Không ngờ tác phẩm lại “nặng” thế này.
Sau khi hoàn thành một cuốn tiểu thuyết khác năm 2015, tôi bắt đầu cấu tứ cốt truyện Người trong lưới (dĩ nhiên lúc đó còn chưa nghĩ ra tên sách*), bụng bảo dạ viết một tác phẩm gọn gàng thôi, tầm 80-90 nghìn chữ. Rút kinh nghiệm từ 13.67, sách quá dày thì rất bất tiện cho việc xuất bản, mất thời gian hiệu đính, sắp chữ, khó khăn khi cân đối chi phí in ấn, giá thành…. Trên phương châm đó, tôi nhanh chóng quyết định đề tài, việc lập dàn ý cơ bản và xây dựng các nhân vật.
Nguyên văn: Võng nội nhân. “Võng” trong tiếng Trung là từ đa nghĩa (mạng internet, cái lưới). Tính đến 2020, Người trong lưới đã xuất bản ở Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc và Mỹ. Phiên bản Hàn cũng để Võng nội nhân. Phiên bản Mỹ để Second Sister (Em gái). Tuy nhiên Chan Ho Kei đặt tên tiếng Anh cho tác phẩm này là In the Net, mang âm na ná “internet”, lại mang nghĩa “trong lưới”. Theo đó, “net” ở đây chỉ mạng internet (hiện trường gây án và công cụ phá án trực quan trong tác phẩm), đồng thời chỉ cái lưới Nem giăng ra để bắt thủ phạm lẫn cái lưới vô hình (chính sách, nếp sống công nghệ) đang ràng buộc thói quen, quan hệ, tư tưởng của con người Hồng Kông hiện đại.
Tháng Chín năm ấy, khi đến Đài Loan tham dự Giải thưởng Tiểu thuyết Trinh thám Soji Shimada, tôi đã giới thiệu nội dung cuốn tiểu thuyết này với tổng biên tập một nhà xuất bản ở một góc hội trường. “Bốn tháng,” tôi nói, “Khoảng bốn tháng là tôi viết xong.”
Trời ạ, tôi chủ quan quá.
Trước khi đến Đài Loan, tôi đã viết xong phần mở đầu, thầm nhủ với nhịp độ này bốn tháng thừa sức viết 80 nghìn chữ. Bốn tháng sau, tôi viết được gần 80 nghìn chữ thật, nhưng tình tiết truyện chẳng biết đã tăng thêm tự khi nào, nội dung đã hoàn thành thậm chí chưa được nửa cốt truyện. Tôi chỉ còn nước mặt dày xin xỏ nhà xuất bản cho thêm thời gian. Tôi không nhớ mình đã khất bản thảo bao nhiêu lần, độ dài truyện cũng ngày một dài thêm. “Xem ra phải viết 150 nghìn chữ mới xong”, “Không được, 200 nghìn chữ mới kể hết chuyện”, “260 nghìn chữ vẫn không đủ”… Bản thảo cuối cùng vượt quá 300 nghìn chữ, nhỉnh hơn cả 13.67. Gay quá đi mất!
Sở dĩ có sự thay đổi này là vì tôi không thể viết với nhịp điệu như trước kia được. Ở 13.67, tôi tập trung chủ yếu vào sự kiện, để manh mối chính dẫn dắt cốt truyện, tránh mô tả nội tâm không cần thiết nên chỉ cần 290 nghìn chữ là viết được cuốn tiểu thuyết gồm sáu sự kiện trải dài suốt bốn mươi sáu năm. Nhưng với cuốn tiểu thuyết này, càng viết tôi càng cảm thấy không thể làm như thế. Tôi cần số trang nhiều hơn để miêu tả tính cách và suy nghĩ của từng nhân vật. Nói nghe có vẻ tham vọng, nhưng tôi mong sao truyền tải được máu thịt và tâm hồn mỗi nhân vật đến cho độc giả.
Người trong lướỉ là câu chuyện liên quan đến “người”.
Đây là tiểu thuyết trinh thám nên không thể thiếu câu đố và mưu kế, nhưng bên cạnh đó, tôi còn tập trung miêu tả cả lập trường, suy nghĩ cùng cảm xúc của từng nhân vật. Mặc dù trong truyện có sử dụng thủ pháp cá trích đỏ* để đánh lạc hướng suy luận, song tôi vẫn gắng viết về các nhân vật như những thực thể sống động chứ không phải “công cụ” phục vụ phá án đơn thuần, cốt để độc giả nhìn nhận họ như những người dân đang thực sự sống trong lòng Hồng Kông năm 2015.
Thuật ngữ chỉ những chi tiết được tạo ra với mục đích gây hiểu nhầm, đánh lạc hướng người đọc hoặc người nghe khỏi điều quan trọng.
Nhân vật trong truyện của tôi đến từ nhiều tầng lớp xã hội, tuy không thể đại diện toàn bộ người dân Hồng Kông, nhưng coi như cũng có diện mạo của các giai tầng khác nhau, tôi đã thử trình bày sự khác biệt giữa họ qua tình tiết truyện (thành công hay không, xin nhường lại cho độc giả quyết định).
Một phóng viên từng hỏi tôi, sau khi sáng tác 13.67 về đề tài “Hồng Kông xưa”, liệu có định sáng tác về “Hồng Kông nay” không, tôi nghĩ tác phẩm này chính là câu trả lời.
Lại nói về tiến độ sáng tác. Tôi cứ lần lữa mãi, rốt cuộc vẫn không thể nộp đúng hạn chót tháng Mười hai năm 2016. Lúc ấy đang viết tới chương 8, tôi chán nản vô cùng. Vì muốn hoàn thành bản thảo trước thời hạn, tôi càng viết càng cẩu thả, cảm giác chỉ muốn “viết cho xong” chứ không phải “viết cho hay”, đi ngược lại tôn chỉ của bản thân. Sau khi được nhà xuất bản thông cảm, cho lùi hạn nộp thêm lần nữa, tôi hạ quyết tâm giam mình lại, cắt đứt mọi liên lạc, gạt bỏ mọi phiền nhiễu, dành cả cuộc sống chỉ để tập trung vào sáng tác. Khoảng thời gian đó, tinh thần tôi dâng cao đến đỉnh điểm. Hơn ba tháng sau, cuối cùng tôi cũng hoàn thành tiểu thuyết theo đúng tiến độ của mình, đồng thời cũng mắc cả đống bệnh, giảm cả đống cân, tới giờ vẫn chưa hồi phục.
Tôi muốn nói rất nhiều điều qua Người trong lưới, nhưng như mọi khi, tôi xin nhường quyền cảm nhận lại cho bạn đọc. Vì nếu tác giả giải thích tường tận thì còn gì thú vị nữa.
Tôi chỉ chú thích một điều này, cái tên “tiệm mì Lai Ký” bán mì vằn thắn trong sách là tôi mượn từ tiểu thuyết khoa học viễn tưởng Phần mềm hình nhân của anh Đàm Kiếm. Có lần tôi cười bảo anh, bối cảnh hai tác phẩm của anh em mình đều là khu Tây Hoàn đảo Hồng Kông, nhưng ở hai vũ trụ song song. Tất nhiên tiệm này không có thật ngoài đời, nếu muốn thưởng thức hương vị của nó, các bạn có thể tham khảo vài tiệm mì nhỏ ở quận Tây đảo Hồng Kông, càng sớm càng tốt, vì tôi không biết sau này còn bao nhiêu tiệm chịu được mức giá thuê cắt cổ để tiếp tục tồn tại. Có lẽ chẳng bao lâu nữa thế chỗ chúng sẽ là đại lý bất động sản, nhà hàng cao cấp hay cửa hàng mỹ phẩm phục vụ khách đại lục.
Tác phẩm này xuất bản được là nhờ công sức của rất nhiều người, nhà xuất bản, biên tập viên, người đại diện bản quyền và các cộng sự, nhờ mọi người mà tiểu thuyết Hoa ngữ mới có thể từng bước tiến ra thế giới. Người trong lưới được phía Hàn Quốc hỏi mua bản quyền từ khi chưa xuất bản, đúng là làm tôi hết hồn.
Cảm ơn những người tiến cử, cảm ơn các đồng nghiệp cùng là thành viên Hiệp hội Trinh thám Đài Loan với tôi.
Tất nhiên phải cảm ơn cả thầy Soji Shimada, nếu không có Giải thưởng Soji Shimada, chúng tôi đã không tiến xa được nhường này.
Cuối cùng, cảm ơn bạn vì đã đọc đến đây.
Chan Ho Kei
20/06/2017
