Bộ phận hỗ trợ trọng án, Cục Điều tra Hình sự.
Dù mỗi lần bước vào phòng làm việc của lãnh đạo kì cựu Ngô Quốc Khánh, Cố Phi Phi đều đã chuẩn bị tâm lí ít nhiều, nhưng sau khi đọc lướt qua một lượt hồ sơ vụ án lần này, cô vẫn không khỏi bàng hoàng kinh hãi: Mười phụ nữ đã bị tước đi sinh mạng bằng những thủ đoạn tàn nhẫn nhất, tủi nhục nhất.
Nạn nhân: Triệu Lâm, nữ, 22 tuổi; thời gian tử vong: khoảng 5 giờ chiều ngày 26 tháng 5 năm 1988; địa điểm xảy ra vụ án: nơi ở của nạn nhân tại số 177-2 phố Vĩnh Phong, quận Hướng Dương, thành phố Dã Khoáng; kết quả điều tra hiện trường vụ án: nạn nhân bị cắt cổ, áo bị tốc lên quá ngực, nửa thân dưới trần trụi, nửa thân trên bị đâm 29 nhát dao, lấy được vân tay hung thủ tại hiện trường.
Nạn nhân: Bạch Nguyệt, nữ, 19 tuổi; thời gian tử vong: khoảng 3 giờ chiều ngày 27 tháng 7 năm 1994; địa điểm xảy ra vụ án: kí túc xá công nhân của Sở Điện lực thành phố Dã Khoáng, đường Nhân Dân, quận Hướng Dương, thành phố Dã Khoáng; kết quả điều tra hiện trường vụ án: nạn nhân bị cắt cổ, nửa thân trên bị đâm 32 nhát dao, lấy được vân tay hung thủ tại hiện trường.
Nạn nhân: Tôn Manh, nữ, 29 tuổi; thời gian tử vong: khoảng 5 giờ 30 phút chiều ngày 13 tháng 1 năm 1998; địa điểm xảy ra vụ án: nơi ở của nạn nhân tại số 88-7 phố Thắng Lợi, quận Hướng Dương, thành phố Dã Khoáng; kết quả điều tra hiện trường vụ án: nạn nhân bị cắt cổ, toàn thân lõa thể, nửa thân trên bị đâm 18 nhát dao, thi thể được phát hiện sau khi bị sát hại ba ngày, hai tai và đỉnh đầu đều bị cắt mất một mảng rộng 13 centimet x 14 centimet, không tìm thấy bất cứ vật chứng nào liên quan tới hung thủ tại hiện trường.
Nạn nhân: Hoàng Y Đình, nữ, 27 tuổi; thời gian tử vong: khoảng 5 giờ 40 phút chiều ngày 19 tháng 1 năm 1998; địa điểm xảy ra vụ án: nơi ở của nạn nhân tại số 9 đường Thuỷ Xuyên, quận Hướng Dương, thành phố Dã Khoáng; kết quả điều tra hiện trường vụ án: nạn nhân bị đâm vào cổ, áo bị tốc lên quá ngực, quần bị tụt xuống đến đầu gối, nửa thân trên bị đâm 7 nhát dao, trên đầu ngực trái và sau lưng đều bị cắt mất một mảng rộng 30 centimet x 24 centimet, không tìm thấy bất cứ vật chứng nào liên quan tới hung thủ tại hiện trường.
Nạn nhân: Điền Điềm, nữ, 9 tuổi; thời gian tử vong: khoảng 6 giờ chiều ngày 30 tháng 7 năm 1998; địa điểm xảy ra vụ án: nơi ở của nạn nhân tại tòa nhà Ban Đo lường thuộc Sở Điện lực Dã Khoáng, đường Nhân Dân, quận Hướng Dương, thành phố Dã Khoáng; kết quả điều tra hiện trường vụ án: nạn nhân được phát hiện trong tủ quần áo tại nơi ở, cổ bị thít thắt lưng da, nửa thân dưới trần trụi, cơ quan sinh dục bị rách, kiểm tra có tinh dịch, lấy được vân tay của hung thủ tại hiện trường.
Nạn nhân: Ngô Huệ Mẫn, nữ, 24 tuổi; thời gian tử vong: khoảng 11 giờ ngày 30 tháng 11 năm 1998; địa điểm xảy ra vụ án: nơi ở của nạn nhân tại số 59-6-6 đường Đông Sơn, quận Hướng Dương, thành phố Dã Khoáng; kết quả điều tra hiện trường vụ án: nạn nhân bị cắt cổ, nửa thân trên bị đâm 24 nhát dao, nửa thân dưới trần trụi, hai ngực, hai tay và bộ phận sinh dục bị cắt, lấy được vân tay của hung thủ tại hiện trường.
Nạn nhân: Thường Minh Minh, nữ, 28 tuổi; thời gian tử vong: khoảng 9 giờ sáng ngày 22 tháng 5 năm 2001; địa điểm xảy ra vụ án: nơi ở của nạn nhân tại số 28-2-12 đường Thuỷ Xuyên, quận Hướng Dương, thành phố Dã Khoáng; kết quả điều tra hiện trường vụ án: cổ và nửa thân trên của nạn nhân có 18 vết thương do vật nhọn gây ra, nạn nhân bị cưỡng bức, lấy được tinh dịch và vân tay của hung thủ tại hiện trường.
Nạn nhân: Chu Dương, nữ, 25 tuổi; thời gian tử vong: khoảng 1 giờ chiều ngày 9 tháng 2 năm 2002; địa điểm xảy ra vụ án: phòng thuê dài ngày tại tầng ba khách sạn Hồi Xuân, đường Nhân Dân, quận Hướng Dương, thành phố Dã Khoáng; kết quả điều tra hiện trường vụ án: nạn nhân bị cắt cổ, áo bị tốc lên quá ngực, nửa thân dưới trần trụi, bị cưỡng bức, lấy được tinh dịch của hung thủ tại hiện trường.
Nạn nhân: Chung Kim Châu, nữ, 47 tuổi; thời gian tử vong: khoảng 10 giờ sáng ngày 20 tháng 1 năm nay; địa điểm xảy ra vụ án: nơi ở của nạn nhân tại số 254-2-202 phố Trường Chinh, quận Phúc Bình, thành phố Dã Khoáng; kết quả điều tra hiện trường vụ án: nạn nhân bị cắt cổ, áo bị tốc lên quá ngực, nửa thân dưới trần trụi, nửa thân trên bị đâm 29 nhát dao, không lấy được bất cứ vật chứng nào liên quan tới hung thủ tại hiện trường.
Nạn nhân: Lưu Anh, nữ, 42 tuổi; thời gian tử vong: khoảng 9 giờ 30 phút sáng ngày 4 tháng 3 năm nay; địa điểm xảy ra vụ án: nơi ở của nạn nhân tại số 199-3-1 kí túc xá nhà máy điện than Dã Khoáng, đường Tam Hoà, quận Phúc Bình, thành phố Dã Khoáng; kết quả điều tra hiện trường vụ án: nạn nhân bị cắt cổ, trên cổ buộc dây vải đỏ, áo bị tốc lên quá ngực, nửa thân dưới trần trụi, nửa thân trên bị đâm 48 nhát dao, thu thập được lông tóc của hung thủ tại hiện trường.
Kết quả giám định pháp y như sau:
Trong vụ án thứ nhất 26.5.88, vụ án thứ hai 27.7.94, vụ án thứ năm 30.7.98, vụ án thứ sáu 30.11.98, vụ án thứ bảy 22.5.01, vân tay trích xuất được tại hiện trường là của cùng một người.
Trong vụ án thứ năm 30.7.98, vụ án thứ bảy 22.5.01, vụ án thứ tám 9.2.02, vụ án thứ mười 4.3 năm nay, qua vật chứng mà nạn nhân để lại tại hiện trường, kết quả giám định DNA xác định là cùng một người.
Trong vụ án thứ ba 13.1.98, vụ án thứ tư 19.1.98, vụ án thứ chín 20.1 năm nay, cách thức gây án về cơ bản giống với các vụ án nêu trên, đặc trưng của vết thương dao đâm cũng trùng khớp với hung khí trong các vụ án kể trên.
---❊ ❖ ❊---
Đọc xong hồ sơ, Cố Phi Phi ngẩng đầu lên, phát hiện ra Ngô Quốc Khánh mắt đỏ hoe, sắc mặt hơi thiếu tự nhiên, cô băn khoăn một thoáng, rồi chợt hiểu ra, bèn hỏi thăm dò: “Thầy Ngô, những vụ án này, chắc thầy cũng có tham gia điều tra?”
“Phải. Những vụ án này, từ địa phương tới cục, đã điều tra hơn chục năm trời, nhưng vẫn không tìm được tăm hơi của hung thủ. Ngô Quốc Khánh khẽ gật đầu, giọng nói ít nhiều có vẻ sượng sùng. Dừng lại một chốc, ông nói tiếp, “Lúc đó, điều khiến mọi người cảm thấy bất lực nhất, đó là không biết bao giờ hung thủ mới dừng gây án, cho nên sau khi bàn bạc, tổ điều tra cho rằng nên lựa chọn cách thức thích hợp khuyến cáo người dân khi ra ngoài cần đề cao cảnh giác để tránh gặp rủi ro, đồng thời cũng hi vọng nhận được sự trợ giúp từ phía người dân, chỉ ra kẻ khả nghi ở xung quanh họ, hay chí ít cũng khiến hung thủ cảm thấy bị uy hiếp về tâm lí. Đến khoảng trung tuần tháng 12 năm 2004, tổ điều tra đã thông qua các phương tiện truyền thông địa phương để công bố vắn tắt về tình tiết vụ án, đồng thời treo thưởng nhằm khích lệ người dân cung cấp manh mối. Không biết có phải nhờ vào hiệu quả của biện pháp này hay không, mặc dù sau đó không có được bao nhiêu manh mối giá trị, nhưng hung thủ đã biến mất tăm.” Ngô Quốc Khánh lại im lặng, rồi thở dài. “Người làm nghề trinh sát hình sự như chúng ta đều hiểu rõ, xét từ góc độ tâm lí tội phạm, loại người này sẽ không bao giờ dừng gây án, vậy nên từng ấy năm trôi qua, đôi khi thầy từng nghĩ biết đâu hung thủ đã mắc bệnh hiểm nghèo hay gặp tai nạn chết rồi, không ngờ hắn lại xuất hiện thình lình thế này, còn liên tiếp sát hại hai mạng người, đúng là khó tưởng tượng!”
“Vâng, đúng là khá hiếm gặp, kẻ giết người hàng loạt thường ít khi chịu im hơi lặng tiếng vào lúc đang ở đỉnh cao gây án, gián đoạn nhiều năm rồi gây án trở lại.” Trên mặt Cố Phi Phi thoáng vẻ hồ nghi, “Nhưng về vấn đề kết nối vụ án, em vẫn có một vài nghi vấn. Trong vụ án thứ chín, cũng chính là vụ án xảy ra đầu năm nay, hung thủ không để lại bất cứ vật chứng nào, chỉ dựa vào vết dao và cách thức gây án mà kết luận là cùng một hung thủ, liệu có vội vàng quá không? Vết thương giống nhau chỉ có thể cho thấy hung thủ sử dụng cùng một loại hung khí, hơn nữa em cũng chú ý tới cách thức gây án, gần như giống hệt với vụ án 26.5.88, cứ như là bắt chước gây án vậy.”
“Không, mà là hoàn toàn ngược lại, cho thấy hung thủ muốn tuyên bố rằng hắn đã tái xuất giang hồ!” Ngô Quốc Khánh lắc đầu liền hai cái, “Em cũng đã thấy rồi đấy, hầu như lần nào gây án, hung thủ cũng đều dùng dao để huỷ hoại thi thể nạn nhân, năm xưa tổ điều tra cho rằng, hắn làm như thế có lẽ là để phát tiết một thứ cảm xúc nào đó, một thứ gì đó rất quan trọng với hắn, mỗi nhát dao có lẽ đều mang theo một kí ức cực kì sâu sắc, nên khi công bố vụ án trước công luận, tổ điều tra đã cố tình thông báo sai về số lượng vết đâm, hi vọng rằng hắn sẽ thông qua một cách thức nào đó để phản bác lại, từ đó để lộ ra sơ hở.”
“Cũng có nghĩa là, số lượng vết đâm kì thực là một chứng cứ ngầm, chỉ có hung thủ thực sự và cảnh sát chúng ta biết!” Cố Phi Phi có vẻ không cam lòng, trầm ngâm một lát, lại nói, “Em nghĩ vẫn nên mời anh Hàn nghiên cứu thêm lần nữa!”
“Thế cũng được, có điều phân tích khoa học hành vi suy cho cùng chỉ là biện pháp bổ trợ, nên nhớ, phá án kiểu gì cũng phải dựa vào chứng cứ.” Ngô Quốc Khánh nhìn thẳng vào Cố Phi Phi căn dặn.
“Em hiểu rồi!” Cố Phi Phi thận trọng gật đầu, im lặng một lát, lại hơi lên giọng mà nói, “Phải rồi, cậu Đỗ đã gặp em để báo danh, cứ nằn nì đòi tham gia phá án ngay, thầy xem có được không ạ?”
“Cậu ta đã kết thúc khóa phụ đạo tâm lí chưa nhỉ?” Ngô Quốc Khánh quan tâm hỏi.
“Đã xong từ tuần trước, em xem báo cáo của chuyên gia tư vấn tâm lí, mọi chỉ số đều bình thường!” Cố Phi Phi đáp.
“Thế thì cứ cho cậu ta tham gia!” Ngô Quốc Khánh cúi đầu ngẫm nghĩ một lát, rồi ngẩng lên, giọng nhấn mạnh, “Thằng nhóc này phúc lớn mạng lớn, viên đạn chỉ chệch một li nữa là tiêu đời rồi. Có điều người từng trúng đạn, ít nhiều đều bị ám ảnh tâm lí, hiện tại có lẽ do chưa gặp phải kích thích nên không bộc lộ, em và thầy Hàn cũng nên lưu ý một chút, nếu phát hiện ra cậu ta có dấu hiệu PTSD, nhất định phải kịp thời làm tốt công tác tư tưởng.”
“Thầy yên tâm, em sẽ chú ý tới cậu ta!” Cố Phi Phi đáp, rồi đứng dậy, “Nếu không còn việc gì, em xin phép về chuẩn bị công việc.”
“Ừ, em về đi!” Ngô Quốc Khánh phẩy tay, giọng nói bỗng trở nên buồn bã. “Tiểu Cố, thầy vừa nghĩ lại rồi, thái độ vừa nãy của em đúng đấy, lần này nhất định phải thận trọng, không được nôn nóng. Chúng ta đã để vuột mất quá nhiều lần rồi, phải tận dụng lần này để kết thúc thôi.”
“Chắc chắn rồi ạ!” Cố Phi Phi ánh mắt sáng rực nhìn thẳng vào Ngô Quốc Khánh, khẳng định chắc nịch.
---❊ ❖ ❊---
Trong giảng đường bậc thang của một Học viện Cảnh sát ở miền Bắc.
Khi Hàn Ấn bước vào với nụ cười hiền hoà ấm áp, giảng đường đông nghịt không một chỗ trống đang ồn ào như cái chợ vỡ lập tức im phăng phắc. Hàn Ấn khẽ gật đầu, gửi lời chào lịch thiệp tới các sinh viên, rồi bước lên bục giảng.
Anh đặt laptop ngay ngắn lên bục giảng trước mặt, mở máy, bấm nút khởi động; tiếp đến, anh tháo đồng hồ đeo tay, khẽ khàng đặt xuống góc trên bên phải mặt bàn; sau đó, anh rút điện thoại ra khỏi túi áo, đặt xuống góc trên bên trái mặt bàn, ngang hàng với đồng hồ; tiếp đó, anh cởi áo khoác ngoài, treo lên móc treo quần áo bên cửa giảng đường; rồi tiếp đến nữa, anh vừa quay lại bục giảng, vừa cởi khuy tay áo sơ mi, lần lượt xắn mỗi ống tay áo lên hai vòng… Thực hiện xong một loạt những động tác đã trở thành thói quen trước khi vào bài giảng, Hàn Ấn mới rút lấy một viên phấn từ trong hộp phấn trên mặt bàn, quay sang viết một dòng tiêu đề lên bảng đen. Những sinh viên đã quen với phong cách giảng bài của Hàn Ấn đều hiểu rõ, đây có lẽ là dòng chữ duy nhất trong cả một tiết học của anh.
Hàn Ấn xoa tay, phủi bụi phấn bám dính, bước xuống khỏi bục giảng, tiến về phía chỗ ngồi của sinh viên. Anh thích giao lưu với sinh viên ở khoảng cách gần, như vậy có thể quan sát trực tiếp và rõ ràng biểu cảm của họ. Giọng nói của anh vẫn điềm đạm, thân thiện như thường nhật:
“Các em đều đã biết, cách phá án thông thường, chủ yếu được triển khai xoay quanh hung thủ, nhưng đối với chuyên ngành của chúng ta, thì việc phân tích về nạn nhân cũng quan trọng không kém phân tích về hung thủ. Hôm nay, chúng ta sẽ thảo luận về một mắt xích vô cùng quan trọng, chiếm vị trí hàng đầu trong phân tích khoa học hành vi, đó là nghiên cứu nạn nhân của tội phạm.
“Trước đây, chúng ta đã được học, có ba yếu tố để đưa ra phán đoán về tội phạm hàng loạt: cách thức gây án, đặc trưng gây án và lựa chọn mục tiêu. Điều này đã cho thấy, nghiên cứu nạn nhân là một tiêu chí quan trọng trong các vụ án mạng hàng loạt. Ví dụ như, trong quá trình nghiên cứu, chúng ta tìm thấy điểm tương đồng hoặc điểm giao cắt giữa các vụ án, có thể là giới tính hay độ tuổi của nạn nhân tương tự như nhau, có thể là các đặc điểm ngoại hình như nét mặt hoặc kiểu tóc na ná nhau, có thể là họ đã từng tham gia cùng một sự kiện nào đó, hay vô tình từng xuất hiện ở cùng một nơi, như bến xe bus, ga xe lửa, viện bảo tàng… Tóm lại, thông qua việc nghiên cứu nạn nhân, có thể kết nối một cách hiệu quả bối cảnh trước sau, quan hệ qua lại, phương hướng điều tra của các vụ án…
“Mặt khác, nghiên cứu này còn có một ý nghĩa quan trọng hơn nữa đối với phân tích khoa học hành vi, đó là khi chúng ta đã nắm bắt được triệt để các đặc trưng của người bị hại, sau đó kết hợp với những lí thuyết đã được học để tiến hành quy nạp và tổng kết, ta sẽ có thể đưa ra suy đoán sơ bộ về phạm vi độ tuổi, điều kiện bên ngoài, trạng thái tinh thần, tình trạng hôn nhân, chỉ số thông minh, thậm chí cả động cơ tâm lí của tội phạm.
“Trước hết, chúng ta hãy xuất phát từ khía cạnh cấu trúc độ tuổi của nạn nhân để tiếp tục đi sâu về vấn đề này. Giả sử chúng ta đang phải giải quyết một chuỗi vụ án cưỡng hiếp giết người hàng loạt nhằm vào đối tượng phụ nữ, trong chuỗi vụ án này, cấu trúc độ tuổi của nạn nhân có biên độ chênh lệch rất lớn, từ mười mấy tuổi tới năm, sáu mươi tuổi, tổng kết lại theo kinh nghiệm, chúng ta có thể đưa ra một suy luận: đây là kiểu tội phạm hoang tưởng hoặc kiểu tội phạm báo thù, nhằm vào đối tượng là toàn thể phụ nữ. Trong một tình huống khác, toàn bộ chuỗi vụ án kéo dài qua nhiều năm, độ tuổi của nạn nhân có vẻ cũng tăng dần theo sự trưởng thành của hung thủ, từ điều đó, ta cũng có thể rút ra suy luận gần như tương tự với trường hợp trên: đối tượng hoang tưởng của hung thủ là toàn thể phụ nữ, không có lựa chọn mục tiêu cụ thể. Còn nếu chuỗi vụ án kéo dài qua nhiều năm, nhưng độ tuổi của nạn nhân không chênh lệch là mấy, thì lại cho thấy vụ án thuộc loại tội phạm bù đắp, nạn nhân có thể là ‘vật thay thế’ cho một đối tượng mặc định nào đó; còn nữa, nếu trong lúc chúng ta tiến hành chỉnh lí một chuỗi vụ án, phát hiện ra nạn nhân phần lớn là người già, hoặc nạn nhân của những vụ án đầu tiên đều là người cao tuổi, nhìn chung có thể cho thấy, độ tuổi và độ từng trải của hung thủ đều ở giai đoạn chưa chín muồi, rất có thể là thanh thiếu niên gây án… Đương nhiên, từ các suy luận kể trên, chúng ta có thể tiếp tục suy rộng thêm nữa, ví dụ như, hung thủ có thể từng bị phụ nữ ngược đãi, từng gặp thất bại trong tình cảm, gặp trở ngại trong giao tiếp với phụ nữ, hoặc mang tâm lí sợ hãi và hoang tưởng với phụ nữ…”
---❊ ❖ ❊---
“Tinh tinh*.
Hàn Ấn đang giảng bài say sưa, đột nhiên có tiếng chuông tin nhắn vang lên ở sau lưng, bèn vội xin lỗi sinh viên, quay lại bên bục giảng, cầm điện thoại lên định điều chỉnh về chế độ rung, nhân tiện liếc qua nội dung tin nhắn hiển thị trên màn hình: Biết là lúc này anh đang giảng bài, có vụ án anh quan tâm đấy, mau tới thành phố Dã Khoáng!
Thành phố Dã Khoáng? Lẽ nào vụ trọng án nổi tiếng kia đã được lật lại? Tim Hàn Ấn bỗng đập thình thịch, phút chốc không thể bình tĩnh được nữa. Nếu xuất phát từ góc độ xã hội và nhân tính, đương nhiên là anh mong muốn vụ án đó chưa bao giờ xảy ra, nhưng xét từ góc độ chuyên ngành phân tích hành vi và nghiên cứu tâm lí tội phạm, chắc chắn đây là một vụ án cực kì giá trị, hơn nữa nếu điểm lại rất nhiều vụ trọng án đã từng xảy ra trong nước, thì vụ án cưỡng hiếp giết người hàng loạt ở thành phố Dã Khoáng chính là vụ án mà anh muốn thử sức nhất.
Hàn Ấn nhìn đồng hồ, còn khá lâu nữa mới hết giờ học, anh đắn đo một lát, rồi mỉm cười xin lỗi trước toàn thể sinh viên: “Tôi biết các em rất mong chờ phần thảo luận vụ án tiếp theo đây, nhưng hôm nay thành thật xin lỗi các em, có một vụ án vừa mới xảy ra đang cần xử lí gấp, bởi vậy… buổi học của chúng ta sẽ kết thúc tại đây!”
