“Nếu cứ thế này, cái chết của ông Smiley sẽ được kết luận là tự sát phải không?” Grin chán nản nói: “Như vậy, sự thật về việc cháu vô tình bị giết cũng...”
“Nếu cháu cứ im lặng thì đúng vậy.” Tiến sĩ Hearst nhún vai: “Ngày mai, Smiley sẽ được chôn cất, đồng thời cái chết của cháu hẳn cũng sẽ bị chôn vùi.”
Sau bữa tối, trong phòng của Tiến sĩ Hearst, Grin trước tiên bắt đầu nói về những thay đổi ở cơ thể và ý thức của mình, nhưng sau tất cả, cậu nhanh chóng đề cập đến suy tính về cái chết của ông nội Smiley. Grin yếu ớt lên tiếng: “Đáng lẽ cháu nên nói rõ ràng với cảnh sát.”
“Gì vậy? Cháu đang hối hận đấy à?”
“Trong bản ngã của cháu... nếu vì cháu đã không công bố cái chết của mình khiến ông Smiley phải chết thì cháu có hối hận.”
“Hừm, người chết thấy có trách nhiệm cũng vô ích thôi. Dù thế nào, Smiley cũng chẳng còn sống được bao lâu nữa, cũng không thể bắt đầu than thở về những gì đã xảy ra. Thay vào đó, sao cháu không tập trung giải quyết bí ẩn này?”
Ngay từ đầu, Grin cũng định làm vậy. Bây giờ, Grin cũng không thích bản thân bị gửi đến Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh, cậu muốn tự làm rõ sự thật về cái chết của mình. Khi nói vậy, Grin lại bị Tiến sĩ Hearst khiển trách “Người chết làm gì có tâm tư”, nhưng dẫu sao, nếu chuyên tâm vào điều gì đó, ít nhất cậu có thể quên đi tình trạng đáng thương của bản thân. Grin đột nhiên nghĩ con người có đang làm điều tương tự khi họ còn sống hay không.
“Có vẻ cháu chỉ có thể làm vậy. Nếu làm thế, có lẽ cháu sẽ quên đi việc mình đã chết. Những người đang sống cũng đều vậy cả. Cái chết sẽ đến với bất cứ ai. Nhà vua đang uống rượu trong cung điện hay những cậu trai đang đổ dầu vào xe ở trạm xăng đều như nhau. Bởi thế, con người làm gì đó để quên đi nỗi tuyệt vọng không ai có thể tránh khỏi đó. Làm việc, tập thể thao, vui chơi... Phải chăng sống, suy cho cùng chỉ toàn là giải trí?”
“Nhân sinh không hơn gì sự giải trí à? Cháu có biết gốc của từ ‘thể thao’ là ‘mang đi’ không? Bởi chính khoảnh khắc khi một người vung gậy đánh golf thì Pascal đang đắm chìm trong sự uyên thâm của triết học như gió sẽ thổi đi đâu. Đó gọi là ‘một cú đánh cướp đi tất cả linh hồn vĩ đại’.”
Tiến sĩ Hearst có vẻ khá thư thái khi bắt chước động tác vung gậy golf. Vừa nghĩ thầm cú lắc lư vung gậy đó chẳng thể cướp đi linh hồn của bất cứ ai, Grin vừa cố gắng lái câu chuyện về hướng ban đầu: “Tóm lại, cháu vẫn chưa biết ở đâu và bằng cách nào chất độc đã được trộn lẫn vào. Có thể thấy cái chết của ông Smiley cũng rất bất khả thi.”
“Bất khả thi á? Hừm, là việc cửa được khóa từ bên trong à? Là một vụ án trong căn phòng kín. Giả sử hung thủ có trong phòng và ép Smiley uống thuốc độc, ta phải giải đáp được bí ẩn của căn phòng kín nhỉ? Nhưng nếu cách làm là để Smiley tự nguyện uống hoặc vô tình uống thuốc độc, vậy hung thủ cũng có thể không cần ở trong phòng. Cũng có khả năng tự bản thân Smiley khóa cửa trước khi uống thuốc độc, hoặc là sau khi uống, do asen không phải chất độc có tác dụng nhanh nên ông ấy có thể đi khóa cửa trong khoảng thời gian chờ chết. Nghĩ như vậy có vẻ tự nhiên hơn đúng không? Vì ổ khóa hình trụ được khóa rất chắc chắn trên cửa, chốt trượt của dây xích cũng cài cẩn thận và chìa khóa cửa đặt trong ngăn kéo của bàn làm việc trong phòng. Sẽ rất khó thực hiện thủ thuật ở đây, vả lại, ta cảm thấy nếu hung thủ đã có kế hoạch đầu độc bằng asen, làm vậy cũng chẳng có mấy ý nghĩa.”
“Vậy nếu giả thiết sau màn ‘kịch’ lâm chung kia, có ai đó ở lại đưa cho ông ấy asen giả vờ đây là thuốc tốt và bảo ông ấy hãy uống vào buổi tối thì...” Gin cau mày: “Tuy nhiên, nếu làm vậy, chuyện đánh máy bài từ biệt đó là sao? Giả sử hung thủ có thể đặt sẵn túi chứa asen vào tủ trước đấy nhưng sẽ rất khó để có thể đặt bức thư đó trên bàn phụ mà ông Smiley không biết, đúng không? Hơn nữa, khi phá cửa, bức thư đó đã ở trên bàn rồi. Cháu nhìn thấy nó. Chắc chắn loại trừ trường hợp ai đó đã để nó vào sau khi phá giải tình trạng đóng kín của căn phòng.”
“Chà, đúng vậy. Nếu giả định lời văn trong thư từ biệt đó xuất phát từ hung thủ, chúng ta lại phải suy nghĩ về bí ẩn căn phòng kín à? Thật đau đầu.”
“Lời văn trong thư từ biệt đó liệu có phải thật không nhỉ?”
“Dường như những lời văn vụng về và bịp bợm đúng là thứ Smiley có thể viết ra thật. Chữ ký cũng có vẻ là thật. Giả sử lời văn do hung thủ dùng máy đánh chữ viết ra, vậy hắn làm thế nào để Smiley ký vào đó?”
“Trong nội dung của bức thư từ biệt đó không ghi ngày tháng. Cho đến lúc lâm chung, ông Smiley đã lặp lại không biết bao lần như tập dượt diễn kịch còn gì? Liệu có phải bản đánh máy do ông Smiley tạo ra khi ông giả định mình sẽ tự sát từ rất lâu trước đó? Hung thủ biết điều này và bí mật lấy nó, sau đó bắt chước hoàn cảnh y chang và thực hiện đầu độc chẳng hạn...”
Tiến sĩ Hearst trề môi, nói: “Quả là một ý tưởng thú vị. Vụ chữ ký coi như đã được giải thích. Nhưng việc bức thư được đặt trên bàn phụ trong căn phòng kín vẫn là một bí ẩn. Nếu cháu không bị độc chết, vậy sự việc của Smiley có thể được thu xếp như một vụ tự sát gọn ghẽ nhưng...”
“Ông đừng đùa!” Grin phản đối kịch liệt: “Đúng là cũng có lúc cháu chán nản muốn chết, nhưng tự bản thân cháu không nghĩ mình sẽ trải nghiệm thực tế chuyện này. Cháu không tự uống thuốc độc. Ai đó đã làm cháu uống nó. Chính là kẻ lên kế hoạch giết ông Smiley. Nếu như đây không phải là giết người nhắm tới di sản thì...”
Nói đến đây, Grin đột nhiên im bặt. Vì cậu nhận thấy một tia sáng kỳ lạ xuất hiện trong biểu cảm của Tiến sĩ Hearst.
“Sao vậy, ông tiến sĩ?”
“Không, ta đang nghĩ sẽ rất lạ nếu tư duy theo một góc độ khác. Nếu đây là vụ giết người vì thừa kế di sản sẽ phát sinh nghi vấn tại sao cần cố ý giết một người bệnh trong khi chỉ cần chờ đợi thì người đó chắc chắn sẽ chết và tài sản sẽ về tay, đúng không? Vì cháu đã chết theo cách không thể giải thích được nên tư duy của cháu có xu hướng bị kéo theo hướng đó. Nhưng nếu cái chết của ông Smiley là tự sát một cách tự nhiên, bí ẩn về căn phòng kín sẽ sáng tỏ. Và cái chết của cháu là...”
“Quả là thế. Ông muốn nói cháu không phải bị mang vạ vì có kẻ định giết ông Smiley mà là xui xẻo gánh tai vạ do ông Smiley định tự sát chứ gì.”
