Ngày hôm sau và những ngày tiếp theo y sĩ Lê Thu vẫn đi làm như thường lệ, nhưng mắt chị thâm quầng lại, đôi lúc chị tỏ ra mệt mỏi khác hẳn mọi ngày. Chị không trực tiếp chăm sóc người bệnh có tên là Trần Trung Ngôn, nhưng cẩn thận phân công những y tá lớn tuổi và có kinh nghiệm trong khoa thay chị thực hiện y lệnh điều trị và theo dõi người bệnh. Đáng lẽ chỉ sau hai ngày là bệnh nhân được chuyển về phòng bệnh không nằm ở khoa điều trị khẩn trương này nữa, nhưng chẳng biết y sĩ Lê Thu đã hội ý gì với bác sĩ trưởng khoa, bác sĩ trưởng nể chị đã đồng ý để bệnh nhân nằm lại đây cho đến khi cắt chỉ. Như thế là ít nhất phải sáu ngày sau. Chị luôn nhắc y tá từng mũi tiêm, từng viên thuốc cho người bệnh đặc biệt này, đến nỗi có người đã nổi tự ái: "Gớm, sao bà chị lại quan tâm đến cái nhà ông ấy quá thế!" ."- Là vì chị trông thấy ông ấy yếu quá - y sĩ Lê Thu trả lời có ý thanh minh - nhỡ các em sơ xuất là người bệnh có thể bị tụt huyết áp". Ai tinh ý đều có nhận xét rằng y sĩ Lê Thu chỉ vào buồng bệnh nhân này khi ông ta ngủ, lúc tỉnh là chị tránh. Biết thế nhưng người ta cũng chả có thì giờ đâu mà tìm hiểu sâu vào câu chuyện. Người ta chỉ chú ý đến vẻ mặt mệt mỏi của chị. "Chắc lại nhớ con chứ gì! Có mỗi một đứa con lại để nó đi xa!". Nhiều người nghĩ thầm như thế. Có người nghĩ đến nỗi cô đơn của chị đã bàn cách để chị xin cho con về gần, nhưng chị chỉ thở dài, nói: "- Có khối người sau mấy chục năm chiến tranh còn khổ bằng trăm chị ấy chứ! Chị như thế mà vẫn còn may, chị chả dám đòi hỏi gì nữa!". Dần dần có khối người biết chuyện đứa con trai độc nhất của chị, một anh kỹ sư dầu khí trẻ, đứa con mà chị đã coi như hòn ngọc, đã có lần làm chị buồn hàng tuần vì nó đã cãi lại lời mẹ, nó không làm theo ước nguyện của chị.
Lại cái Mai, cô y tá hay bép xép, cái gì cũng biết, chuyện riêng nhà ai cũng chõ mũi vào ấy nói ra. Nghe đâu chị muốn cho con trai lấy vợ sớm để chị có một cô con dâu làm bạn. Chị sẽ coi con dâu như con gái, vì vậy chị phải tìm đứa hợp tính hợp nết cho con. Chị đã dấm cho nó cô con gái đầu ông bác sĩ chủ nhiệm khoa "nội một", học lớp 12, sắp thi vào Đại học Y từ khi con chị đang học năm thứ ba trường Đại học địa chất. Con bé trông xinh xắn, hiền lành, ai cũng khen. Giá mà nó béo hơn lên một tí nữa! Con gái đang sức lớn mà trông như thế là hơi gầy. Nhưng thời buổi này, chọn được một đứa con dâu béo tốt, có sự phát triển cân đối nở nang đúng với lứa tuổi thì lại phải ra ngoài phố tìm con nhà buôn bán kinh doanh, hoặc các gia đình chân trong chân ngoài. Còn đi tìm những người ấy trong các trường học, trong tập thể ngành y và ngành giáo dục thì lại quá hiếm hoi. Thật là những điều trái ngược kỳ quái. Mấy cái ngành con cái được giáo dục kỹ nhất thì lại thuộc tầng lớp nghèo trong xã hội hiện nay, có khi là nghèo nhất. Chuyện các ông thầy "thầy giáo", "thầy thuốc" được xã hội coi trọng chỉ còn là câu chuyện đầu lưỡi, chuyện để nói cho có "lập trường"! Thực tế họ bị coi thường. Đồng lương của họ chỉ đủ mua vài ba chục cân gạo thì lấy gì mà nuôi con cái cho béo tốt lên nổi! Chuyện những thầy giáo, cô giáo ban ngày đi dạy học, ban tối phải đi làm thêm, hoặc rửa bát cho một nhà hàng ăn kín đáo nào đó, hoặc đạp xe xích lô không còn là chuyện quá hiếm hoi. Nó hoang đường mà có thực. Y sĩ Lê Thu càng nghĩ và so sánh càng thấy cay đắng. Ngay trong bệnh viện của chị cũng đã có khối bác sĩ cỡ chủ nhiệm khoa, cỡ phó tiến sĩ tối về phải làm thêm những công việc chẳng ra gì để đủ sống. Có người hì hục làm cái nghề rang lạc thuê đến mười một giờ khuya để kịp sáng sớm đi bỏ cho các quán nước bán lẻ. Có người làm thêm nghề khâu bao bì, nghề dán vỏ hộp cho đủ loại hàng. Lại có người làm thêm nghề làm men rượu, nghề nấu kẹo lạc… Thôi thì cố ra để kiếm thêm đồng cho đủ sống, chẳng mấy ai làm thêm được cái nghề cao quý của mình, cái nghề đã đem đến sự nghèo túng suốt cả cuộc đời! Bên cạnh bệnh viện của chị có một nhà máy nước. Lương anh công nhân hạng bét ấy cũng đã gấp đôi lương ông giám đốc bệnh viện của chị, một thầy thuốc có hạng đã trên sáu chục tuổi đời. Chưa nói gì đến lương ông giám đốc nhà máy nước! Hãy cứ nhìn mấy cô bác sĩ trẻ mới ra trường về công tác tại bệnh viện này thì rõ. Sau sáu năm học, phải ăn ở trong ký túc xá nhà trường, chịu sống cái mức tối thiểu của đồng học bổng chỉ đủ ăn cơm gạo mậu dịch đầy sạn, còn thức ăn chủ yếu là canh rau và nước mắm pha loãng trộn thêm muối cho đủ mặn; mỗi tuần hai lần mỗi người được ăn vài miếng thịt lợn mỏng tanh, gọi là có hơi hướng tí thịt; các cô khi ra trường chỉ còn là những chiếc que! Người các cô lép kẹp, trước cũng như sau, không còn có ngực, làm sao mà hấp dẫn nổi bọn thanh niên ngày nay! Những thanh niên nam mới tốt nghiệp đại học cũng còm nhom chẳng kém, nhưng họ cũng chẳng muốn để ý những cô bạn gầy ốm. Ông giám đốc bệnh viện, có lúc nhìn họ lắc đầu thở dài, nói thầm trong cổ họng: "Cả một thế hệ tinh hoa của dân tộc những sinh viên ưu tú của nền đại học bị hãm vào một cuộc sống quá thiếu thốn đến mức không phát triển được cơ thể thì còn đâu là "chiến lược con người", là "chấn hưng nòi giống"!
Chẳng biết có phải là vì hơi gầy mà thằng con trai của chị đã chê cô con gái ông bác sĩ chủ nhiệm khoa "nội một", chỉ thấy nó trả lời chị là nó không yêu cô ta. Y sĩ Lê Thu đã giải thích cho con nhiều lần nào là gia đình nó tốt, cha mẹ nó là những người nhân hậu, nào là bản thân nó thật ngoan, lại tháo vát. Dứt khoát nó sẽ trở thành người vợ hiền, chung thủy. Thằng con chị lắc đầu trả lời: "Con không thấy có tình cảm gì với cô ấy!". Những hôm sau chị nhắc lại, nó lại nói: "Cô ấy là một cô gái xinh đẹp, dịu dàng, nhưng sao con chỉ thấy thương thương cô ta, con không thể yêu và lấy cô ta làm vợ được!". Y sĩ Lê Thu lại nghĩ: "Từ tình thương chuyển sang tình yêu mấy chốc!". Chị không nản chí, lại tiếp tục khuyên con. Chị sợ tuột khỏi tay đứa con dâu chị đã chọn, nên thuyết phục con thêm nữa. Trong cả trí tuệ lẫn tình cảm của chị, chị vẫn đinh ninh đứa con trai kỹ sư của chị vẫn là đứa trẻ. Nó chưa có kinh nghiệm gì trong cuộc sống, trong yêu đương, chưa chín chắn trong suy nghĩ. Nhưng bỗng một hôm sau lời khuyên đầy tình cảm của mẹ nó như người ta không kiềm chế được nỗi xúc động, nó trả lời thẳng rằng: "Mẹ ạ, con không thể lấy con người con không yêu say đắm họ! Mẹ có nhớ không, mẹ đã khổ suốt đời vì chuyện đó! Mẹ đã lấy bố con, một người mà mẹ không yêu! Rồi… kết quả là… bố con cũng khổ! Bố con đi xung phong đi chiến đấu nhiều năm tận miền Nam, thời chống Mỹ, một phần cũng là do chuyện… gia đình không êm đẹp!".
"- Thôi im đi! - Chị gắt, bỗng nhiên chị như người bị xúc phạm, mặt chị nóng bừng lên- Con với cái, mày nói cái gì vậy! Mày moi đâu ra những chuyện nhảm ấy? Hả, hả? Mày nghe ai nói… những lời… độc địa ấy". Chị bỗng thấy tủi hổ cho chính mình, rồi không kìm nổi sự xúc động, chị nấc nở khóc ngay trước mặt con: "… Con!... con ơi!... con không biết… thương mẹ!...". Chị kinh ngạc quá đỗi! Chuyện đời riêng của chị, chị giấu kín như bưng đối với con, không hiểu vì sao nó lại biết được những điều ấy. Ai nói với nó! "Trời ơi! Con tôi!... Sao con…". Chưa nói hết câu thì thằng con lớn tướng của chị, chị vẫn tưởng như nó còn bé, bỗng chạy lại ôm lấy mẹ, nó vội vàng quỳ xuống trước mặt mẹ, nói ấp úng chẳng ra nhời, y như người vừa phạm tội lớn: "Mẹ ơi! Con xin lỗi mẹ. Con… con trót làm mẹ buồn. Nhưng… con chỉ muốn nói lên sự thật. Con không ngờ… lại làm mẹ buồn… mẹ lại khóc! Con xin mẹ tha lỗi!". Nó ngồi xuống bên cạnh chị, cầm lấy bàn tay chị để áp vào ngực nó. Nó nói se sẽ: "Mẹ ơi, từ nay con không nói như thế nữa! Con thương mẹ lắm, không phải con muốn cho mẹ buồn!... Nhưng… con vẫn không thể lấy cô con gái ông bác sĩ chủ nhiệm được. Con biết lấy như thế chúng con sẽ làm khổ nhau. Cả mẹ rồi cũng sẽ khổ lây… Mà con thì không muốn mẹ khổ thêm nữa! Con đã lớn rồi, xin mẹ cho con tự tìm lấy…".
Nghe những lời tâm huyết của con chị cảm thấy bớt cay đắng. Chị nói nghẹn ngào: "- Con ơi, mẹ có ép duyên con đâu! Mẹ chỉ góp ý kiến. Mẹ muốn con… được hạnh phúc… Thời bây giờ lắm… kẻ xấu nết nhưng đẹp mã, mẹ sợ con… trẻ người non dạ…". Chị chưa nói hết câu nó đã hiểu ý, nó nói: "- Con đã cao lớn thế này! Mẹ ơi, con không… con không nhầm đâu mẹ!".
Từ đó chị không đả động đến chuyện vợ con của nó nữa. Chúng nó đã khác chị xa quá rồi, y như hồi còn trẻ chị cũng đã suy nghĩ khác bà Phan khi bà khuyên chị lấy chồng. Nhưng rõ ràng lần ấy thì chị không cưỡng lại được hoàn cảnh, chị không như chúng nó bây giờ. Ôi, tình yêu! Tình yêu muôn thuở với những quan niệm khác nhau qua từng thời đại! Đứa con trai chị thực sự đã trở thành người lớn. Lại một thế hệ nữa tiếp theo. Chị bàng hoàng như trong giấc mộng. Trời! Mới có mấy chục năm mà đã biết bao thay đổi. Câu chuyện riêng của chị, chị không hề kể cho con mà không hiểu sao nó biết tường tận đến thế. Ấy thế mà trên đời này chẳng thiếu gì kẻ muốn che giấu cả những sự thật tầy đình! Họ muốn che dấu cả lịch sử. Chẳng qua cũng chỉ như người muốn che ánh sáng mặt trời! Y sĩ Lê Thu bắt đầu thấy tin ở đứa con trai của chị, bắt đầu phải để ý đến những ý kiến của nó, mặc dầu nó đã gây cho chị sự xúc phạm và ngạc nhiên! "Mẹ tin ở các con! Các con đã khôn lớn!". Chị như nói với chính mình. Tuổi trẻ của chị, chị chả thông minh được như nó. Chị đã trải qua một thời đại đầy giông bão, một tuổi trẻ ngổn ngang những điều rủi, cả những vinh quang và ô nhục cả những cái được lớn lao và sự mất mát không lường được trước! Rồi thế hệ chúng nó sẽ mô tả lại cái thời đại ấy. Cả cái hay và cái dở, chẳng có cái gì giấu nổi chúng đâu! Mới có một điều bí mật riêng tư của đời chị mà thằng con mới lớn lên nó đã moi được ra huống chi là lịch sử của cả một thời đại đầy biến động!
Hôm nay thì tâm trạng của y sĩ Lê Thu đã ổn định. Chị tìm tờ bệnh án của bệnh nhân Trần Trung Ngôn, đọc qua những ghi chép về mạch, nhiệt độ, huyết áp của người bệnh. Tất cả đều ổn định. Đã một tuần lễ rồi còn gì. Vết mổ đã được cắt chỉ ngày hôm qua. Người bệnh đã ăn được cháo thịt xay ngày nhiều bữa. Không còn nỗi xúc động nào có thể làm cho vết mổ phát sinh biến cố. Y sĩ Lê Thu quyết định vào thăm người bệnh. Đã nhiều năm nay, có lẽ đã gần hết cả cuộc đời, chị đã lẩn tránh sự gặp mặt Trần Sơn từ sau cái bi kịch khắc nghiệt ấy. Bây giờ thì anh đã là bệnh nhân trong tay chị. Không thể không gặp mặt một lần trước khi chuyển sang khoa khác. Lòng chị thấy thanh thản lạ thường. Y sĩ Lê Thu để tờ bệnh án trên bàn, lặng lẽ đứng lên đi về phía buồng bệnh nhân. Chị mở cửa nhẹ nhàng rồi bước vào. Phía trong là giường bệnh nhân, chiếc giường được ngăn cách với cửa ra vào bằng tấm bình phong gỗ sơn xanh nhạt, phía trên là lớp kính mờ. Chị tiến đến bên giường người bệnh. Người bệnh nhắm mắt, chiếc chăn len mỏng đắp ngang ngực. Chị vội vàng kéo chiếc khẩu trang liền với chiếc áo choàng trắng lên che kín một nửa khuôn mặt mình. Chị quan sát nét mặt bình thản của người bệnh rồi nhẹ rồi nhẹ nhàng sờ mấy ngón tay vào cổ tay người bệnh chỗ có mạch đập. Người bệnh mở mắt, đôi mắt đã có thần sắc, hiện rõ vẻ tinh nhanh. Ông ta nhìn chằm chằm vào chị, quan sát nét mặt đã bị chiếc khẩu trang che mất quá nửa, rồi đôi mắt đọng lại trên đôi mắt chị làm chị phải cúi xuống nhìn vào chiếc đồng hồ ở cổ tay trái mình, yên lặng đếm từng mạch bệnh nhân. Hình như ông ta đã phát hiện ra điều gì đã in sâu trong tâm khảm ông trong đôi mắt người đàn bà đang đếm mạch. Không còn nghi ngờ gì nữa, đây chính là y sĩ Lê Thu, người mà y tá Mai đã kể cho ông biết mọi chuyện từ hôm ông vào viện mổ cấp cứu. Bỗng ông giơ tay nắm chặt lấy bàn tay đang bắt mạch của chị làm chị giật mình hồi hộp. Chị nghe giọng ông nghẹn lai như muốn khóc:
- Tôi xin cám ơn… Thu, em! Em đã săn sóc tôi tận tình…, tôi biết… từ hôm tôi được mổ cấp cứu đến nay, mặc dù… em không xuất hiện…, nhưng… em vẫn có mặt… bên tôi…
- Chết! Ai nói với… bác thế! Chị em khác trong khoa săn sóc… bác… đấy! Còn tôi… hôm nay mới thăm bác… lần đầu!
- Tôi biết!... Tôi biết cả! Đáng tiếc!... Nhưng… tôi không thể nói khác được… Tôi cám ơn Thu!
Ngừng một lát như để cố nén nỗi xúc động của cả hai người, người bệnh nói như van nài:
- Em hãy ngồi lại giây lát đã nào! Đã lâu lắm rồi nhỉ! Mới đây mà đã mấy chục năm trôi qua! Hồi chúng ta còn trẻ… còn công tác ở Huyện ủy Nga Sơn…, chính Thu cũng đã săn sóc tôi… lúc tôi bị sốt li bì…
- Nhắc lại những chuyện cũ làm gì nữa… bác, y sĩ Lê Thu gạt đi. Bác đang cần yên tĩnh… bác cần nghỉ ngơi cho đến khi bình phục hẳn.
- Lâu lắm rồi… chúng ta mới lại gặp nhau, không nhắc lại sao được, em! - Người bệnh nói rất khẽ. - Tôi… tôi cũng chỉ mới biết được… Thu tận tình săn sóc tôi… từ hôm qua…, ngày cắt chỉ vết mổ. Thu… đã hai lần chăm sóc tôi trên đời, còn tôi…
"Anh đã biết hết rồi! Chẳng giấu được anh một điều gì! Cái con người lúc nào cũng hiện bề sâu trí tuệ trong đôi mắt đầy tư lự ấy - y sĩ Lê Thu thoáng nghĩ. - Đúng là cái Mai hay bép xép chứ chẳng ai! Nó làm hỏng bao nhiêu là việc! Nhưng nói cho công bằng, nó cũng nói thay được cho mọi người khối việc cần nói!". Chị an ủi người bệnh:
- Bác… cố gắng giữ bình tĩnh! Bác… yên tâm, cố ăn uống cho khỏe lên. Chiều nay chúng tôi đã phải chuyển bác về khoa "Nội một" rồi!
- Xin Thu đừng… gọi tôi… là… "bác"!
Lời yêu cầu đột ngột của người bệnh làm y sĩ Lê Thu lúng túng. Chị ấp úng:
- À… vâng, xin vâng… chả là… chúng ta cũng xứng đáng là… là "bác" cả rồi.
Yên lặng một phút rồi nhớ ra chị nói tiếp:
- Bác sĩ chủ nhiệm khoa "nội một" nhận… anh - chị không gọi người bệnh nhân là bác nữa - về phòng số 1. Đó là phòng dành cho cán bộ cao cấp hay khách đặc biệt. Nghe bác sĩ chủ nhiệm khoa nói anh là bạn thân của ông ấy.
- Cám ơn! Cám ơn! - Người bệnh nói nhanh vẻ xúc động lại hiện rõ trên nét mặt và đôi môi run run. Chẳng biết ông ta xúc động vì được ông bạn chủ nhiệm khoa ưu đãi hay xúc động vì tiếng gọi "anh" thay tiếng "bác" của Thu. Ông ta suy nghĩ gì đó, vẻ mặt buồn lắm. Rồi ông ta phàn nàn trong tiếng thở dài:
- Thu ạ, trong cuộc đời anh đã phạm nhiều sai lầm. Nhưng không cái sai lầm nào làm anh đau khổ bằng việc anh đã để mất em… trước đây mấy chục năm! Trời ơi! Sao thời gian ấy anh lại suy nghĩ cũ kỹ quá thế, ấu trĩ quá thế! Đã bao năm… anh vẫn theo dõi… cuộc đời… Thu. - Lời nói của người bệnh nghẹn lại và hai dòng nước mắt bỗng chảy dài thành vệt xuống ngang tai.
- Thôi anh! - Chị cũng bị xúc động lạc cả giọng. - Thời gian trôi qua rồi, nó không trở lại nữa! Chúng ta đã… đã… không còn son trẻ nữa!... Đừng nhắc lại nữa anh!
Người bệnh rút khăn mùi xoa lau hai mắt ướt đẫm, giọng vẫn còn thổn thức:
- Sao không dám nhắc lại, em? Còn phải viết ra ấy chứ. Anh sẽ viết hết ra những sự thật còn giấu kín trong lòng thì anh mới đỡ bị dằn vặt! Thời gian! Em nói đúng đấy, thời gian đã trôi đi, nó đã gây cho chúng ta biết bao biến cố! Chúng ta là nạn nhân của nó, và, chính bây giờ… cũng thời gian… không hiểu sao như một định mệnh… lại đẩy số phận anh vào tay em!
- Thôi anh! - Y sĩ Lê Thu kiên quyết. - Anh cần nghỉ ngơi, yên tĩnh. Thời gian còn cần cho vết mổ vừa cắt chỉ của anh.
Y sĩ Lê Thu nói rồi quay gót nhẹ nhàng ra khỏi phòng. Lúc khép cửa buồng bệnh lại, chị mới thấy nước mắt mình cũng đang trào ra.
