TA có thể cho Vũ-Đại là một cái máy, vì những lúc ông phải đi đây đi đó chẳng kể, còn ở nhà thì dùng thời giờ ngày nào cũng như ngày nào.
Mười một giờ khuya đi ngủ, năm giờ sáng đã dậy, vào buồng giấy cho đến sáu giờ, rồi đi ra sở làm ở hàng Kèn cùng đi kiểm soát công việc ở ngoài đường cho đến mười một giờ rưỡi mới về. Cũng chẳng điểm tâm buổi sáng ở nhà nữa, vì ông sợ làm thế mất giấc ngủ của vợ, bà phải dậy sớm trông coi. Cơm trưa xong chẳng ngủ ngày, chẳng chuyện vào phòng xem sách, báo cho đến hai giờ rồi đi cho đến sáu giờ. Ông không chơi một môn thể thao nào mà cũng ít khi đi xem tuồng hay chớp bóng, nhưng ông ép bà thứ năm, chủ nhật nào cũng phải đi xem chớp bóng ban ngày.
Cái thú tiêu khiển thích nhất của ông là đi săn bắn. Tối thứ bảy nào cũng đưa vợ lên đồn điền hoặc ở Thái Nguyên, hay ở Bắc Giang. Ông để bà ở nhà một mình, rồi đi bắn suốt đêm, sáng hôm sau lại đi bắn suốt ngày mãi đến tối mới về Hà-nội.
Thói quen của ông là như thế, nhưng từ khi thằng Minh, thằng Bích đến tuổi đi học thì ông đổi hẳn. Sáng nào cũng chờ chúng dậy, săn sóc chúng học, chúng chơi cho đến lúc chúng đi nhà trường ông mới ra sở mà mười một giờ đã về. Chiều cũng thế. Đối với con thì ông chăm nom lắm, từ cái ăn mặc cho chí học hành. Ông tự mình trông coi lấy. Chủ nhật nào ông cũng ở nhà đưa chúng đi chơi, chứ không đi bắn nữa.
Bà Vũ-Đại phải khâm phục chồng là một người cha tốt. Tuy thật yêu con, nhưng nghiêm không đứa nào dám lờn. Nhiều khi bà đánh chúng, chúng chẳng sợ, nhưng ông thì sẽ bảo là chúng phải nghe ngay. Nhiều lúc bà chiều con quá, ông trách bà, nhưng không hề nói trước mặt con bao giờ. Bà cũng phải cho cách xử trí thế là biết tôn trọng cái tinh thần thiêng liêng của gia đình, không muốn cho con nó trông thấy sự bất hòa của cha mẹ. Nhưng bà vẫn ân hận rằng ông không đem cái lòng sốt sắng đối với con mà đối với mình.
Ông không hề dùng những câu quá đáng mà mắng mỏ ai bao giờ. Trong bao nhiêu năm trời, bà chưa thấy ông giận dữ một lần nào.
Ông thưởng hay ông phạt cũng một vẻ mặt thản nhiên ấy. Bà đã biết cái địa vị giàu có ngày nay là tự tay ông gây nên thì đối với bà ông không phải là một kẻ vô tài.
Bà đã biết tâm tính ông thế, tài trí thế, một người chồng tốt như thế, một người cha hiền như thế, nhưng thế, đã đủ chưa ? Chưa !? Những cái đó đối với bà chỉ là thừa, bà chỉ ước gặp một người chồng như trong truyện, cần phải có một tấm ái tình nồng nàn, sốt sắng đối với bà. Tuy thằng Minh, thằng Bích là cái nguồn khoái lạc đặc biệt cho bà, nhưng nó cũng chưa đủ an ủi được sự thất vọng của bà. Gia dĩ, sự giáo dục bà đối với con lại theo một ý tưởng trái ngược hẳn với ông, nên vợ chồng thường chênh lệch về chỗ đó. Tuy ông nói gì, bà không dám cãi, phải cúi đầu nghe theo, nhưng lúc ông đi rồi, sự tức tối lại sôi nổi ở trong lòng. Bà cũng không biết tại sao, tuy tức tối, khó chịu là thế mà không bao giờ dám ngỏ ra lời. Những lúc vắng ông, bà định lúc về giải tỏ cho biết, dù có phải xô xát bà cũng không sợ, nhưng không hiểu tại làm sao, lúc gặp mặt ông thì ý định kia đã tiêu tan đi đâu mất. Bà thấy mình không nói ra lời được, cũng không có can đảm nói nữa.
Ta thường khi đứng trước mặt một người, ta nhìn thấy vẻ oai nghiêm của họ mà tự ta, ta phải rụt rè, e sợ. Nhiều khi người ấy nhìn đến ta, ta thấy hình như thần trí ta rối loạn. Cái đó, có lẽ cũng là một nguyên nhân bí hiểm của thuật thôi miên : sức mạnh của tinh thần kẻ kia phát lộ ra nhãn quang làm át tinh thần ta đi.
Bà Vũ-Đại dễ thường cũng ở trong trường hợp ấy. Bà cho là bà nhu nhược quá, mà có lẽ cũng vì bà thấy bà nhu nhược như thế, nên bà vẫn oán thầm trong bụng, lòng qui oán của người yếu đối với kẻ mạnh. Cái căn nguyên của sự oán hờn ấy có lẽ là vì bà thấy biết sự yếu ớt, cùng sự kém sút của mình.
Bà bị ông trách là không biết dạy con, bà buồn. Bà ngồi trong ánh sáng đèn điện múa lộn ở trên ngọn đèn, bà tưởng chừng cuộc đời bà ngày nay tan tác ; chân tay bà rời rạc. Bà xét hoàn cảnh ngày nay không giống như hoàn cảnh bà thường ước ao thủa xưa. Bà lại tiếc cái thời bà còn con gái.
Nhưng điều tức tối mà ta không nói ra được thường nung nấu ngấm ngầm ở trong lòng mà thêm sức mạnh. Nhật tích, nguyệt lũy, nó trở thành một sức phản động rất ghê gớm không có cái gì làm nó tiêu tán đi được.
Bà Vũ-Đại sống, bà sống đem bao nỗi chua cay tức tối vô ý nghĩa chôn vào não căn. Sự chua cay tức tối ấy lại là sự chua cay tức tối gây ra bởi một tình cảm mù quáng nên lại càng khó tiêu tán đi lắm. Bà sống một cuộc đời mà những sự biến động về ngoại vật chỉ như gió thoảng qua, đem chung đúc những mộng mị u ẩn, những ý nghĩ thiết tha vào trong lòng. Bà hồi tưởng đến tuần trăng mật mà bà không thể tha thứ cho ông được. Bà cho là ông đã làm cho nhem nhuốc cái mộng tiên của bà. Bà ước ao rằng thời kỳ trăng mật ấy phải là thời kỳ thú vị nhất trong đời bà.
Muốn cho toàn hưởng sự vui sướng đó thì ở trong màn loan, phải ngào ngạt những mùi hương mà thời kỳ ấy phải là một thời kỳ lười biếng rất êm đềm.
Trong thời kỳ ấy thì không có thể nghĩ đến những việc tài lợi nhỏ nhen được. Bà tưởng tượng sẽ được hưởng những phút say đắm, hai vợ chồng tay cầm tay nhỏ to tình tự dưới bóng trăng, mà những vì sao chi chít ở bầu trời là muôn nghìn con mắt của những con vật vô hình nó đang ghen tị sự sung sướng của bà. Bà cũng muốn rằng ông sẽ bàn với bà những kế hoạch để gây lấy một cuộc đời độc nhất trong vũ trụ, những ý kiến của ông sẽ phỏng theo sự ước muốn của bà.
Một tiếng thở dài, đôi lông mày cau lại, hai con mắt mơ màng, buồn rầu chán nản . . .
Sự thực nay đã khác hẳn!
Bà nghĩ đến đây thì nghe tiếng :
– Thế nào chín giờ rồi, mợ không lên gác xem chúng nó thu dọn chỗ ngủ cho con có tươm tất không?
Bà như rơi từ trên trời xuống đất :
– Đã có hai vú em và mấy thằng bồi, chúng nó thu dọn cũng được rồi, cần gì phải đến tôi nữa. Nếu thế thì mướn chúng nó làm gì ?
– Vẫn biết thế, tôi có bảo mợ phải làm đâu, nhưng trông cho chúng làm. Đối với con thì còn gì chu đáo hơn con mắt người mẹ, còn gì khiến cho chúng nó vui sướng hơn là có con mắt âu yếm một người mẹ trông nom đến cho chúng. Mợ nói thế thì hình như mợ không biết thương con, không biết yêu con.
Lòng bà sôi nổi, bà rất muốn cãi lại, nhưng không hiểu tại làm sao, bà lại đứng dậy đi lên gác.
Trạng thái ở bên trong đã trái hẳn với cử chỉ bên ngoài. Tuy hoàn cảnh lúc này đè nén nó đi là vì chưa có việc bất thường, nhưng cũng tỉ như một cục than hồng ta đem vùi trong đống rơm, nó âm ỉ lan ra để lấy thêm sức nóng, chỉ đợi một cơn gió to là bùng lên.
