Sau khi đến Lữ Thuận, tôi cảm thấy rất lo lắng bàng hoàng, không chỉ vì bị phong tỏa, cách ly mà từ Kaeisumi và mấy người Nhật nghe thấy: vấn đề quốc thể của nhà nước, quân Quan Đông hầu như chưa quyết định.
Đối với tôi điều đó càng chán nản hơn so với việc không có người đón tiếp ở bến cảng. Không có người tiếp đón còn có thể lấy lý do “chưa chuẩn bị kịp”; “vẫn chưa công bố” để giải thích. “Chưa quyết định thể chế quốc gia” là thế nào? Thể chế quốc gia đã chưa quyết định, Tại sao Doihara lại phải yêu cầu tôi đến Mãn Châu?”
Trịnh Hiếu Tế và Kaeisumi giải thích với tôi: Doihara không nói vu vơ. Những lời: quân Quan Đông ủng hộ tôi khôi phục địa vị và chủ trì kế lớn hoàn toàn đúng. Song, đây là việc của Mãn Châu. Trước khi chưa thương lượng xong gọi là “chưa quyết định”.
Khác với ở Thang Cương Tử tôi đã không còn dễ tin về những người này, song tôi không tìm ra được bất cứ ai để bàn bạc tình hình công việc. Đây còn là lần đầu tiên tôi xa rời các ông thầy dạy tôi. Trong tình hình không có thầy chỉ dẫn, tôi chỉ còn cách áp dụng biện pháp của Thương Diễn Doanh, tìm sự giúp đỡ của thần tiên để giải đáp vấn đề. Tôi lấy cuốn “Thuật đoán biết tương lai” mang từ Thiên Tân đến, lắc được bài “Kim tiền chấn khóa”. Còn nhớ lại tôi đã lắc được quẻ “Càn càn”, quẻ bói không xấu. Do đó, dưới sự chỉ dẫn khuyên bảo của Trịnh Hiếu Tế, La Chấn Ngọc và Gia Cát Lượng (58) tôi dằn lòng chờ đợi.
Có một hôm, Kaeisumi đến hỏi tôi: Có quen Mã Chiếm Sơn hay không. Tôi nói, khi ở Thiên Tân, ông ta có đến Trương Viên, cũng coi là có quen. Kaeisumi nói: Itagaki mong tôi có thể viết một bức thư khuyên Mã Chiếm Sơn quy thuận. Tôi nói: Ở Thiên Tân, tôi đã viết một bức thư, nếu cần tôi có thể lại viết. Bức thư khuyên đầu hàng thứ hai này chưa dùng tới thì Mã Chiếm Sơn đã đầu hàng rồi. Tuy rằng bức thư của tôi chưa có tác dụng, song việc quân Quan Đông yêu cầu tôi viết thư mang lại sự an ủi đối với tôi. Trong lòng tôi tự giải thích: điều này rõ ràng là người Nhật bản thừa nhận uy tín của tôi, thừa nhận mảnh giang sơn này phải do tôi thống trị mới được. Tôi là ai, chẳng phải là hoàng đế đại Thanh hay sao?
Nghĩ như vậy tôi hơi yên tâm.
Đợi như thế 3 tháng, sau ngày kỷ niệm sinh nhật của tôi 19 tháng 2 năm 1932, bỗng nhiên có tin đồn: “Ủy ban hành chính Đông Bắc” vừa mới được khôi phục và thông qua một bản nghị quyết: sẽ xây dựng ở Mãn Chân một nước “cộng hòa”. Cái gọi là Ủy ban hành chính Đông Bắc được phục hồi ngày 18 tháng 2. Ủy ban này do: Trương Cảnh Huệ nguyên đại khu trưởng Cáp Nhĩ Tân đã đầu hàng, Tang Thức Nghi chủ tịch tỉnh Liêu Ninh (khi đó gọi là Phụng Thiên), Mã Chiếm Sơn, quyền chủ tịch Hắc Long Giang và Hy Hiệp được ủy ban này truy nhập là chủ tịch tỉnh Cát Lâm tổ chức ra. Trương Cảnh Huệ làm ủy viên trưởng. Ngày 19 tháng 2, dưới sự đạo diễn của Itagaki, ủy ban này thông qua nghị quyết đó, tiếp đó là công bố một bản Tuyên ngôn độc lập. Sau khi những tin này được truyền đến, ngoài cha con họ Trịnh, mọi người xung quanh tôi kể cả La Chấn Ngọc đều rất hoang mang, tức giận. Khi đó điều chứa chất trong lòng tôi không phải là nhân dân Đông Bắc chết bao nhiêu người, không phải là người Nhật dùng biện pháp nào thống trị mảnh đất thực dân này. Họ cần dùng bao nhiêu quân, cần khai mỏ gì... tôi đều không quan tâm. Điều tôi quan tâm nhất chỉ là phục tích, muốn họ phải thừa nhận tôi là hoàng đế. Nếu như không vì điều này, việc gì tôi phải từ nghìn dặm đến nơi này. Nếu như tôi không làm hoàng đế, sự tồn tại của tôi trên cõi đất này còn có ý nghĩa gì nữa? Ông già Trần Bảo Thám, mang cái thân hơn 80 tuổi chả còn sống được bao lâu khi đến Lữ Thuận đã nói đi nói lại với tôi: “nếu không phục tích với hệ chính thống thì ăn nói làm sao với tổ tiên thiêng liêng trên trời!”.
Lòng tôi căm thù Doihara và Itagaki muốn chết. Hôm đó, một mình ở trong phòng khách của Túc Thân Vương, tôi đi đi lại lại như phát điên, hút hết điếu thuốc lá này lại đến điếu khác. Cuốn “Thuật dự đoán tương lai” bị tôi quăng trên thảm. Tôi bỗng nghĩ đến Tĩnh Viên của tôi, nghĩ đến nếu như tôi không trở thành Hoàng Đế, thì không bằng cuộc sống lưu vong dễ chịu của tôi trước kia vì ở đó tôi vẫn có thể bán một phần đồ trang sức, tranh vẽ, ra nước ngoài hưởng phúc. Nghĩ như vậy, tôi có chủ ý: tôi cần bày tỏ thái độ với quân Quan Đông. Nếu như không tiếp nhận yêu cầu của tôi, tôi liền quay về Thiên Tân. Tôi nói ý định này với La Chấn Ngọc và Trịnh Hiếu Tế họ đều không phản đối.
La Chấn Ngọc đề nghị trước hết tôi gửi một chút tặng phẩm cho Itagaki. Tôi đồng ý, lấy mấy thứ trong những thứ quý giá tôi mang theo để ông ta đưa đi. Đúng lúc đó Itagaki gọi điện thoại đến mời La Chấn Ngọc và Trịnh Hiếu Tế đến hội đàm do đó tôi gọi Trần Tăng Thọ thay tôi viết một bản lý do phải là “hệ chính thống” (tức là một nhà nước độc lập, theo đế chế), giao cho họ đưa cho Itagaki, bảo họ phải kiên trì nói rõ thái độ của tôi với Itagaki.
Trịnh Hiếu Tế biết rằng lần đi Thẩm Dương này là then chốt quyết định số phận của bản thân mình vì trước khi quân Quan Đông bảo ủy ban hành chính Đông Bắc thông qua “thể chế nhà nước” phải trước tiên sắp đặt vị trí “Khai quốc nguyên huân”. Do đó trước khi khởi hành ông ta ra sức bày tỏ sự phục tùng đối với tôi để tránh gây sự nghi ngờ của tôi đối với ông ta. Tuy nhiên, đợi đến khi mục đích của ông ta đã đạt được lúc từ Thẩm Dương trở lại, tình hình liền thay đổi. Ông ta khuyên tôi không nên tranh luận với quân Quan Đông, khuyên tôi chấp nhận chế độ công hòa, đứng ra “chấp chính”.
Chấp chính thế nào? Bảo tôi chấp chính nước cộng hòa ư? Tôi phản ứng.
- Việc này đã quyết định. Thần tranh luận mãi với phía quân Quan Đông mà không có kết quả: Phía quân Quan Đông tỏ ý: chấp chính tức là nguyên thủ…
Tôi mặc kệ ông ta quay hỏi La Chấn Ngọc: thế này là thế nào? La Chấn Ngọc nói: “Thần chỉ gặp Itagaki còn do Trịnh Hiếu Tế cùng Itagaki bàn”.
Sau này Trần Tăng Thọ nói: Cha con Trịnh Hiếu Tế hoàn toàn không lấy ra bản 12 điều “Hệ chính thống” của tôi để trao cho Itagaki mà còn bảo đảm với Itagaki: “Việc của Hoàng thượng tôi hoàn toàn có thể đảm nhiệm”, “Hoàng thượng như trang giấy trắng, Bộ tư lệnh quân đội các ông muốn vẽ gì cũng được” v.v... Khi đó tôi vẫn chưa biết rõ việc này, chỉ cho rằng ông ta không biết làm việc, đều bị người Nhật lừa dối.
- Các người thật vô tích sự! - tôi quát to - Tại sao các người không nói, nếu đòi hỏi của ta không đạt được, ta sẽ quay về Thiên Tân.
- Hoàng thượng hãy xem xét kỹ thì hơn - Trịnh Hiếu Tế nói: - Phục tích phải dựa vào Nhật Bản, nay trái mắt họ, hy vọng rằng tương lai cũng mất, tương lai phục tích cũng không có hy vọng.
Ông ta lại còn kể một số chuyện lịch sử khuyên tôi đáp ứng. Song những chuyện lịch sử đó tôi đã nghe từ lâu rồi...nói lại dù là Lưu Quý hay là Trung Nhĩ cũng đều không bỏ tôn hiệu quân chủ. Cuối cùng ông ta nói:
- Buổi trưa Itagaki sẽ đến bệ kiến xin Hoàng thượng hãy nói với ông ta.
- Cho hắn đến! - Tôi thở phì phò trả lời.
Chú thích:
(58) “Thuật đoán biết tương lai” là cuốn sách mê tín do Hồng Kông xuất bản, bịa ra là trước tác của Gia Cát Lượng.