Để khởi đầu, chúng tôi mong muốn bạn có một cái nhìn khác về một xã hội hiện đại: có quá nhiều thay đổi trong suy nghĩ, trong thái độ, trong sinh hoạt và những hành vi thường ngày. Những thay đổi ấy dần dần lặng lẽ đi vào cuộc sống của chúng ta, và ta chấp nhận nó một cách vô thức. Tuy nhiên, ở góc nhìn khách quan, ta sẽ thấy những thói quen mới của tuổi trẻ hiện nay nếu không được thực sự kiểm soát và vận dụng một cách có ý thức, rất có thể sẽ dẫn đến những điều không mong muốn và ngoài tầm kiểm soát của chúng ta, điển hình là những căn bệnh xã hội trong thời đại công nghệ như bệnh “ngón tay cái”, “phá rối lặng thầm”... (chúng ta sẽ có dịp trò chuyện kỹ hơn về những “căn bệnh” này trong ngày thứ 11).
Vậy làm thế nào để kiểm soát thói quen hay hành động của mình? Cách để phân biệt các thói quen? Phương pháp để thoát khỏi những căn bệnh xã hội khó chịu ấy? Để trả lời cho những câu hỏi này, trước tiên chúng tôi cần bạn trả lời: “Thói quen là gì?”. Chỉ cần bạn hiểu được thói quen, nắm bắt được những yếu tố cấu thành nên thói quen, có nghĩa là bạn đã bắt đầu kiểm soát và chủ động trong việc rèn luyện cho mình những thói quen mới, bỏ đi những thói quen cũ lạc hậu và không còn thích hợp.
Khắc phục hay từ bỏ những thói quen tiêu cực, tạo lập cho mình những thói quen tích cực. Đây chính là một trong những điều cơ bản theo lý thuyết kỹ năng thực hành xã hội. Nhìn có vẻ đơn giản, nhưng hãy thử phân tích sự việc một cách có hệ thống:
Thói quen đóng vai trò thiết yếu trong mỗi hoạt động của chúng ta. Một câu ngạn ngữ ta vẫn thường dùng hằng ngày là: “Gieo suy nghĩ gặt hành động. Gieo hành động, gặt thói quen. Gieo thói quen, gặt tính cách. Gieo tính cách, gặt số phận”. Như vậy, thói quen đóng vai trò rất quan trọng trong việc quyết định hành vi, hay số phận của bạn trong tương lai. Nói một cách khác, việc xây dựng và tạo lập thói quen tích cực chính là kỹ năng sinh tồn trong xã hội hiện đại.
Thói quen là gì?
Quay trở lại vấn đề “Thói quen là gì?”, theo từ điển Tiếng Việt thì “thói quen” được khái quát như sau: Những hành động, cách sống; xu thế xã hội... không dễ thay đổi trong một thời gian dài, cũng bao gồm những ưu điểm của nhân loại, thậm chí bao gồm cả “tính lương thiện” và “lòng nhân ải”. Ở phương diện xã hội thì định nghĩa “thói quen” trở nên đơn giản hơn, đó là những nếp sống; phương pháp làm việc được lặp đi lặp lại nhiều lần trong cuộc sống. Theo quy luật của tự nhiên, luôn có những điều đối lập tồn tại trong đời sống của chúng ta, và thói quen cũng vậy. Có hai loại thói quen thường xuất hiện song hành: thói quen tiêu cực và thói quen tích cực.
Bạn có biết voi rừng sợ nhất điều gì không? Đó chính là voi nhà - những con voi đã được huấn luyện trở thành công cụ tốt nhất để bắt những con voi rừng. Điều đáng nói là để dễ thuần dưỡng, người ta chỉ săn bắt những con voi từ 4 tuổi trở xuống vì đây là độ tuổi có thể tạo cho voi những thói quen, mà theo khoa học là tập cho voi những phản xạ có điều kiện. Chắc hẳn các bạn sẽ thắc mắc tại sao chúng tôi lại nhắc đến chuyện săn bắt và thuần dưỡng voi ngay lúc này? Nó có liên quan gì đến nội dung chúng ta đang phân tích là “thói quen” hay không? Thật ra đây chính là ví dụ điển hình cho việc hình thành một thói quen. Ngay cả trong đời sống hằng ngày, hình thành thói quen sẽ luôn phát triển theo hai hướng tiêu cực và tích cực.
Con voi rừng con khi bị bắt để thuần dưỡng sẽ bị buộc một đầu sợi xích (ngày xưa là dây da trâu rừng) vào chân, đầu kia buộc chặt vào một cọc đóng sâu xuống đất, đồng thời một thòng lọng dây thừng quàng vào cổ. Với bản năng của một loài thú, con voi sẽ vùng vẫy rất mạnh, thậm chí dùng hết sức để thoát khỏi sợi xích. Tuy nhiên, vì là voi con nên sức lực không đủ để giúp nó thoát ra; không những vậy, sợi xích sẽ siết chặt đến chảy máu và gây ra đau đớn cho con vật. Cứ như thế, voi càng cố gắng thì sợi xích càng cọ xát vào vết thương, càng đau đớn hơn, khiến cho voi không dám vùng vẫy nữa. Khi được nuôi lớn lên, lúc này dù có đủ sức nhưng voi vẫn không bứt đứt dây trói bởi cái cảm giác sợ đau đớn trước đây đã hình thành một thói quen, và voi không thực hiện hành vi như xưa. Đó cũng chính là hình ảnh mà chúng ta thường bắt gặp khi đi vào sở thú hay công viên, những chú voi dù rất to lớn, chúng có thừa sức để vùng thoát nhưng tất cả đều KHÔNG THỰC HIỆN!
Có rất nhiều sách, báo, tài liệu viết về cách tạo lập cho mình những thói quen tích cực, hàng loạt những thói quen tốt được định hình và trở thành mục tiêu rèn luyện cho mỗi người trên bước đường thành công: sống thật (trung thực), lễ phép, biết yêu thương, lạc quan, tự tin, trách nhiệm, khiêm tốn, kiên nhẫn, dám thất bại, biết đứng lên sau thất bại... Nếu phải lựa chọn đâu là thói quen tốt nhất, hay đâu là thói quen quan trọng thì thật khó. Tuy nhiên, đối với chúng tôi, rèn luyện cho mình những thói quen là điều rất cần thiết, và nên bắt đầu từ những thói quen nhỏ nhất, bởi đó chính là nền tảng để ta thực hiện những thói quen tốt có tầm ảnh hưởng sâu rộng hơn sau này.
Những thói quen tuy nhỏ trong đời sống hằng ngày nhưng do những điều kiện khách quan khác nhau khi hình thành, nhiều khi chúng ta lại làm chưa đúng. Một ví dụ cơ bản cho lập luận này chính là việc hắt hơi. Hắt hơi là phản xạ của con người, là cơ chế phản ứng của cơ thể khi có những vật chất lạ xâm nhập vào hệ hô hấp; hắt hơi là điều tốt, nhưng động tác khi ta hắt hơi thì có rất nhiều vấn đề cần phải bàn đến. Khi hắt hơi, một lượng vật chất được “bắn” ra ngoài với tốc độ rất “đáng nể” - 165km/giờ. Xin nhớ, gió cấp 12 là cao nhất trong thang Beaufort; gây ra những cơn bão cực kỳ ghê gớm mà cũng chỉ có tốc độ 117km/giờ. Mỗi lần hắt hơi, bạn bắn ra từ 2.000 giọt đến 5.000 giọt nước nhỏ li ti, mỗi giọt chứa trung bình 100.000 con vi khuẩn, vi trùng, đi xa được từ 1,5m đến 2m. Khi bạn bị cảm cúm, nếu tự do hắt hơi (không che miệng) thì thật là đại họa cho môi trường và những người xung quanh. Chính vì vậy, khi hắt hơi, ta thường dùng tay che miệng lại để hạn chế vi khuẩn và giữ được sự lịch sự cần thiết trong giao tiếp. Tuy nhiên đây là nội dung ta cần để ý, bởi nếu ta không biết hắt hơi đúng quy cách thì thói quen che miệng khi hắt hơi, từ một suy nghĩ tốt trở thành một hành động bất lịch sự.
Vì sao lại như vậy? Phần lớn những người chưa học qua kỹ năng giao tiếp, thông thường khi hắt hơi sẽ đưa hai tay lên, dùng lòng bàn tay che miệng để hạn chế sự phát tán của vi khuẩn, “khi hắt hơi phải che miệng” là như thế. Nhưng thật ra nếu phân tích kỹ hơn, trong một tình huống giao tiếp, ta dùng tay để che miệng của mình, có nghĩa là phần lớn vật chất phát tán ra sẽ nằm ở trong lòng bàn tay. Trong lúc đó, ta lại bắt tay đối tác thì sẽ không hợp vệ sinh và lịch sự cho lắm. Từ một thói quen mang ý nghĩ tích cực lại trở thành một hành động gây ảnh hưởng không tốt nếu chúng ta không hiểu thấu đáo và thực hiện đúng quy cách. Như vậy trong tình huống hắt hơi, cách tốt nhất là ta sử dụng khuỷu tay: đưa khuỷu tay lên để hạn chế vi khuẩn bắn ra từ miệng, và sau khi về nhà, ta có thể giặt áo hoặc tắm rửa, cách làm này cũng không ảnh hưởng đến những người xung quanh. Tuy nhiên, như lập luận ở trên, vận tốc khi ta hắt hơi tương đương hoặc nhanh hơn cả cơn bão cấp 12, nên việc đưa khuỷu tay lên để che miệng trong nhiều trường hợp là không thể thực hiện được. Có một cách dễ hơn là dùng lưng bàn tay để che miệng lại, hoặc dùng khăn tay che miệng; sau đó tìm một nơi để rửa sạch tay thì cũng không ảnh hưởng đến mọi người và môi trường xung quanh.
Rõ ràng, như chúng ta dễ dàng nhận thấy, từ thói quen tưởng chừng như rất đơn giản là hắt hơi nhưng để thực hiện đúng quy cách thì có rất nhiều vấn đề cần phải giải quyết.
Hãy bắt đầu luyện tập từ những thói quen đơn giản nhất
Ở phần tiếp theo của nội dung tạo lập thói quen tích cực, chúng tôi sẽ tiếp tục đưa ra những ví dụ để chứng minh cho bạn thấy rằng có rất nhiều việc chúng ta vẫn thường làm trong sinh hoạt thường ngày, tuy nhiên chúng chưa thực sự đúng về phương diện khoa học cũng như sự hợp lý trong cuộc sống. Vậy nhiệm vụ của bạn là gì? Nếu bạn là một trong những người có được các thói quen tích cực thì điều đó thực sự tuyệt vời. Bạn hoàn toàn có đủ cơ sở để tiếp tục rèn luyện cho mình những đức tính mới; còn nếu bạn chưa biết, hãy cùng chúng tôi trả lại ý nghĩa thực sự của cụm từ thói quen tích cực cho chính bản thân mỗi người và trong quá trình giao tiếp ở xã hội.
Chúng ta bắt đầu bằng những thói quen nhỏ hằng ngày nhưng lại tác động đến sức khỏe của mỗi người. Ngày nay, việc đi nước ngoài để nghỉ dưỡng, để du lịch hay du học, định cư trở thành một điều rất bình thường, nếu bạn là một trong trong số hàng triệu du khách xuất ngoại sẽ thấy một điểm khá thú vị: tại một số nước có hệ thống cơ sở giao thông chằng chịt, đặc biệt là đường bộ với số lượng xe gắn máy siêu khủng khiếp như nước ta thì thường người tham gia giao thông luôn trang bị cho mình một chiếc khẩu trang - vật dụng được ví như chiếc áo giáp chống lại ô nhiễm môi trường, đảm bảo sức khỏe cho bản thân khi tham gia giao thông. Hiện nay trên thị trường có rất nhiều loại khẩu trang, từ hình thức đa dạng cho đến chức năng khử bụi, diệt khuẩn... nhưng vấn đề chúng tôi muốn nhấn mạnh ở đây chính là cách thức sử dụng khẩu trang. Chắc hẳn nếu bạn đọc đến đây sẽ thấy rất lạ, bởi khẩu trang là một vật dụng khá đơn giản, chỉ cần đeo vào là xong. Nhưng thật ra chính vì nó đơn giản như vậy nên khi tham gia giao thông xong ta treo ngay trên xe, hoặc nếu là người cẩn thận thì sẽ cất nó vào trong túi xách để khi nào di chuyển trên đường lại tiếp tục sử dụng. Tuy nhiên, nếu bạn là một trong số những người đang sử dụng khẩu trang như vậy thì phải xem lại, bởi điều gì cũng có hai mặt một cách tương đối: tích cực và tiêu cực.
Môi trường ngày càng ô nhiễm thì chiếc khẩu trang lại càng trở thành vật bất ly thân với nhiều người. Người ta dùng khẩu trang để che gió, che nắng, che bụi, nhưng ít ai biết rằng loại bụi có kích thước nhỏ hơn 10 micromet (1 micromet bằng 1 phần triệu của met) và tất cả các loại khí độc như S02, CO... dễ dàng hạ gục những chiếc khẩu trang chỉ có hai lớp vải đơn thuần. Bên cạnh đó, với khí hậu nóng ẩm của Việt Nam, khẩu trang sau khi dùng rất dễ bị ẩm, mốc, là nơi dễ tích tụ nhiều loại bụi, khí, chất độc hại, trở thành ổ vi khuẩn vô cùng nguy hiểm nếu bạn không giặt chúng thường xuyên. Để bảo đảm sức khỏe, tốt nhất là sử dụng khẩu trang than hoạt tính hoặc các loại khẩu trang đặc hiệu diệt khuẩn. Ngoài ra thời gian sử dụng khẩu trang cũng cẩn được lưu ý: bạn nên sở hữu nhiều cái, và theo chu kỳ mỗi ngày giặt khẩu trang một lần, riêng trường hợp nếu khẩu trang bị ẩm thì phải giặt ngay.
Uống nước thế nào là đủ cho cơ thể của bạn?
Thêm một thí dụ nữa cho những thói quen hằng ngày của ta nhưng lại tác động to lớn đến sức khỏe, đó chính là uống nước - một trong những nhu cầu thiết yếu của cuộc sống. Một câu hỏi được đặt ra là “Mỗi ngày con người nên uống lượng nước bao nhiêu là phù hợp?”. Thật ra đối với câu hỏi này, đa phần trong khảo sát của chúng tôi mọi người thường quy đều về một con số cố định; người lớn cũng như trẻ em đều uống một lượng nước hằng ngày như nhau; hay một câu trả lời khác cũng rất phổ biến là “uống càng nhiều càng tốt” với lý do nước sẽ giúp ta thanh lọc cơ thể, giải nhiệt.... Tuy nhiên đó là một quan niệm không đúng: nếu uống không đủ nước hoặc uống quá nhiều, chức năng của tế bào và các cơ quan sẽ rối loạn. Những người thường xuyên uống không đủ nước thì da thường khô, tóc dễ gãy, mệt mỏi, đau đầu, táo bón, hình thành sỏi ở thận và túi mật. Nước đúng là có vai trò đặc biệt quan trọng với cơ thể, nhưng nếu uống quá nhiều, tới 4-5 lít/ngày thì lại gây quá tải cho thận. Kèm theo việc thải các sản phẩm chuyển hóa, các chất độc hại, cơ thể còn thải các dưỡng chất và nguyên tố vi lượng khi lượng nước đưa vào quá lớn. Những người bị tăng huyết áp uống nhiều nước rất nguy hiểm. Đặc biệt khi tham gia một hoạt động thể thao hay đi ngoài trời nắng nóng, ta lại có thói quen là ngay lập tức uống thật nhiều nước để giải cơn khát và hạ nhiệt cơ thể; nhưng như vậy, cả cơ thể chúng ta phải vận hành cấp kỳ để ức chế sự khát và kịp tiếp một lượng nước lớn, phổi nở to ra... kết quả rất nguy hiểm. Vậy uống nước như thế nào là phù hợp? Trong điều kiện bình thường, mỗi ngày cơ thể cần khoảng 40ml nước trên 1 kg cân nặng. Những ngày nóng bức, lao động thể lực hay tập thể dục thể thao, khi sốt, cho con bú... nhu cầu về nước tăng lên khoảng 10%. Khi uống nước, nên uống từ từ, từng ngụm nhỏ. Trước và sau bữa ăn từ 15-40 phút, không nên uống nước để tránh pha loãng hoặc giảm hoạt tính các men tiêu hóa. Ngay khi ngủ dậy nên uống một cốc nước đầy và ấm. Không nên uống nước ngọt, nước có ga C02 buổi trưa, vì sẽ gây mệt mỏi vào buổi chiều.
Trong các chương trình huấn luyện của Trung tâm Đào tạo tài năng trẻ châu Á Thái Bình Dương (ATY), việc uống nước của các học viên luôn được chú trọng và hướng dẫn rất kỹ (các chiến sĩ Học Kì Quân Đội 2010 được uống nước bổ sung muối khoáng mỗi lần hoạt động nặng).
Ngay từ phần lý thuyết đầu tiên, chúng tôi đã phân tích và đưa ra những lập luận để chứng minh cho bạn thấy sự cần thiết của việc luyện tập những thói quen, và tầm quan trọng trong việc trang bị cho mình những thói quen tốt. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng khuyên các bạn nếu muốn tạo lập và rèn luyện những thói quen tích cực thì trước tiên phải thay đổi những điều không hợp lý vẫn đang tồn tại hằng ngày trong cuộc sống của mình. Tuy nhiên, sẽ không đầy đủ nếu chỉ phân tích và đưa ra vài ví dụ điển hình, vì điều đó chỉ giải quyết được phần ngọn. Làm thế nào để rèn luyện những thói quen mới, hay cách để thay đổi những thói quen tiêu cực mới chính là nội dung chính của phần rèn luyện những thói quen tích cực này.
Sự hình thành của thói quen - con số 28
Bất kì ai muốn rèn luyện cho mình những thói quen mới thì con số cần phải nhớ chính là 28. Ý nghĩa của nó là gì? Khoa học đã chứng minh thói quen chính là một hoạt động hay một sự việc lặp đi lặp lại liên tục trong khoảng thời gian từ 24 đến 28 ngày. Tuy nhiên khi chúng ta đã quyết định rèn luyện thì thời gian 28 ngày chính là cơ sở quan trọng để hình thành một thói quen.
Một vận động viên tennis chuyên nghiệp khi chơi một trận đấu tennis thông thường có quả giao bóng với vận tốc trung bình hơn 100km/giờ; còn để đỡ một quả giao bóng chúng ta phải thấy đường đi của bóng, và chạy trước để đón đãu. Tuy nhiên với vận tốc như trên, chúng ta còn không kịp nhìn thấy quả bóng di chuyển chứ nói gì đến việc đỡ bóng. Nhưng thực tế đã chứng minh ngược lại, hầu như các tay vợt đều đỡ được. Vì sao lại như vậy? Đó là thói quen hay nói một cách khác là vận động viên đã tập luyện để việc đỡ các cú giao bóng trở thành phản xạ. Chỉ cần nhìn tư thế giao bóng, người đỡ đã di chuyển theo hướng trái bóng rơi, đó là kết quả của sự rèn luyện không ngừng.
Chúng ta có một sơ đồ hình thành thói quen, trong đó bộ não đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành ý niệm của thói quen. Tuy nhiên để chuyển từ ý niệm thành hành động cần phải trải qua một quá trình rèn luyện. Bộ não của chúng ta bao gồm hai phần ý thức và tiềm thức, về quan niệm phần nào quan trọng hơn vẫn còn rất nhiều tranh luận. Chúng ta chỉ tập trung phân tích cơ chế hình thành thói quen, dựa vào đó làm cơ sở cho quá trình rèn luyện của chúng ta.
Một ý nghĩ tốt về việc rèn luyện sẽ hình thành ở phần ý thức. Nếu chúng ta thực sự quyết tâm, bộ não sẽ chuyển ý nghĩ đó xuống trung tâm tiềm thức và từ đó di chuyển xuống cơ thể để biến nó thành hoạt động thực sự. Tuy nhiên vấn đề là ở đây: nếu nó chỉ là ý nghĩ nửa vời thì rất khó cho việc chuyển hóa nó thành hoạt động chứ đừng nói đến việc hình thành một thói quen. Một ví dụ điển hình là tập thể dục: mỗi chúng ta đều biết tập thể dục rất quan trọng, và nếu buổi sáng trước khi đi làm, chúng ta dậy sớm hơn một chút, dành một ít thời gian cho việc tập thể dục thì sẽ rất tốt. Tuy nhiên chúng ta có làm được điều đó không? Chúng ta thử đi vào một ví dụ cụ thể để hiểu được vai trò của từng bộ phận: Ý thức cho thấy rằng việc tập thể dục rất quan trọng. Buổi sáng khi chuông báo thức reo, chúng ta sẽ dậy tập thể dục, nhưng trời có vẻ đang mưa và không khí trở nên lạnh hơn, có lẽ hôm sau hãy đi, hôm nay tiếp tục tận hưởng và ngủ thêm tí nữa. Vậy có nghĩa là ý thức thấy đúng nhưng không chuyển thành hành động, vì chưa chuyển xuống tiềm thức thì cơ thể cũng không thể hoạt động được.
Như vậy có thể kết luận rằng bất kì một thói quen nào dù nhỏ hay lớn, dù đơn giản hay phức tạp, để rèn luyện và hình thành nó thì chúng ta cần phải thực sự quyết tâm và kiên trì thực hiện trong khoảng thời gian ít nhất 24-28 ngày. Ngoài ra ta phải duy trì nó trong thời gian tiếp theo để nó thực sự trở thành một phản xạ trong những hoạt động hằng ngày của chúng ta.
Những thói quen của cuộc đời
Bạn của tôi, khi bạn đọc đến đây có nghĩa là bạn đã thực sự quyết tâm tìm hiểu những điều quan trọng nhất trong việc rèn luyện cho mình những thói quen. Ngoài những thói quen thường thức hằng ngày ấy, còn có một nội dung rất quan trọng là thói quen của tâm hồn. Nếu chúng ta thực hành nó thuần thục, chúng ta sẽ gặt hái một số phận tốt, một nhân cách tốt, một cuộc sống có ý nghĩa. Thói quen tốt, hình thành nhân cách tốt và tạo nên định mệnh của chúng ta, đây mới chính là ý nghĩa đầy đủ của câu ngạn ngữ “Gieo suy nghĩ gặt hành động, gieo hành động gặt thói quen, gieo thói quen gặt tính cách, gieo tính cách gặt số phận”.
Câu hỏi dành cho bạn: trên bước đường đời của mình, dù bạn còn trẻ hay đã là người từng trải, có bao giờ bạn vấp ngã, hay đã bao lần bạn mắc phải những sai lầm khiến cho những người xung quanh phải đau lòng? Câu trả lời chắc chắn là có, bởi không có gì tuyệt đối cả, nhất là con người ai cũng có lúc mắc những sai lầm. Tuy nhiên điều mà chúng tôi muốn bàn đến chính là sự hối cải.
Vua Frederick William I đến thăm một nhà tù ở Postman. Khi đi qua các gian ngục, nhà vua nghe rất nhiều lời van xin ân xá của tù nhân. Người thì bảo pháp luật xử xét không nghiêm minh; mình bị oan; kẻ thì nói quan tòa bất công; những người làm chứng thành kiến, những tay luật sư bất nhân đẩy họ vào con đường này. Những tiếng rên xiết về sự bất công của pháp luật và sự vô tội của bản thân các tù nhân vang từ phòng giam này đến phòng giam khác. Nhà vua im lặng bước qua tất cả và cuối cùng, ngài dừng ở một phòng giam biệt lập - nơi không có bất cứ sự than vãn nào. Quá đỗi ngạc nhiên, nhà vua hỏi tù nhân này một cách châm biếm “Ồ, ta cho rằng nhà ngươi cũng phải vô tội đúng không?”. “Dạ không thưa Hoàng thượng”, người tù run run trả lời, “thần dân có tội và xứng đáng nhận được những gì ở đây”. Người tù vừa dứt lời, nhà vua liền cho gọi người quản ngục đến và nói: “Hãy thả tù nhân này ra khỏi đây ngay”. Vì sao? Hành động hối cải của người tù cho thấy khả năng hối cải từ tâm tính của anh ta. Còn những tù nhân khác thì nghĩ ngược lại.
(Sưu tầm)
Đối với các teen cũng vậy, việc ngụy biện là một thói quen xấu. Hãy nhìn vào vấn đề và giải quyết nó; kết quả sẽ rất tốt như mong muốn.
Gandhi khuyên chúng ta hãy nhìn vào lầm lỗi chứ đừng nhìn vào con người phạm lỗi. Hãy tìm hiểu xem nguyên nhân và động cơ của sai lầm, biết nhận ra sự yếu đuối nơi người và nơi mình, để rồi tha thứ với lòng khoan dung như đối với anh em, với chính mình. Như thế là phát triển tình yêu thương thay vì ghét bỏ và thù địch.
Các bất đồng dễ sinh ra tranh chấp và cãi vã trong gia đình; trường học hay tại cơ quan với đồng nghiệp. Mọi việc sẽ trở nên căng thẳng, và va chạm có thể khiến bạn và người khác đều bị tổn thương. Trong tình huống ấy, Gandhi dạy chúng ta phải bình tĩnh. Thay vì dùng vũ lực, hãy dùng tình thương yêu và sự tha thứ. Người biết tha thứ mới là người mạnh mẽ và chiến thắng bằng cách cư xử ôn hòa (bất hại, bất bạo động). Phải tránh tình huống cả hai đều nóng giận, và nếu người kia sắp bùng nổ, xin đừng châm ngòi nổ của mình. Hãy im lặng tránh đi, đợi đến khi không khí dịu êm hơn để tìm lời giải thích và một tiếng nói chung. Tha thứ sẽ khiến ta cảm thấy bình an và có thể đánh thức tính bất hại trong tâm thức của người kia.
Có thói quen chân thực và hãy trở thành người dẫn đường cho chính mình: nguyên tắc này chính là của Gandhi - một vị lãnh đạo đã được tôn sùng như thánh của Ấn Độ. Ông được mọi người kính trọng và luôn tìm đến để nhận những lời khuyên, xem đó như là điều chân chính, là lý tưởng soi sáng con đường đi của mình.
Một lần Thánh Gandhi đến nói chuyện với những người nông dân miền Nam. Khi Ngài vừa kết thúc câu chuyện, một phụ nữ tay dắt một bé gái đến xin phép được gặp vị thánh vô cùng yêu kính của bà. Sau lời thăm hỏi trân trọng, bà bày tỏ sự mong muốn Thánh Gandhi ban cho bà và đứa cháu gái một ân huệ nhỏ. Bà nói: “Thưa Ngài, xin Ngài vui lòng khuyên cháu gái của con rằng nó đừng ăn kẹo nữa vì ăn kẹo sẽ làm hỏng hết những cái răng xinh đẹp của nó. Con sẽ rất biết ơn, nếu Ngài sẵn lòng giúp con vì con biết nó sẽ ngay lập tức nghe theo lời của Ngài”. Thánh Gandhi đồng ý: “Mười ngày sau bà hãy đưa cháu bé đến đây và ta sẽ nói những điều mà bà mong muốn với cháu”. Người phụ nữ vui mừng cáo lui. Mười ngày sau, bà đưa cháu gái đến. Thánh Gandhi thực hiện lời hứa, Ngài âu yếm nói với bé gái rằng cháu không nên ăn kẹo nữa vì kẹo sẽ làm hỏng hết hàm răng xinh đẹp. Cháu bé với gương mặt rạng rỡ, rối rít cảm ơn vị thánh mà nó hằng yêu kính và hứa với Ngài rằng nó sẽ chấm dứt ngay việc ăn kẹo theo lời khuyên chân tình và chí lý của Ngài. Người phụ nữ hết sức mừng vui chứng kiến cảnh đứa cháu gái phủ phục tuân theo lời của Thánh Gandhi. Trước khi cáo từ, bà ngần ngại hỏi: “Thưa Ngài, chỉ một lời khuyên đơn giản như vậy, sao Ngài lại phải hẹn con tới mười ngày sau”. Thánh Gandhi cười giải thích: “Bởi vì mười ngày trước ta cũng còn... ăn kẹo!”.
(Sưu tầm)
Bạn phải thay đổi theo cách mà bạn muốn thế giới thay đổi
Đây là thói quen hình thành nên tư duy và sự thành công của mỗi người.
Có lẽ câu danh ngôn này là một trong những câu nổi tiếng nhất của Gandhi. Chính câu nói này đã khơi nguồn cảm hứng và sức mạnh cho hàng triệu người trên thế giới làm nên những điều quan trọng và lớn lao cho cuộc đời họ, bằng cách thúc đẩy họ tự thay đổi. Trong gia đình, bạn hãy là người thay đổi như điều bạn muốn đối với những người thân yêu của bạn, chẳng hạn: siêng năng, trung thực, biết yêu thương, có trách nhiệm. Tương tự, bạn cũng hành xử như thế ở cơ quan. Hãy toàn tâm toàn ý thể hiện và cho đi con người tốt nhất của bạn trong công việc và các mối quan hệ. Nếu bạn không thích ngồi tán chuyện thiên hạ, đừng tham gia vào hội “nói sau lưng”. Nếu chán ngán cái cảnh người ta bè phái, hãy lên tiếng rằng mình không gia nhập. Nếu không tán thành tình trạng vô trách nhiệm và làm việc qua loa, hãy làm việc thật tích cực với trách nhiệm cao nhất. Chớ đợi người khác thay đổi. Hãy bắt đầu từ chính bạn cho những thay đổi bạn muốn xảy ra.
Nào, nếu bạn đã kiên trì đến đây, hãy nhận lấy ở chúng tôi lời cảm ơn, bởi một lần nữa bạn đã chứng tỏ cho chúng tôi thấy bạn thật sự là một người cầu thị. Nếu bạn thực hiện tốt những nội dung chúng tôi phân tích ở trên thì xin chúc mừng, bạn là một trong những người làm chủ được những thói quen và phát huy chúng theo hướng tích cực nhất - một trong những lý thuyết quan trọng của kỹ năng thực hành xã hội.
