Khi anh rời xa tiếng khóc, không có nghĩa là tiếng khóc đã lặng im. Đẩy lùi lại, trong đâu đó vẫn có tiếng nấc nghẹn, vẫn còn thấy đôi mắt giàn giụa, gương mặt buồn héo úa… Tuổi thơ - anh thường bị ám ảnh với những tiếng khóc ấu thơ. Những đứa bé sợ đến trường, khóc trong sương mù sớm, tiếng khóc nấc to, hờn dỗi. Những đứa trẻ phận tôi tớkhóc bù lu khi bị ăn đòn và khóc thầm cả trong giấc mơ. Những đứa trẻ lạc loài, bơ vơ đầu đường góc chợ nhiều khi không còn biết khóc, lại nhiều khi ráng khóc để được bố thí…Khi anh rời xa tiếng khóc, không có nghĩa là tiếng khóc đã lặng im. Anh nhớ hoài hình ảnh những đứa trẻ đứng bất động nơi những ngã tư đường giữa trời trưa nắng. Đứa lớn ẵm đứa bé, đứa bé ẵm đứa bé hơn, còn đứa bé nhất thì nằm co quắp bên vệ đường. Tất cả đều mình trần, đầu trần. Tất cả đều đỏ lựng lên rồi chuyển dần tím tái dưới nắng chang chang.
Chúng bất động. Đứa bé nằm bên vệ đường dường như đã tắt thở. Nhưng anh vẫn nghe thấy tiếng khóc. Tiếng khóc thầm vang lên ở đâu đây. Chẳng thà là đứa bé đó khóc to lên.
Chẳng thà anh biết chắc chúng có cha mẹ hoặc một người “chăn dắt” đang quanh quẩn đâu đây. Nhưng, nhìn quanh không thấy bóng dáng một người lớn nào. Có lẽ họ, từ lâu đã là những bóng ma. Anh không biết làm gì hơn là cho chúng một ít tiền và đưa chiếc mũ của mình với lời đề nghị là che nắng cho đứa bé nhất.
Khi anh rời xa tiếng khóc, không có nghĩa là tiếng khóc đã lặng im. Con anh có thểđang khóc ở trường mẫu giáo. Sau khi đi cầu xong, nó gọi vọng ra kêu cô vào vệ sinh giúp, nhưng cô đang bận gì đó mà không nghe. Nó gào to và bật khóc. Cuối cùng, nó đành rời khỏi bồn cầu, tự mặc quần vào mà chưa vệ sinh. Nó biết, khi cô phát hiện ra mùi thối, nó sẽ bị ăn đòn. Nhưng nó không thể làm gì hơn là chờ đợi trận đòn đó. Lúc đó, có lẽ nó đang thầm kêu ba mẹ, và đang thầm khóc. Con anh, nó đã khóc và thầm khóc nhiều lần trong một ngày. Anh có nghe thấy không?!...
Còn biết bao tiếng khóc khác nữa, ở những nơi khác nữa. Tiếng khóc ai oán trên đường kẹt xe. Tiếng khóc vỡ òa vì oan ức. Tiếng khóc đau đớn vì bị đánh đập… Khi anh không nghe tiếng khóc, không có nghĩa là tiếng khóc đã lặng im. Chợt dưng, anh nhớ đến truyện ngắn Tiếng hát và tiếng khóc của nhà văn Trang Thế Hy. Đây là câu chuyện về thế giới những người nghèo. Trong truyện có một cô gái câm khi buồn thì khóc khi vui thì hát.
Nhưng khóc hay hát thì cô cũng chỉ “ớ ớ” mà thôi. Làm sao để có thể lắng nghe được tiếng khóc và tiếng hát của cô gái câm? Làm sao để có thể lắng nghe được những tiếng khóc thầm? Và làm sao để không còn tiếng khóc mà chỉ nghe tiếng hát, dù chỉ là hát thầm?...
Khi anh rời xa tiếng khóc, không có nghĩa là tiếng khóc đã lặng im. Chợt dưng, anh thấy mình như đang thầm khóc (!)…
Sài Gòn, 2008
TB: Đoạn trích cuối truyện ngắn Tiếng khóc và tiếng hát của Trang Thế Hy: Chị bán thuốc lá đưa cho tôi một điếu thuốc thơm không đầu lọc. Chị biết thói quen của tôi chỉ hút một điếu thuốc thơm lúc sáng sớm với tách cà-phê rồi suốt ngày hút toàn thuốc đen loại nặng. Chị hỏi:
- Sao? Phân biệt được chưa? Hơn nửa tháng rồi. Nghe nhiều rồi.
Tôi lắc đầu: - Xin chịu thua. Khóc la ớ ớ mà hát cũng la ớ ớ làm sao phân biệt nổi.
- May mắn cho những người nghèo khổ vì cậu chỉ là một người viết tuồng. Không phân biệt được tiếng hát và tiếng khóc, chỉ báo hại cho cái phận bất tài của mình thôi, không báo hại ai. Nếu rủi ro cậu được giao cho một chức tước gì đó có dính dấp tới số phận của những người nghèo khổ…
Bị xúc phạm hơi đột ngột, tôi nổi nóng và u mê, nói bậy:
- Số đông người nghèo khổ biết nói nhiều hơn câm.
Chị bán thuốc lá nhìn tôi, mỉm cười độ lượng:
- Nhưng họ không nói. Tiếng la ớ ớ của một cô gái điếm câm dẫu sao cũng là những âm thanh để cậu nghe mà phân biệt cô khóc hay cô hát. Một người nghèo khổ biết nói mà làm thinh không nói đưa cho cậu mảnh giấy ghi câu đố: “Đố ông thầy tuồng biết trong bụng tôi đang khóc hay đang hát?”. Đó mới là chuyện hiểm hóc… Cậu em à, hôm nọ, em nói rằng nghề viết tuồng của em là một nghề bạc bẽo. Chị biết em không nói thật lòng đâu mà em nói lẫy. Bây giờ chị nói thật lòng với em đây: nếu như em thực sự yêu nghề… thì em phải lắng nghe cho được ngôn ngữ lặng thầm của những người đau khổ biết nói mà làm thinh không nói.
Khi bắt đầu xưng chị, gọi tôi bằng em, giọng nói của chị bán thuốc lá ngọt ngào hơn, gây xao xuyến mạnh hơn vào bẩm sinh nhạy cảm của tôi. Nhưng lạ thay, cái thói mơ mộng vặt thường ngày của tôi lại bay bổng đi đâu mất. Tôi không nghe lời nói của chị vang vọng mơ hồ từ một giấc chiêm bao buồn. Tôi nghe đó là lời răn dạy rất nghiêm có giá trị thức tỉnh cao của một hiện thực đau khổ nhắc nhở người cầm bút đừng bao giờ đánh mất cái điểm tựa đáng tin cậy của mình là nỗi đau khổ lớn của số đông thầm lặng.
