Nhưng Thắng không hề sốt ruột. Bản chất "lỳ" được hun đúc từ thuở lọt lòng khiến Thắng luôn giữ được vẻ bình thảm, tự chủ. Trong lúc đó, Huy lại rất hoang mang, dao động, đắt rẻ gì cũng muốn tống táng đi cho nhanh. Đến giữa mùa đông, thời tiết trở nên rét đậm. Tuyết trút xuống ào ào suốt mấy ngày đêm. Tuyết phủ dầy trên mặt đất, trên các mái nhà lô nhô cao thấp như được lợp thêm một lớp rạ trắng tinh. Được vài hôm, vòm trời lại vút lên xanh thẫm và chan hoà ánh nắng, vào giữa trưa, gay gắt như mùa hè. Đó mới thực sự là những ngày rét buốt nhất. Chiếc bludông da báo toả hơi ấm nồng nàn trước ngực, trên vai và khắp phần trên cơ thể Thắng. Chỉ có đôi chân không loại giầy nào có thể chống được lạnh. Những ngón chân cứng đỏ, nhức buốt, dính chặt vào nhau như những con cá mối ướp trong đá. Những ngày này, ngồi trong phòng hay dạo chơi ngoài hành lang, sau những lớp cửa kính đóng kín, tận hưởng hơi ấm của ánh nắng mặt trời thì thú vị biết bao. Thích nhất là được nằm ườn trên đệm, vứt bộ quần áo, kéo rèm che cửa sổ ra, để những tia nắng châm chích trên da thịt lâng lâng, dễ chịu lạ kỳ. Còn thích hơn cả lúc được phơi mình trên bãi biển giữa mùa hè. Thắng hiểu, đây là cơ hội tốt nhất để anh giải quyết chiếc bludông da báo của mình. Chiếc áo đang đem lại hơi ấm nồng nàn cho anh giữa những ngày rét đại hàn ở xứ sở của băng tuyết. Thế là với chiếc túi khoác vai, anh lại nhào đi. Hôm đó, sau một chiều lang thang, hai chân đã tê buốt và mỏi nhừ, Thắng vừa tụt từ xe buýt để về ký túc xá thì bị một bàn tay nắm lấy quai đeo chiếc túi đem theo. Với phản xạ tự nhiên, Thắng quay lại: một người Âu vâm váp đứng chếch trước mặt anh. Khuôn mặt rộng gân guốc với cặp mắt hơi lồi dưới hàng mi dài và mảnh cùng chiếc mũ lưỡi trai đội sụp xuống ngang lông mày khiến Thắng rất khó đoán tuổi. Trời rất lạnh mà người đó chỉ khoác phong phanh chiếc áo măng tô bằng da ngoại đen bóng, chiếc khăn phula cũng chỉ vắt qua cổ để lộ những mảng áo sơ mi ca rô xanh đỏ, loại vải bông dày và thô.
- ở mày có gì bán không? Gã vừa đảo cặp mắt hơi lồi nhìn xung quanh vừa để chào hỏi.
- Đồng hồ, quần bò, ghi âm catsét có không? Hay bất cứ cái gì cũng được, tao mua tất. Gã hỏi dồn dập.
- Anh muốn mua những thứ đó à? Thắng ném ra một câu thăm dò
- Tất nhiên! Có gì, bao nhiêu tao cũng mua hết. Rồi như để chứng minh cho lời nói của mình, gã thò bàn tay thô với những ngón to và xương xẩu vào túi ngực chiếc măng tô da, lôi ra một xấp tiền rất dày.
Cá chìm giăng bẫy chăng? Thắng thoáng nghĩ. Gần đây, những người Việt Nam thường kháo nhau là công an bắt đầu cải trang làm những tay buôn ở tỉnh lẻ về ăn hàng. Hãy cẩn thận kẻo dễ quay ngang giữa chừng. Thắng đưa cặp mắt sắc cảnh giác đảo quanh. Mình chưa bộc lộ điều gì. Nhưng đứng đây, giữa bến tàu, bến xe thật không tiện. Nghĩ thế, anh vội kéo gã đàn ông ra một góc vắng. Chỗ đó có những chiếc ghế băng sơn trắng trước một vườn hoa nhỏ có đài phun nước. Hai người ngồi xuống, Thắng còn cẩn thận ngó xung quanh một lần nữa. Không thấy có ai ở gần hoặc hướng sự chú ý đến hai người khiến Thắng phần nào yên tâm.
- Mày có thích đồ lông thú không? Thắng hỏi.
- Đâu! Đưa ra coi! Gã vồ vập.
- Hãy nhìn đi! Thắng kéo khoá chiếc Natô, khoảng da báo với những đốm sao đen nhánh ở trước ngực Thắng lộ ra, đập vào mắt khiến gã hơi giật nẩy mình lên - Cái gì thế này? Gã hỏi.
- Bludông da thú. Da báo gấm và báo hoa đấy! Thắng hồi hộp giải thích. Hàng của Pháp, có mác ở dưới cổ. Rất quý đấy!
Bàn tay thô với những ngón to và xương xẩu lướt nhẹ trên lớp lông vằn vện và có những đốm sao một cách rụt rè, có phần kinh ngạc.
- Độ bao nhiêu? - Một lát sau gã mới hỏi.
- Trên mười ngàn. Thắng đáp.
- Sao đắt thế?
- Bằng tiền một chiếc xe trung bình có gì mà đắt. Thắng đã lấy lại được bình tĩnh, xổ ra một bài toán thuyết phục. Mày có biết thế giới này một phút cho ra đường bao nhiêu chiếc xe hơi không? Còn loài báo, thế giới này còn được bao nhiêu con. Và một con phải bao nhiêu năm mới lớn để lột da may áo được? Mà chiếc bludông này phải hai tấm da mới may nổi.
- Tao hiểu chứ!... Nhưng tao muốn biết chính xác là bao nhiêu? Đúng mười ngàn có được không?
- Nếu mày có tiền và thực sự thích mua thì đúng mười ngàn, không kém một xu. Thắng ra bộ dễ dãi.
- Được! Nhưng trong túi tao hiện chỉ có sáu ngàn thôi!
Tao sẽ dành riêng cho mày, khi nào chạy đủ tiền rồi lấy cũng được.
- Không lâu đâu! Chỉ tối nay là tao có! Bạn tao ở cùng khách sạn nó đem đi rất nhiều. Nhưng biết tìm mày ở đâu?
- Mày cho tao địa chỉ, tối tao đem áo đến.
- Để tao đến chỗ mày thuận lợi hơn. Khách sạn thường có công an trực, họ dễ để ý và phát hiện lắm!
- Được, tuỳ mày! Địa chỉ của tao đây! Thắng đưa cho gã một miếng giấy cứng đã ghi sẵn địa chỉ ký túc xá của mình. Mày cứ đưa địa chỉ này cho lái xe tắc-xi. Họ sẽ đưa mày đến nơi. Nhưng độ mấy giờ mày có mặt để tao xuống đón.
- Được! Độ bẩy giờ... à, không, phải tám giờ mới tới được. Nhỡ bạn tao đi vắng, tao phải chờ lấy tiền.
- Không sao. Bẩy, tám hay chín đều được. Tao sẽ đợi mày.
Khoảng tám giờ, trời đã nhá nhem tối, gã xuất hiện, vẫn ăn vận như hồi chiều. Thắng đưa hắn theo thang máy lên tầng bẩy rồi dẫn vào phòng của mình. Thấy Thắng có khách lạ, anh bạn sinh viên Tây cũng biết ý đã bỏ ra ngoài. Sau khi tỏ ý cảm ơn, Thắng chốt cửa lại.
- Thế nào, đủ tiền rồi chứ? Thắng hỏi.
- Tất nhiên. Gã vỗ vào ngực áo. Nào đưa áo ra đây!
Thắng mở tủ. Chiếc áo bludông da báo đã được anh bỏ gọn vào một chiếc xắc du lịch.
- Cởi áo khoác ra! Hãy mặc thử và xem cho thật cẩn thận! Thích thì hãy mua. Không thích cũng chẳng sao. Thắng tỏ ra làm cao một chút.
- Được! Gã đáp gọn lỏn. Rồi cởi áo măng tô da, cẩn thận vắt lên thành giường.
Cái tấm lưng gã tròn và to như cánh tủ. Nhưng được cái bludông may theo kiểu thụng nên gã vận vào cũng rất vừa. Hai tay cử động vẫn thoải mái. Thắng kéo gã lại chỗ đặt gương. Gã ngắm nghía một lát rồi giơ tay, nhăn mặt mồm gừ lên một tiếng làm điệu bộ pha trò như một con thú.
- Thế nào? Không chê gì chứ? Thắng hỏi câu sau cùng.
- Tuyệt! Tuyệt vời! Hắn cởi áo trao lại cho Thắng.
Sau đó hắn khoác chiếc măngtô da đen bóng của mình. Rồi từ bàn tay to xương, thô thiển của gã có vẻ rất thận trọng, từ từ rút ra một gói tiền được bọc trong túi nilông có chun nịt bên ngoài rất cẩn thận, gọn ghẽ. Gã đếm rất từ tốn từng tờ một trăm đặt trên mặt bàn. Gói tiền vừa chẵn mười ngàn. Thắng đã định vơ lấy, gã vội chặn lại. Thắng tưởng hắn muốn bớt chút ít hoặc không mua nữa. Nhưng không, đôi bàn tay to xương thô thiển của gã đã gói gọn chỗ tiền lại, nịt chun vào như cũ. Thắng đứng bên, lặng lẽ theo dõi từng cử chỉ của hắn.
- Mày đã chứng kiến rồi. Đủ đấy nhé! Hắn cầm cục tiền, tay nọ đập vào bàn tay kia. Bây giờ mày mang áo cùng ra bến tắc-xi với tao. Dưới đó mày trao áo, tao trao tiền.
- Việc gì phải thế? Thắng vặn lại.
- Bọn chúng mày nhỏ người nhưng khôn ranh lắm! Tao trao tiền ở đây. Ra cổng ký túc mày hô lên là tao ăn cắp thì sao? Hắn vừa cười nhăn nhó vừa giải thích.
- Là thằng điên mày mới nẩy ra ý nghĩ đó. Nhưng được, mày muốn thế, tao cũng chiều. Thắng chưa gặp tình huống này bao giờ, nhưng lúc đó, anh chợt thấy mình hăng lên.
Thắng xách túi du lịch đi trước, gã theo sau cách chừng hai, ba mét như hai người không quen biết gì nhau. Hơi lạnh từ bãi tuyết bốc lên khiến Thắng rùng mình. Nhưng hơi lạnh cũng làm cho cái đầu Thắng nghĩ lại và tỉnh táo hẳn ra. Lớp tuyết dầy đến mắt cá chân khiến bước chân anh trồi sụt một cách khó khăn. Cái mũ lưỡi trai luôn đội sụp xuống chiếc trán gồ ghề, cặp mắt hơi lồi dưới hàng mi dài hoe vàng bộ dạng rất khó nắm bắt của gã khiến Thắng chột dạ, thấy phải cảnh giác đề phòng. Anh đi chậm lại chờ hắn đến ngang với mình.
- Ai bảo mày là chúng tao ranh mãnh. Thắng gay gắt hỏi.
- Tao đùa một tí! Xin lỗi. Gã đáp lại đầy vẻ nhũn nhặn.
- Chúng tao có đủ khôn ngoan nhưng không bao giờ lừa lọc ai, mày hiểu chứ?
- Mày có đi lính trong thời gian chiến tranh không? Hắn không trả lời mà hỏi lại một câu tưởng như chẳng ăn nhập gì với việc mua bán cả.
- Tất nhiên! Cuộc chiến tranh của chúng tao là toàn diện. Mỗi một người dân đều là một người lính.
- Mày đã giao chiến lần nào chưa? Gã hỏi tiếp.
- Vài chục trận, tao cũng không nhớ hết nữa.
- Thế mày có sợ không? Gã hỏi tỏ ra ngây thơ như một đứa trẻ.
- Nếu sợ đã không còn sống đến ngày hôm nay để đem bán áo da báo cho mày! Thắng đáp mà trong đầu không ngừng suy tính". Hắn hỏi chuyện đó để làm gì nhỉ?"
- Tuyệt! Mày là thằng thông minh đấy! Gã khen nịnh.
- Không, tao chỉ là một người bình thường thôi.
Thắng đáp xong đột ngột dừng lại giữa bãi tuyết mông mênh phủ trắng trên con đường mòn cắt ngang dẫn ra bến tắc-xi. Thắng đặt chiếc túi du lịch có chiếc bludông da báo xuống đất. Một chân xỏ vào quai xách.
- Nào, bây giờ thì đưa tiền đây và nhận áo! Chỗ này chỉ có tao với mày, không còn sợ bị lừa nhé! - Thắng cố nén hồi hộp, rắn rỏi bảo.
Hắn thọc tay vào túi áo ngực, ngập ngừng một vài giây rút bọc tiền ra rồi lại nhét vào ngay.
- Mày cứ đưa tiễn tao một đoạn nữa. Đến bến tắc-xi tao sẽ trả tiền và nhận áo của mày! ồ bạn thân mến ạ! Tao còn muốn nói chuyện vui với mày thêm chút nữa. Gã vừa nói vừa cười hềnh hệch một cách dễ dãi.
- Thôi, đừng ba hoa nữa. Đủ rồi! Thắng vừa thốt lên lời đó thì lại cảm thấy sợ hãi. Bãi tuyết trống trải quá. ánh đèn huỳnh quang từ các góc phố không hắt được vào tới nơi. Bầu trời chỉ một màu trắng đùng đục như sữa loãng. Dưới chân tuyết cũng phản sáng một mầu như vậy. Thắng tự nhủ nếu mình với theo con dao nhọn hoặc chiếc gậy thủ sẵn thì dễ xử thế biết bao.
- Mày có biết karate Việt Nam không? Trong nỗi hoang mang lo lắng, tự nhiên Thắng đổi giọng thổ ra một câu.
- Không!... Nhưng mày giỏi karate lắm à? Gã hỏi lại.
- Không tuyệt vời lắm! Nhưng cũng đủ đánh thắng cả bốn năm người.
- Thôi, ta đi tiếp chứ! Tao thấy lạnh rồi - gã giục.
- Tao hỏi thật, mày có muốn mua không? Thắng cố gặng lần cuối.
- Mua! Mua chứ! Gã cuống quýt.
- Thế đưa tiền đây! Tao kiểm tra lại rồi trao áo cho mày!
Gã đặt tay lên túi áo ngực, lần mò gì trong đó một cách lúng túng.
- Sao? Không muốn mua hả? Hay mày muốn giở trò gì?
Thắng vồ lấy chiếc túi du lịch, nhảy lùi xa ra một đoạn.
Giờ thì gã đứng đó, thọc hai tay vào túi chìm phía trước bụng của chiếc măng tô da, miệng cười tinh quái một cách khó hiểu. Tiếng cười khiến hắn lộ nguyên hình, làm cho Thắng thêm chột dạ, người anh đã bắt đầu run bắn lên. Không cần so sánh, anh cũng thừa hiểu, sức vóc của hắn khoẻ hơn sức của anh nhiều lần. Nếu hắn nhẩy bổ vào, cho Thắng mấy quả, chắc chắn anh sẽ nằm đo ván trên tuyết. Còn hắn nhẹ nhàng xách chiếc túi du lịch, mắt xích quan trọng nhất trong khát vọng đổi đời của anh. "Giết mình thì hắn chắc không dám rồi. Nhưng cướp đi chiếc túi thì sợ gì mà hắn không làm". ý nghĩ đó lướt nhanh trong đầu Thắng, anh tính chỉ còn cách vớ lấy cái túi, vừa chạy, vừa kêu cứu hoạ may mới thoát nạn. Nhưng như vậy hèn quá! Vả lại, chuyện sẽ vỡ lở ra, không khác gì "lậy ông con ở bụi này". Nhà trường sẽ trục xuất về và cánh "Việt cộng" bịt miệng cười thầm khoái trá. Hay là vứt chiếc túi du lịch lại, bỏ của chạy lấy người và âm thầm chuốc lấy nỗi đau đớn của sự thất bại. Không, Thắng không phải người dễ dàng từ bỏ khát vọng của mình, nhất là khát vọng anh hằng nung nấu từ thuở ấu thơ, từ lúc học bài tập đọc đầu tiên. Không thằng vô lại kia không thể chiến thắng nổi anh, không thể tước đoạt khát vọng của anh một cách nhẹ nhàng, đơn giản thế được. Quyết tâm tự bảo vệ khiến máu trong người anh như sôi sục lên. Anh quẳng chiếc túi du lịch ra xa và nhảy tới trước mặt gã. Không hiểu lúc đó gã nghĩ gì hoặc chưa kịp suy nghĩ nên gã vẫn chỉ cười cười và hai tay vẫn để trong túi áo khoác. Một lưỡi dao bấm sẽ bật nhanh ra chăng? Lúc đó, đầu óc Thắng như mụ đi, anh chỉ loáng thoáng với ý nghĩ mơ hồ đó như đã từng thấy trong rất nhiều phim vụ án hình sự. Đôi bàn tay thon dài và cứng cáp của anh đột ngột bập vào hai cánh tay gã ở phía dưới nách. Bài học do chính anh bịa ra về karate để dạy một sinh viên châu Phi ở trại hè bên bờ biển Đen ngày nào vụt về. Chân trái hơi giậm mạnh xuống làm trụ, chân phải nhấc lên, đầu gối co gập lại tạo thành một đường thẳng thúc mạnh vào bộ hạ đối phương. Sự việc diễn ra trong chớp mắt. Tên vô lại kêu "ối" lên một tiếng đổ xõng xoài xuống mặt tuyết, suýt kéo cả Thắng ngã theo. Thắng chợt cảm thấy sợ hãi, anh hơi lùi lại, rất muốn vớ chiếc túi du lịch và bỏ chạy. Nhưng rồi anh vẫn đứng đó, nhìn đối thủ của mình đang quằn quại, lăn lộn trên tuyết. Một lúc sau hắn cố gượng bò dậy, người vẫn cong như con tôm, hai tay ôm đáy bụng dưới, lảo đảo như tên say rượu. Hắn đau tức, muốn rên la mà không phát nổi ra tiếng.
Từ một góc đường, cách chỗ hai người không xa, chừng hai trăm mét, một chiếc tắc-xi, đèn hiệu nhấp nháy đỗ đợi từ bao giờ. Rồi một tiếng huýt sáo man dại vọng lại từ phía đó, tiếng huýt của những tên vô lại dùng làm tín hiệu trao đổi, thúc giục nhau. Giờ Thắng biết là mình đã không nhầm, chỉ chút nữa anh rơi vào bẫy của một ổ lưu manh. Sự nhanh trí, nhạy cảm đã cứu thoát Thắng, anh chợt cảm thấy bình tĩnh lạ lùng.
- Thế nào? Mày đã hiểu Karate Việt Nam chưa? Giọng Thắng rít lên vừa nghiêm khắc vừa pha chút hài hước.
- Hiểu! Hiểu rồi... Tên vô lại đáp lia lịa, sợ bị bồi thêm một cú đánh nữa.
- Tao hỏi thật? Mày định cướp chiếc áo của tao phải không? Giọng Thắng như tiếng kim loại siết vào nhau.
- Dạ, vâng!... Định lừa. Gã thú nhận.
- Lừa thế nào?
- Dạ, đến chỗ đỗ tắc-xi sẽ tráo và đưa ra gói tiền giả.
- Đ. mẹ mày!... Ông giết! Thắng lại co chân lên.
- Đủ, đủ rồi! Xin đừng! Gã cuống quýt kêu van.
Chuyện xảy ra đến đó thì từ bến xe điện, một tốp người vừa xuống và đang đi ngược vào. Sự chủ động đã hoàn toàn thuộc về Thắng. Anh chạy lại phía chiếc túi du lịch, nhặt lên, rồi lại tiến đến sát mặt tên vô lại. Buột miệng, Thắng buông ra một câu gần như ngớ ngẩn, vô nghĩa:
- Mày định giở trò ấy để làm gì?
- Dạ, để lừa... Đứa nào ngu cho nó chết ạ! - Gã đáp lại với vẻ thật thà hết sức. - Còn mày, khôn ranh hơn cáo! Hì! Hì... Gã cố gượng cười nịnh.
- Câm ngay! Và nghe tao dặn lời cuối cùng đây. Thắng nghiêm giọng quát khẽ. Mày lừa đâu, lừa ai, mặc mẹ mày! Nhưng đừng có giở trò này với người Việt Nam, hiểu chưa? Tao mà biết, mày còn tham gia vụ nào thì chúng tao giết! Giết! Mày biết chứ!
- Hiểu! Hiểu!... Vừa đáp, gã vừa thọc tay vào túi, người co lại, cố làm ra vẻ bình thản bước đi. Chiếc mũ lưỡi trai nằm trên tuyết, gã cũng không kịp nhặt để lộ cái đầu hói gần như trọc lốc.
Đêm đó, Huy đi chơi ở ký túc xá khác, mãi khuya mới về. Thắng kể lại mọi chuyện vừa xảy ra cho Huy nghe. Huy nửa tin, nửa ngờ nghĩ "Chắc ông này bốc phét cho vui". Nhưng một tháng sau, trong một cuộc họp đồng hương những người Việt Nam ở thành phố này tổ chức, người ta đã thông báo về những vụ lừa đảo của bọn lưu manh trong thời gian gần đây. Tại khách sạn Tháng Mười, phát hiện thấy có đoàn Việt Nam mới sang, bọn chúng đã mò tới. Đầu tiên, chúng gạ mua một vài thứ, trả tiền sòng phẳng với giá rất cao, sau đó, hẹn quay lại, có gì chúng sẽ mua hết một lần cho gọn. Mấy vị đã từng du học ở đây, đứng ra giao dịch, tưởng có thể làm ăn, kiếm chút "hoa hồng" chênh lệch giá đối với kẻ lớ ngớ mới sang. Đúng hẹn, chúng quay lại. Còn theo phong tục người Âu, nâng cốc chúc rượu chán chê rồi mới quay ra mua bán. Đến khi tiễn khách ra xe rồi, cầm những cục tiền quay về phòng chia chác thì hỡi ôi! Gói tiền đã được đánh tráo bằng gói giấy báo cắt ra, giống y hệt, mỗi mặt được lót vài đồng làm phép. Tiền mất, lại còn tật mang. Chuyện vỡ lở ra, phải họp hành, kiểm điểm, phân tích và phê phán. Vài ba anh đầu trò lĩnh án "cảnh cáo ghi lý lịch". Đến lúc đó Huy mới tin chuyện Thắng kể là có thực.
Chưa hết, thỉnh thoảng vẫn xảy ra chuyện rất đáng thương tâm. Có bọn còn lừa giữa ban ngày. Chúng xếp những đồng tiền to phía dưới, đếm tiếp một mớ tiền năm đồng, ba đồng và một đồng lên trên. Khi lật bàn tay trao tiền cho người bán, chúng khéo léo kẹp những đồng tiền một trăm lại. Thế là người có hàng gần như trắng tay. Những người đi chỉnh tiếng vài ba tháng chuyên bị lừa kiểu này. Có lần Thắng đã gặp mấy bà hớt ha hớt hải như mắc bệnh tâm thần. Hỏi ra thì được biết, suốt cả một đời dạy tiếng Nga tận tuỵ, vận may mới có được chuyến đi ba tháng. Có chị phải vay lãi, có chị bán xe đạp, phương tiện đi lại duy nhất của cả gia đình để ném vào chuyến đi, hy vọng kiếm thêm được đôi chút. Âu đó cũng là một thứ chế độ đãi ngộ. Nhưng nào ngờ, bọn bịp bợm đã làm cho các chị trắng tay...
Tiền đâu ra? Tiền đâu ra ư? Tất cả những chuyện trên, Thắng cắn răng lại không kể cho bà thiếu tá. Nhưng nhìn nét mặt, ánh mắt anh, bà thầm hiểu phần nào. Và dường như cảm thấy mình lỡ lời về câu cảm thán đã thốt ra đó, bà dịu giọng hỏi sang câu khác:
- Hàng tháng, nhà trường trợ cấp cho các anh bao nhiêu?
- Tiền học bổng ư, thưa bà? - Thắng hỏi lại.
- Phải, mỗi tháng bao nhiêu?
- Không nhiều lắm! Nhưng đối với chúng tôi thì hơi thừa. Thắng lấp lửng đáp.
- Nhưng cụ thể là bao nhiêu? - Bà có phần sốt ruột...
- Một trăm tám mươi rúp một tháng.
- Số tiền thế cũng lớn đấy! Bằng lương một kỹ sư của chúng tôi còn gì.
- Số tiền đó, xin bà nhân cho sáu mươi tháng nữa xem là bao nhiêu? Thừa thời cơ, Thắng phản công lại. Tất nhiên là Thắng giấu, không kê khai khoảng 25 phần trăm hàng tháng phải nộp lên cho sứ quán. Đấy là chuyện nội bộ, ngay cả với nhà trường, có lần đánh hơi thấy, đặt vấn đề hỏi, Thắng cũng bình thản nói là không có gì. Cuối cùng họ bảo "Chúng tôi trả 180 rúp một tháng để các anh bỏ sức ra học đủ 180 rúp chứ không phải để học ít đi từ 140 đến 150 rúp". Đó là phép ngoại giao, họ nói bóng bẩy thế rồi cũng cho qua. Riêng đối với Thắng, anh thấy đất nước mình quá nghèo, đầy rẫy khó khăn, được góp 25 phần trăm ngoại tệ là một nghĩa vụ và trách nhiệm cao quý. Tuy vậy, anh cũng phản đối chuyện phi lý là hàng năm nhà trường cấp vé máy bay khứ hồi cho sinh viên về phép, sứ quán lại cho là không cần thiết. Thậm chí còn nói với bạn "Chúng tôi chịu đựng gian khổ đã quen rồi". Mười năm chiến tranh xa cách còn chả sao nữa là. Năm nào cũng về phép, không khéo lại thiếu tập trung tư tưởng vào việc học tập cũng nên". Vì chuyện đấu tranh này, Thắng bị sứ quán làm rày rà một thời gian, suýt nữa bị trục xuất
về nước.
- Tôi biết số tiền năm năm của anh ở đây là rất lớn. Nhưng không có lẽ các anh chỉ dùng bánh mì và nước lã thôi sao? - Bà thiếu tá không phải tay vừa. Những người nắm luật như bà, họ có một "bờ-rem" tính toán rất khoa học chính xác. Nhu cầu của con người đâu chỉ cần có ăn, nhất là đối với những người xa Tổ quốc, xa gia đình, những nhu cầu phụ nhiều khi trở thành chính yếu, và những khoản chi cho nó rất lớn, lớn đến "cháy túi" là chuyện thường tình - Thế anh không hút à?
- Không! Có ngài đại uý đây biết. Tôi không hề biết thuốc lá là gì. Thắng đáp thực lòng.
- Còn rượu, bia? Có uống không?
- Không! Rượu một chén nhỏ cũng chịu. Còn bia, nửa chai là tối đa.
- Một con người tài giỏi, có nghị lực đấy! Bà buông một tiếng khen. Được lắm! Thế còn các khoản chi tiêu khác? Bà thiếu tá chăm chăm nhìn vào mặt Thắng, vui vẻ một cách tinh quái.
Còn khoản chi tiêu gì nữa? Quần áo cũng được nhà trường trang bị. Đi lại được phát vé tháng. Nghỉ đông, nghỉ hè nhận phiếu không phải trả tiền. Thắng vẫn ra vẻ thành thực một cách ngớ ngẩn.
- Thế năm năm ở đây, anh không có người bạn gái nào hay sao? Những cô gái của chúng tôi, không đến nỗi xấu đấy chứ? Bà nhìn xoáy sâu vào mắt anh.
Câu hỏi bắt đúng mạch khiến mặt Thắng dần dần đỏ lên.
Không phải bây giờ bà thiếu tá Natalia là người đầu tiên hỏi Thắng chuyện này. Những ngày hè, ba năm về trước, dịp anh về nước nghỉ phép, bạn bè và ngay cả mấy vị lớn tuổi có chức sắc ở Viện cũng nửa đùa, nửa thật hỏi anh về "cái khoản ấy".
- Tôi mà nhận đã thế này, thế nọ thì mắc tội nói phét. Nhưng mà chối là không có gì, quả thực cũng là tên đạo đức giả. Thôi tôi xin phép được "chả nói" vấn đề này. Ai muốn hiểu thế nào cũng được. Nhưng có điều tôi nói thật là xin mời các vị cứ sang rồi khắc biết.
Câu trả lời của Thắng, ngoài sự hóm hỉnh ra còn bao hàm một sự thật. Một sự thật giữa cái bi và cái hài hoà quyện vào nhau. Nhưng phần kết thúc, cái bi lại bao trùm lên tất cả.
Thắng đâu phải là siêu nhân mà chỉ là một con người, một người đàn ông bình thường như muôn vàn người đàn ông khác. Những năm tháng sôi nổi, hào hứng nhất, sự đòi hỏi sinh lý dâng trào nhất, Thắng để lại cả ở những tuyến đường khu Bốn cũ và ở rừng Trường Sơn. Đoàn khảo sát của Thắng hơn một trăm con người toàn cánh đàn ông với nhau cả. Ông đoàn trưởng đã nói đùa thế này "Tao có con gái đấy! Nhưng thằng nào đến nhà nhận là dân khảo sát là tao đuổi thẳng cổ. Mắt mũi đứa nào cũng hau háu như quạ vào chuồng lợn. Bây giờ có đái vào gốc tre cũng chửa đẻ ra cả một bụi măng đấy". Phải, cái háo hức đó mạnh mẽ thật, nhưng nó không ngấm ngầm, âm ỉ như người đã có vợ phải xa cách lâu ngày. Nó như người nghiện ma tuý mà không có thuốc hút. Lúc nào Thắng cũng có cảm giác chống chếnh như trong người thiếu một bộ phận gì. Anh vốn là người cứng rắn, có nghị lực trong mọi công việc, nhưng sao trong chuyện này, anh cảm thấy mình yếu đuối đến thế. Dường như suốt bốn mùa, anh đều cảm thấy lòng mình đơn côi, trống vắng đến tê tái. Mùa hè với những đêm trắng gần vùng bắc cực anh lang thang ngoài đường phố vắng, trời hơi se lạnh, cái lạnh như mùa sao. Rồi mùa thu ở vùng ôn đới với những rừng cây đổ lá vàng, những ngày nghỉ như mê đi trong các công viên ở ngoại ô thành phố. Cầm những chiến lá vàng thẫn thờ trong tay mà tự nhiên nước mắt cứ ứa ra... Những giọt nước mắt tủi cho thân phận cô đơn không chỉ âm thầm ứa ra, rớt xuống một lần. Hương thơm của một mái tóc đàn bà ở sát ngay trước mặt, trên những phương tiện giao thông công cộng vào những lúc cao điểm, đã khiến Thắng không dừng được, phải nhắm mắt lại mà mơ, mơ thấy mình được đưa bàn tay lùa vào mái tóc mà vuốt ve để rồi đến lúc tỉnh giấc thấy xung quanh mình thưa thớt như chẳng còn ai. Phương tiện giao thông đã về đến ga gốc, người điều khiển có lần đã phải đến bên anh, vỗ vai nhắc, tưởng anh ngủ quên... Năm năm dài đằng đẵng với nỗi khát thầm âm ỉ đã làm anh có lúc đến ngơ ngác tự hỏi không biết mình có phải là mình nữa không?
