Nghe tin anh theo đàn quân kháng chiến
Về Việt Nam giải phóng quê hương
Nghe tin anh tim bồi hồi sung sướng
Người trai hùng người tôi mến thương”
Lời ca của một bài hát vang lên trong 1 đêm văn nghệ yểm trợ cho Mặt Trận Quốc Gia Thống Nhất Giải Phóng Việt Nam ( còn được gọi là Mặt Trận Hoàng Cơ Minh ), ở một thành phố nhỏ của Bắc Mỹ giữa năm 1983. Khán giả đông đảo, muôn trái tim xa xứ rộn ràng theo điệu nhạc hùng, cùng mơ về kháng chiến, về một ngày huy hoàng giành lại quê hương … Những tấm chi phiếu, những tờ đôla, những đồng xu nhét đầy các thùng quyên góp để gởi về cho vụ Tài Chánh của Mặt Trận ở California, Hoa Kỳ. Mười một năm trôi qua, bao nhiêu là thay đổi bây giờ là tháng 12 năm 1994, tại thành phố San Jose, bên trong tòa Thượng Thẩm hạt Santa Clara, 1 người đàn ông tuổi trạc ngũ tuần, áo vét cà vạt chỉnh tề, ngồi trên bục nhân chứng trả lời những câu hỏi hóc búa của các luật sư về nội bộ Mặt Trận và vấn đề tiền bạc quyên góp của đồng bào. Người đàn ông đó tuy ít người biết mặt nhưng rất nổi tiếng với cái tên Phan Vụ Quang, vụ trưởng vụ Tài Chánh của Mặt Trận -người nắm giữ toàn bộ tiền bạc của tổ chức này. Phan Vụ Quang là bí danh của Hoàng Cơ Định, em ruột của Hoàng Cơ Minh chủ tịch Mặt Trận Quốc Gia Thống Nhất Giải Phóng Việt Nam. Tại sao Hoàng Cơ Định phải ra hầu tòa trong một vụ xử kiện tụng dân sự, để phải khai ra những chuyện không có lợi cho chính ông ta và tổ chức như vậy ?
Câu chuyện như sau. Tòa đang xử một vụ mà bên nguyên đơn gồm 3 người lãnh đạo Mặt Trận là Hoàng Cơ Định, Trần Xuân Ninh và Nguyễn Xuân Nghĩa kiện 3 ông Cao Thế Dung, Nguyễn Thanh Hoàng và Vũ Ngự Chiêu về sự vu cáo phỉ báng. Sự việc bắt nguồn từ 3 bài báo của Cao Thế Dung dưới 3 bút hiệu khác nhau đăng trên tạp chí Văn Nghệ Tiền Phong cuối năm 1990 và đầu năm 1991 do ông Nguyễn Thanh Hoàng làm chủ nhiệm. Ba bài báo này là :
-“Ai giết ký giả Lê Triết” (Lê Kính Dân)
-“Lý do nào khiến Mặt Trận Khiến Chán Mafia phải ra tay hạ sát cấp kỳ ký giả Lê Triết ? “(Lê Bằng Phong)
-“Sự thật về những lý do Mặt Trận ma Khiến Chán đã phải giết ký giả Lê Triết” (Chu Trích Lục)
nêu đích danh ba nhà lãnh đạo Mặt Trận chủ mưu vụ thảm sát vợ chồng ký giả Lê Triết vào đêm 22-9-1991- tại Virginia, Hoa Kỳ. Theo diễn đạt của nguyên đơn, bài báo còn đem ba cái tên Phan Vụ Quang, Trần Xuân Ninh và Nguyễn Xuân Nghĩa để diễu cợt, bêu xấu gọi là Phan Vụ Cu, Trần Xuân Hầu (khỉ) và Ngãi Nằm Vùng. Ngoài ra Cao Thế Dung còn là tác giả cuốn sách “Mặt Trận, những sự thật chưa hề được kể”. Trong cuốn sách này, ngoài những chi tiết về nội bộ Mặt Trận, ông còn cho họ là thủ phạm giết Lê Triết vào vợ. Cuốn sách được nhà văn Nguyên Vũ, tên thật là Vũ Ngự Chiêu, giám đốc nhà xuất bản Đa Nguyên, Văn Hóa ở Texas phát hành năm 1991.
Như vậy bên Mặt Trận đã đưa đơn kiện :
Năm 1991 :
-Hoàng Cơ Định, Trần Xuân Ninh, Nguyễn Xuân Nghĩa kiện Nguyễn Thanh Hoàng, kiện Lê Kính Dân, Lê Bằng Phong, Chu Tri Lục (tác giả 3 bài báo), kiện Cao Thế Dung.
-Hoàng Cơ Định kiện báo Văn Nghệ Tiền Phong.
Năm 1992 :
-Hoàng Cơ Định, Trần Xuân Ninh kiện Cao Thế Dung, kiện Vũ Ngự Chiêu, nhà xuất bản Đa Nguyên, Văn Hóa, Quốc Dân thời báo (do Vũ Ngự Chiêu làm chủ nhiệm)
Lý do kiện là bên bị đơn đã vu cáo phỉ báng bên nguyên đơn qua 3 bài báo và cuốn sách mà Cao Thế Dung là tác giả (Libel suit)
Tổng cộng có 3 đơn thưa kiện khác nhau nhưng tòa gom lại lại thành một vụ kiện để xét xử.
Phía nguyên đơn Mặt Trận do luật sư Paul Kleven ở San Francisco. Đại diện phía bên bị thì luật sư Richard Givens ở Redwood City cãi cho Nguyễn Thanh Hoàng chủ nhiệm Văn Nghệ Tiền Phong. Luật sư Nguyễn Tâm ở San Jose thay mặt cho Vũ Ngự Chiêu. Tác giả Cao Thế Dung không đủ tiền mướn luật sư nên tòa cho phép ông được tự biện hộ trước tòa. Hai bên luật sư đã cùng đi nhiều nơi để thẩm vấn (deposition) các nhân vật trong cuộc cùng những nhân vật liên quan tới nội vụ. Những lời khai này sẽ được ghi lại để trình trước tòa trong phiên xử. Vì đây là một vụ kiện dân sự nên đầu năm 1994 đã có một phiên tòa hòa giải ở San Jose. Kết quả bên nguyên đơn không đạt được mục đích và họ kháng án lên tòa Thượng Thẩm hạt Santa Clara yêu cầu được xử với bồi thẩm đoàn (Jury Trial). Như vậy sau những thủ tục pháp lý kéo dài 3 năm, tòa mới thật sự xét xử vụ kiện này vào ngày 05/12/1994.
Trong tuần đầu, tòa cùng các luật sư lựa chọn bồi thẩm đoàn và họ đã chọn được 12 vị trong danh sách gần 100 người. Không có người Mỹ gốc Á châu nào (dĩ nhiên không có người Việt Nam). Có mặt trong bồi thẩm đoàn gồm 8 phụ nữ, 1 ông da đen, 1 trung niên, 1 thanh niên, 1 ông lớn tuổi và 1 bồi thẩm dự khuyết. Và cũng trong tuần thứ nhất luật sư Nguyễn Tâm và luật sư Richard givens đại diện bên bị đơn đã đạt một thắng lợi quan trọng, đó là việc tòa xác nhận ba người bên nguyên đơn là Hoàng Cơ Định, Trần Xuân Ninh và Nguyễn Xuân Nghĩa là những khuôn mặt công chúng (Public figures) điều này có nghĩa là những khuôn mặt công chúng phải chịu mọi phê phán tốt xấu của dư luận, báo chí, sách vở Cũng nên nhắc lại là Hoàng Cơ Định (bí danh Phan Vụ Quang) nắm chức vụ trưởng Tài Chánh, Trần Xuân Ninh nắm vụ Hải Ngoại và Nguyễn Xuân Nghĩa (bí danh Nguyễn Đông Sơn) nắm vụ trưởng Tuyên Vận và tờ báo Kháng Chiến của Mặt Trận. Ba người này đều là những nhân vật chủ chốt của tổ chức được quần chúng Việt Nam hải ngoại biết tới nhiều
Để hiểu thêm tình tiết của vụ kiện, tưởng cũng nên biết qua về lịch sử của Mặt Trận, tên tắt của Mặt Trận Quốc Gia Thống Nhất Giải Phóng Việt Nam do Hoàng Cơ Minh làm chủ tịch vì ở hải ngoại có nhiều tổ chức có cái tên Mặt Trận, nên người ta gọi tổ chức này là Mặt Trận Hoàng Cơ Minh để dễ phân biệt. Về sau này, vắn tắt hơn, dư luận gọi họ là Mặt Trận và trong phiên tòa, danh xưng đó dịch ra Anh ngữ là “THE FRONT”.
Dưới đây xin tóm tắt những sự kiện chính về Mặt Trận và nội vụ phiên tòa :
-24/5/1980 : Lực Lượng Quân Dân Việt Nam họp đại hội tại Hoa thịnh đốn kỳ II. Tướng Nguyễn Chánh Thi được bầu làm chủ tịch Hội đồng Trung ương Ủy viên.
-01/08/1981 : Lực Lượng Quân Dân Việt Nam giải tán.
-01/09/1981 : Mặt Trận Quốc Gia Thống Nhất Giải Phóng Việt Nam được thành lập gồm 3 tổ chức kết hợp : Người Việt Tự Do + Tổ Chức Phục Hưng + Lực Lượng Quân Dân.
-08/03/1982 : Mặt Trận QGTNGPVN công bố cương lĩnh chính trị tại Hoa Kỳ.
Đề đốc Hoàng Cơ Minh : chủ tịch, lo lập chiến khu ở Thái lan.
Đại tá Phạm Văn Liễu : tổng vụ trưởng Hải Ngoại, lo đi vận động tuyên truyền đồng bào hải ngoại.
Tổ Chức Phục Hưng rút khỏi Mặt Trận.
Đại tá cảnh sát Trần Minh Công : phát ngôn viên chính thức của Mặt Trận QGTNGPVN.
-31/03/1982 : chương trình truyền hình CBS do Dan Rather phụ trách chiếu đoạn phim dài 4 phút giới thiệu Mặt Trận Hoàng Cơ Minh.
-03/04/1982 : thành lập Phong Trào Quốc Gia Yểm Trợ Kháng Chiến (QGYTKC) do Phạm Ngọc Lũy (thuyền trưởng tàu Trường Xuân) làm chủ tịch.
Báo Văn Nghệ Tiền Phong với loạt bài “Đường về chiến khu” của ký giả Hoàng Xuyên ủng hộ Mặt Trận được độc giả khắp nơi theo dõi.
-16/04/1983 : chủ tịch Mặt Trận QGTNGPVN Hoàng Cơ Minh tuyên bố tại Nam California rằng ông ta có 10.000 quân kháng chiến.
-28, 29, 30/04/1983 : đại hội Chính Nghĩa do Phong Trào QGYTKC tổ chức tại thủ đô Hoa thịnh đốn, tiếp đón Hoàng Cơ Minh từ chiến khu trở về.
Tổ Chức Mặt Trận QGTNGPVN phát triển nhiều cơ sở và đoàn viên khắp hải ngoại.
Số tiền quyên góp của đồng bào hải ngoại ước lượng lên tới hàng triệu đôla.
Nội bộ Mặt Trận bắt đầu mâu thuẫn về vấn đề tài chánh.
-29/12/1984 : Hoàng Cơ Minh mở cuộc họp tại San Jose, công bố giải nhiệm Phạm Văn Liễu, đưa Nguyễn Kim Hườn thay thế, thành lập tổng vụ Hải Ngoại mới.
-cùng ngày : 2 tiếng đồng hồ sau, tại Orange County (Nam Cali), Phạm Ngọc Lũy, Trần Minh Công và Phạm Văn Liễu cũng họp đại hội Mặt Trận không công nhận quyết định trên.
Mặt Trận QGTNGPVN chia làm 2 nhánh.
-01/04/1985 : Phạm Văn Liễu họp báo tuyên bố từ chức, công bố việc lem nhem tiền bạc của vụ Tài Chánh Mặt Trận, bất tín nhiệm Hoàng Cơ Minh.
Báo Văn Nghệ Tiền Phong chuyển lập trường, Lê Triết là tác giả của nhiều bài báo đả kích Mặt Trận.
-28/08/1987 : hãng thông tấn UPI loan tin đài phát thanh Lào nói Hoàng Cơ Minh tử trận.
-28/10/1987 và 01/12/1987 : Mặt Trận xác nhận Hoàng Cơ Minh vẫn còn sống.
-02, 03, 04/12/1987 : tòa án cộng sản xử các kháng chiến quân của Mặt Trận tại Saigon. Đài Hà nội, báo Nhân Dân lập lại tin Hoàng Cơ Minh đã chết.
-22/09/1990 : hai vợ chồng Lê Triết bị bắn chết trước nhà.
-12/1990 1991 : Văn Nghệ Tiền Phong đăng 3 bài báo của Cao Thế Dung nêu đích danh Mặt Trận là thủ phạm.
Vũ Ngự Chiêu cho phát hành cuốn sách “Mặt Trận, những sự thật chưa hề được kể” nói Mặt Trận đã hạ sát Lê Triết.
Hoàng Cơ Định, Trần Xuân Ninh, Nguyễn Xuân Nghĩa đưa đơn kiện Văn Nghệ Tiền Phong, Cao Thế Dung về sự vu khống phỉ báng.
-23/04/1991 : bốn nhân vật lãnh đạo Mặt Trận : Hoàng Cơ định, Nguyễn Kim Hườn, Phan Duy Cần, Nguyễn Tân Bình (bí danh Lê Văn Năm) bị truy tố về gian lận thuế má. Mỗi người phải đóng tiền thế chân 100.000 đôla để được tại ngoại hầu tra.
Biện lý Russelle trả lời ký giả : « chúng tôi không truy tố người đã chết” khi được hỏi về số phận Hoàng Cơ Minh.
-1992 : Hoàng Cơ định, Trần Xuân Ninh (không có Nguyễn Xuân Nghĩa) kiện Vũ Ngự Chiêu và Cao Thế Dung về cuốn sách đã vu khống, phỉ báng Mặt Trận.
-30/11/1994 : chương trình Nightline của hệ thống truyền hình ABC do Ted Koppel nói về đề tài “Các ký giả Hoa Kỳ của báo ngoại ngữ đã bị ám sát” trong đó có nhắc tới án mạng của các ký giả Việt Nam mà Lê Triết là một.
-05/12/1994 : tòa thượng thẩm Santa Clara tại San Jose bắt đầu xử vụ kiện.
-22/12/1994 : bồi thẩm đoàn đưa ra phán quyết chung.
VÀI DÒNG VỀ PHÍA BÊN BỊ ĐƠN
-Văn Nghệ Tiền Phong : được coi là tờ báo lớn nhất và cũng là đầu tiên của hải ngoại từ 1976. Trước 1975, Văn Nghệ Tiền Phong (VNTP) ở Việt Nam cũng là tạp chí có tên tuổi do Nguyễn Thanh Hoàng bút hiệu Hồ Anh làm chủ nhiệm kiêm chủ bút qua Mỹ, tờ báo lúc đầu được rất nhiều cây bút nhà nghề cộng tác và do đó uy tín tăng rất nhanh rồi với những bài viết chỉ trích mạnh mẽ từ đoàn thể tới cá nhân nổi tiếng, tờ VNTP có nhiều kẻ thù và báo cũng bán rất chạy khi loạt bài “Đường về chiến khu” của ký giả Hoàng Xuyên được đăng, số phát hành của báo lên tới khoảng 13.000 số và cho tới năm 1994 con số này giảm xuống còn gần 10.000 .
Ưu thế của VNTP là phát hành rộng rãi khắp hải ngoại tờ báo có những độc giả dài hạn ở những nơi hẻo lánh như Phi Châu, Trung Đông … Đối với những người Việt cô đơn này, tờ báo là gạch nối giữa họ và sinh hoạt cộng đồng Việt Nam thế giới. Dù đề cập tới nhiều vấn đề đời sống, đề tài kinh tế chính trị vẫn là chủ yếu của mỗi số báo VNTP. Vì có nhiều độc giả nên nhiều sản phẩm và cơ sở thương mại thích đăng quảng cáo trên bán nguyệt san này. Do đó giá tiền đăng quảng cáo được coi là cao nhất các báo tại hải ngoại, và cũng là lợi tức đáng kể của VNTP.
Vì có nhiều kẻ thù nên VNTP một lần đã bị ném bom lửa vào nhà (cũng là tòa soạn) ở Arlington, Virginia vào năm 1980, gây một số thiệt hại vật chất cỡ 100.000 đôla cá nhân. Nguyễn Thanh Hoàng cũng bị đe dọa mạng sống bởi thư từ, điện thoại và ông cũng có những biện pháp đề phòng từ hơn chục năm qua. Ngày 22/11/1989 Đỗ Trọng Nhân 56 tuổi, cựu sĩ quan VNCH, là người phụ trách trang trí, ấn loát cho VNTP bị bắn chết trong xe nhà chức trách không tìm ra hung thủ người ta nghĩ rằng đây là một lời cảnh cáo cho chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hoàng, ký giả Lê Triết và nhân viên tòa soạn.
-Vụ thảm sát vợ chồng Lê Triết
Nhắc tới VNTP với đường lối chỉ trích thì phải kể tới ký giả Lê Triết, tác giả của nhiều bài báo, phiếm luận cay độc đối tượng VNTP phê phán rất nhiều, từ hội đoàn đến cá nhân, từ Đức Giáo Hoàng tới linh mục, thượng tọa, từ chính trị gia đến văn nghệ sĩ, từ quốc gia đến cộng sản độc giả tò mò thích đọc những bài nêu ra những mặt xấu (điều này có đúng sự thật hay không, tùy trường hợp, khó mà biết rõ), nhưng riêng về đối tượng bị khai thác thì dĩ nhiên không vui, nếu không nói là có người căm thù tờ báo và kẻ viết bài người ta đếm trong khoảng 400 số VNTP đã xuất bản, có tới hơn 500 cá nhân bị chỉ trích
Lê Triết với bút hiệu chính là Tú Rua và còn dùng mấy bút hiệu khác nữa trong tờ VNTP. Ông là ngòi bút trụ cột của tạp chí này. Năm 1982, khi ký giả Đạm Phong bị giết ở Houston, Texas thì cảnh sát tìm thấy một danh sách do tổ chức “Việt Nam diệt cộng Hưng Quốc Đảng” để lại, trong đó có tên Lê Triết và Nguyễn Thanh Hoàng. Cũng nên nhắc lại VNTP lúc đầu ủng hộ Mặt Trận Hoàng Cơ Minh, nhưng hai, ba năm sau lại chỉ trích lãnh đạo Mặt Trận lường gạt tiền bạc đồng bào … Những bài báo đa số là của Lê Triết lên án mạnh mẽ họ. Ông đã nhận được nhiều sự hăm dọa sẽ bị thanh toán.
Và cuối cùng, vào đêm 22/09/1990, ký giả Lê Triết cùng vợ đi dự một buổi tiệc tối trở về. Kẻ sát nhân rình chờ sẵn và bắn chết hai người chết trước cửa nhà, tại Bailey Crossroads, Virginia, Hoa Kỳ. Cho tới nay, cảnh sát vẫn chưa tìm ra thủ phạm. Tờ VNTP ngay sau đó có treo giải thưởng cho ai chỉ điểm tìm ra hung thủ và liên tục đăng 3 bài báo nêu tên kẻ chủ mưu là lãnh đạo Mặt Trận.
Khi Mặt Trận đưa đơn kiện VNTP và tác giả 3 bài báo là Lê Kính Dân, Lê Bằng Phong và Chu Tri Lục thì mới vỡ lẽ ra Cao Thế Dung chính thật là tác giả. Trước đây, VNTP cũng đã bị thưa ra tòa bởi bà Lê Thị Anh, nhà thơ Vi Khuê và một bác sĩ ở Texas nhưng cuối cùng cũng giải quyết êm xuôi và tờ báo chỉ tốn ít tiền cho án phí của tòa và luật sư
Nhưng đây là một vụ kiện sôi nổi vì bên nguyên đơn là Mặt Trận, một tổ chức có tiền, có nhân lực và sự vu khống phỉ báng có liên quan tới án mạng giết người, chứ không phải là lời chỉ trích thông thường. Nếu bị thua kiện, tờ VNTP sẽ bị mất uy tín nặng nề và phải bồi thường thiệt hại cho bên nguyên đơn cùng án phí lên tới bạc triệu đôla. Không chỉ riêng 3 bài báo mà Cao Thế Dung tự nhận mình viết, VNTP mấy năm trước đã có những loạt bài công kích Mặt Trận nặng nề do đó, phán quyết của tòa về vụ kiện này đối với dư luận cộng đồng người Việt rất quan trọng cho tờ báo.
-về Cao Thế Dung
Ở hải ngoại, Cao Thế Dung được độc giả biết tới qua một số sách với đề tài văn hóa, chính trị đã được xuất bản. Trước 1975, cuốn sách nổi tiếng “làm thế nào để giết một tổng thống” của tác giả Lương Khải Minh và Cao Vị Hoàng (chính là Cao Thế Dung). Ông cũng viết nhiều báo có lúc lấy tên thật, có lúc lấy bút hiệu.
Qua Mỹ, ông ghi danh học hàm thụ một trường đại học tư không mấy nổi tiếng, đã tình luận án tiến sĩ năm 1980 với đề tài “Vai trò của thương buôn người Hoa trên thị thường lúa gạo Việt Nam”. Kẻ ghét Cao Thế Dung vẫn hay chế giễu về cái bằng “tiến sĩ giấy” của ông họ gọi là bằng tiến sĩ CETA, tên một trường dạy nghề cho những người hưởng trợ cấp.
Cao Thế Dung có tham gia Mặt Trận Hoàng Cơ Minh vào những năm 1982 – 1984, có viết cho báo Kháng Chiến của Mặt Trận với bút hiệu Vương Chí Nhân. Khi Mặt Trận chia rẽ làm 2 phe bởi Hoàng Cơ Minh và Phạm Văn Liễu, Cao Thế Dung rút ra khỏi tổ chức. Năm 1987, dư luận biết tới một vụ ám sát hụt Cao Thế Dung tại tư gia. Tin này do ông loan ra các báo. Năm 1991 - 1992, ông viết cuốn sách “Mặt Trận, những sự thật chưa hề được kể” do nhà xuất bản Đa Nguyên của Vũ Ngự Chiêu phát hành. Cuốn hồi ký này kể những sinh hoạt chính trị của người Việt hải ngoại trong thập niên 80. Với bố cục không theo thời gian rõ ràng, những sự kiện không được sắp xếp phân loại, độc giả rất khó nắm vững sự việc chỉ có những người trong cuộc hoặc độc giả am tường sinh hoạt cộng đồng mới có thể phán đoán những điều Cao Thế Dung viết trong sách có trung thực hay không
-về Vũ Ngự Chiêu
Là sĩ quan nhảy dù trước 1975, là nhà văn với bút hiệu Nguyên Vũ qua những tiểu thuyết nói về đời lính. Qua Mỹ, sau 1975, học lấy bằng tiến sĩ Sử tại đại học Winconsin năm 1984, ông chuyển sang viết sách nghiên cứu sử và văn hóa Việt Nam. Có bút hiệu khác là Chính Đạo. Vũ Ngự Chiêu chủ trương nhà xuất bản Đa Nguyên và Văn Hóa, chủ nhiệm tờ Quốc Dân Thời báo tại Texas. Đã phát hành nhiều sách của chính ông viết và của các tác giả khác ở hải ngoại cũng như ở trong nước (như các tác phẩm của Dương Thu Hương, hồi ký tướng Trần Văn Trà … ), luôn cả cuốn “Mặt Trận, những sự thật chưa hề được kể” của Cao Thế Dung.
Đọc tới đây, độc giả cũng đã am hiểu phần nào những tình tiết của vụ kiện Tuy trong lá đơn kiện chỉ có 3 cá nhân Hoàng Cơ định, Trần Xuân Ninh, Nguyễn Xuân Nghĩa đại diện cho Mặt Trận cáo buộc 3 ông Cao Thế Dung, Nguyễn Thanh Hoàng, Vũ Ngự Chiêu vu khống phỉ báng họ, nhưng khi theo dõi phiên tòa, dư luận đã tổng quát vấn đề là :
vụ xử Mặt Trận Hoàng Cơ Minh kiện báo chí.
Có một số nhà báo khác không thích 3 đồng nghiệp trên, bảo là 3 người này không đại diện cho báo chí nói chung. Điều này cũng đúng mà cũng không đúng vì phán quyết của tòa về vụ kiện có liên quan tới một vấn đề quan trọng : tự do báo chí và trách nhiệm của người cầm bút
Trong tuần lễ đầu từ 05/12/1994 đến 09/12/1994, phiên tòa không có báo chí theo dõi tường thuật vì chỉ có tính cách thủ tục pháp lý nhưng bắt đầu vào tuần thứ 2 từ 12/12/1994, khi các nhân chứng ra khai trước bồi thẩm đoàn và được nhật báo Thời Báo ở San Jose kể lại trên trang đầu với những cái tựa hấp dẫn, thì cộng đồng Việt Nam mới thật sự xôn xao bàn tán. Các bài đó do Trần Củng Sơn ghi từng ngày của các phiên tòa và được đăng tải vào hôm sau trên Thời Báo, được CBA News của nhà báo Chử Bá Anh ở Virginia chuyển bài đi khắp hải ngoại, rồi các đài phát thanh tiếng Việt như Saigon Radio với giọng Mai Hân Sao Biển, đài Mẹ Việt Nam của như hảo đọc lại trong bản tin càng làm tin tức vụ xử trở nên chuyện thời sự hấp dẫn.
Thành phố San Jose với cái tên mỹ miều “Thung lũng hoa vàng”, thủ phủ cộng đồng người Việt Bắc Cali với hơn 200.000 đồng hương cư ngụ, là một trung tâm sinh hoạt quan trọng của cộng đồng hải ngoại. Nơi đây cũng là bản doanh của những nhà lãnh đạo Mặt Trận Hoàng Cơ Minh. Do đó vụ kiện được xử tại tòa án địa phương, tòa Thượng Thẩm hạt Santa Clara nằm trên đường Market, trung tâm thành phố San Jose.
Người ta bàn tán xôn xao về những vấn đề tưởng đã chìm sâu vào lớp bụi quá khứ, nay được khơi lại. Nào là chuyện có chiến khu hay không, nào chuyện tiền quyên góp của đồng bào cho Mặt Trận đi về đâu, nào chuyện đề đốc Hoàng Cơ Minh còn sống hay chết, nào chuyện những ký giả Việt Nam bị giết ai là thủ phạm, nào chuyện các lãnh đạo Mặt Trận bị truy tố ra tòa về tội gian lận thuế má … Nào chuyện nhân vật cao cấp của Mặt Trận là Nguyễn Xuân Nghĩa không bị truy tố trong vụ lem nhem tiền bạc này, rồi sau đó rút ra khỏi tổ chức, bị nghi ngờ có cộng tác với cơ quan điều tra FBI … Nào chuyện tờ Văn Nghệ Tiền Phong hay chửi bới nay đụng phải thứ dữ quyết đưa ra tòa ăn thua đủ … Nào chuyện báo chí hải ngoại vô trách nhiệm khi loan tin thất thiệt hoặc viết bài mạ lỵ người khác … Nào chuyện chuyện ký giả thường dấu tên thật, phải dùng nhiều bút hiệu khác nhau để trốn tránh trách nhiệm về bài viết của mình … Nào chuyện lần này Mặt Trận kiện 3 ông nhà báo ra tòa để xảy ra việc vạch áo người Việt Nam cho người Mỹ xem lưng, khơi ra những chuyện không tốt đẹp trong cộng đồng (nói theo lời của một vị cao niên là khui hủ mắm thúi ra làm gì cho hôi hám).
Người ta hồi hộp thích thú theo dõi từng ngày của phiên xử và không biết bên nào sẽ thắng kiện. Đành rằng là có tự do báo chí, nhưng trong vụ này người viết báo đích danh bên nguyên đơn là chủ mưu giết người. Vấn đề rất đặc biệt. Dư luận chờ đợi phán quyết, coi thử phe bị đơn biện hộ ra sao hai bên đều có luật sư Mỹ đại diện và luật sư Nguyễn Tâm (đại diện Vũ Ngự Chiêu), một luật sư trẻ, từng tham gia nhiều sinh hoạt ở San Jose trước đây, đã cố gắng tìm kiếm những nhân chứng quan trọng như Phạm Văn Liễu, nhân vật số 2 của Mặt Trận trước 1984, chủ nhiệm báo dân tộc Nguyễn Xuân Phác từng có những bài phê phán Mặt Trận, một số cựu đoàn viên của tổ chức này … càng làm phiên tòa trở nên gay cấn.
9 bài báo của Trần Củng Sơn tường thuật 9 ngày của phiên tòa đăng trên Thời Báo được viết một cách gấp rút, cô đọng những nét chính cho kịp thời gian xuất bản ngày hôm sau, đã được nhiều người đón đọc và được coi như là một tài liệu báo chí để tham khảo về phiên tòa lịch sử của cộng đồng người Việt hải ngoại năm 1994.
Những trang sách kế tiếp kể về vụ xử án, dựa trên 9 bài báo đã đăng, người viết cuốn sách này sẽ bổ túc nhiều chi tiết để độc giả hiểu thêm nội vụ.