Tôi vẫn thường nghĩ thế này, với những người xa quê lâu, khi ăn một món quê nhà, không phải vì đói vì thèm, mà bởi nhớ. Nhớ một nỗi nhớ. Mà, nỗi nhớ thì dẫu cụ thể thếnào, cũng rất mông lung, trừu tượng.
Đối với tôi, dù ăn món Tàu món Tây, cao lương mỹ vị thế nào, rồi cuối cùng nỗi nhớvẫn quay về những món ăn miền Trung ngày thơ bé. Tôi nhớ con cá nục hấp nhìn tươi rói.
Tôi nhớ cái bánh tráng bột gạo pha thêm chút bột mì vàng rộm. Và, gộp lại, tôi nhớ món bánh tráng cuốn cá nục với rau muống sống quá chừng quá đỗi. Nhưng, nỗi nhớ cũng có cái cắc cớ lạ lùng. Ví như, trong nỗi nhớ vừa liệt kê ra trên, không hiểu sao tôi lại vô tình bỏ sót cái… chén nước nắm. Đó thường là một chén mắm (nước) hay là một chén mắm (cái) có dằm những trái ớt hiểm thơm phức, cay xé lưỡi. Nhưng, khi nói về nắm, tôi lại bỗng dưng nhớ đến một món ăn khác. Đó là món bánh tráng đập, chấm mắm (cái). Bánh trán đập là sao? Là lấy một cái bánh tráng ướt (mỏng) phủ lên cái bánh tráng khô, rồi bẻgập… đập một cái. Thế là xong. Nhưng mà chưa xong, nếu như ăn bánh đập mà thiếu mắm (cái) hay còn gọi là mắm nêm thì coi như là… chưa ăn bánh đập. Cho nên, nói ăn bánh tráng đập là… ăn nỗi nhớ mắm nêm cũng không ngoa chút nào.
Ăn… nỗi nhớ, có khi là ăn cả một không gian hoài niệm. Trong những ngày giáp tết se lạnh này, khi còn xa ngút ngát dặm quê, thì lòng tôi bỗng dưng nhớ những dốc chợ. Nhớnhững con đường dốc thoai thoải, những hàng cây bạch đàn lả ngọn trong gió. Trên những dốc chợ đó vào chiều hôm chợt le lói ánh lửa. Đó là ánh lửa từ những bếp quán don nhỏ bé, bày biện những mươi ghế ngồi. Chỉ cần ngồi ở đó thôi, chưa ăn đã thấy ngon, chưa về đã thấy nhớ.
Nhưng mà, nãy giờ sao tôi toàn nói đến những món nhà quê? Đành rằng, người nhà quê phải ăn món nhà quê. Nhưng, ngày Tết có món nào “hoành tráng” không? Nghĩ đi nghĩ lại, nhớ tới nhớ lui, thấy món nào cũng đơn sơ đạm bạc. Thôi thì thử giới thiệu thêm ra đây một món, tuy vẫn quê mà có thể coi là lạ miệng, hiện nay đang ngự trong menu của các nhà hàng sang trọng. Là món gì vậy? Xin thưa, đó là món tré, hay có nơi còn gọi là bì. Rất đơn giản thôi, muốn có món tré ngon, tốt nhất bạn nên chọn thịt heo thủ (đầu), sau khi luộc chín thì xắt từng lát nhỏ mỏng, rồi ướp với gia vị gồm: muối, đường, thính, riềng, tiêu, mè… Xong xuôi, bỏ những lát thịt heo đó vào những miếng lá ổi gói lại, rồi gói thêm bên ngoải một lớp lá chuối, chưa xong đâu, quấn thêm một lớp rơm rạ, rồi dùng dây xiết thật chặt. cách gói này thực chất là ủ để cho nguyên liệu… thăng hoa. Sau ba ngày “thăng hoa” thì sẽ có những chiếc tré thật ngon lành, vừa cay vừa chát vừa ngọt vừa bùi… Ngày tết ăn tré uống bia, hay vít uống rượu cần thì không còn gì thú bằng, cứ gọi là túy lúy.
Ăn… nỗi nhớ. Nếu bạn ăn tết ở Sài Gòn này thì xin hãy ghé chợ Bà Hoa, ở gần ngã tư Võ Thành Trang - Tân Bình. Có nhiều lối vào chợ, nhưng nếu bạn đi từ đường Trường Chinh (Cách Mạng Tháng 8) thì quẹo vào đường Trần Mai Ninh một đoạn là đụng chợngay. Chợ Bà Hoa hay còn gọi là chợ Phường 11 (Tân Bình) là một cái chợ quê giữa phốđộc đáo vô cùng. Đến đó đi, rất có thể bạn sẽ… quên đường về, hay chính bạn đang tìm vềnẻo quê ngay giữa Sài Gòn. Này nhé, bây giờ vế quê chưa chắc bạn đã được ăn bánh đúc chấm với nhân tôm. Về quê chưa chắc bạn đã có thể cầm trên tay cái bánh nổ, bánh thuẫn, bánh in, bánh tổ, bánh giò… Khi đến chợ Bà Hoa, bạn sẽ thấy ăn… nỗi nhớ là hoàn toàn đúng. Nếu như không có những hoài niệm làng quê da diết thì dứt khoát không có một cái chợ như chợ Bà hoa giữa Sài Gòn này.
Theo tôi, ăn… nỗi nhớ, thú vị nhất là bạn tự tay làm những món ăn mình thích. Còn nếu bạn lười hoặc thích… lang thang trong miền ẩm thực miền Trung, thì có thể ghé thâm một địa chỉ nữa đó là khu “Phố 2000” nằm ngay bên chợ Phường 18 - Tân Bình. Phố 2000, không phải mỗi món là … 2000 đồng mà là khu phố ẩm thực này được hình thành từ năm 2000. Thêm một địa chỉ nữa nhé, hơi xa một chút. Đó là khu quán Huế ở làng Đại học ThủĐức. Đến đó bạn sẽ được thưởng thức bánh bèo, bánh nậm, bánh bột lọc… Đặc biệt là bánh canh cá lóc rất ngon. Ăn xong tô bánh canh cá lóc, uống một ly nước đậu ván thì coi như bạn đã… vế quê ăn tết rồi. Tất nhiên là còn nhiều địa chỉ ẩm thực miền Trung khác nữa ở ngay giữa Sài Gòn, nhưng tôi chỉ xin mạo muội giới thiệu vài điểm mà bạn không thể tìm thấy… trên google.
Ăn… nỗi nhớ. Với tôi, những ngày Tết về giữa phố này, nỗi nhớ cứ… lần lượt bày lên mâm (!)
Sài Gòn, cuối năm 2008
