Đạo Làm Người Và Tài Xử Thế

Một người như đang vất vả bôn ba trên một chặng đường gian nan, tiêu tốn hết tiền bạc nhưng được người khác vẫy gọi thì lập tức sẽ phát huy tiềm lực, lấy lại tinh thần. Nhưng nếu một người đang phải vượt lên trên một chặng đường đời, tiêu hao sinh lực, mài mòn ý chí bị mặc cảm tự ti kìm hãm làm cho không thể đứng dậy được liệu chúng ta có thể tìm được một liều thuốc linh đan để chữa trị cho anh ta hay không? Hơn nữa loại thuốc này phải không được có tác dụng phụ. Rốt cuộc thì loại thuốc này có hay không?

Tôi đã được đọc một cuốn sách tự sự của một ca sĩ nổi tiếng của Italia, nó đã để lại trong tôi một ấn tượng sâu sắc.

Khi còn trẻ, cô có giọng hát trời cho nên được mệnh danh là “ngôi sao thiếu niên”. Cha cô đã mời về cho cô một giáo viên âm nhạc trẻ tuổi rất nổi tiếng ở Rôma, người giáo viên âm nhạc này trình độ rất cao, một lỗi sai nhỏ nhất của cô cũng không qua khỏi tai ông, ông yêu cầu rất nghiêm ngặt, không bỏ qua bất cứ lỗi sai nhỏ nào của cô. Cô gái này đã bị xiêu lòng bởi tài năng âm nhạc siêu phàm của người thầy dạy nhạc. Thầm yêu trộm nhớ, do đó càng ngày càng lúng túng, biểu hiện mỗi ngày một kém, phòng hoà nhạc bắt đầu ít mời cô đến hát. Mấy năm sau, cô đã kết hôn cùng với người giáo viên dạy nhạc này, và cũng từ bỏ cuộc đời ca hát.

Thời gian trôi đi, người giáo viên dạy nhạc không may chết đi vì tai nạn giao thông, đâu ngờ cái chết bất hạnh của người chồng đã tạo ra bước chuyển ngoặt trong sự nghiệp của cô.

Hôm đó có một nhân viên tiếp thị đến nhà cô để tiếp thị sản phẩm, đúng lúc cô đang ca hát trong nhà cho đỡ buồn. Người tiếp thị khen ngợi nói: “Cô hát rất hay, thật ít khi được nghe giọng ca tuyệt vời như vậy, tại sao cô không đến hát tại phòng hoà nhạc?”.

“Không ai mời”, cô buồn rầu trả lời.

“Sao lại thế? Tôi có thể giới thiệu cô cho một phòng hoà nhạc”. Người tiếp thị xung phong đảm nhận việc đó.

Cuối cùng, cô đã mua hàng của anh ta, anh ta rất cảm kích, và đã giúp cô liên hệ với phòng hoà nhạc.

Hôm biểu diễn, anh ta mới rất nhiều người thân và bạn bè đến ngồi ở hàng trên. Khi cô vừa hát xong, họ liền vỗ tay cổ vũ hết mình, anh ta còn kịp lên tặng một bó hoa để chúc mừng. Nhận được nhiều sự khích lệ như vậy, cô quyết định sẽ tiếp tục hát. Về sau, cứ mỗi khi cô lên sân khấu biểu diễn, anh ta luôn ngồi ở hàng ghế đầu. Không những vỗ tay cổ vũ nhiệt tình nhất, mà còn có một bó hoa tươi chứa chan tình cảm để chúc mừng. Thì ra, anh ta đã yêu cô.

Dưới sự động viên chân thành của anh, cô bắt đầu lấy lại được giọng hát trong trẻo tự nhiên trước kia, hát càng ngày càng hay. Cuối cùng cô đã trở thành người ca sĩ nổi tiếng ở Italia. Đương nhiên, cuối cùng cô đã kết hôn cùng với người tiếp thị này.

Câu chuyện nói với chúng ta rằng một giáo viên dạy nhạc có trình độ âm nhạc khá cao vì không biết cách khen ngợi, nên đã khiến cho tài năng thiên phú của một ca sĩ bị chết yểu, còn một nhân viên tiếp thị không hiểu nhiều về âm nhạc nhưng do biết cách khen ngợi nên đã tạo ra một ca sĩ nổi tiếng.

Một nhà doanh nghiệp nổi tiếng ở Mỹ cũng đã nói về bước ngoặt cuộc đời của ông: “Lúc đó tôi rất nghèo, trong lòng chẳng nghĩ gì về chí lớn, chỉ có thể dựa vào việc bán bút chì ở các sạp hàng kiếm tiền nuôi thân. Có một người ăn mặc đẹp đẽ, cử chỉ phi phàm, dáng vẻ quý phái đến mua bút chì của tôi. Sau khi vứt xuống một đô la, nhưng lại quên cầm bút đi, vội vã đi vào ga tàu điện ngầm. Mấy phút sau bỗng nhiên anh ta quay lại, nói với tôi: “Thật xin lỗi, tôi quên lấy bút chì”. Tôi liền hỏi: “Nhìn vẻ ngoài của anh tôi thấy anh là người giàu có sẽ không để ý đến thứ này huống hồ vào nhà ga còn phải mua vé. Tại sao anh thà nhỡ xe, cũng vẫn cứ phải tìm đến đây?”. Câu trả lời của thương nhân này khiến tôi suốt đời cũng không thể quên được. Ông nói: “Anh là một thương nhân, chứ không phải người ăn mày đi xin. Một đô la với tôi khi làm ăn cũng cần mua bán công bằng, tôi trả tiền thì tất nhiên phải lấy hàng của anh”.

Nghe xong câu này tôi cảm động vô cùng, trước đây tôi sống trên đời như một người ăn mày mà nay anh ta nói tôi là một thương nhân đích thực, từ hôm đó trở đi, tôi liền từ bỏ cuộc sống giống như ăn mày, cố gắng làm một thương nhân chân chính, bắt đầu đi tìm việc, thi tuyển khắp nơi, nỗ lực làm việc, cuối cùng đã trở thành một nhân viên tiếp thị nổi tiếng.

Mấy tháng sau, khi hiệu giày dép âu phục của tôi đi tham dự buổi lễ gặp mặt các sản phẩm nổi tiếng trong vùng, thoạt nhiên tôi liền nhận ra anh ta, tôi nói: “Có lẽ anh đã quên tôi, nhưng tôi suốt đời này sẽ không thể quên anh, chính anh là người giúp tôi hiểu ra tôi là một thương nhân chân chính. Câu nói của anh đã thay đổi cả cuộc đời tôi”.”

Cách khen ngợi hữu hiệu có thể thay đổi cuộc đời một con người.

Rất nhiều nhà văn nổi tiếng khi nói về cuộc đời mình đều quy công cho rằng chỉ vì một lần khi còn đi học đã viết một bài văn hay được các giáo viên khen ngợi, từ đó mà cả cuộc đời đã lựa chọn con đường sáng tác. Nguyên thủ tướng Anh, phu nhân Thatcher, trước đây ở trường đại học, ban đầu bà học môn hoá học. Sở dĩ bà quyết định chọn môn hoá học là vì người giáo viên dạy hoá học cấp ba rất quý bà, thường khen bà. Do đó sau khi tốt nghiệp, bà liền đăng ký thi vào khoa hoá học, vào đại học, mới phát hiện thì ra mình không hề thích môn hoá, mới chuyển sang học luật.

Khi còn học cấp ba, tôi cũng vì thầy giáo dạy lý đặc biệt quý mến tôi, mỗi một lần lên lớp, hỏi bài, đều thích gọi tôi trả lời. Kết quả là khi học đại học tôi đã vào khoa lý, cuối cùng phát hiện mình không thích học môn lý, mới bắt đầu nghiên cứu “quan hệ giao tiếp” vào những lúc rỗi.

Barskaliya, nhà giáo dục học Mỹ nổi tiếng đã từng nói rằng “Hãy giao những học sinh kém nhất cho tôi, chỉ cần là kẻ không mắc bệnh ngu đần, tôi có thể bồi dưỡng chúng trở thành những học sinh xuất sắc”.

Rốt cục, tiến sĩ Barskaliya có diệu kế gì vậy? Diệu kế của ông chính là dùng cách khen ngợi, khích lệ. Trước hết phải hiểu được tình hình học sinh, ra đề kiểm tra căn cứ vào trình độ của học sinh, độ khó của đề được lấy tiêu chuẩn là học sinh sau khi suy nghĩ kỹ có thể làm được. Sau khi có tiến bộ lại ra đề khó hơn một chút, tiêu chuẩn vẫn là chỉ cần học sinh bỏ chút sức lực là có thể làm được, để học sinh thông qua quá trình suy nghĩ mà đạt được kết quả tốt, kích thích học sinh có hứng thú trong học tập, từ đó tăng thêm sức mạnh, lòng tin, nâng cao hứng thú học tập, khiến học sinh hăng hái trong học tập.

Tôi cho rằng tiến sĩ Barskaliya không phải ngông cuồng mà là rất có lý lẽ khoa học. Tôi quanh năm tham gia công tác giáo dục trong trường học, học sinh chán học, thường là bởi vì khi kiểm tra, thành tích của họ chỉ đạt 30, 40 điểm, như vậy, ai còn có tính tích cực trong học tập? Nếu có thể khiến cho thành tích của học sinh luôn đạt 80, 90 điểm, thì tự nhiên học sinh sẽ sinh ra lòng tự hào, càng học càng hăng say. Nếu như chọn ra hai học sinh có điều kiện các mặt gần giống nhau, rồi chọn một trong số đó làm đại biểu khoa vật lý, giáo viên cũng không dạy thêm dồn dập cho cậu ta. Chưa đầy mười mấy tháng sau, kết quả môn vật lý của cậu kia và người đại biểu khoa lý hoàn toàn nổi bật hơn những học sinh khác.

Đặc biệt đối với học sinh trung học, tiểu học, cần coi phương pháp khen ngợi là chính, hãy cố gắng ra đề kiểm tra sao cho học sinh có thể qua quá trình suy nghĩ mà đạt điểm cao.

Khen ngợi là động lực tốt nhất để thúc đẩy con người tiến lên.

Bạn đã từng nhìn đứa bé tập đi chưa? Đi vài bước xiêu xiêu vẹo vẹo. Bố mẹ lập tức ôm vào lòng, hôn hít, thể hiện là: “Con thật tuyệt vời, thật đáng yêu”. Thế là, lần sau đứa trẻ có thể đi xa hơn, bố mẹ vui mừng phấn khởi lao ra vuốt ve ngọt ngào với đứa trẻ, cuối cùng, đứa trẻ có thể đứng vững và đi được.

Đây chẳng phải là tác dụng của việc khen ngợi đó sao?

Chúng ta khen cái gì thì cái đó sẽ phát triển. Tôi thích đánh cờ vây, nói chung là vì trình độ cờ vây của tôi cao hơn người khác, như vậy càng đánh càng hăng. Còn đối với việc đánh bóng bàn, tôi cũng đã tập luyện rất lâu rồi, nhưng vẫn không khá lên được, vì sao vậy. Nguyên nhân là do trình độ của tôi quá kém cỏi, thua thì càng đánh càng chẳng hứng thú gì.

Cuộc sống của con người không thể tách rời với việc khen ngợi. Những người bị áp chế về mặc cảm tự ti, những người quá cẩn thận dè dặt, những người trong lòng luôn nặng trĩu bởi nghi ngờ… nói chung là vì thuở nhỏ không được nghe lời khen ngợi. Việc khen ngợi đối với tâm hồn của con người giống như ánh mặt trời, không có nó con người không thể “ra hoa kết trái”. Khen ngợi thậm chí có thể tăng thêm năng lực của con người.

Nhà tâm lý học đã chọn hai nhóm trẻ con để làm thực nghiệm. Đầu tiên cho chúng chạy đường dài để tiêu hao bớt năng lượng, sau đó, một nhóm trẻ em bị phê bình, còn nhóm kia lại được khen ngợi. Kết quả là khi kiểm tra về thể chất, phát hiện thấy nhóm trẻ bị phê bình giống như quả bóng da bị xì hơi, chẳng còn sức lực nữa. Còn nhóm trẻ con được khen ngợi kia khuôn mặt phấn chấn ửng đỏ, thể chất được hồi phục nhanh chóng. Sự khen ngợi chân thành và triết học chính là liều thuốc thần dược mà các nhà tâm lí học mong ước. Nó có thể làm liền vết thương về mặt tinh thần của con người, giúp con người thoát khỏi sự tự ti, tạo dựng lòng tin.

Lí luận tâm lý học cho chúng ta biết: “Con người luôn có tâm lý chỉ tiếp nhận sự thực có lợi cho mình, tức là tâm lý phòng vệ nhận biết được”.

Các nhà tâm lý học đã làm thực nghiệm với chính những đứa trẻ. Ví dụ, tìm một đám trẻ người Mỹ, phát cho chúng mỗi người một xu nhân dân tệ, cho chúng cầm trên tay trong mười phút. Sau đó cho chúng viết ra một xu nhân dân tệ ở Trung Quốc có thể mua được cái gì, kết quả dường như tất cả bọn trẻ đều coi một xu tiền này quá lớn, thực chất một xu này chỉ mua được một chiếc kẹo nhưng có đứa thì viết một xu có thể mua được một chiếc ti vi màu. Không chỉ có bọn trẻ mới có loại tâm lý này, mà người lớn cũng vậy, mọi người đều thích nhìn sự vật có mặt tốt cho mình, điều này sẽ dẫn đến cái mà người xưa gọi là: “Mặc trăm lần nghìn lần, duy có mông ngựa là không mặc gì”.

Mọi người trong ý thức sâu thẳm đều có khuynh hướng nhìn sự vật theo mặt tốt của mình, vậy thì chúng ta nếu muốn có được sự thân thiện của người khác thì cần phải thể hiện sự ca ngợi và tán thưởng chân thành.

Nhân viên quản lý có số tiền lương hàng năm đạt hơn một triệu trong lịch sử nước Mỹ tên là Shikaobo, tổng giám đốc công ty gang thép Hoa Kỳ. Phóng viên đã hỏi ông: “Tại sao ông chủ của ông lại đồng ý trả ông số tiền hơn một triệu mỗi năm? Rút cục ông có bản lĩnh gì?”.

Shikaobo trả lời: “Tôi hiểu rất ít về gang thép, nhưng tài năng lớn nhất của tôi là tôi có thể khích lệ, động viên các nhân viên. Mà cách tốt nhất để khích lệ các nhân viên chính là thể hiện sự khen ngợi và khích lệ chân thành”.

Nói thẳng ra là Shikaobo chính là dựa vào việc biết khen ngợi người khác của mình mà có số tiền lương mỗi năm đạt hơn một triệu.

Shikaobo đến chết cũng không quên phải khen ngợi người khác, ông đã viết lên trên mộ chí của mình: “Đây là nơi yên nghỉ của một con người biết cách quan hệ với thuộc hạ thông minh giỏi giang hơn mình”.

Một người cho dù các mặt khác không mạnh nhưng chỉ cần nắm được cách khen ngợi, trong quan hệ giao tiếp xã hội nhất định sẽ như cá gặp nước.

Tôi quen một cô gái là chủ của một viện thẩm mỹ, có lần chúng tôi cùng nhau đi chơi, ngang qua một ngân hàng, cô bảo học sinh đi rút tiền, nhưng người đi rút tiền rất đông, người học sinh đó chờ mãi cũng chẳng rút được. Lúc này cô liền bước tới, tôi vẫn còn nhớ về cô gái quản lý thu chi của ngân hàng lúc đó. Rồi cô nói: “Cô ơi, chiếc váy liền này của cô đẹp quá, rất phù với nước da trắng ngần của cô. Đặc biệt là bông hoa phía trước thêu rất đặc biệt, cô mua ở đâu vậy?”.

Cô gái thu ngân ngẩng đầu lên, nhìn cô nói: “Người khác mua từ nơi khác mang về”.

“Tôi biết ngay mà, chả trách nó đẹp như vậy”, cô còn nói tiếp, “Chị ơi, tôi đến đây để rút tiền”. Kết quả là cô gái thu ngân này đã cho cô rút trước số tiền của mình.

Mọi người đều rất thích nghe lời khen ngợi, khi chúng ta khen ngợi người khác cũng chính là lúc đang thoả mãn nhu cầu được tôn trọng của họ, hoá giải những đói khát về nhân tính của họ, chúng ta bố thí cho họ, giúp đỡ họ. Như vậy hẳn người đó sẽ đền đáp cho chúng ta.

Một học viên của tôi cũng kể về hiệu quả khi cô thử vận dụng phương pháp khen ngợi.

Hôm đó đi làm, trông thấy một đồng nghiệp mặc một bộ com-lê, trước đây tôi đã nghe thấy người ta bàn luận “Anh ta mua một bộ com-lê của hãng nổi tiếng”. Thế là tôi nói: “Bộ quần áo của anh đẹp quá, là ở hãng nổi tiếng phải không?”. Anh ta đắc ý trả lời: “Đương nhiên rồi”. Tôi liền nói tiếp. “Hoá ra là hàng hiệu, mặc lên trông khác hẳn, đường hoàng oai vệ”.

Đến buổi trưa, trước đây anh ta không bao giờ gọi tôi, nhưng hôm đó chủ động gọi tôi: “Đến giờ ăn rồi, chúng ta cùng đi ăn nhé”. Nhưng khi tôi nói với anh có chút việc phải chờ một chút mới đi được, anh liền nói: “Tôi giúp cho”.

“Quá tuyệt, tôi chỉ có khen bộ com-lê của anh ta đẹp, thế mà lại được mời cả bữa cơm”.

Cô gái ghi tên của trung tâm đào tạo chúng tôi cũng rất thông thạo cách khen ngợi người khác. Có lần, khi một cô gái đến ghi tên, hỏi: “Những người đến ghi tên vào lớp này đều là những người chuyên đi ghi tên phải không?”. Cô trả lời: “Bọn họ đều như chị, khí chất vẫn tuyệt vời”. Dường như đang khen ngợi các học viên trong lớp, nhưng thực tế là gián tiếp ca ngợi cô gái đó. Cô ấy nghe xong quả nhiên rất vui, liền vui vẻ ghi tên vào.

Ông Lý Tông Ngô đã từng giới thiệu về về bí quyết tám chữ để làm người: “Kiến nhân đoản mệnh, ngộ hoá thiên tiền”.

Gặp một người hơn 40 tuổi thì hỏi: “Anh ba mấy rồi”. Anh ta trả lời: “Không, hơn 40 rồi” bạn hãy lập tức nói: “Sao có thể thế được, nhìn anh trẻ như vậy, nhiều nhất cũng chỉ ba mươi mấy”. Tuổi thanh niên là thời hoàng kim của cuộc đời, mọi người đều muốn mình trẻ trung “kiến nhân đoản mệnh” tức là nếu cố gắng nói tuổi thực chất của người khác giảm đi một chút, sẽ làm cho họ thấy vui. “Ngộ hoá thiên tiền” tức là thoả mãn tâm lý chuộng hư vinh của người khác, hãy nói tăng giá tiền của đồ dùng mà người khác đang dùng, ví như, người ta mặc bộ quần áo chỉ 200 tệ, bạn liền nói: “Bộ quần áo này của cậu chắc phải 300 tệ”. Đối phương trả lời “Không, chỉ hơn 200”. Bạn ra vẻ kinh ngạc nói: “Sao có thể thế được, bộ quần áo đẹp thế này chắc chắn hơn 300 tệ”. Người ấy nói: “Thực sự chỉ hơn 200 thôi”. Bạn lại thốt lên: “Cậu thật biết cách mua quần áo, bộ quần áo đẹp như thế này mà chỉ tốn có 200”. Khen ngợi rõ ràng là một kỹ xảo hữu hiệu. Nếu khi nào người khác chửi mắng bạn một cách tàn nhẫn, bạn đột nhiên nói: “Ô tôi phát hiện ra răng của anh đẹp thật”, thì đối phương có muốn mắng cũng không mắng tiếp được.

Tôi là một thanh niên, thường ít quan tâm đến những chi tiết nhỏ, nên thường phạm chút lỗi lầm nhỏ. Có lần, thầy hiệu trưởng chính thức ra một thông báo, muốn tôi đến phòng làm việc của ông để nói chuyện, thực ra là phê bình tôi rất nghiêm túc, xưa nay quan hệ của tôi và hiệu trưởng rất thoải mái. Nếu thầy hiệu trưởng phê bình tôi nghiêm túc thì về sau trong cuộc sống không tránh khỏi có chút ngượng nghịu. Tôi cũng đồng ý sửa chữa lỗi lầm, nhưng không muốn bị phê bình một cách nghiêm túc như vậy.

Làm thế nào bây giờ? Sau khi suy tính một hồi, tôi liền đến phòng thầy hiệu trưởng, thấy thầy ngồi ở đó, tôi cố ý không nhìn ông, mà làm ra vẻ đang ngắm phòng làm việc của ông nói: “Đúng là phòng làm việc của thầy hiệu trưởng có khác, vừa có ghế sô pha, lại có hoa tươi, bày biện thật là đẹp. Thật chẳng như phòng làm việc của chúng tôi, khách vừa đến chỉ thấy toàn bàn ghế cứng đờ”.

Thầy hiệu trưởng ra vẻ như không nghe thấy, vẫn nghiêm nghiêm mặt bảo tôi ngồi đối diện với ông. Một lúc sau, tôi vẫn không dám nhìn vào mặt của hiệu trưởng, mà nhìn ngang nhìn dọc phía trên bàn làm việc, sau đó cầm một tấm ảnh trên bàn hỏi hiệu trưởng: “Ồ, tấm ảnh này chụp đẹp quá, chụp ở Hoàng Sơn phải không ạ? Vừa có những hòn đá đặc biệt, vừa có tùng, đến cả đám mây đang trôi cũng chụp được, góc độ chụp rất đẹp, tôi cũng đã từng chụp ảnh ở đây, thay đổi rất nhiều góc độ nhưng không được như ý. Thầy làm thế nào mà chọn được vị trí tốt như vậy”. Hiệu trưởng ngồi một cách ngay ngắn, còn tôi đang ở đây khen hết cái nọ đến cái kia, khiến ông chẳng thể nghiêm túc được nữa, cuối cùng mặt ông không nghiêm nghị được và nói: “Thật không biết làm cách nào để nói được anh cả, nhưng lần sau nên chú ý khi nào cần thoải mái thì thoải mái, lúc phải nghiêm túc cũng phải nghiêm túc, nhưng không được qua loa, đại khái”.

Tôi vừa nghe thế liền thể hiện sẽ kiên quyết sửa chữa. Cuộc nói chuyện tưởng là phải rất nghiêm túc, nhưng bị tôi dùng cách khen ngợi, cuối cùng đã trở nên rất thoải mái, hiệu trưởng dù vẫn phê bình tôi, nhưng sự phê bình nay không dẫn đến những bối rối về sau.

Có người nói, việc khen ngợi chỉ có hiệu lực với người lạ còn đối với những người rất quen thuộc thì không có nhiều tác dụng lắm.

Trước đây mỗi lần tôi về nhà, mẹ tôi thấy tôi từ xa về nên luôn bận rộn làm chút đồ ăn ngon cho tôi ăn. Song vì tôi luôn tỏ ra là đi lắm biết nhiều, giờ đã khác xưa rồi nên luôn nói với mẹ một cách khoe khoang rằng món ăn này nên làm thế nào mới ngon, món ăn kia nên cho thêm gia vị nào mới thơm. Đến nỗi mẹ tôi chỉ nói một cách bất lực: “Con ra bắc vào nam ăn nhiều rồi, mẹ chẳng còn cách nào để thoả mãn con được”.

Tôi phát hiện khi mẹ tôi nói như vậy luôn có một cảm giác mất mát cái gì đó. Những người làm mẹ luôn muốn biểu hiện tình yêu của mình đối với con cái, và cũng hy vọng tình cảm này được con cái tiếp nhận; nếu như đứa con không tiếp nhận, từ đáy lòng bà sẽ nảy sinh sự thất vọng, sẽ có một chút đau khổ. Tôi một năm mới trở về từ Thâm Quyến một lần, mẹ tôi lại hiểu biết không nhiều, cũng không thể trao đổi nhiều với tôi. Điều bà chỉ có thể làm là làm chút đồ ăn ngon cho tôi, hy vọng tôi có thể được hài lòng, mà tôi lại cứ nói món ăn làm không ngon, điều này khiến mẹ tôi rất buồn.

Sau này khi về nhà tôi đã thay đổi phương pháp, tôi nhờ mẹ làm những món ăn đặc biệt mà nhà thường ăn, khi ăn, tôi luôn nói: “Món ăn này chỉ có mẹ là mới làm được, trở về nhà thật khác, ở bên ngoài thì muốn ăn cũng chẳng ăn được”. Khi mẹ tôi nghe tôi nói những điều này, bà luôn nói: “Con ăn nữa đi, ăn nhiều vào”. Trong lời nói này của bà, tôi đã nhận ra sự hài lòng và cả niềm vui sướng của bà.

Đối với người quen, khen ngợi không phải là không cần thiết mà là rất cần thiết. Có một học viên đã hơn 40 tuổi, ly dị vợ. Quan hệ với vợ còn không tốt, sao có thể sống cùng người khác được nữa? Cách nghĩ này đã khiến anh ta rơi vào mặc cảm tự ti. Sau khi học được mẹo ca ngợi người khác, cuối cùng anh ta đã tìm được căn nguyên của sự thất bại: không biết khen ngợi - từ đó lấy lại được lòng tin, anh đã kể bài học của anh ta như sau.

“Mỗi lần vợ tôi làm món ăn ngon, mặc quần áo đẹp, khi trong lòng rất muốn được tôi khen, thì tôi lại có tâm lý ngược lại. Cô ấy càng muốn tôi khen tôi lại càng không khen. Vợ tôi thấy tôi như vậy, cô ấy cũng làm như vậy. Có lần, ở công ty, tôi đã hoàn thành nhiệm vụ rất xuất sắc, trở về nhà kể cho cô ấy nghe, khi đang kể vô cùng đắc ý, cô ấy đột nhiên thốt lên: “Có gì là tài giỏi đâu”, đối với sự đắc ý của tôi cô ấy tỏ ra không thèm quan tâm. Mới đầu chỉ là đùa, nhưng thời gian lâu dần, chúng tôi thật không giống vợ chồng, mà trái lại còn giống như kẻ địch. Hai bên moi móc điểm xấu của nhau, cố ý không thoả mãn tâm lý của đối phương. Kết quả là quan hệ vợ chồng vốn dĩ hoà hợp đã hoàn toàn bị đổ vỡ”.

Con người là như vậy, do đó tâm lý học đã nhấn mạnh cần thoả mãn tâm lý chờ đợi của con người. Nếu bạn gái của bạn mua một bộ quần áo đẹp, bạn nhìn xong liệu có tỏ thái độ không? Tôi nghĩ các cô gái khi chọn quần áo không hề tùy tiện chút nào, có thể cô ấy đã đi đến mấy con phố chọn lựa, so sánh, khó khăn lắm mới tìm được chiếc ưng ý nhưng bạn trông thấy lại như chẳng thấy gì, không hề tỏ thái độ, thì trong lòng cô gái sẽ buồn biết mấy. Quần áo của cô ấy để cho ai ngắm đây? Đương nhiên là để cho bạn ngắm, còn nếu như để cho người khác ngắm như vậy thì thật phiền phức. Nhưng bạn ngắm xong lại cứ như không, đó chẳng phải là đang cố tình gây sự với cô ấy sao?

Khen ngợi cũng là một diệu kế giúp bạn chiếm được trái tim bạn bè, nếu như bạn đang trong sự lãng mạn của tình yêu, hay đang để ý với một cô gái nào đó, vậy thì tôi sẽ dạy bạn một bí quyết: Bạn hãy đừng tiếc lời nói âu yếm nhẹ nhàng để cho đối phương luôn ở trong sự khen ngợi ấm áp do bạn đã dốc sức tạo ra. Bạn đừng cho rằng nó tầm thường, không nên trở nên quá tỉnh táo, những lời âu yếm chính là sự khen ngợi và tán dương tuyệt vời nhất của người tình, nhưng lời âu yếm nói một ngàn lần cũng không thừa mà lời nói âu yếm của người yêu lại càng làm cho con người ngây ngất.

Mọi người đều cần được khen ngợi, mọi người đều rất thích được nghe lời khen, nhưng khen ngợi thế nào mới có hiệu quả?

Trong “Lý Tự Thành” của Đào Tuyết Ngân có một người tên là Trương Hiếu Trung, những kẻ a dua nịnh hót trong đám quân thần rất nhiều, khiến ông luôn là kẻ thua trận. Một hôm, ông giận dữ nói: “Ông mày sở dĩ thua trận là vì các người là những kẻ a dua nịnh hót. Sau này kẻ nào còn dám nịnh nọt ta, nhất định ta sẽ đánh chết ngay tại chỗ không cần bàn”. Ông còn chưa nói hết câu thì một vị đại thần đứng bên cạnh liền tiếp lời: “Bẩm đại vương, các đế vương xưa nay, những người thất bại đều là những người có nhiều kẻ khoác lác nịnh nọt. Ông hiểu được điều này, nắm được điểm then chốt thật là anh minh sáng suốt”. Trương Hiếu Trung nghe xong rất vui mừng, kết quả là sau này lại thua trận, bị xử lăng trì mà chết.

Nịnh nọt lấy lòng là hoàn toàn trống rỗng, nó không thể lừa được người khác. Muốn việc khen ngợi có hiệu quả, trước hết phải để người khác cảm thấy chân thành, là xuất phát từ trong lòng. Chỉ cần đối phương cảm thấy lời khen ngợi của chúng ta là chân thành, xuất phát từ trong lòng, dù họ có biết là hơi khuếch đại một chút vẫn cảm thấy vô cùng đắc ý.

Có một học viên đã từng nói với tôi: Bình thường khen ngợi là tốt, nhưng sau khi khen ngợi lãnh đạo một cách có ý thức, hiệu quả có thể càng xấu đi. Vì sao như vậy? Chính là vì người học viên này ngoài miệng thì tán dương lãnh đạo nhưng trong tâm tưởng luôn cảm thấy hành vi của mình là ton hót nịnh nọt, tự cảm thấy nhục nhã, trong lòng luôn thấy khó chịu. Ngoài miệng thì ca ngợi đối phương nhưng trong lòng thì tỏ ra không muốn vậy, cách khen ngợi như vậy tự nhiên sẽ có kết quả hoàn toàn ngược lại. Khen ngợi không có nghĩa là bắt chúng ta phải nịnh nọt, hèn hạ thấp kém, chúng ta hoàn toàn có thể tìm ra ưu điểm thực sự của người khác rồi khen, mọi người đều có ưu điểm, chỉ là chúng ta có biết phát hiện hay không. Sự chân thành chính là linh hồn của sự khen ngợi, chỉ có sự khen ngợi chân thành mới có thể đi sâu vào tâm hồn người khác.

Người khen ngợi cần phải thích hợp với từng người. Nhìn thấy một người già đi rất nhanh mà dùng cách “kiến nhân đoản mệnh” (chỉ khen họ trẻ hơn so với tuổi) thì đối phương sẽ cho rằng bạn đang giễu cợt họ. Có một lần, ở trên lớp, chúng tôi mời học viên tiến hành khen ngợi bài diễn giảng của học viên. Có một học viên rất có năng khiếu biểu diễn, mới đầu anh ta đi lên sân khấu, khi mọi người đang chờ đợi anh ta nói, anh đột nhiên chạy xuống dưới sân khấu lấy đồ vật của một người diễn giảng, cầm lấy một cách vô cùng xúc động, miệng còn luôn nói: “Thật cảm ơn anh, xin cảm ơn anh, anh đã nói hộ tôi những điều tôi muốn nói mà không nói được”.

Hành động này của anh ta có hiệu quả như thế nào? Sự đánh giá của học viên diễn giảng chỉ có hai từ: “Khó chịu”.

Lời khen ngợi quá phần khuếch đại chỉ khiến người khác cảm thấy buồn nôn, dẫn đến ác cảm.

A. Làm một người phát hiện cái đẹp

Trong bài kinh của đạo Islam có ghi lại một câu chuyện như sau: Mohamed thấy một cụ già đang tìm đồ vật bên vệ đường dưới ánh trăng, liền hỏi cụ già: “Bà tìm gì vậy?”.

Bà già nói bà đã đánh mất chìa khóa. Thế là Mohamed cũng tìm với bà, nhưng tìm mãi vẫn không thấy. Mohamed liền hỏi bà: “Bà đánh rơi chìa khoá ở chỗ nào?”. Bà lão trả lời: “Rơi ở trong phòng”.

Mohamed ngạc nhiên hỏi: “Đã rơi ở trong phòng, sao bà lại đi tìm ở bên ngoài?”.

Bà trả lời: “Vì bên ngoài sáng sủa”.

Mohamed than: “Nhưng chìa khoá lại không ở những nơi sáng sủa”.

Là một người phát hiện cái đẹp giống như cỏ linh chi sinh trưởng ở nơi rừng sâu núi thẳm ít người đến, nhưng những sự vật hoàn hảo lại thường tồn tại ở những nơi không hề nổi bật. Là người phát hiện cái đẹp chân chính phải nhìn thấy được cái gốc của cái đẹp từ những biểu hiện rất nhỏ, biết tìm ra sự không bình thường của người khác trong sự bình thường.

Có một người già khi ngồi trên máy bay phát hiện thấy người đàn ông ngồi bên cạnh đang phê chữa bài tập chỉ trông thấy một câu nhận xét của ông này luôn là “Viết rất sâu rộng, rất tốt”, “Viết rất đẹp…” bà già liền hỏi người bên cạnh: “Người đàn ông này là ai?”. Người cùng đi trả lời ông ấy là một người nổi tiếng. Khi tôi đi học chẳng có giáo viên nào phê cho tôi lời nhận xét như vậy. Tôi lại luôn hy vọng có được giáo viên hướng dẫn mình. Tiến sĩ Barskaliya là một người phát hiện cái đẹp chân chính, là một nhà đào vàng chân chính. Bạn có thể đãi cát tìm vàng, đi khai thác những ưu điểm không nổi bật của người khác không?

B. Khai thác những ưu điểm không nổi bật để khen ngợi

Đại văn hào Pháp Balzac nói: Người đầu tiên hình dung người con gái là hoa, đó là người thông minh. Người thứ hai biết khai thác điều đó thì bình thường rồi. Người thứ ba lại tiếp tục ví người con gái là hoa, rõ ràng là kẻ ngu đần.

Ví dụ về một nhà vô địch khoẻ và đẹp: Chúng tôi khen anh ta khoẻ mạnh và đẹp đẽ, nhất định anh ta sẽ không xúc động. Chẳng lẽ sự ca ngợi của truyền hình, phát thanh, báo chí lại không khiến con người xúc động hơn sự ca ngợi của chúng tôi sao? Sự ca ngợi của chúng tôi còn có hiệu quả gì nữa? Lúc này, nếu anh ta xào nấu món ăn rất ngon, chúng ta ca ngợi anh ta làm cơm ngon, thì anh ta sẽ phấn khởi vô cùng. Einstein cũng đã từng nói như vậy, người khác ca ngợi năng lực tư duy của ông rất tốt, có tinh thần sáng tạo, ông không hề xúc động. Ông là một nhà khoa học nên nghe những lời này đã nhàm rồi. Nhưng nếu ai đó khen ông chơi đàn violin hay, nhất định ông sẽ rất vui mừng phấn khởi.

Khen ngợi không nhất thiết phải bắt chước người khác, người ta nói sao mình nói vậy, nhiều nhất chúng ta cũng chỉ trên việc khen ngợi đã thành thói quen thuộc của người khác, tăng thêm một phần lượng nhỏ, thì người ta cũng chẳng phấn khởi. Đi khai thác những ưu điểm mà người khác không biết, thể hiện tính độc đáo của bạn mới khiến người ta có một sự kích thích mới lạ, hiệu quả sẽ vô cùng tốt đẹp.

C. Khi ít hi vọng nhất, hãy cảm ơn người khác

Có lần tôi đến Đan Mạch du lịch, leo được lưng chừng núi, một đứa bé bán hương chặn tôi lại: “Chú mua hương lên thắp đi. Bên núi Đan Hà cầu nguyện thiêng lắm, có thể giúp mọi người đạt được tâm nguyện”. Tôi không tin điều này, “Không mua!”, tôi trả lời dứt khoát, tiếp tục leo lên phía trước.

Lúc này đứa bé lại nói phía sau: “Chú à! Dù chú có mua hay không mua hương, chú đến chỗ cháu để du lịch cháu rất cảm ơn chú”.

Nghe xong câu này, tôi bỗng quay đầu nhìn đứa bé, nó thật là khéo nói. Cuối cùng, sự cảm ơn của cậu ấy đã khiến tôi mua toàn bộ số hương trên tay cậu.

Khi ít hi vọng nhất, hãy cám ơn người khác, người khác sẽ thấy rằng sự cám ơn này đến từ sự chân thành, không có tính toán gì. Bạn nhờ người khác giúp đỡ, người ta không giúp, lúc này bạn vẫn phải cám ơn anh ta “Dù thế nào cũng khiến anh phải vất vả. Cám ơn anh!”. Người ta không những sẽ tiếp nhận sự chân thành trong lời cám ơn của bạn mà trong lòng sẽ sinh ra áp lực, không giúp đỡ được, còn được bạn cảm ơn, thật là ngại. Áp lực này sẽ khiến anh ta ghi nhớ chuyện này, sau này sẽ luôn cố gắng giúp đỡ bạn.

Đã từng có người nhờ tôi giúp đỡ, tôi không giúp được, anh ta vẫn cảm ơn tôi rất chân thành: “Thật làm phiền cậu rồi”. Tôi suy xét lòng mình, chỉ cảm thấy lòng nặng nề, luôn có cảm giác nợ anh ta điều gì, luôn muốn tìm cơ hội để giúp đỡ anh ta.

Khi ít hi vọng nhất hãy cảm ơn người khác, đây không chỉ là việc chúng ta nên làm mà cũng là một cách đối nhân xử thế. Có một số người trước khi nhờ bạn giúp đỡ, luôn thề thốt khúm núm với bạn, cực kì xu nịnh, khi bạn không giúp được, lập tức thay đổi nét mặt, trở mặt không quen, loại người này còn có lần thứ hai được không?

D. Khen ngợi hành động và phẩm chất chứ không phải bản thân người đó

Khen ngợi phải làm thế nào thì mới vừa có hiệu quả, mà không sinh ra tư tưởng kiêu ngạo, tự mãn? Vậy cần khen ngợi việc người khác làm và phẩm chất của anh ta, chứ không nên thổi phồng con người anh ta.

Ví dụ, con của bạn phải vất vả cố gắng mới thi tốt môn toán học, bạn nên khen ngợi việc nó chăm chỉ thi tốt môn toán, chứ không nên nói: “Con thật thông minh”. Nó chăm học thì mới làm tốt môn toán bạn khen ngợi điều này, để nó biết chính vì như vậy nên mới được khen, thì nó sẽ tiếp tục phát huy hơn nữa. Còn nếu khen ngợi nó thông minh mà lại không khen ngợi nguyên nhân mà nó thật sự đáng được khen ngợi, thì sẽ không tạo ra được hiệu quả của việc khen ngợi, ngược lại sẽ dẫn đến làm cho nó sinh ra kiêu ngạo, tự mãn.

Một nhân viên làm việc rất cần cù thì nên khen ngợi đức tính làm việc cần cù của anh ta, chứ không nên nói: “Anh là một nhân viên rất tốt”, cách khen ngợi chung chung này, sẽ không gây hiệu quả trực tiếp.

Làm việc gì thì khen ngợi việc đó. Có phẩm chất gì thì khen ngợi phẩm chất đó. Đây chính là cách khen ngợi sáng suốt.

1.

Sự khen ngợi và tán thưởng chân thành là ánh sáng mặt trời vỗ về tâm hồn con người và là nghệ thuật trong quan hệ giao tiếp xã hội, cách tuyệt nhất làm con người cảm động. Sau đây chúng tôi xin giới thiệu một số cách khen ngợi chân thành hoàn hảo.

1. Thiên tính của động vật là ích kỉ, vì sinh tồn mà sống. Nhưng có một số loài động vật biết tri ân báo oán hơn con người. Khi còn nhỏ tôi rất thích con chó nhỏ ở nhà hàng xóm, có chút đồ ăn nào tôi đều dành một ít cho nó, lâu dần, chúng tôi đã xây dựng được tình cảm. Mỗi khi tôi tan học về nhà, con chó nhỏ trông thấy tôi liền vẫy đuôi, tỏ ra rất thích tôi, thấy tôi rất mừng. Con chó thể hiện sự yêu thích của nó với con người, đơn giản nhất, có phải là biểu đạt trực tiếp sự yêu quý của bạn với mọi người.

Công ty tôi có một cô thư ký là do chúng tôi lựa chọn từ trong lớp bồi dưỡng và huấn luyện thư ký cơ quan, khả năng giao tiếp vô cùng xuất sắc. Khi chúng tôi bàn chuyện buôn bán với người khác, việc đau đầu nhất chính là mặc cả. Nếu giá tiền cao, mua hàng về rồi sẽ chịu thiệt, mà nó quá thấp thì khó có thể thành công được. Có khi vì để thăm dò xem có phải giá thấp nhất không thì cần phải lợi dụng chỗ yếu của người khác. “Nếu anh không hạ giá xuống mức này thì chúng tôi sẽ không mua” Nếu như thực sự đối phương không thể hạ xuống mức giá này, anh ta sẽ nói: “Anh không mua thì thôi, chúng tôi không thể hạ xuống mức giá này”. Như vậy từ nay về sau chúng tôi sẽ ngại sẽ không dám mua hàng của họ với giá cao, thế là một vụ làm ăn bị thất bại. Mỗi khi đến lúc này cô ấy liền xuất hiện, rót cho mỗi người một cốc trà, mỉm cười nói: “Làm ăn mà, hòa khí mới phát tài, việc gì phải cãi nhau?”. Chúng tôi liền nhân cơ hội đó mà xuống nước. “Đúng rồi, hoà khí phát tài. Thế này đi chúng tôi nhường một chút giá”.

Có lần chúng tôi cùng nhau đi họp bên ngoài, trên đường đi qua một cửa hiệu bán quần áo, những quần áo treo ở bên ngoài đã hấp dẫn cô ấy. Cô ấy vừa nhìn đã thích ngay, muốn mua, nhưng lúc đó người đến mua quần áo cũng rất đông, đông đúc vô cùng. Chúng tôi nói bây giờ phải vội đi họp, không có thời gian, đông người như vậy thì trong chốc lát cô ấy không thể mua được. Nhưng cô nói: “Họp xong, biết đâu bộ quần áo này bị bán hết rồi. Các anh chờ tôi một chút, tôi sẽ mua nó rất nhanh thôi!”.

“Đừng có nói khoác, cô có thể mua nó về thật nhanh không. Người đông như vậy, chúng tôi là thanh niên khoẻ mạnh lực lưỡng có len vào cũng không dễ, chứ đừng nói một cô gái yếu ớt như cô”. Chúng tôi nói giọng không tin tưởng.

Cô nói: “Như thế này vậy, các anh chờ tôi 5 phút thôi”.

“Được, 5 phút không mua được là chúng tôi sẽ đi đấy…”

Lúc đó tôi không đo thời gian. Nhưng theo cảm giác của tôi, cô ấy chưa cần đến 5 phút đã mua xong quần áo. Tôi kinh ngạc hỏi cô ấy “Có phải cô quen người bán quần áo không?”.

Cô nói: “Các anh không biết, ngang qua chỗ này, ai mà quen người ta chứ?”.

“Vậy làm thế nào cô có thể mua được quần áo nhanh như vậy?”.

“Tôi có bí quyết…” cô cố trả lời ra vẻ huyễn hoặc.

Tôi tò mò hỏi: “Bí quyết gì?”.

Cô cười đầy vẻ thần bí: “Bí mật”.

Làm cho tôi trên đường luôn tìm cách để moi được cái bí quyết, nhưng cô ấy nhất định không nói. Sau khi họp xong, lúc tôi hỏi cô ấy, cô ấy đầy bướng bỉnh. “Bụng đói lắm rồi, chúng ta đi ăn đi”.

Thật là cố tình lợi dụng mình. Nhưng tôi cũng đã đói rồi, ăn thì ăn, chẳng có vấn đề gì.

Sau khi ăn xong cơm, tôi lại hỏi cô, cô cười: “Tối nay chẳng có việc gì cả, chúng ta đi nghe hát đi”.

Chẳng còn cách nào khác, muốn học một cái gì đó thì phải trả giá. Thế là tôi lại mời cô ấy đi nghe hát. Nghe hát xong, tôi lại hỏi cô ấy, cô ấy cười nói: “Anh đã mời tôi ăn cơm rồi, mời tôi nghe hát rồi, không nói với anh thì không được. Nhưng sau khi tôi nói cho anh, anh sẽ cảm thấy có gì đáng để nói đâu”. Tôi nói: “Mời đã mời rồi, không đáng kể thì không đáng kể, dù sao thì cô cũng phải nói cho tôi biết”.

Thưa các độc giả thông minh, bạn có muốn biết cô ấy đã mua bộ quần áo này như thế nào không? Nói ra thật quá đơn giản.

Cô nói như sau: “Khi mua quần áo thì người rất đông, mọi người đều sợ không mua được, vì vậy trên mặt hiện ra vẻ lo lắng, rất khó coi. Nhưng tôi thì lại khác, tôi không len vào trong, chỉ đứng ở đằng sau, cười với ông chủ. Thưa ông, xin mang bộ quần áo đó cho tôi. Mọi người trông đều rất khó coi, chỉ có tôi là cười với ông ta, tự nhiên ông ấy sẽ chú ý đến tôi. Vì vậy tôi mới có thể mua được bộ quần áo nhanh đến như vậy”.

Đây là tác dụng của việc mỉm cười. Nếu bạn không tin có thể thử xem. Tôi ở Thâm Quyến đã tổ chức lớp huấn luyện dài kỳ về quan hệ xã hội. Có một học viên tên là Dương Chủ Dân, chúng tôi gọi anh ta là “Lượng Tử”, anh đã từng áp dụng thử cách này.

Tôi đến bưu điện nhận gói hàng, nhưng người rất đông, tôi liền định dùng cách “mỉm cười” mà các thầy đã dạy. Song tôi càng muốn cười thì lại cười không được. Tôi liền quay mặt ra chỗ khác nhắm mắt lại để tạo tình cảm, chờ đến khi nét cười ẩn hiện trên gương mặt, tôi mới quay lại, mỉm cười với người nhân viên: Chị ơi tôi đến đây để nhận hàng. Quả nhiên cô đã cầm giấy nhận hàng của tôi. Trong khi chờ cô ta mang gói hàng của tôi đến, tôi nhận ra cách này thật hữu hiệu, thế là cùng cười.

Cửa hàng tổng hợp Thiên Hồng trong thời gian trang trí đã mời tôi đến giảng bài, vào giờ nghỉ tôi nói chuyện với các nhân viên bán hàng, tôi hỏi họ: “Nếu khi bán hàng, khách hàng mỉm cười với các cô, thì các cô có thể bán hàng cho họ trước không?”.

Các cô suy nghĩ một lúc và trả lời: “Chưa từng có ai cười với chúng tôi” xem ra mọi người chưa biết phương pháp này. Nhưng cô ấy đã nói tiếp: “Nếu như có người mỉm cười với tôi, thể hiện thiện cảm và sự lịch sự của anh ta với tôi, tôi sẽ bán hàng trước cho anh ta”.

Tôi không những chỉ dạy người khác, mà mình cũng đã từng vận dụng qua. Khi đi tàu hỏa đường dài, mỗi khi đến một ga nhỏ, mọi người đều ùn ùn xuống tàu, đến các quầy căng tin để mua bia và các loại đồ ăn. Lúc đó, tôi không bao giờ tranh với họ, chỉ đứng sau chờ thời cơ liền mỉm cười với cô bán hàng: “Cô làm ơn cho tôi hai lon bia”. Tôi phát hiện ra là dù tôi cười không được đẹp, song cũng rất hữu hiệu. Đương nhiên, khi bạn cười nhất định phải để đối phương nhìn thẳng bạn, nếu không thì cũng uổng công.

Mỉm cười có thể nói là công tắc ma lực của quan hệ giao tiếp. Có thể cũng có người không đồng ý. “Mỉm cười ư? Quá đơn giản, chẳng qua cũng chỉ là để các cơ thịt trên mặt chuyển động, có tác dụng gì chứ?”.

Bạn không nên coi thường sự chuyển động một chút của cơ thịt trên mặt. Ở Hồng Kông có một bộ phim tên là “Ba lần cười”, tại sao nó không tên là “Ba lần khóc”. Đây là ma lực của mỉm cười. Đường Bá Hổ gặp Thu Hương, Thu Hương mỉm cười lần thứ nhất với anh, Đường Bá Hổ đã say đắm. Đến khi cô cười lần thứ hai với anh, Đường Bá Hổ hồn xiêu phách lạc. Nụ cười thứ ba của Thu Hương lập tức khiến Đường Bá Hổ không làm họa sĩ mà đến nhà Thừa Tướng làm người hầu. Chúng ta xưa có một câu nói là: “Cười một cái thì nghiêng thành, cười hai cái thì nghiêng nước” - đây chính là ma lực của nét mặt tươi cười.

Rất nhiều người đàn ông đã trải qua chuyện như vậy, trông thấy nụ cười mê người của một cô gái thì đều ngây người ra. Trong lòng tự nhiên chấn động, điên đảo. Khi chúng tôi tuyển nhân viên ngoại giao có hai điều kiện chính: thứ nhất là phải thích giao tiếp rộng. Nhân viên ngoại giao thì không đòi hỏi phải có khả năng chuyên môn giỏi, mà là người thích giao tiếp rộng, tính cách sôi nổi, gặp người nào cũng có thể nói chuyện được. Thứ hai là phải có một nét mặt tươi cười mê người. Gương mặt tươi cười có thể tạo cho khách hàng cảm giác thân thiện, dường như được đắm mình trong làn gió xuân.

Mỉm cười vốn chính là bí quyết thành công trong giao tiếp, nó có thể tỏa ra một ma lực mà người thường khó có thể chống cự nổi.

Khi tôi học đại học có một người bạn học rất thân, bây giờ đã có được học vị tiến sĩ ở Mỹ. Khi học đại học, chúng tôi mệnh danh anh ta là “Hoàng tử bạch mã” học giỏi lắm tài lẻ lại rất đẹp trai, chính là nhân vật lí tưởng trong mắt các cô gái.

Có thể mọi người sẽ nghĩ rằng nhân vật kiệt xuất như vậy thì bạn gái của anh ta cũng sẽ xuất sắc siêu việt. Vậy mà bạn gái của anh ta làm nghề gì? Nói ra thì bạn không tin, cô là công nhân của một xưởng dệt.

Hôm đó, khi anh ấy nói với tôi, tôi cũng không tin nhưng tôi liền nghĩ ngay, cô gái này hẳn phải rất giàu có, hay có quan hệ với người nước ngoài. Anh vốn muốn đi du học ở nước ngoài mà.

Nhưng khi tôi hỏi anh, anh lại nói: “Đừng có xem tôi tầm thường như vậy, nhà cô ấy có 5 anh chị em, bố mẹ đều là công nhân bình thường, kinh tế không dư dật, cũng chẳng có mối quan hệ nào với người nước ngoài”.

“Thế cô ấy có xinh không?”. Tôi lại hỏi.

“Bình thường, không được xinh lắm”.

“Chắc anh muốn chuyên tâm với sự nghiệp nên tìm một người vợ biết trông nom gia đình và lo liệu việc nhà”. Tôi liền nghĩ và nói như vậy.

Nhưng anh trả lời là “Cô ấy không phải là người biết lo liệu việc nhà. Nấu cơm thì được nhưng thức ăn thì không biết làm…”

Tôi cảm thấy thật kỳ lạ. Vậy rút cục cậu thích cô ấy ở điểm gì? Lúc đó anh nói mãi cũng chẳng tìm được nguyên nhân gì, chỉ nói là thích cô ấy.

Vậy thì, một cô gái chẳng có ưu điểm đặc biệt nào trong mắt mọi người, rút cục có ma lực gì mà hấp dẫn được người bạn học này? Sau khi tôi nghiên cứu cẩn thận, phát hiện ra cô có bí quyết.

Lúc đó chúng tôi vẫn còn trẻ. Mấy người bạn học cũ sau khi bàn luận đều cho rằng có thể là do anh ta quá “mọt sách”, chưa từng tiếp xúc với cô gái nào nên bị một cô gái nào đó trổ chút ngón nghề thì ngoan ngoãn chịu bị điều khiển. Đã là bạn thân thì chúng ta nên đi bênh kẻ bị ức hiếp, đi xem xem con hồ ly tinh này rút cục có bản lĩnh ma quái gì.

Hôm đó, chúng tôi giấu cậu ấy đến nhà cô gái kia, trên đường đi bàn bạc với nhau phải làm cho cô ấy thấy khó mà rút lui. Khi đó, cô ấy vừa đi làm về. Sau khi chúng tôi vào nhà, tự giới thiệu, cô ấy liền nói: “Em biết rồi, anh ấy thường nhắc đến các anh, mời các anh”. Sau đó cô đi pha trà.

Lúc này, chúng tôi bắt đầu ngầm chế giễu cô ấy: “Đừng vội. Em đi làm vất vả như vậy, về nhà hãy chú ý nghỉ ngơi cho khoẻ đi, em đừng vội. Anh đọc trên cuốn tạp chí giới thiệu về công nhân dệt bọn em một người phải trực 6 máy, mỗi ngày hành trình là hai vạn mét, tương đương với lượng vận động của vận động viên”.

Nghe thấy lời châm biếm của bọn tôi, cô cười một cách thân thiện nhẹ nhàng nói: “Em tất nhiên không thể sánh được với những người làm văn phòng như các anh. Công việc của em tuy vất vả nhưng có niềm vui của nó”. Sau đó, cô bắt đầu kể về những chuyện thú vị trong công việc của cô, cả quan hệ giữa chị em hoà hợp như thế nào, bình thường vui nhộn ra sao. Cô ấy còn kể có lần cô ấy bị ốm hai tuần, phải nằm ở nhà rất khó chịu rất muốn đi làm. Tôi ngồi nghe ở bên cạnh. Niềm vui của cô, nụ cười của cô đã làm tôi vui lây, tôi chỉ cảm thấy giữa các phần tử trí thức như chúng tôi rất khó có được niềm vui thuần khiết như họ và tôi thật sự có phần ngưỡng mộ cô. Khi đến đây, chúng tôi vốn định làm cho cô ấy thấy khó mà rút lui, quyết không thể mềm lòng. Nhưng bạn đang nói máy móc người ta, người ta lại đối lại bằng khuôn mặt tươi cười, vậy bạn làm thế nào?

Đúng lúc này em trai của cô ấy đang chơi bóng ở gần đó, tự nhiên đá bóng vào chỗ chúng tôi. Và thế là lại có chuyện nói rồi “Nhà em anh em đông như vậy, nếu như em trai thì đá bóng ở đây, em gái thì hát ở kia, gia đình thế này mới thật náo nhiệt, chỉ có điều với những người thích đọc sách như bọn anh, gia đình thế này thật không thích hợp, có khi dường như là một nỗi khổ”.

Câu nói này có ẩn ý gây khó dễ rất lớn, nhưng cô vẫn không hề “sám hối”, lại nói đến các em trai em gái của mình. Trên mặt cô vẫn hiện nét cười. Cô bắt đầu giới thiệu em trai cô tinh nghịch đáng yêu thế nào, em gái cô ngây thơ hoạt bát ra sao. Cô ấy nói như vậy khiến tôi cảm thấy phải chăng nhà tôi quá ít anh chị em, và tôi không được hưởng niềm vui như cô ấy.

Chúng tôi thật sự không tìm được cớ để soi mói nữa, chỉ biết hỏi như một kẻ vô lại: “Bọn anh trước đây phải đi học, còn em chẳng học hành gì cả, thì tại sao đồ ăn cũng không biết nấu?”.

Lúc này cô ấy đã xấu hổ, cười ngượng: “Đều do mẹ em cả. Mỗi lần tan học về nhà em muốn làm việc nhà thì mẹ em lại nói: Đi học rất vất vả, nghỉ ngơi đi những việc vặt này để mẹ làm được rồi, khiến cho đến bây giờ em cũng không biết nấu ăn, nhưng em vẫn rất muốn học”. Tiếp đó, cô ấy nói một cách xúc động về mẹ cô hiền như thế nào, cha cô hiện ra sao. Khi cô ấy nói, tôi phát hiện cô rất say sưa, cô ấy nhất định cho rằng cô ấy là một người hạnh phúc nhất thế giới, cuộc sống của cô đầy ắp niềm vui. Toàn bộ cử chỉ của cô ấy đều chìm đắm trong niềm hạnh phúc này, trên mặt cô được phủ một lớp ánh sáng thần thánh. Tôi nhìn khuôn mặt tươi cười mê người của cô, trên đó đã ngời sáng lên ánh sáng nhân tính. Bỗng nhiên tôi chợt nhận ra, tim mình đập nhanh hơn, tôi không dám nói tiếp nữa, vội tìm cớ để kéo mấy người bạn về cho nhanh.

Cuối cùng tôi đã phát hiện ma lực của cô là có thật, tình yêu chân thành của cô với cuộc sống, thái độ sống của cô với niềm vui, và còn nụ cười khiến người khác vừa nhìn thì mãi mãi không quên, chính là bí quyết trong ma lực vô tận của cô.

Mỉm cười chính là công tắc ma lực của mọi người. Khi nhờ người khác giúp đỡ, kèm theo một nụ cười, người khác dường như không thể từ chối yêu cầu của bạn. Khi cám ơn người khác kèm theo nụ cười, người khác sẽ nhận sự cảm kích của bạn với cảm giác mắc nợ. Khi trong lòng phiền muộn, mỉm cười có thể xoá bỏ hết những buồn khổ của bạn. Khi vui vẻ thoải mái, mỉm cười có thể khiến bạn càng thêm vui vẻ.

Chỉ cần bạn mỉm cười một cách nhẹ nhàng, thì còn hơn vạn lời nói.

Tôi còn nhớ có lần nghe một vị lãnh đạo cao cấp báo cáo, mới đầu mọi người cảm thấy vị cán bộ lớn như vậy đích thân đến hội trường báo cáo, thì tinh thần khó tránh khỏi sự căng thẳng, cả hội trường nghiêm túc cung kính đứng trước bầu ông khí nặng nề này, chỉ thấy vị lãnh đạo này trước hết nhìn mọi người một lượt, sau đó nở một nụ cười thân thiện. Nụ cười này lập tức làm hiện ra phong thái bình dị dễ gần của ông, lúc đó, tôi cảm thấy bầu không khí ngưng trệ dường như bỗng tan ra, không khí toàn hội trường bỗng nhẹ nhàng trở lại. Đây chính là tác dụng thần bí của việc mỉm cười.

Lớp “huấn luyện và bồi dưỡng quan hệ giao tiếp” của tôi có lúc phải thuê địa điểm và điện thoại của phòng khoa học, nhưng cô gái trẻ phụ trách tuyển sinh của chúng tôi và nhân viên công tác của phòng khoa học vì chút chuyện vặt mà cãi nhau, khiến cho chủ tịch phòng khoa học liền thu hồi điện thoại. Khi tuyển sinh mà không có điện thoại thì là một chuyện lớn, tôi vội vàng đến phòng khoa học. Chủ nhiệm Ngô trông thấy tôi, cho là đến cãi nhau, nghiêm mặt lại, quay sang bên. Tôi liền đến trước mặt ông nhìn ông nở một nụ cười đầy thân thiện, nói: “Trưởng phòng Ngô, chào ông”. Khi bạn luôn cố làm thân thiện với người khác, đối phương sẽ ngại không dám tiếp tục nghiêm với bạn. Ông cũng mỉm cười nói với tôi: “Chào ông”. Khung cảnh gió bão sắp xảy ra bỗng lập tức gió yên biển lặng. Tôi tiếp tục giải thích cô phụ trách tuyển sinh của chúng tôi còn trẻ, chưa hiểu biết chuyện, có chuyện gì mọi người bàn bạc, hợp tác là phải hai bên cùng lượng thứ cho nhau. Trưởng phòng Ngô cũng nói: “Nếu như anh nói thì chẳng có vấn đề gì”, rồi ông ta lại đưa điện thoại cho chúng tôi dùng.

Một nụ cười đơn giản lại biểu hiện một cách hiệu quả sự thân thiện của tôi, tránh được bao phiền phức.

Mỉm cười không phải là chút tài vặt vãnh, nó còn là một trong những điều kiện quan trọng để làm một người lãnh đạo xuất sắc. Ngoại trưởng Liên Xô cũ, ông Hanomic trong cuộc họp của bộ chính trị đã giới thiệu Gorbachev có hàm răng như sắt thép, biểu hiện thứ hai là Gorbachev có một khuôn mặt tươi cười làm cảm động lòng người. Là người lãnh đạo hàng đầu quốc gia, thì không thể nào không biết mỉm cười được. Tổng thống Iraq là Hussein vốn tàn bạo như vậy nhưng trước mặt nhân dân, ông ta luôn luôn có nét mặt tươi cười cho người khác cảm giác ông hiền hoà dễ gần. Người lãnh đạo chính trị quốc gia tạo cho người khác một hình tượng thân thiết, hiền từ, thân thiện, mà nụ cười sẽ giúp dễ đạt được điều đó, giúp các vị lãnh đạo xây dựng hình tượng gần gũi với nhân dân. Tổng thống Mỹ Clinton với nụ cười của ông đã xiêu lòng bao cử tri. Một cuốn tạp chí của Mỹ thậm chí vì ông có đôi mắt đẹp mà bầu ông là một trong 10 người đàn ông quyến rũ nhất.

Tươi cười chính là sự thể hiện tình cảm ngọt ngào nhất, đẹp đẽ nhất, và hấp dẫn nhất, nó là tài sản quý báu của nhân loại. Con vật có cảm giác đau khổ buồn bã, nhưng nó lại không biết mỉm cười, đây chính là ân huệ mà ông trời ban cho con người.

Tác dụng thần kì của nụ cười không chỉ thể hiện được sự yêu thích của chúng ta, truyền đi tin tức thân thiện, nó còn giúp chúng ta trở nên đáng yêu và đầy sức hấp dẫn.

Tấm lòng yêu cái đẹp thì ai ai cũng có, khi còn là một học sinh tinh nghịch, bọn con trai chúng tôi thích châm biếm cô gái, bình chọn hoa hậu trường, mục tiêu cuối cùng tập trung ở hai nữ sinh khoa ngoại ngữ. Hai cô mỗi người một vẻ, đều có người ủng hộ riêng, hai bên luôn tranh chấp không ngừng, chẳng ai chịu nhường ai. Hai cô gái ứng cử viên hoa hậu trường này biết rằng mọi người đang để ý đến họ, luôn cố hết sức để trang điểm, để đọ về nhan sắc, cùng nhau ganh đua.

Sau khi tốt nghiệp, một cô gái trong đó là “hoa đã có chủ” mời bạn tôi đến tham dự đám cưới. Ngày cử hành hôn lễ, cô gái kia cũng tới, cô còn trang điểm vô cùng xinh đẹp. Cô chỉ bôi một lớp phấn mỏng trên mặt trông lại càng xinh đẹp, trên chiếc cổ nhỏ nhắn có đeo chiếc dây chuyền vàng ánh, làm nổi bật làn da trắng ngần, mịn màng của cô như hoa như ngọc. Cô đã trang điểm đẹp hơn cô dâu. Đương nhiên đây là điều bất lịch sự, người khác kết hôn chứ không phải là cô kết hôn, tại sao lại cứ muốn áp đảo người ta? Không khéo còn bị người khác lầm tưởng là cô dâu.

Sau khi hôn lễ kết thúc, đám bạn học cũ chúng tôi tụ tập lại với nhau, mọi người lại bình luận xem hai cô gái này ai hấp dẫn nhất. Xưa nay chúng tôi luôn luôn tranh chấp không ngừng vì bọn họ, lần này mọi người đều nhất trí cho rằng cô dâu hấp dẫn nhất. Tại sao vậy? Cô dâu - vào ngày hôm đó là ngày vui của cô, trên mặt luôn nó nụ cười hạnh phúc, còn cô gái kia, đối thủ cạnh tranh ngày xưa của cô - dường như trên gương mặt cô không che giấu nổi sự chanh chua, cay nghiệt, dường như người khác đều nợ tiền cô vậy.

Sự thể hiện trên nét mặt của con người còn quan trọng hơn cách ăn mặc. Có người đàn ông đã từng nói với tôi: “Nụ cười với các cô gái thực sự quan trọng, nhưng đàn ông mỉm cười, không khỏi tạo cho người khác cảm giác về sự hiểm ác”. Stailor không cười là bởi vì hồi nhỏ ông bị chứng bại liệt trẻ em, các cơ thịt trên mặt cứng đờ, không có cách nào để cười thoải mái. Nhưng khi anh ta chia tay cùng người bạn lần cuối trong một bộ phim, người bạn hỏi “Anh muốn tôi để lại cho anh cái gì để làm vật kỉ niệm vĩnh hằng?”. Stailor trả lời: “Một nụ cười rực rỡ”.

Nụ cười của đàn ông sao lại tạo cho người khác có cảm giác hiểm ác. Tôi đã xem album, phát hiện thấy tất cả những bức ảnh mà người khác đã chuẩn bị hết cho tôi chọn cả tư thế, dáng vẻ thì đều xấu. Ngược lại những bức ảnh nào chụp khi tôi chưa chuẩn bị gì, thì lại rất sinh động, thú vị. Tại sao vậy? Những bức ảnh mà tôi chuẩn bị xong tư thế, dáng vẻ, được chụp khi người khác bắt tôi, lúc này nụ cười là miễn cưỡng. Gượng ép thì chỉ có thể bắt lớp da bên ngoài động đậy còn thịt thì bất động, tức là da cười chứ thịt không cười. Còn những bức ảnh bị chụp lén khi không đề phòng gì, chính là khắc họa nụ cười chân thật của tôi. Nụ cười này là tự phát, tự nhiên, thân thiết, hấp dẫn, bức ảnh cũng đẹp đẽ đáng yêu.

Muốn nụ cười hấp dẫn người khác, trước hết nó phải xuất phát từ cõi lòng sâu thẳm, nụ cười là hoa tươi trong lòng nở ra trên gương mặt. Cười, có cái cười dữ tợn, có cái cười hiểm độc, có điệu cười sảng khoái, chỉ có vẻ đẹp của niềm vui trong lòng mới gọi là nụ cười. Nó không chỉ không khiến mọi người cảm thấy hiểm ác mà còn khiến bạn trở nên càng đáng yêu hơn, càng tăng thêm sức hấp dẫn.

Như vậy thì phải làm thế nào mới thể hiện được nụ cười thoải mái? Vậy cần phải rèn được thói quen sống vui vẻ yêu cuộc sống, yêu quý con người, yêu quý chính mình, yêu quí công việc. Ngoài ra cũng có một chút tiểu xảo.

Nhân viên tiếp thị nổi tiếng của Mỹ Joy Girard đã nói về bí quyết cười của mình. Mỗi khi phải đi gặp khách hàng, tôi đứng ở cổng nhà anh ta, trước tiên là nghĩ đến một câu chuyện thật vui, để cho mình cười lên, sau đó khi mà nụ cười còn chưa tan biến hết hãy nhanh chóng gõ cửa bước vào, khuôn mặt tươi cười làm cho mọi người cảm thấy bạn thật thân thiện. Khi nụ cười còn chưa tan biến hết, gương mặt tươi cười lúc này thật tự nhiên, thân thiết, dễ làm say lòng người. Hơn nữa khi con người cười thì không còn cảm giác căng thẳng.

Nụ cười đẹp đẽ không chỉ có được từ sâu thẳm đáy lòng mà còn cần một sự huấn luyện nhất định.

Chủ tịch hiệp hội du lịch quốc tế nói: trường du lịch do ông mở ra, trong đó có khoa chuyên môn huấn luyện mỉm cười. Để các cô gái nhìn vào gương để biểu diễn các điệu cười, tìm chọn nụ cười đẹp nhất, cố định trên gương mặt, trở thành nụ cười quen thuộc của mình. Nụ cười ngọt ngào sẽ biểu thị được bản lĩnh trình độ xuất sắc của chúng ta, tăng thêm sức hấp dẫn của phong cách. Nếu như công việc, cuộc sống của bạn cần bạn phải như vậy, thì tại sao bạn không đi tìm chọn nụ cười đẹp nhất của mình.

Khi đi đến phần kết thúc của nụ cười, tôi muốn lấy một câu chuyện mà một học viên kể để làm đoạn kết.

“Bố tôi quản lý đội lao động cải tạo, từ nhỏ tôi đã lớn lên trong cảnh lao tù, trên gương mặt luôn lộ ra những nếp nhăn lạnh lùng, rất khó mà tươi cười được. Có lần, một người bạn của vợ tôi đến chơi, tôi phải ra ngoài mua thức ăn kết quả là khi trở về thì thấy khách đã về rồi. Tôi ngạc nhiên hỏi vợ tôi sao không giữ khách lại ăn cơm? Vợ tôi trả lời: Cô ấy sợ sẽ làm vỡ mất bát của nhà ta”.

Tôi tò mò hỏi: “Sao lại có thể vỡ bát?”.

Vợ tôi trả lời “Cô ấy bảo nhìn thấy vẻ mặt nghiêm túc của anh thì sinh ra căng thẳng, e là khi ăn cơm sẽ sợ đến mức bật cười lên”.

Nghe xong tôi dở khóc dở cười, nụ cười rõ ràng rất quan trọng với con người, xin mọi người giúp tôi, hãy làm cho tôi cười.

Tôi nghĩ mọi người đều cần phải tươi cười.

2. Dân dĩ thực vị thiên (Nhân dân coi việc ăn như trời), ăn là việc lớn trong cuộc sống. Tôi nhiều năm ăn cơm ở nhà ăn, lâu dần, cũng đã tìm ra một số kinh nghiệm. Hôm nào mà nhà ăn có món mà tôi thích, tôi luôn có cách để người đầu bếp cho nhiều hơn một chút. Kể ra đó rất đơn giản, chỉ cần khi lấy cơm, bạn mỉm cười với đầu bếp gọi tên ông ta một cách ngọt ngào: “Bác Vương, xin lấy giúp tôi ít thức ăn”. Như vậy, thức ăn của ngày hôm ấy nhất định sẽ nhiều hơn bình thường. Bạn không tin ư? Có thể làm thử. Đương nhiên không thể ngày nào cũng dùng, chỉ là khi vô tình gặp được người, đặc biệt là món ăn vừa ý, đảm bảo sẽ rất linh nghiệm.

Tên của bản thân mình là một âm thanh vô cùng ngọt ngào và quan trọng trong ngôn ngữ. Mỗi một người đều coi tên gọi rất quan trọng. Còn nhớ trước đây nghịch ngợm đánh nhau với người khác, khi không đánh lại nó, liền viết lên tường là đả đảo cái tên nó, mà tốt nhất lên viết trong nhà vệ sinh. Nếu như đả đảo cái tên của người khác, thì cũng tức là đả đảo người khác. Làm nhục cái tên người khác, là làm nhục chính họ.

Cái tên là hoàn toàn thuộc về người có cái tên này, đại diện cho người có cái tên này, khiến anh ta trở lên độc lập trong số rất nhiều người. Mọi người đều rất trân trọng tên của mình, nhớ tên của người khác và gọi nó ra thực chất chính là sự khen ngợi người khác một cách hoàn hảo nhất.

Tên gọi là rất quan trọng, có rất nhiều sự việc được bắt đầu từ cái tên, cũng có thể gây ra hiệu quả lớn.

Vua gang thép Hoa Kỳ Carnegie từng muốn hợp tác với Pullman người đứng đầu nền công nghiệp của Hoa Kỳ mở công ty sản xuất ô tô, nhưng Carnegie tốn bao công sức đưa ra các loại điều luật ưu đãi nhưng Pullman vẫn một mực từ chối. Cuối cùng Carnegie vận dụng trí thông minh nói với Pullman: “Các anh liên doanh để mở công ty này, thì gọi là công ty ô tô Pullman nhé”. Pullman nghe xong, các điều kiện khác vẫn chưa kịp bàn luận chi tiết thì đập bàn đồng ý ngay tại đó.

Trong công ty, họ cũng luôn lợi dụng sự coi trọng và yêu mến của người khác với cái tên của mình, để khích lệ tính tích cực của nhân viên. Ví dụ như bộ trưởng bộ giáo dục Đan Hồng đã đặt ra một bộ quy chế, chúng tôi đặt tên bộ quy chế đó là “Luật Đan Hồng” làm tiêu đề lớn viết ở trên giấy, giăng trên tường của bộ giáo dục và đào tạo. Làm như vậy, ông Đan Hồng sẽ phải liều mạng vì luật này, bởi vì là dùng tên của ông để đặt tên. Cách như vậy nhiều khi sẽ hữu hiệu hơn là bạn cho người ta mấy nghìn nhân dân tệ.

Tổng thống Mỹ Roosevelt cũng rất biết cách dùng mẹo này. Mỗi lần có khách đến thăm, Roosevelt đều yêu cầu cấp dưới phải tìm được tên gọi sở thích của đối phương, thậm chí là người lái xe của đối phương, sắp xếp lại, sau đó đưa cho ông, học thuộc lòng trước. Khi gặp mặt, Roosevelt liền gọi tên của đối phương chủ động nghênh đón, đối phương luôn vì vậy mà kinh ngạc vô cùng. Khi cuộc gặp mặt kết thúc, Roosevelt còn kiên trì đưa đối phương lên xe, mục đích chính là để bắt tay người lái xe của đối phương gọi tên anh ta một cách thân mật. Có những lái xe lập tức xúc động nước mắt lưng tròng. Tổng thống Mỹ cũng biết tên của mình! Anh ta đâu biết rằng Roosevelt chỉ mới thuộc lòng vài phút trước và có thể một lúc sau đó sẽ quên ngay. Nhưng tôi nghĩ người tài xế ấy cả đời sẽ không quên được giây phút này.

Nếu lần sau bạn gặp ai đó, hãy nhớ tên của anh ta. Khi gặp mặt lần thứ hai thì gọi ra như vậy, anh ta hẳn luôn sẽ cho rằng bạn coi trọng anh ta, có ấn tượng sâu sắc với anh ta, từ đó mà có thiện cảm với bạn.

Tôi có một thói quen, cho dù nhận danh thiếp của ai, đều luôn suy nghĩ về tên anh ta, lưu lại chút ấn tượng, để tiện cho lần sau gặp mặt có thể gọi tên đó.

Biết nhớ tên người khác không chỉ là một kỹ xảo, mà cũng là một việc quan trọng. Trong lịch sử rất nhiều người nổi tiếng như Caesar, Napoleon, Chu Ân Lai đều có bản lĩnh đặc biệt này. Nghe nói người phụ trách uỷ ban tranh cử giúp Roosevelt ba lần làm chủ Nhà Trắng, là Farbuli có thể nhớ được 50.000 cái tên. Đây cũng chính là bí quyết thành công của ông, vậy bạn đã nhớ được tên của bao nhiêu người rồi?

Nhớ tên người khác là một cách khen ngợi hữu hiệu, nhưng nếu bạn nhớ nhầm tên của đối phương, như vậy thì đã “chữa lợn lành thành lợn què” rồi.

Khi tôi làm việc trong nước, rất ít khi quan hệ với đồng nghiệp còn tên của đồng nghiệp cũng nhớ không rõ lắm. Vừa hay cơ quan có hai đồng nghiệp, một người tên là Trương Bội Như, một người tên là Lý Bội Như, tên gọi đều rất dễ lẫn lộn, mà Trương Bội Như còn có trọng trách quản lý hồ sơ nhân viên.

Dưới chế độ hiện hành của Trung Quốc, điều động công tác là một việc vô cùng phức tạp, điều động một người giống như lột một lớp da vậy, điều đến Thâm Quyến thì lại càng lắm phiền phức. Các loại biểu bảng, giám định khiến người ta rối mắt. Năm đó khi phân công đến Thâm Quyến, tôi đã điền cẩn thận các biểu bảng, giám định nộp cho Trương Bội Như, chỉ rõ việc điều động phải có những thứ đó. Trương Bội Như liền nhận lời ngay lập tức. Để thể hiện sự cảm kích trong lòng tôi, tôi nói với Trương Bội Như: “Cảm ơn cô, cô giáo Lý Bội Như”. Kết quả là đối phương vừa nghe xong, lập tức tỏ ra không vui: “Làm việc chung với nhau hai năm rồi, vậy mà xem kìa, không gọi được tên tôi. Tôi là Trương Bội Như không phải là Lý Bội Như”, làm tôi cũng lúng túng, lập tức xin lỗi.

Tôi nghĩ rằng mọi chuyện đều trôi qua rồi, ai ngờ khi phòng nhân sự kiểm tra tư liệu của tôi thì tôi lại thiếu một bản giám định nghiệp vụ của cơ quan. Cũng may có người quen báo trước cho, nếu không, hi vọng được điều đến Thâm Quyến của tôi cũng tan như bong bóng. Tôi vội vàng đi máy bay trở về nội địa mua chút đồ ăn đến thăm Trương Bội Như, nói rõ việc thiếu tài liệu kia, nhờ cô giúp đỡ. Tốn bao công sức coi như lấy được tư liệu, lại vội vàng đi máy bay về đến Thâm Quyến. Cũng chỉ vì tôi nhớ nhầm tên người khác, tốn sức lực không nói làm gì, chỉ riêng vé máy bay khứ hồi cũng mất hơn 100 tệ. Đây chính là cái giá phải trả của việc nhớ nhầm tên.

Nhớ được tên của người khác, và gọi được tên của họ chính là một nghệ thuật hữu hiệu. Nhưng nhớ tên nhất định phải nhớ chính xác nếu không gọi nhầm tên người, sẽ làm cho người khác có ác cảm với bạn. Thường xuyên có tình huống như thế này: trên đường bỗng nhiên gặp người quen, nhưng nhất thời không nhớ ra tên, lúc này phải làm như thế nào?

Lúc này không nên trực tiếp nói cho đối phương biết mình đã quên tên anh ta. Cách làm này dẫu sao luôn khiến đối phương không vui. Giả sử như người bạn quên mất tên của bạn, bạn sẽ làm thế nào? Cách tốt nhất đủ để tấn công đến phòng thủ là bắt tay của đối phương một cách thân thiết, nói “Đã lâu không gặp, anh có còn nhớ tên của tôi không?”. Sau đó, qua ngôn ngữ, hãy tiến hành liên tưởng, cố gắng nhớ lại tên của đối phương, còn nếu nhớ không ra thì cũng nói vài câu xã giao thì thôi.

Không nhớ tên của người khác trên thực tế chính là sự thiếu tôn trọng người khác.

3. Phải như thế nào mới được xem là biết nói chuyện? Có lần tôi đã học được kinh nghiệm của người biết nói chuyện một cách có hiệu quả.

Đó là chuyện khi tôi đang dạy học ở nội địa, có một người đàn ông đến phòng làm việc tìm gặp đồng nghiệp của tôi nhưng cô ấy phải lên lớp. Thế là tôi liền rót nước mời anh ta, bảo anh ta chờ một chút. Sau đó, tôi sợ anh ta sẽ buồn chán liền nói chuyện với anh ta. Trong khi nói chuyện, tôi được biết anh làm pháp y. Tôi lập tức hứng hẳn lên: “Pháp y có phải là chuyện quan hệ với thi thể, giải phẫu thi thể không?”.

Anh ta thấy tôi tò mò, liền khuếch trương nói: “Đúng vậy. Nhưng giải phẫu thi thể chỉ là khoa nhỏ, khi còn đi học tôi đã làm giải phẫu mấy lần rồi, còn có cái đáng sợ hơn cơ!”.

“Cái gì đáng sợ hơn?”.

“Anh đã thấy xử bắn phạm nhân bao giờ chưa?”.

“Chưa”.

“Khi xử bắn phạm nhân, phạm nhân vừa chết thì tim và các bộ phận còn sống, có thể ghép vào cơ thể bệnh nhân, trước đó chúng tôi đã bàn bạc với người nhà phạm nhân, mua toàn bộ thi thể phạm nhân, giá lúc đó là 2000 tệ. Trước khi bắn chết nạn nhân, xe phẫu thuật của chúng tôi đã đứng ngay bên cạnh, khi đã xử xong, chúng tôi liền lập tức đến vác xác nạn nhân lên xe, bắt đầu lấy các cơ quan nội tạng, có những phạm nhân lúc đó còn chưa chết hẳn đang rên rỉ, nhưng dao phẫu thuật của chúng tôi đã hạ xuống rồi”.

Anh ta kể đến nỗi rùng cả mình, tôi nghe thấy kinh hoàng khiếp sợ, nhưng lại cảm thấy kích thích, có cảm giác mới lạ, vừa sợ vừa muốn nghe, nhất là ý chưa tận. Nhưng hết giờ rồi, đồng nghiệp đã vào, chẳng còn cách nào, chỉ còn biết đưa tiễn anh ta bằng ánh mắt lưu luyến không rời.

Ngờ đâu ngày hôm sau, người đồng nghiệp vừa trông thấy tôi đã nói người bạn của anh ta nói tôi là một người rất biết nói chuyện. Tôi nghĩ mãi cũng không ra, hôm đó đều là anh ta nói chuyện moi tim móc gan ở đó, khiến tôi hồn kinh phách lạc. Tôi chỉ biết nghe một cách hăng hái, chứ đâu có nói gì?

Còn có một câu chuyện cho tôi ấn tượng sâu sắc.

Cha tôi là một phần tử tri thức già, tư tưởng bảo thủ, không thích quan hệ với người khác. Mỗi lần có người quen đến chơi, cha tôi lại lặng lẽ đến phòng đọc sách, rất ít khi chào hỏi họ.

Có lần, ba người bạn học hồi cấp III đến, mọi người mới trông thấy nhau đã vô cùng thân mật, trong đó có hai người thích đánh cờ, nói chuyện phiếm một lúc thì sắp sửa chiếu tướng, tôi cũng chỉ biết hết mình bảo vệ vua. Còn một người kia thì không hề biết gì về cái “thế giới đen trắng” này, buồn chán đi đến phòng sách của cha tôi. Tôi đánh cờ đang hăng, cũng chẳng để ý đến cậu ấy. Khi cơn nghiện cờ tướng đã được thoả mãn, mọi người sắp sửa về liền gọi cậu ta. Tôi bỗng phát hiện một hiện tượng rất kỳ lạ: bố tôi tiễn cậu ta ra, lại còn hỏi tôi là: “Sao không giữ các bạn ở lại ăn cơm?”. Trước khi tiễn, cha tôi còn dặn đi dặn lại: “Sau này rỗi thì đến nhà bác chơi”. Thật là kinh thiên động địa. Trong trí nhớ của tôi, đây là lần đầu tiên cha tôi mời bạn của tôi ở lại ăn cơm. Hơn nữa mấy lần sau này, cha tôi còn nhiều lần hỏi người bạn kia tại sao không đến chơi.

Anh chàng kia rút cục thì có bản lĩnh ma quái gì mà lại có thể được cha tôi yêu quý như vậy. Vì vậy tôi hỏi cậu ta, cậu ta nói: “Có gì đâu, các cậu đánh cờ, mình xem không hiểu thì đến phòng sách của bố cậu. Thấy bố cậu đang đọc một cuốn sách về thuỷ lợi, liền hỏi có phải bố cậu làm về thuỷ lợi không, sau đó mình còn tò mò hỏi trụ cầu của cầu Trường Giang làm như thế nào? Bố cậu liền bắt đầu giảng giải cho mình, nào là đầu tiên đưa một ống thép to xuống như thế nào, hút cạn nước ở bên trong đi, vét hết bùn lên, đổ móng, tiếp tục đổ cho đầy ống sắt, sau cùng nhổ ống thép và bỏ đi. Khi bố cậu nói, mình chỉ cảm thấy tò mò nên chú ý nghe chứ chẳng nói gì cả”.

Biết cách nói chuyện không phải là bạn mồm năm miệng mười nói thao thao bất tuyệt, biết bàn luận lớn tiếng, những loại người này chỉ gây ra ác cảm cho người khác. Người biết nói chuyện có hiệu quả nhất, đầu tiên phải là một người biết nghe, đây cũng chính là con đường tốt nhất để có thể sống với người khác một cách hữu hảo và xây dựng được một mối quan hệ lâu bền trên thế giới này.

Có một đứa bé nói chuyện với mẹ mình: “Con biết là mẹ thích con nhất!”.

“Tại sao?”.

“Bởi vì mỗi lần con nói chuyện, mẹ đều bỏ hết mọi thứ để chăm chú nghe”. Chú ý nghe người khác nói chuyện chính là đang thể hiện bạn tôn trọng và coi trọng họ. Mọi người đều cảm thấy lời mình nói ra rất đáng được nghe, rất quan trọng, do vậy nghe người khác nói chuyện cũng chính là sự khen ngợi “ngầm” đối với anh ta, mà rất ít người chịu được chỉ chuyên tâm nghe người khác nói và dành cho họ sự tán dương “ngầm” đó.

Phu nhân Winsar một quả phụ người Mĩ kì lạ, sự hấp dẫn của bà đã thay đổi lịch sử của đế quốc Anh khiến Edward VIII bỏ cả giang sơn mà yêu người đẹp. Thế là rất nhiều văn nhân hiếu kỳ muốn tìm hiểu xem sức hấp dẫn đó là ở đâu? Có một đoạn miêu tả ở giữa mà tôi đến tận bây giờ vẫn nhớ. “Khi công tước Winsar nói chuyện, phu nhân Winsar dùng tay phải chống cằm, cơ thể hơi ngả về phía trước nhìn ông bằng đôi mắt tràn trề tình yêu”. Tôi nhắc rằng khi ai đó nói chuyện mà nếu có một mỹ nhân ngồi nghe một cách chan chứa tình cảm như vậy, thì chắc rằng anh ta sẽ càng nói càng hăng.

Kỳ vọng của thanh niên nằm ở tương lai, do đó rất thích nhìn về tương lai. Người già không còn tương lai, họ lại thích đắm mình trong quá khứ, say sưa trong những kinh nghiệm xưa của họ. Thanh niên muốn giành được thiện cảm của người già thì một cách quan trọng chính là tôn trọng kinh nghiệm xưa cũ của họ, là người biết lắng nghe. Trong cơ quan, quan hệ của tôi với các đồng nghiệp trung niên rất hoà hợp, họ coi thường những thanh niên trẻ khác nhưng với tôi lại rất quý mến. Nguyên nhân chính là tôi tôn trọng những kinh nghiệm xưa cũ của họ. Khi họ nói chuyện, tôi luôn chú ý lắng nghe, chứ không bao giờ như các thanh niên khác luôn thể hiện sự không thèm để ý.

Làm một người biết nghe, đây không chỉ là một cách khen ngợi mà còn là một phương pháp tốt để loại bỏ sự tức giận. Những người thường hay tức giận thậm chí cả những người không dễ lấy lòng lại sợ nhẫn nại. Trước mặt những người nghe có lòng thông cảm thì luôn bị mềm yếu và khuất phục.

Trong “quán rượu thương cảm” của chúng tôi, có lần khách hàng gọi rượu nhưng chúng tôi chẳng ai biết rượu pha rút cục thì pha thế nào? Thế là đầu bếp tự ý pha hỗn hợp rượu mang ra, mạo danh là rượu pha. Nhưng khách hàng vừa uống đã nổi cơn tức giận lôi đình: “Cái này cũng gọi là rượu pha ư, gọi người pha rượu lên đây”, đầu bếp tự biết đuối lý, sợ hãi chạy ra, chăm chú lắng nghe lời trách mắng của khách: “Rượu pha phải cần tỉ lệ các tầng lớp, tỉ lệ màu sắc, rót rượu này trước, sau đó mới pha rượu khác…”

Sau khi người đầu bếp chăm chú lắng nghe, hỏi một cách cung kính “Tôi dựa vào cách anh dạy để pha một ly được không?”.

Sau khi cốc rượu pha mới được bê đến, người khách hàng mới hài lòng nói: “Đây mới là rượu pha thực sự”. Mục đích anh ta tức giận lại không phải là mong muốn uống rượu pha thực sự, mà chính là anh ta thể hiện rằng mình thực sự đã uống rượu pha.

Về sau, anh ta lại trở thành khách hàng quen của quán rượu của chúng tôi.

Lần sau, nếu người khác tức giận với bạn, khi bạn muốn xoá bỏ sự bực bội của anh ta, thì hãy chăm chú lắng nghe lời trách mắng của anh ta, thậm chí hãy tỏ ra là rất chăm chú lắng nghe, tỏ ra là mình rất muốn anh ta trách mắng nữa. Như vậy, sau vài lần trút giận, cơn tức giận sẽ nhanh chóng bị tan đi.

Lắng nghe có thể biến chúng ta trở nên thông minh. Con người có hai cái tai nhưng chỉ có một cái mồm, chứng tỏ chúng ta phải nghe nhiều gấp đôi nói.

Bạn muốn tìm hiểu bí mật của người khác, hiểu được cõi lòng sâu kín của người khác, thì hãy khuyến khích người khác nói chuyện, hãy làm một người biết lắng nghe. Florida nói: “Nếu như bạn làm cho người khác nói thật nhiều, anh ta thật chẳng có cách gì giấu được tình cảm chân thực và động cơ đích thực của mình”.

Bí quyết trở thành người đàm phán xuất sắc là khích lệ người khác nói chuyện, làm chủ cuộc nói chuyện, đồng thời tìm cách ngậm mồm mình lại. Cho dù bạn có tính toán che đậy giấu giếm thế nào, nhưng nếu bạn nói càng nhiều, thì người khác có thể sẽ phát hiện ra tất cả.

Còn nhớ chuyện Tam Phục Đại “đốt nhang” đút lót cho chủ nhiệm An ở cục Công thương, đầu đội mặt trời gay gắt ngày hè, kéo xe xích lô dưa hấu, giám đốc đạp xe đằng trước, tôi đây ở đằng sau. Có khi tặng quà không quan trọng là quà nặng hay nhẹ mà là ở tấm lòng của bạn, nên gọi là: “Lễ nhẹ tình nặng”. Chủ nhiệm An biết chúng tôi có thể thuê người đến biếu nhưng chúng tôi đích thân đến, trong lòng ông nhất định sẽ rất tự hào. Có người nói khôi hài về cách làm này như sau: trước mặt người khác anh là giám đốc diễu võ giương oai, nhưng vẫn phải đích thân đạp xích lô tặng dưa tôi.

Việc chúng tôi biếu dưa có hai mục đích: Thứ nhất, muốn cho công ty chúng tôi có thể làm ăn một cách danh chính ngôn thuận. Thứ hai, có một người bạn sau khi mở công ty, lấy được giấy phép thì đi nước ngoài, đi đã nửa năm vẫn không trả tiền quản lý cho cục công thương khiến cho cục công thương không hài lòng, bạn thử nghĩ xem mất tiền liệu có thể giữ được giấy phép kinh doanh của công ty không?

Khi đến nhà chủ nhiệm, ông tự nhiên rất vui mừng. Tôi và giám đốc đã thở dốc phì phò mang từng quả dưa hấu vào trong nhà ông. Chủ nhiệm An rất cảm động, trong khi nói chuyện ông đã chủ động nhắc đến công ty khoa học phần mềm của cơ quan có thể làm ăn, buôn bán mà phát triển. Ông dự định làm sau khi họp sẽ nêu ra. Nói chuyện mãi, khi nói đến người bạn của tôi, chủ nhiệm An tức giận nói: “Tay đó thật không ra gì. Lần này ít ra cũng bắt thằng cha đó mất một món”. Chuyện này vừa nói ra, chúng tôi vội ngầm tính toán, tốn chút tiền mà công ty có thể yên ổn.

Chiêng trống nghe âm thanh, nghe lời nghe tiếng, biết lắng nghe mới là thông minh.

Phần lớn mọi người trong chúng ta đều muốn người khác coi mình là thông minh, nhanh trí và sáng suốt. Thế nhưng, nhiều người tốn bao công sức để tự tạo cho mình được đánh giá là kẻ tinh nhanh song thường thông minh sẽ bị hại bởi sự thông minh đó. Người ta vẫn không hề coi họ là những người thông minh mà ngược lại sẽ coi là ra vẻ thông minh. Muốn kẻ khác tin phục mình là người thông minh, cách hợp lý nhất. chính là: lắng nghe, chú ý xem anh ta nói cái gì, coi trọng từng chữ mà anh ta nói ra, việc này thực ra là để bạn chứng minh cho anh ta biết mình là người nhạy bén. Một con người thì không đủ lý trí để nhận thức ngay được lời người khác nói có giá trị bao nhiêu, quan trọng bao nhiêu, vì vậy cũng không thể có được sự chú ý cần thiết.

4. Bạn xem xiếc thú chưa? Chó, từng con từng con nối đuôi nhau rụt rè thận trọng trèo lên chiếc thang, sau đó tuột xuống trên cái thang trơn bên cạnh, tiết mục này quá đơn giản. Mọi đoàn xiếc thú trình độ thường đều có thể biểu diễn, nhưng tôi lại cảm thấy không đơn giản, tục ngữ nói: “Chó cùng rứt giậu”, chó không bị bức bách thì không trèo cao. Tại sao họ có thể khiến chó leo lên cao được? Vì vậy, tôi đã đi hỏi một người huấn luyện thú, anh ta nói với tôi: điều này rất dễ. Trước tiên hãy để một cục xương trên thang gác, cho chó ăn quen rồi, sau đó tiếp tục đổi vị trí của cục xương lên cao, dụ nó trèo lên cao, cuối cùng đã khống chế sợ độ cao của loài chó.

Rất có lý, huấn luyện chó cần phải hướng nó từng bước. Vậy huấn luyện con người sao không làm như vậy? Con người khi dạy dỗ cần được chúng ta khích lệ từng li từng tí, xin hãy khen ngợi từng sự tiến bộ nhỏ nhặt nhất của con người, rồi mới ca ngợi một lần tiến bộ.

Trang Tử nói: “Người khéo thì làm, người khôn thì nghĩ”, rõ ràng là có ý nghĩa, trong các gia đình nói chung luôn có “người khéo thì làm”, người biết làm thì làm quá nhiều, người không biết làm thì rong chơi mặc sức. Với việc làm cơm cũng như vậy, một người tay nghề cao thì bận rộn, người tay nghề kém thì về nhà quá rỗi rãi. Gia đình một người đồng nghiệp của tôi cũng vậy, anh ta rất tháo vát vì vậy ngày nào tan sở cũng phải vào bếp bận rộn, tôi cười nói: “Một người đàn ông cả ngày chỉ quanh quẩn với bếp núc, cảm nhận thấy thế nào?”.

Anh trả lời: “Vợ tôi làm cơm không ăn nổi, lần nào tôi cũng nói cô ấy, đến nỗi cô ấy chẳng có tính tích cực nào cả”.

“Phương pháp này quá dở! Cô ấy làm cơm không ngon, anh liền chỉ trích lần sau cô ấy sẽ không làm như vậy nữa. Như vậy thì mãi mãi cô ấy không học được cách nấu ăn, kết quả thì người vất vả lại là anh”. Tôi lại nói đùa “Tại sao anh không huấn luyện cô ấy bằng phương pháp huấn luyện chó, động viên cô ấy nấu ăn, hôm nay tìm ra ưu điểm để khen như muối cho rất vừa, ngày mai lại nói độ lửa tốt. Như vậy cô ấy sẽ càng ngày càng hăng và mới có thể học được cách nấu ăn”.

Không biết người đồng nghiệp này có tiếp thu cách của tôi không. Anh không tiện nói ra. Nhưng tôi thấy bây giờ khi tan ca, anh cứ đòi chơi cờ với tôi.

Học bất cứ thứ gì đều là như vậy. Tôi học chơi tú lơ khơ cũng như vậy, bắt đầu cấp ba, những người bạn thân đều công tác ở uỷ ban nhân dân tỉnh, ai cũng mơ tưởng sau này trên đầu được đội chiếc mũ đỏ rực. Bọn họ cho rằng nếu muốn lên chức phải học cách chơi bài, một số vị quan đều phất lên là nhờ chơi bài mà. Thế là tụ tập nhau học cách chơi bài, nhưng trình độ của tôi luôn cách xa bọn họ, mỗi khi tôi chơi muốn thật đã, liền bị bạn chỉ trích thẳng thừng “quá tồi”, thế là cuối cùng tôi chẳng thèm học cách chơi bài nữa.

Sau khi đến Thâm Quyến, trong cơ quan có mấy người biết chơi bài, thường là có ba chân thiếu một chân, liền lôi tôi vào chơi. Tôi sợ như lần trước, sợ bị chê nên không muốn vào. Bọn họ cố sống cố chết bắt tôi ngồi bên cạnh vừa học vừa chơi. Sau khi ngồi vào vì sợ làm nhụt tính tích cực của tôi, lúc tôi đánh một quân hay liền khen “Đúng là người biết chơi cờ, đầu óc thông minh, quân này đánh quá đẹp”. Với sự khen ngợi của họ, trình độ chơi bài của tôi ngày một cao, cuối cùng còn chơi giỏi nhất.

Khen ngợi từng sự tiến bộ nhỏ nhặt nhất của con người, thực chất đây chính là khích lệ con người, khiến họ có thêm lòng tin, tạo ra một động lực to lớn. Một cô gái ở công ty tôi rất thích học khiêu vũ với tôi, được nhiều cô gái để ý đến, tôi cứ cảm thấy lâng lâng. Nguyên nhân vì sao: Tôi biết cách khích lệ họ. Mỗi lần dạy các cô ấy khiêu vũ, tôi luôn rèn được thói quen: Khi gặp cô gái hơi béo, tôi liền khen cô nhảy rất vững vàng, tiết tấu nắm rất chắc, mà khiêu vũ thì cần có cảm giác về tiết tấu. Gặp cô gái hơi gầy, tôi lại khen cô nhảy rất uyển chuyển, chứ không muốn giống như là trâu vậy khiến người ta mệt mỏi. Có người đùa: Nếu gặp cô gái không gầy không béo thì sao? Gặp cô gái không gây không béo thì thì càng dễ. Vừa có thể khen cô ấy có cảm giác tiết tấu tốt mà có thể khen cô nhảy uyển chuyển. Và tôi luôn làm như vậy. Trước tiên dạy cho cô ấy động tác đơn giản nhất, lên trước mấy bước, lùi sau mấy bước, đến trẻ con cũng có thể học được. Sau đó lại đi khen cô ấy học rất nhanh, có năng khiếu khiêu vũ.

Bạn đã thấy bác sĩ động viên bệnh nhân hồi phục đi lại chưa? “Anh nhất định đi được! Anh chẳng phải đã đứng lên được rồi sao?… Anh chẳng phải đã đi được một bước rồi sao?…” Thực ra, đây cũng chính là phương pháp tốt nhất để chúng ta giáo dục chỉ bảo con người.

5. Phần trên tôi đã nói đến nhờ dùng các kỹ xảo để được điều đến Thâm Quyến. Sau khi đến Thâm Quyến, tôi lập tức gặp rắc rối. Vì sự điều đến của tôi đã chen mất vị trí người được chọn do chủ nhiệm khoa giới thiệu, vì vậy ông luôn bất mãn với tôi, khi gặp tôi lúc nào cũng hằm hằm khó chịu, chưa bao giờ ông chào tôi, có khi còn “hừm” một tiếng, ngẩng đầu ngạo mạn đi qua coi như không chút để ý đến tôi. Mới đầu, tôi cho là có đáng gì đâu, anh không để ý tôi, tôi cũng chẳng thèm để ý anh. Nhưng mọi người đều biết cuộc sống về đêm của Thâm Quyến rất phong phú, tôi lại là người ham vui, buổi tối đi ngủ rất muộn, vì thế buổi sáng cũng luôn dậy muộn, có lần 10 giờ phải lên lớp, 9 giờ 50 phút mới dậy, mặt còn không kịp rửa, thì chuẩn bị bài sao được. Kết quả là lãnh đạo đã phê bình tôi trong cuộc họp lớn. Tôi còn quá trẻ, trước mặt nhiều người như vậy mà nói toạc ra, rõ ràng làm hỏng hình tượng của mình, vì vậy, tôi rất muốn chửi cho ông một trận nhưng nghĩ lại, chửi thì có tác dụng gì, chửi chỉ có thể hê hả nhất thời mà thôi. Ông ta là tổ trưởng, tôi là tổ viên, ông ta muốn gây khó dễ cho tôi, tôi cũng chẳng có cách nào cưỡng lại được, do đó, kế hoạch thượng sách là làm dịu mối quan hệ với ông ta.

Tổ trưởng của chúng tôi họ Vương, viết chữ rất đẹp, và luôn cảm thấy đắc ý về điều đó. Hôm đó, tôi đi tìm ông ta, ông vừa nhìn thấy tôi liền quay mặt đi, tôi lại cố vòng ra trước mặt ông, cười với ông và nói: “Thầy Vương, chào thầy!”.

Tôi chào hỏi ông ta với nụ cười đầy thiện ý khiến ông không thể không để ý đến tôi, liền hỏi “Có chuyện gì vậy?”. Tôi nói: “Tôi thấy chữ của thầy viết rất đẹp, tôi lại thích làm việc vào ban đêm, mà càng khuya thì tinh thần càng tỉnh táo, nằm trên giường vẫn muốn đọc sách, đến khi nào đọc đến cuốn sách dở thì mới thôi không muốn đọc. Nhưng nếu đọc một cuốn sách hay, thì càng đọc càng hứng thú, khiến cho luôn luôn mất ngủ, cũng ảnh hưởng đến công việc ngày hôm sau. Liệu thầy có thể viết cho tôi một chữ “tĩnh” thật lớn không. Tôi đã bồi giấy sẵn rồi, làm một lời khuyên răn dán ngay lên tường trước giường mình dùng để kìm nén tâm tư của mình”.

“Anh đi tìm người khác mà viết, chữ tôi không đẹp”. Ông ta từ chối nói.

Tôi nói: “Tất nhiên là trong trường cũng có giáo viên Mĩ thuật, chữ của họ cũng có trình độ chuyên nghiệp, nhưng tôi thấy chữ họ rồng bay phượng múa, nhờ họ viết cho chữ “tĩnh”, không phải là càng nhìn càng không thể bình tĩnh sao. Chữ của thầy rất ngay ngắn, rất thích hợp để viết chữ “tĩnh”, xin thầy hạ cố giúp cho”.

Dưới sự thỉnh cầu khẩn khoản của tôi, ông không từ chối được, liền giúp tôi viết chữ “tĩnh”, tôi đã dán nó lên ngay trên tường trước giường của tôi.

Buổi sáng ngày hôm sau, người tổ trưởng vốn không để ý đến tôi trước đây, lại chủ động chào tôi “Này, cậu Đinh, tối qua ngủ thế nào?”.

Tôi nói “Rất cám ơn thầy. Tối hôm qua đúng lúc mất ngủ, không thể ngủ được, tôi liền nhìn chữ “tĩnh” trên tường, lòng tự bảo mình không phải dễ gì mới xin được thầy Vương chữ, mình lại tốn bao công sức dán lên, nếu như vẫn không ngủ được, thì thật có lỗi với người ta. Nghĩ như vậy, trong lòng cố bình tĩnh, tự nhiên ngủ thiếp đi. Thiệt xin cám ơn thầy nhiều”.

Từ đó về sau, thái độ của tổ trưởng với tôi đã hoàn toàn thay đổi, hoạt động xã hội của tôi tương đối nhiều, có khi còn không kịp về trường để lên lớp, khi tôi gọi điện đến ông xin phép nghỉ, ông còn nói “Không sao, cậu không cần phải xin phép, mọi người đều nói cậu không để tâm đến công việc chính, mọi con mắt đều dồn về phía cậu! Sao không làm cho nó sôi sục hẳn lên. Thế này đi, bài của cậu tôi lên lớp thay cho, sau này tôi mà bận cậu lại giúp tôi”.

Thật ngoài dự tính, tôi không hề biếu tổ trưởng bất cứ thứ gì, ngược lại còn nhờ ông giúp đỡ, thế là đã làm dịu được quan hệ.

Mọi người đều muốn người khác cho rằng mình là quan trọng, nếu khéo léo nhờ người ta giúp cũng khiến người ta cảm thấy mình quan trọng, thực ra đây chính là một sự khen ngợi họ.

Có học viên nói: “Thầy đã dạy em là nhờ người khác giúp là gián tiếp khen ngợi, vậy thầy cho em mượn 10000 đồng đi”.

Việc này thì càng giúp càng phiền thêm. Mục đích việc nhờ người khác giúp đỡ chỉ là để khiến anh ta có cảm giác quan trọng, chứ không phải muốn anh ta giúp đến nỗi anh ta bị khổ lây. Do đó, nên nhờ người ta giúp những việc nhỏ trong khả năng cho phép, và lợi dụng sở trường của anh ta để nhờ anh ta giúp. Ví như khi đến nơi mới, sang nhà hàng xóm mượn những thứ kim chỉ nhỏ nhặt. Khi đến một cơ quan mới, nhờ đồng nghiệp cũ giúp đỡ bằng sở trường của anh ta. Những việc nhờ này đều có lợi cho việc giao lưu tình cảm của hai bên.

Tôi là giáo viên, khi muốn dọn nhà thì gọi học sinh, học sinh không dám không dọn, khi họ đang giúp bạn chuyển nhà đặc biệt khi phải chuyển những đồ dùng nặng, có thể họ sẽ vừa chuyển vừa chửi bạn: khốn kiếp, bắt bọn ta bán rẻ sức lực. Như vậy liệu có cách nào vừa nhờ được học sinh giúp bạn dọn nhà, vừa có tâm trạng vui vẻ không? Có, về sau nếu tôi còn nhờ học sinh dọn nhà thì không ngốc như vậy nữa. Trước hết tôi sẽ nói với bọn họ: “Các bạn là thanh niên của thập kỷ 90, ở đây lại gần Hồng Kông, các bạn biết nhiều học rộng, con mắt thẩm mỹ rất độc đáo, các bạn thử xem gian phòng này của tôi đồ đạc phải bày biện thế nào mới đẹp?”.

Lũ trẻ này ở nhà, khi dọn nhà bố mẹ chúng đều hỏi ý kiến chúng. Vừa nghe giáo viên hỏi ý kiến vậy, lập tức vui mừng phấn khởi, chúng sẽ ríu rít như bầy chim giúp bạn thiết kế bàn đọc sách đặt ở đây, giường sẽ đặt ở chỗ kia tôi sẽ nói: “Giường kê ở nơi gần cửa sổ, khi trời mưa sẽ bị nước mưa bắn vào, nếu kê vào đây thì có tốt hơn không?”. Phòng là nơi tôi ở, tất nhiên là chúng phải đáp ứng nhu cầu của tôi. Chờ khi tất cả được trù tính xong xuôi, tôi liền nói: “Chúng ta cùng nhau dọn một chút xem có đẹp hơn không?”. Thế là tất cả cùng bắt tay vào, sau khi chuyển xong, tôi lại khen ngợi: “Nhờ các bạn giúp đỡ thiết kế nên quả nhiên khác hẳn, quả là đẹp”. Thế là đủ, câu này vừa nói ra, cùng với một chai Pepsi thì họ vừa giúp tôi dọn nhà mà ai ai cũng đều vui vẻ.

Nếu như sức khoẻ của bạn rất kém, tôi nói với bạn: “Sức khỏe bạn tồi quá” bạn sẽ không tức giận. Nhưng nếu như tôi nói: “Trí lực của bạn kém quá” tôi nghĩ bạn hẳn sẽ nói: “Trí lực của anh mới kém”. Mọi người đều coi trí lực là rất quan trọng, sự giáo dục mà chúng ta tiếp thu được khi còn nhỏ đủ nói với chúng ta là đừng để đầu óc ngu si tứ chi phát triển. Nhờ người ta giúp về trí lực, đây luôn luôn là một cách hữu hiệu để khiến người ta có cảm giác tự hào.

Có học sinh đã từng nói với tôi: “Thưa thầy, thầy dạy em về quan hệ giao tiếp, liệu có cách nào để cơ quan thanh toán học phí cho em không?”.

Tôi nghĩ nếu như học viên nào đến chỗ tôi học mà có thể trở về được thanh toán học phí thì mọi người đều đến để học rồi.

Kỹ xảo quan hệ giao tiếp không phải là vạn năng, sự vận dụng thành công của nó cần một điều kiện nhất định. Nếu cơ quan bạn có thể thanh toán học phí, có một cách đáng để tham khảo.

Trước tiên bạn tìm đến lãnh đạo chủ quản, vận dụng các cách để ông vui lên, sau đó bạn nói: Tôi đến Thâm Quyến, cảm thấy còn thiếu kiến thức, làm việc rất vất vả, rất muốn học thêm chút kiến thức. Ông là lãnh đạo, kinh nghiệm phong phú, ông cho rằng tôi nên học lớp bồi dưỡng huấn luyện nào thì tốt? Lúc này, lãnh đạo tất nhiên sẽ chỉ vẽ cho bạn. Đương nhiên nếu bạn muốn học lớp nào, bạn có thể thông qua ám hiệu ngầm hay hỏi ý kiến lãnh đạo, gián tiếp nói về những mặt tốt của lớp này. Người đi học là bạn nên lãnh đạo sẽ không làm trái tâm tư của bạn, thông thường sẽ khuyên bạn ghi tên học lớp này. Lúc này là lãnh đạo đề nghị bạn đi học, bạn lại tìm ông ta thanh toán, ông ấy hẳn sẽ không tiện từ chối.

Hỏi lãnh đạo trong nhiều chuyện, nhà lãnh đạo giúp đỡ về trí lực, đây là một phương pháp quan trọng để hoà hợp quan hệ với lãnh đạo. Có khi người tiếp thị cũng nhờ khách hàng giúp đỡ, đây cũng là một cách hữu hiệu lôi kéo khách hàng.

2.

Phần trên chủ yếu nói về sự khen ngợi tinh thần, trong cuộc sống hiện thực, còn cần rất nhiều sự khen thưởng vật chất. Có người hỏi: “Làm thế nào để làm được nhiều việc mà ít tốn tiền”. Các nhà tâm lý học đã làm một thí nghiệm. Cho người mang hai nhóm chuột chạm vào thiết bị có để bánh ngọt. Chuột nhóm A khi chạm vào thiết bị thì lập tức lấy được bánh ngọt ra, chuột nhóm B chạm vào thiết bị mấy lần mới có thể lấy được bánh ngọt ra. Sau một thời gian, sau khi để các con chuột hai nhóm A, B quen dần, sau đó dù là chuột nhóm nào, có chạm như thế nào cũng không có bánh ngọt xuất hiện. Như vậy thì nhóm chuột nào sẽ chạm trong thời gian dài hơn, cuối cùng mới bỏ đi do thất vọng. Đáp án không nêu nhưng mọi người cũng biết nhất định là chuột nhóm B.

Hiện tượng này cũng có thể vận dụng với con người. Tâm lí học lí luận: Đối với một hành vi mà số lần cho thù lao càng ít, khi chấm dứt thù lao, hành vi này sẽ được duy trì dài lâu.

Tôi còn nhớ trước đây tìm người quen giúp đăng quảng cáo, lần đầu tiên đến thăm phải mua quà, cách một khoảng thời gian lại muốn làm phiền anh ta, không tiện đến tay không, lại phải mua quà mang đến. Thời gian lâu dần, làm cho anh ta có thói quen nhận quà, xưa nay quan hệ vốn rất tốt. Nhưng về sau, bỗng không biếu quà nữa, anh ta bỗng nhiên giảm nhiệt tình. Hơn nữa giá cả hàng hóa tăng lên, sở thích nhận quà của anh ta ngày càng lớn, khiến cho chúng tôi khổ không nói thành lời. Về sau, số lần đăng quảng cáo của chúng tôi tăng lên, thực sự là không chịu đựng được, đành phải bỏ người quen nhiều năm này đến nơi khác để làm. Nhưng quen biết anh ta lại thành ra phiền phức, mỗi lần đến phòng quảng cáo đều phải liếc nhìn lén xem anh ta có ở đó hay không. Nếu có mặt anh ta thì không tiện vào, nếu không anh ta sẽ tức giận “Tại sao không đến tìm tôi?”. Đấy, bạn xem có khó hay không?

Khen thưởng về mặt vật chất không chỉ có tác dụng khen ngợi, mà còn có tác dụng nâng khẩu vị cao lên, khiến người khác thèm nhỏ dãi mới gọi là hiệu quả cao. Nếu khen thưởng vật chất nhiều lên thì nó sẽ mất đi tác dụng kích thích.

Lần sau, chúng ta nếu tìm phóng viên đăng quảng cáo hãy áp dụng phương pháp này, lần đầu tiên đến thăm anh ta thì mua quà, lần sau cứ mặt dày đến tay không. Lúc này tình bạn trước đây vẫn còn mà anh ta vẫn giúp đỡ. Giúp được vài lần, anh ta có phần lạnh nhạt, tính tích cực không cao, chúng ta lại đến tặng quà. Cố gắng không tạo thói quen cứ mỗi lần giúp lại được nhận quà của anh ta. Hơn nữa mỗi khi tết đến, chúng tôi cũng tặng quà cho anh để kết nối tình cảm. Phương pháp này đã xoá bỏ nỗi khổ trường kỳ của chúng tôi.

Phụ huynh giáo dục con cái nên như vậy, không nên mỗi lần trẻ con thi tốt là hứa sẽ khen thưởng vật chất, 8 điểm mua súng lục loại nhỏ, 9 điểm mua súng tiểu liên, thì 10 điểm thì làm gì nữa. Khi bỗng không có sự kích thích vật chất, tính tích cực học tập của trẻ sẽ giảm đi. Trẻ con thi tốt, khen ngợi là rất nên làm, nhưng không nên động một cái là hứa khen thưởng vật chất, khen thưởng vật chất nên đúng vào lúc quan trọng nhất.

Nhà máy phát tiền thưởng cũng vậy, chỉ có nhân viên làm việc tốt mới phát tiền thưởng, nhưng không phải cứ mỗi lần làm việc tốt là phát thưởng ngay. Làm tốt được khen là rất nên. Nhưng phải làm tốt vài lần mới ngẫu nhiên thưởng tiền một lần. Cách khen ngợi vật chất như thế này mới có tác dụng điều chỉnh khẩu vị, cũng mới có thể đạt được hiệu quả cao. Đây chính là cách làm được nhiều việc mà tốn ít tiền.