Mưa bụi lắc rắc phủ lên núi rừng màu trắng huyền diệu. Trời và đất, núi và mây xích lại gần nhau.
Mưa lay phay gọi lũ cỏ ngủ vùi dưới mặt đất ngẩng đầu hóng ướt.
Mưa rún rẩy nhắc cành đào khẳng khiu thắp lửa hồng đánh thức mùa xuân.
Mưa điệu đàng, lả lơi đậu trên từng nhành hoa mơ, hoa mác cọt trắng muốt chờ lời hát sli bay bổng, ngân nga.
Mưa nhênh nhang dạo chơi trên núi Phja Bjooc, rủ tụi đá ngọc tỏa ánh sáng lấp lánh...
Người bản gọi thời khắc này là mùa tình yêu nồng say. Mê mải. Sinh sôi. Nảy nở.
Đã mười sáu ngày sau tết. Xuân tươi nồng khắp núi lớn, rừng già đến núi bé, rừng thưa. Xuân len lỏi khắp ngóc ngách bản mường, tới từng nếp nhà, ùa vào bếp vuông, gắp lửa hồng thoa lên má thiếu phụ, đàn bà con gái...
Mặc cho các xã viên "đội cày, bừa" nhởn nhơ, lười nhác cày bừa lỏi các góc ruộng bậc thang. Kệ cho các bà, các cô trong "đội cấy" nhênh nhang cắm mạ khi thì võng xuống, lúc lại vồng lên trên mặt ruộng, sáng nay Khùng vẫn co người trong chăn ấm, trên phản gần bếp bên nhà anh trai.
Đêm qua, uống rượu rằm tháng Giêng bên nhà Chủ tịch Khút xong, Khùng lăn quay ra ngủ. Chả hiểu ai mang chăn ấm đắp cho Khùng. Lúc Khùng mở mắt, nhìn ra ngoài trời, những hạt mưa bụi tựa ngọc trắng bé xíu, long lanh, lắc lư trên từng tán lá trong vườn. Mưa hay sương mù mà đẹp thế nhỉ? Mắt Khùng thấy cảnh sắc lung linh vì trong bụng phơi phới cái vui. Bên cạnh Khùng, thằng cháu Khỉnh cũng vừa nhỏm dậy. Nó ngoác miệng ngáp một cái rõ to, nhẹ huých khuỷu tay vào mạng sườn Khùng, láu lỉnh:
- Ông chú dậy rồi à? Còn sớm mà, cứ say sưa đi.
- Cái thằng, vẫn tính nói móc!- Khùng càu nhàu rồi nhìn nó bảo: - Mày nói thế sao không làm giấc nữa đến trưa, dậy làm gì?
Mắt lươn trên gương mặt Khỉnh hấp háy, nó ngúc ngoắc đầu nhòn nhọn như con sâu đo, cười khùng khục khoái trí:
- Mắt no rồi, cái bụng réo rồi ông chú, phải nhét thứ gì vào bụng cho yên chứ nhể! - Đang nói nó ngừng bặt, bỗ bã vỗ vai Khùng: - Này, sao mé hai lại đẻ ra ông chú dòm thấy tụi sương bay trước ta có một mùa thôi nhể? Nếu không vì tôn ti trật tự của dòng họ thì hai ta là bạn bè ăn ý nhau nhẩy.
- Ô, cái thằng, mày ở dưới phố, uống nước phố, ăn cơm theo lương, mặc quần áo có tem phiếu, nhiễm cái thói nói ỡm ờ của phố từ khi nào thế? Tao ngang hàng với bố mày nghe chưa thằng quỉ! Cái thằng rõ là...muốn vuốt râu tao a?
- Ày Ày, chả vuốt râu đâu, vẫn biết hàng trên, lối dưới mà! – Khẽ nháy mắt tinh quoái, nó cao giọng:
- Ông chú à, cái đứa gái "thím bộ đội" trên huyện ấy, bắt mắt không nhể? Nó có làm ông chú hả hê hài lòng không?
Tiếng thằng Khỉnh lẫn trong tiếng cá quẫy lũm tũm dưới dòng sông Nậm Khao.
Mùa này, tụi cá diếc, cá chép đực chơi trò vờn nhau giữa các ghềnh đá rải rác giữa dòng để tranh nhau con cái. Một con cái có vài con đực bơi lượn, cọ sát vây bọc từ sáng đến tối. Đêm đến, dưới mưa phùn nhè nhẹ, con cái táp vào dưới những lùm rong rêu, rậm rạp giữa tụi cá đực nhẩn nha cọ sát. Con thì áp dưới bụng, con cọ vào mang, con lượn qua, lượn lại trước miệng, có con đực láu lỉnh, khôn ngoan áp mình vào sát bộ phận phóng trứng của con cái... Tụi cá cái cong đuôi, ưỡn người phọt trứng, ngay tắp lự lũ cá đực tranh nhau phóng thứ nước đùng đục, nhờ nhờ, chỉ có ở giống đực, để rồi vài ngày sau, từ trong vỏ trứng bé xíu ấy, hàng trăm, hàng ngàn lũ cá bé bỏng từng đàn, từng đàn ngơ ngác khoái trí vẫy vùng...
Ờ, thằng Khỉnh nó hỏi cái gì í nhể? À nó muốn biết chuyện Khùng với Hợi chứ gì. Ồi, cái đứa gái ấy, bộ ngực nó mới trắng trẻo, tròn trĩnh làm sao. Khùng muốn vùi mãi mặt vào đấy thôi. Thơm nồng. Rừng rực. Khao khát. Khùng đã từng làm cái chuyện con đực với nhiều đàn bà. Những tưởng chỉ có Hái làm cho Khùng ngất ngây say đắm, thế nhưng không phải. Từ ngày thằng cháu Khỉnh đưa đẩy, dẫn mối để Khùng quen và yêu Hợi, Khùng biết thế nào là một đêm thằng trai phải thở dốc, thở diết đến mấy lần mà đứa gái vẫn muốn Khùng làm chuyện tình tứ ấy. Mùi da thịt con gái nồng nàn. Chấp chới. Mê mẩn. Khùng thích nhất mỗi lần lưng Hợi cong lên, nhịp nhàng cao hứng cắn nhẹ vào tai Khùng rền rĩ...Nghĩ đến đấy Khùng bật cười khành khạch thích thú. Mặt tươi hớn, Khùng giang hai tay, ngửa mặt lên mái ngói âm dương, kêu lên:
- Ối dá! Thích quá đi mất. Cái thằng Khỉnh kia, mày hỏi gì mà lạ thế? Nó không những làm tao hả hê, sướng tỉnh tình tinh mà còn mệt nhoài ra ấy chứ. Tao tìm thấy bến đỗ rồi. Tao say nó, khát thèm nó. Ha ha.
- Thế, ông chú có nghĩ đến rước nó làm vợ không hay là qua đường thôi?
Dí tay vào trán Khỉnh, miệng Khùng lầm bầm:
- Con mái nần nẫn, béo tốt như thế tìm đâu có đứa thứ hai. Bố nó chức quyền, mẹ nó buôn bán, tiền nhiều, nó có địa vị xã hội, mà nó khéo chiều tao. Đang tính làm thế nào rước về nhà mình, càng nhanh càng tốt đây.
Mắt Khỉnh nhìn xa xăm vào giữa nền trời mưa giăng, sương bay, gió thổi, đầu Khỉnh loáng lướt ý nghĩ: "Thế là đứa gái mặc quân phục béo trục, béo tròn ấy làm cho ông chú cắn câu rồi. May quá đi."
Ừ, thế là Khỉnh khoan khoái, dễ chịu quá. Hợi là bạn thân của cái Khúi, người yêu Khỉnh. Hai đứa lớn lên trong sung sướng, đâu có vất vả như Khỉnh. Bố của Khúi là Chủ tịch tỉnh, người ấy nói một tiếng, dân răm rắp nghe theo. Hợi cũng con nhà danh giá. Cô ấy là con gái của Trung tá Hoái, Đồn trưởng Công an huyện Pó Liểng. Chuyện vì sao mà ông Hoái, bố của Hợi không cho con vào ngành công an, bắt buộc cô con gái cưng đi bộ đội, qua huấn luyện tân binh, kéo về huyện đội làm quân y, kiêm đánh máy, Khỉnh chịu không biết được. Chuyện nhà người ta, mình không tọc mạch. Đầu mình lo việc nhà mình còn chưa xong.
Hai đứa gái sao béo tốt giống nhau thế chứ. Thư thoảng bộ ba đi chơi với nhau, lần nào cái Khúi cũng ghé sát môi chuối mắn vào tai Khỉnh thỏ thẻ: "Em cấm...đụng vào bạn em đấy nhá!". Khỉnh còn biết nói thế nào trước sự "răn đe" thừa mứa ấy. Với sức vóc như Khỉnh làm vừa lòng Khúi đã mệt nhoài, lấy sức đâu để mắt đến bạn cô ấy?
Khúi cũng lạ, lo sợ như thế mà sao vẫn thích rủ bạn đi chơi cùng người yêu? Để khoe khoang hay là có ý gì? Có phải vì chưa tin Khỉnh yêu mình nên Khúi muốn làm phép thử?
Ừ, thực bụng thì bóng hình Ngần vẫn tinh khôi trong tim Khỉnh đấy! Ngần trái ngược với Khúi từ dáng hình đến tính nết. Đêm đêm, hình bóng Ngần chạy ngang, chạy dọc trong đầu Khỉnh. Nét mặt tươi rói của Ngần hiển hiện trước mặt, tưởng như Khỉnh có thể với tay là ôm trọn, thế nhưng hễ Khỉnh đưa tay ra là khuôn mặt Ngần tan biến vào hư không. Nghĩ đến Ngần là Khỉnh muốn thổi sáo. Tiếng sáo của Khỉnh tắt từ ngày Ngần đi lấy chồng. Khỉnh đã ném cây sáo xuống dòng nước xiết của sông Nậm Khao mùa lũ, thề rằng sẽ không thổi sáo nữa. Thời gian qua, nhiều khi muốn lấy lời sáo làm bạn, xóa mối hận và lời nguyền với Ngần, nhưng không thể nào làm nổi. Từ tâm khảm sâu xa, Khỉnh thầm ước ao được ôm cô ấy trong vòng tay, dù chỉ một lần thôi, như thế Khỉnh toại nguyện lắm rồi. Ước muốn ấy tựa viên than hồng âm ỉ làm bỏng tâm can Khỉnh. Mối tình đầu của Khỉnh tựa như có con ma ám ảnh mãi không thôi. Và chỉ có Khỉnh mới biết, thời gian đầu qua lại tình cảm với Khúi, nhiều đêm trong bóng tối, Khỉnh loạng choạng ôm thân hình to béo, nặng nề của Khúi phải tưởng tượng đó là Ngần...
Bây giờ thì Khỉnh hiếm khi nghĩ đến Ngần nhiều như trước, bởi ở bên Khúi thì Khỉnh được no đủ, thỏa thuê. Tình của Khúi đầy bao nhiêu thì tiền của cô ấy cũng cao bấy nhiêu. Mà điều sâu xa hơn, lấy Khúi thì bố vợ là cây to để Khỉnh dựa vào thăng tiến. Rồi Khỉnh sẽ có quyền lực, có nhiều tiền. Lúc ấy thiếu gì gái xinh đẹp thơm như cốm, ngã vào lòng Khỉnh.
Tình cảm Khúi giành cho Khỉnh nhiều lắm, chính cô ấy chủ động đến với Khỉnh đấy chứ. Âu cũng là "oan gia". Nhan sắc của Khúi nhạt nhòa, nếu không muốn nói là xấu, nhưng bù lại cái nết chiều chuộng, khéo léo thì không người nào sánh bằng. Biết cô ấy cố tình lăn vào, ngã tênh hênh ra, nhưng Khỉnh không tránh nổi. Cũng không hiểu tại sao nữa.
Ờ, Khúi là phụ trách cửa hàng bách hóa phố huyện. Nhiều người phải nhờ vả Khúi lắm. Chíếc xe đạp phượng hoàng màu xanh cánh chả của Khỉnh, cũng do Khúi "dúi" vào tay Khỉnh. Khúi bảo Khỉnh lấy mà đi về nhà cho tiện. Đi hết đoạn đường đi được xe đạp thì hãy đi ngựa, như thế khỏe người lại nhanh. Ngựa của nhà dân thì Khỉnh vào đâu cũng mượn được. Nghiễm nhiên đăng ký xe mang tên Khúi. Ui dà, chả biết gì nhưng được cái oai đã, Khỉnh leo lên xe đạp trên đường, nhiều ánh mắt rụt rè nhìn theo thầm khen. Phố huyện này có hai chiếc xe Phượng hoàng. Khỉnh oai lắm chứ.
Cũng có nhiều người rỗi miệng, lẻo mồm nói Khỉnh yêu Khúi do bố cô ấy làm to, nhà cô ấy lắm tiền, nhiều của... Khỉnh nghe thế thì cười trừ thôi. Thời buổi này người nào không thức thời thì đúng là não ngắn. Miếng ăn ngon dâng đến miệng không thưởng thức thì quá là đần. Khỉnh nghĩ thoáng rồi, may mà cái Ngần bội ước đi lấy chồng, chứ không thì Khỉnh đâu có sướng như bây giờ. May quá, trong họa có phúc đấy.
Mấy hôm trước, Khúi kéo bàn tay Khỉnh đặt lên cái bụng tròn vo nhô cao, thủ thỉ với Khỉnh, nếu không làm cỗ cưới nhanh thì con nó chào đời. Ô! Mới làm chuyện con đực với con cái có mấy lần thôi, đã có đứa bé rồi a? Sao nó lớn nhanh thế? Khỉnh thoáng chút nghi hoặc. Không có lẽ Khúi đã qua lại với thằng nào trước khi "câu" được Khỉnh. Giờ thì Khỉnh tự dưng ghét mình. Buổi tối đầu đi chơi với Khúi ở bìa rừng dẻ phía sau thị trấn, sao mà Khỉnh bị mê hoặc, thèm khát. hăm hở dúi vào Khúi trong nồng nàn, mê mẩn đến thế. Lúc ấy Khỉnh chỉ nghĩ, Khúi đã thổi sinh khí, làm tâm hồn cằn khô, đau đớn vì mối tình đầu của Khỉnh sống lại. Khỉnh châng lâng, hoan hỉ, hăm hở vục mặt giữa hai bầu vú to tròn mãi không thôi...
Là nghĩ vẩn vơ thế chứ Khỉnh không thấy thằng nào vờn quanh Khúi. Ờ, có con rồi a? Khỉnh sắp được làm bố rồi a? Sướng quá. Khỉnh muốn hét to lên mà không thể. Vui lắm!
Để Khúi yên bụng, không lo nghĩ ảnh hưởng đến đứa bé, Khỉnh phải nhanh về nói với pa, mé nhận dâu về nhà. Nghĩ ra người trai khéo léo gán đôi cho cái Hợi, bạn của Khúi thì Khỉnh mới mong yên thân. Lửa gần củi khô có khác, cứ là cháy ngùn ngụt! Chưa đầy hai tháng gặp nhau mà ông chú Khùng với Hợi mặn nồng thế, đã nghĩ đến về một nhà rồi. Rõ hay! Khỉnh chợt dội lên ý tưởng, hay là hai chú cháu làm chung đám cưới nhỉ, như thế đông vui, lại được tiếng là đi đầu trong phong trào cưới xin tiết kiệm. Ô! Đúng là phát kiến!- Nghĩ vậy Khỉnh ôm bụng ngặt nghẽo cười. Trước mắt Khỉnh cái bụng ngày một to phưỡn của Khúi cứ vồng mãi lên, nhảy nhót...
Mường Vang xôn xao vì dòng họ Nông đông đúc chuẩn bị cỗ cưới to. Không phải nhà Chủ tịch Khút có đám linh đình mà người bản tò mò nói vào, nói ra, mỗi người một câu ồn lên. Có đám cười thì vui, không phải đám khóc đâu. Thế nhưng, người già vùng này chưa bao giờ thấy một đám cưới chung như thế. Hai chú cháu lấy vợ chung một ngày. Thằng chú Khùng và thằng cháu Khỉnh khéo rủ rê nhau, không để mắt tới gái trong bản, trong mường, lấy gái mãi tận đẩu đâu dưới phố huyện làm vợ.
Với Khỉnh thì chả sao, có chăng người bản thầm thì vào tai nhau, Khỉnh bây giờ nhiều chữ hơn người, nghe nói học cao lắm, sắp tốt nghiệp rồi, sẽ làm chức nọ, chức kia dưới phố huyện, lấy vợ thiên hạ là đúng. Nghe nói bố vợ làm to lắm, Chủ tịch tỉnh đấy. Là ai, tên gì thì không biết, mà có biết cũng chẳng để làm gì. Người Mường Vang chỉ cần nhớ tên chủ tịch, bí thư xã thôi. Gớm, lãnh đạo xã nhiều thế, biết mặt mà không nhớ tên nổi, nữa là người mãi dưới phố tỉnh.
Chuyện Khùng lấy vợ xôn xao ầm ĩ. Đi chỗ nào cũng thấy bàn tán. Tụi đàn bà con gái xa gần trong Mường Vang, từ gái non, tới nạ dòng từng vụng trộm tình cảm với Khùng, bây giờ xoe xóe nói những câu gân guốc, Khùng là kẻ hai mặt. Ô! Khùng không cãi nhau tay đôi với họ. Tình cảm của Khùng có đi, có lại. Họ cần, họ thích thì Khùng cho. Sao những lúc ấy miệng ngậm tăm để Khùng cho nhiều công điểm, thóc ngô chạy thêm vào bồ.
Người nhức tai là Chủ tịch Khút. Không hiểu duyên cớ gì hai chú cháu nhà nó nằng nặc, nhất quyết phải lấy vợ chung ngày, chung tháng. Còn bà Nhòm vợ ông nữa, cái miệng tông tốc, oang oang rằng cụ tổ họ Nông khôn thiêng, phù hộ con cháu làm chức to trong xã, ngoài huyện, có của ăn, bát để, các nhà ăn ngô, ăn sắn, nhưng nhà người họ Nông cơm gạo trắng phau phau...Bây giờ cụ tổ còn dắt díu, chỉ lối cho hai chú cháu lấy gái vừa khéo, vừa trắng nõn, lại là con nhà có thế lực. Của nả nhà gái còn nhiều gấp trăm, gấp ngàn lần họ nhà trai.
Ông Khút mấy hôm nay đầu ong ong như có đàn ong bò vẽ nó bay, nó đốt.
Chuyện em chú Khùng và thằng Khỉnh lấy vợ, thâm tâm ông mong lắm chứ. Hai chú cháu nhà nó thằng nào cũng có tuổi rồi mà. Bằng tuổi chúng nó ở mường, ở xã này người ta có con lâu rồi. Đấy, cứ giục chúng nó lấy vợ, thế nhưng lúc chuyện vui đến thì ông lại phải nghĩ...
Lẽ ra thằng chú Khùng lấy vợ trước, rồi đến thằng cháu, ai đời lại bằng vai với nhau như thế? Chuyện này ông không quyết được, hỏi ông chú Hoạt thôi. Cha, mé đi với tổ tông còn tiếng nói của ông chú là bề trên. Không phải ông tránh tiếng, mà ông muốn ngày vui trọn vẹn. Vả lại, còn tương lai của thằng em chú nữa, nghĩ xa cho nó, chẳng gì thì nó cũng là người nhiều chữ. Lẽ ra năm đó mé hai không ốm quặt, ốm quẹo, nó phải về nhà chăm sóc, bây giờ nó cũng ở trên huyện, không ở xã làm chức bé thế đâu. Giờ mé hai nằm trong mộ đá, việc lo cho thằng em chú có nơi, có chốn, tìm được nửa nó yêu thương, người làm anh như ông cố chu đáo để nó không tủi thân.
Sang bàn với chú Hoạt thôi. Chú năm nay gần tám mươi nhưng nước da đỏ au, tiếng nói oang oang, sáng ra không chờ kẻng hợp tác, dong trâu ra ruộng cày gần xong, mọi người mới lững thững hò nhau ra đồng, lên nương. Chuyện lớn, chuyện nhỏ trong họ đều chờ ý kiến của chú.
Chân ông Khút không xuống xã nữa mà dảo bước theo lối mòn, sang nhà ông chú. Thấp thoáng, giữa những vạt hoa dại tươi tắn trong sáng xuân, những viên đá mồ côi mang hình các con thú trên rừng, trong nhà ngồi ngơ ngẩn...
Ông Khút thậm thịch leo hai bậc cầu thang nhà chú Hoạt, đã nghe tiếng hắng giọng:
- Thằng cháu chủ tịch không việc xã a? Sao đến vào giờ này?
- Chú à, việc xã có chứ, nhưng việc nhà hôm nay gấp mà! – Ông Khút cười rinh rang làm con chim khướu má trắng, ngồi áp người vào chân ông chú, giật mình, nhảy tưng tưng, thảng thốt kêu ré lên: "Tu...hu.. huýt...tu....hu...huýt...choét... choét...khéch...khéch..."
Chú Hoạt vuốt nhẹ bộ lông màu đen tuyền, cổ viền khoang vàng, má có cục bông ném vào của nó, mắng: - Mày yên nào, người nhà đấy. Cái đầu mày không biết nhớ a? khéch, khéch cái gì? Tập mãi vẫn ngọng...
- Là tại cháu bận, ít sang nhà nên nó không nhận ra, chú mặc nó hót cho vui.
- Tiếng the thé là nó đành hanh, chành chọe. Nó hót du dương, thánh thót chứ đâu chua chát, nồng nồng như thế. Đang gân guốc tập nói đấy. Ầy, là chim thì yên ổn mà hót, lại muốn nói như người la! – Ông cười khà khà, nheo nheo đôi mắt, hồ hởi:- Thằng cháu có việc nói đi, chuyện chim cò dài dặc hết ngày.
Bàn tay ông Khút vặn vẹo, kêu lên mấy tiếng lục khục, miệng ông chưa biết nói thế nào. Ông đưa đôi mắt lo âu nhìn ra rừng mác cọt đang nở từng chùm hoa trắng ngần. Dưới lay phay mưa bụi, tranh bóng nắng, ông khe khẽ thở dài, thật thà:
- Ôi dà, chú à, thằng Khùng nó muốn lấy vợ, cả thằng cháu Khỉnh cũng muốn rước đứa dâu về nhà.
Sau hơi thuốc lào khoan khoái, chờ khói loãng ra, ông Hoạt cười phấn chấn:
- Chuyện vui có gì mà mặt mũi rầu rầu như thể đám mây cánh vạc cõng nước thế?- Chắc lo về tiền bạc chứ gì, thời buổi cả nước đang tập trung chi viện sức người, sức của cho chiến trường, làm gọn nhẹ thôi, đừng có bày vẽ ra mà mắc tội.
Con chim khướu chợt nghiêng cánh, lượn một vòng quanh nhà rồi liệng ra ngoài sàn nước, bay lên ngọn cây mác mật trổ hoa tung phấn vàng, đầu nó ngẩng cao, chiếc mỏ vàng luyến thoắng: "V...ui...vui....khéch....vu...ui ...vui..." làm hai chú cháu bật cười vang. Con chim khôn, vừa nghe chuyện đã liến láu khoe. Ông chú Hoạt nhẩn nha nhắc:
- Xong chuyện rồi nói lại, hay là sang bàn với chú?
Nhẹ lắc mái tóc húi cua, ông Khút hồ hởi:
- Sang hỏi chú làm thế nào cho thuận. Cỗ cưới không lo, nhà có gì làm vậy. Còn lễ ăn hỏi gọn nhẹ, từ đây xuống phố huyện họ nhà mình chuẩn bị mỗi đám bảy con ngựa nâu, chín con ngựa trắng, hoặc ngựa khoang cho đủ vía của cặp đôi trai gái. Cháu nhằm sẵn rồi, họ nhà mình đầy ngựa. Có điều, hai chú cháu nó đòi lấy vợ dưới huyện, cùng cưới một ngày như thế có được không?
Những tưởng nghe chuyện lạ ông chú Hoạt bực mình, thật không ngờ, ông từ tốn bảo:
- Thằng cháu làm lãnh đạo có khác, tính toán phải lắm. Hỏi thầy "tào slăng" chưa? Lá số, ngày tháng mỗi tuổi một khác, làm chung có được ngày không?
- Mụ Nhòm nhà cháu xem "tào slăng" Ngàu rồi. Lá số của hai thằng với hai đứa dâu ấy, kể ra thì không hẳn hợp hôn, thế nhưng ở với nhau được. Tổ chức chung một ngày cũng đẹp, bây giờ mong chú định liệu.
Thoáng trong đôi mắt tinh anh của chú Hoạt có chút ưu tư. Sau cái chép miệng, giọng ông trầm xuống:
- Thế là coi như ổn. Chúng nó thích nhau, ăn đời, ở kiếp với nhau. Là cha chú đừng cản bước. Nó đi ra ngoài, nhìn gái thiên hạ hơn gái mường, thích lấy làm vợ. Sau này không oán thoán, kêu ca là được.
- Dà, đầu cháu bù lên vì việc xã, không nghĩ thoáng việc nhà, giờ chú mở hướng, cháu thấy nhẹ người rồi! – Ông Khút rạng rỡ nói.
Hai chú cháu suy tính, chuẩn bị lễ ăn hỏi chung, đến hai nhà gái ăn hỏi một ngày cho tiện. Gà trống thiến bốn con, đôi chục ống gạo nếp, gạo tẻ. Gói bốn chục vuông bánh dợm. Làm đôi trăm bánh dầy, hai mươi lít rượu ngô... rồi chia đôi nhà gái thằng chú một nửa, nhà gái thằng cháu một nửa. Đường xá xa xôi, nên bỏ bớt thủ tục đi, không rườm rà lễ "minh hom", "khả cáy" làm gì, xuống huyện xin ngày cưới luôn.
Ngoài trời mưa bụi đã ngưng, những tia nắng mỏng nhẹ màu lông gà non trải nhẹ xuống núi rừng lang mang, như nối dài câu chuyện đám cưới của Mường Vang mãi không thôi...
Ngôi nhà sàn to của Chủ tịch Khút hôm nay ồn ào, đông vui. Người đi lại trước ngõ nhiều như hoa nở. Bước chân mọi người dún dảy theo tà áo chàm mới, giữa sương sớm mênh mang. Các ngả đường Mường Vang rộn ràng lời lượn vang thung cao, thung thấp, mở lối cho tiếng hát quan lang của đám cưới kép hoan hỉ. Người già, trẻ nhỏ họ Nông đến chật nhà, chật sân là lẽ thường, thế nhưng người bản xa, bản gần cũng rủ nhau đi mừng cưới của em và cháu Chủ tịch xã.
Từ lúc bóng tối trùm chăn lên đại ngàn, tụi chim nằm vùi trong tổ cao, bầy thú ăn đêm chưa kịp về hang, đã nghe tiếng lợn kêu, bò rống chọc tiết vang núi. Lợn và bò này của Trại chăn nuôi hợp tác xã Mường Vang.
Có sự trùng hợp lạ trước hôm đám cưới đôi của nhà họ Nông.
Con bò đực to, khỏe, béo tròn có ba cái khoáy trên đầu ngỗ ngược, vừa chiều còn chạy lồng về chuồng trước đàn, không chờ các bà xã viên "tổ bò" xua lùa, chả hiểu tại sao tối qua nằm lăn ra, kêu thảm thiết... ngữ này thì chỉ có thịt.
Ba con lợn tạ, nuôi hàng năm trời ở "tổ lợn", sáng còn ăn ngoay ngoảy, tối đến thi nhau đập đầu xuống nền chuồng, làm tụi lợn lớn bé trong dãy chuồng hàng trăm con kêu ầm ầm, nhốn nháo. Thôi thế là công toi, không hiểu bệnh gì, phải di chuyển nhanh ra khỏi chuồng, đề phòng lây lan ra lũ lợn còn lại.
Ban Chủ nhiệm Hợp tác xã Mường Vang quyết ngay, mang sang nhà đám của Chủ tịch Khút. Chuyện này ông Khút khó nói quá. Của công sao lấy làm của riêng, vả lại nhà đám cũng có đôi lợn rồi. Mặc trên nhà sàn ông Khút từ chối, dưới sân các ông "sát thủ" tuổi trên năm mươi đã chọc tiết, xả thịt. Tiếng kêu thảm thiết của bò, lợn gọi các bản quanh núi dậy sớm.
Còn biết nói thế nào nữa, ông Khút đành im lặng qua ngày đám, tính sau vậy, cứ biết thế đã.
Đám xã viên "tổ bò", "tổ lợn" không ai biết, con bò "ba khoáy" ấy cùng ba con lợn tạ, có bàn tay người tác động. Lúc các bà trong "tổ bò" mải hái rau rừng, mặc cho lũ bò chạy lông nhông, không để mắt đến, bà Nhòm thuôn đoạn sắt ngược từ đít bò vào trong, con bò ấy kêu rống lên rồi chạy lồng về chuồng. Còn mấy con lợn tạ thì Khùng gãi, chúng nằm lăn kềnh ra, Khùng thả vào tai chúng mấy hạt đỗ đen, ngâm chương phình từ hai hôm trước. Đỗ đen nảy mầm, bám vào tai lợn đau nhức, chúng đập đầu là phải.
Chuyện bò, lợn ngã bệnh chỉ có bà Nhòm cùng em chú Khùng biết thôi. Bây giờ, bà Nhòm nhận cái việc mang lòng bò ra sông rửa, thanh sắt ấy chìm xuống sông là xong, chẳng ai biết. Riêng ba cái thủ lợn làm sạch, để nguyên mang lên mâm cúng. Chuyện này kín như nũ hút.
Theo tục lệ của dân vùng này, đêm và ngày hôm trước làm đám cưới ở nhà gái, hôm sau đoàn nhà trai rước cô dâu về tổ chức hôn lễ ở nhà mình. Thế nên, hôm qua nhà trai xuống phố huyện chia thành đôi ngả rẽ, dự hai đám cưới của họ nhà gái. Chú cháu Khùng và Khỉnh ra mắt họ nhà gái rồi, hôm nay đoàn nhà trai hẹn nhau đến ngã ba phố huyện sẽ hợp thành một đoàn người, ngựa rinh rang, trang hoàng lộng lẫy, rước hai cô dâu về trên núi. Dẫn đầu là cặp đôi người, ngựa kết hoa rực rỡ của Khùng, cùng đoàn tùy tùng họ nhà cô dâu Hợi. Tiếp đó là cặp đôi thằng cháu Khỉnh và đoàn người ngựa dài dằng dặc mang theo của hồi môn đông như trẩy hội. Đoàn người, ngựa như trôi vào trong biển mây lên núi.
Hai chú cháu làm đám cưới xong thì tính sau. Thằng cháu thuận hơn, học xong đại học thì về huyện làm việc. Hai vợ chồng nó bố vợ làm cho nhà to ngất ngưởng rồi. Vợ chồng Khùng trước mắt mỗi người một nơi, từ từ rồi tính. Ngoài huyện bố vợ Khùng dựng cho nhà sàn gỗ, lợp ngói âm dương. Nhà làm bằng gỗ lim, gỗ lát, nghe nói số gỗ này tích từ thời ông của Hợi. Thật vui quá đi, tự dưng chả mất tiền mà được vợ đẹp. Đấy, thuốc lá, rượu ngô cũng chở từ ngoài huyện vào. Tiền đưa cưới thì của Khùng có ít, còn là Hợi dúi thêm cho đầy đặn. Thật không ai sướng bằng. Chú rể Khùng đang ngồi trên lưng ngựa nâu leo núi, bật cười sằng sặc như quỉ nhập.
Có lẽ đoàn người sẽ về nhà trai sớm nếu không có sự cố xảy ra.
Trong màn sương mù ẩm ướt, dày đặc như bưng lấy mắt người, tụi ngựa dẻo vó bước đều đặn giữa tiếng nước sông Nậm Khao réo rắt. Còn khoảng vài trăm nhịp vó ngựa vào đến bản Nộc Nhùng. Bất chợt, con ngựa khoang cô dâu Hợi cưỡi hí tiếng dài. Mặt Khùng thất sắc. Dưới chân ngựa khoang, giáp hòn đá mồ côi, con rắn hổ mang to như bắp đùi trẻ con thè lưỡi phun phì phì... Ngựa khoang tung bốn vó phi nước kiệu như bay qua hòn đá. Con rắn oằn người lủi nhanh giữa những lùm cây lúp xúp. Khùng luống cuống hét ầm lên: "Ơ...Ơ...dư...dừng...lại...dừng lại!" Tiếng hét của Khùng dội vào vách đá, tạo chuỗi âm thanh ầm ầm, náo động. Ngựa khoang hoảng loạn hí lên tiếng dài, phi nhanh vào đám mây trắng mù sương. Chớp mắt, nó hất bay cô dâu Hợi xuống giữa những búi cây rậm rạp, sương sớm rụng rào rào...
Thật may, cô dâu Hợi chỉ bị gãy tay và đầu sưng to bằng cái bát con.
Đám cưới đôi vẫn ăn uống tưng bừng.
Bà Nhòm hai tay dẫn hai cô dâu bước lên từng bậc cầu thang. Bên tay phải bà, Hợi nhăn nhó nén cái đau. Đầu Hợi u u, mê mê, nóng như có lửa cháy.
Cô dâu Khúi, vợ của Khỉnh nôn nao khi nhìn ngọn lửa liếm củi nghiến, rừng rực than đỏ bốc hơi thịt nướng. Trong bụng cô đứa bé khẽ máy nhẹ. Cô không phải lo nữa, con cô đã có bố.
Hương trầm trên ban thờ tổ tiên khói bay vòng vèo, đen đặc...trong tiếng khấn vái xì xụp, tổ tiên chứng dám nhà họ Nông có hai cô dâu. Sau vái lạy bằng một tay, Hợi ngã lăn ra trước ban thờ bất tỉnh. Khúi nặng nề, nhăn nhó lủi ra cửa sau đầu hồi nhà nôn thốc, nôn tháo.
Mùi thức ăn nồng nàn, xôi tỏa hương ngan ngát, bánh dày nửa trắng, nửa đỏ đẹp mắt giữa những mâm cỗ. Tiếng chúc tụng ran ran tràn khắp nhà trong, sàn ngoài, chật sân. Đó đây vút lên lời lượn véo von, bay bổng.
Mọi người ăn uống hò reo. Không ai biết, người nhà Chủ tịch Khút mời Ngần đắp thuốc lá vào cánh tay gẫy và cái đầu sưng tím bầm của Hợi. Nhìn ánh mắt đờ đẫn của cô dâu, trong đầu Ngần nghĩ, cái đầu của Hợi không ổn, nhưng Ngần không thể làm gì hơn. Có rễ cây, cái lá nào tốt thì Ngần đã đắp vết thương cho vợ Khùng rồi. Làm nghề bốc thuốc cứu người là thế, không có để bụng thù oán bao giờ, phải sống bằng cái tâm. Ngần nghĩ thế rồi chợt thở dài...
