thống Kennedy [6] .” Tiến sĩ Hearst lẩm bẩm.
“Tổng thống Kennedy ạ?” Grin hỏi.
“Ừm, thi thể của Tổng thống Kennedy được Công ty Dịch vụ Tang lễ Gawler tẩm liệm tiêu tốn tận ba tiếng đồng hồ. Dù vậy, nắp quan tài của ngài tổng thống từ lúc được đặt trong sảnh tròn của Điện Capitol cho đến lúc được chôn cất đều không được mở ra.”
“Có lý do gì để nó không thể mở chứ nhỉ?”
“Tạp chí Time đưa tin nắp quan tài không được mở vì khuôn mặt của thi thể đã bị phá hủy nặng nề, nhưng nói sao nhỉ? Ta nghe được là công việc của Công ty Dịch vụ Tang lễ Gawler không tệ đến mức đó... Biết đâu có lý do đặc biệt quan trọng nào đó nên nắp quan tài của tổng thống mới không được mở ra chăng?”
Đến đây, Tiến sĩ Hearst nở một nụ cười ẩn ý: “Chà, nếu là một tay ướp xác có kỹ thuật tầm cỡ James, kể cả người đàn ông có nhảy úp mặt xuống từ Tòa nhà Empire State đi chăng nữa, vào buổi sáng lễ tang, anh ta cũng sẽ trở thành một sao nam của Hollywood thôi. Nếu James làm tẩm liệm cho Tổng thống Kennedy, chắc hẳn nắp quan tài sẽ được mở ra mà chẳng ai thắc mắc, và Hiệp hội Tang lễ Quốc gia cũng không phải gửi văn bản kháng nghị đến Nhà Trắng.”
“Có nghĩa nếu học theo tổng thống đóng nắp quan tài, nhà tang lễ để tăng doanh thu sẽ biến người tẩm liệm từ một nghệ thuật gia hạ xuống chỉ còn là một nhà xử lý phế thải?”
Trong lúc Grin và Tiến sĩ Hearst nói chuyện, những người thăm viếng lần lượt nói lời giã từ với Smiley, đám nhân viên cao tầng trong hiệp hội các công ty dịch vụ tang lễ của bang hay những người cùng nghề đều thốt lên “Thật tuyệt vời, ông ấy như thể vẫn đang sống vậy” và đưa ra lời khen ngợi không chút giấu giếm tới James. Dù nhận được lời khen cao nhất dành cho người làm nghề tẩm liệm thì từ góc độ của James, nó chẳng khác lời chào quanh năm suốt tháng là bao nên ông dùng thái độ đương nhiên để lắng nghe và bỏ đấy.
Grin để ý có hai người lạc loài lẫn lộn trong đám người tới viếng này. Một người là Heiji Nanga, người vừa được tuyên bố là cộng sự với John mấy ngày trước. Vốn đã thấp, ông ta lại càng cúi thấp hơn, dạo một vòng trao danh thiếp và “hàng khuyến mại gặp mặt” cho những chính trị gia hay giới quyền lực của bang đang tham dự lễ tang. Quà tặng của Nanga là miếng dán sưởi dùng một lần của Nhật. Đây là đồ vật sẽ tỏa nhiệt khi bạn lắc túi có chứa than hoạt tính. Với Grin, người đã chết nên thân nhiệt thấp và không thể bắt tay tùy ý, đó sẽc là một món bảo vật quý giá không ngờ tới, nhưng John, người nhận được nó, dường như lại nhăn mày vì khó chịu với hành vi tạo quan hệ không biết xấu hổ của người đồng minh này của mình.
Một kẻ dị giáo nữa có vẻ vẫn khá dễ chấp nhận. Là một người đàn ông làm về chế biến thịt đến từ Texas từng được Smiley chăm sóc và hỗ trợ. Ông tình cờ đến Marbletown vì công việc và biết được cái chết của Smiley. Người đàn ông Texas bị choáng ngợp bởi bầu không khí ảo mộng của nhà xác và trở nên căng thẳng. Ông ta ấn chặt chiếc mũ cao bồi quá khổ vào ngực chiếc áo sơ mi lao động của mình, tiến lại bên cạnh quan tài với thái độ thấp thỏm. Khi ông nói lời tạm biệt với Smiley, đã có điều gì xảy ra khiến James vốn đang tràn đầy tự tin như bị đẩy xuống vực sâu muôn trượng.
Người đàn ông bắt đầu nói với Smiley với khuôn mặt đỏ bừng: “Ngài Smiley, tôi rất bất ngờ vì sự việc đột ngột này. Tôi... là Smith đây. Thực sự, chết là hết. Thật đáng thương. Là thi thể đây mà. Đúng là nếu chết rồi, con người hay lợn cũng đều biến thành thịt cứng thế này...”
Từ “thi thể” và “thịt cứng” khiến bên trong nhà xác yên ắng kỳ lạ. Biểu hiện ngây thơ không có ý gì khác của Smith chẳng khác gì sự báng bổ với những người làm dịch vụ tang lễ kiêu hãnh. John và James xanh mặt. Ngay sau đó, John rẽ ra khỏi đám đông những khách viếng và tóm chặt lấy vai của Smith từ phía sau: “Ngài Smith có vẻ hơi choáng váng. Nào, mời ngài qua bên kia nghỉ ngơi đi. Chắc ngài sốc lắm.”
Nói đoạn, John đưa ông Smith, người đang bối rối không biết nói gì ra ngoài hành lang. James ở lại phía sau, mí mắt run rẩy như bị bệnh thần kinh và tuyên bố với khách đến viếng bằng giọng nghèn nghẹn như bị siết chặt cổ họng: “Người đã khuất xin phép rời đi một lát để chỉnh trang lại. Vì vậy, xin quý vị hãy ở nguyên như vậy và đợi trong chốc lát...”
James rõ ràng đã chịu cú sốc lớn về tinh thần.
