Tôi học trung học tại một thị trấn nhỏ ở Kansas. Điều tôi nhớ nhất về nơi ấy chính là người thầy dạy môn hùng biện của tôi - thầy Dan. Thầy còn kiêm dạy môn tiếng Anh và đôi lúc cả môn kịch nữa. Tôi rất mừng là thầy không phải là giáo viên chính thức dạy môn tiếng Anh bởi vì tiếng Anh của thầy thật kinh khủng. Cứ mỗi lần thầy phạm lỗi ngữ pháp kiểu như “He don’t…” (nên là “He doesn’t…”) là tôi lại rúm cả người lại. Nhưng chỉ một thời gian ngắn sau tôi không còn quan tâm đến việc thầy nói thế nào nữa, chỉ biết rằng thầy đã thay đổi cuộc đời tôi. Đến giờ tôi vẫn yêu quý thầy.

Ngôi trường bé tẹo của chúng tôi thường tham gia thi hùng biện với những trường lớn ở Kansas City và những trường cỡ vừa khắp tiểu bang. Chúng tôi thường đoạt giải vô địch tiểu bang và tất cả các giải khác. Dọc theo các bức tường trong lớp học của chúng tôi kê đầy những cái kệ trưng huy chương và cúp vô địch. Kể cả các bức tường ngoài hành lang, kéo tới tận lớp kế bên cũng vậy.

Chúng tôi hay đi thi bằng chiếc xe thùng quân sự được sơn màu xanh da trời, vốn là đồ thừa trong kho quân dụng. Chúng tôi gọi đùa nó là “Trái Bom Xanh”, và thường thách nhau đoán xem lần tới nó sẽ bị chết máy ở đoạn đường nào. Tôi còn quá nhỏ để biết ngồi trong “Trái Bom Xanh” thì bất tiện ở điểm nào, nhưng nhiều năm sau tôi nhận ra là thầy Dan cũng chẳng thấy nó bất tiện gì cả. Thầy lái xe chở chúng tôi đi khắp nơi, tham gia vòng chung kết này tới vòng chung kết khác vào mỗi cuối tuần. Tôi luôn mong ngóng đến giờ học môn hùng biện của thầy. Vào buổi tối, chúng tôi hay tụ tập ở nhà thầy để tập luyện dưới tầng hầm.

Tôi không phải là người duy nhất nhờ thầy Dan mà cuộc đời thay đổi. Tôi cũng như tất cả bọn học trò khác đều thấm nhuần sự nhiệt tình, tinh thần lạc quan và óc khôi hài của thầy. Chúng tôi là học sinh, thầy là giáo viên, nhưng giữa chúng tôi dường như có một mối liên kết giống như tình bằng hữu. Giờ đây thì tôi tin chắc là như thế thật. Thầy dành hết thời gian buổi tối, những ngày nghỉ cuối tuần của thầy, của gia đình thầy cho chúng tôi; thầy hy sinh cả thú chơi gôn của thầy để chăm lo cho chúng tôi. Thầy truyền lửa sang chúng tôi tuy thầy không thật sự am hiểu về thuật hùng biện một cách bài bản, vậy mà chúng tôi thắng hết cuộc thi này đến cuộc thi khác – những lớp đàn anh trước đó và cả những lớp đàn em sau này cũng đều đạt được thành tích tốt không kém.

Khi tôi nộp hồ sơ xét tuyển vào trường đại học Harvard, thầy Dan viết cho tôi một lá thư giới thiệu dài và đầy thiết tha. Chắc người đọc lá thư ấy phải kiểm tra lỗi chính tả của thầy! Nhưng tôi tin rằng chính nhờ lá thư của thầy mà tôi được ngôi trường danh tiếng ấy chấp nhận. Thầy Dan đã qua đời từ lâu. Tôi giờ đây cũng đã già hơn thầy lúc thầy lái xe đưa chúng tôi đi thi hùng biện, nhưng thầy mãi là một phần trong tôi.

Đó là vì thầy Dan đã biết cách chia sẻ.

Chia sẻ không phải đơn giản là cho bạn bè mượn xe, cho bạn bè vay tiền, hay giúp người hàng xóm nghèo khổ. Chia sẻ có nghĩa là cho đi cái gì đó rất quan trọng thuộc về bạn.

Sau chừng một năm chạy để rèn luyện sức khỏe, Linda bỗng nhận ra mình muốn chạy marathon. Cô và Terry, người bạn hay chạy chung, quyết định tập luyện với nhau và sẽ cùng đăng ký dự giải vào mùa thu. Họ lên lịch tập sít sao: mỗi ngày chạy mười cây số và hàng tuần sẽ có một ngày chạy mười lăm cây số. Ngày thi marathon tới, cả hai đều cảm thấy rất sung sức và sẵn sàng cho cuộc tranh tài. Họ xuất phát khá tốt và cứ chạy như thế, đến cây số thứ ba mươi thì chân của Terry bắt đầu đau nhức. Nhịp chạy của anh đuối dần và rồi anh chỉ còn có thể đi bộ mà thôi. Khi anh bị tụt lại đằng sau, Linda cũng giảm tốc độ để đi bộ cùng với anh. -

Chạy tiếp đi. Tôi sẽ không về đích được đâu. – Anh hối thúc cô.

- Ồ, sao anh không ráng chạy thêm một quãng ngắn nữa? – Cô đề nghị.

Anh làm theo, nhưng chỉ lát sau anh lại phải đi bộ.

- Cô chạy đi. Tôi sẽ không thể cố nổi đâu.

- Thì chúng ta cứ chạy thêm một chút nữa vậy. – Cô lại đề nghị và anh lại làm theo.

Cả hai người đều cán đích theo cách ấy – đi bộ, nhưng Terry chốc chốc lại chạy dấn lên một quãng. Sau đó, tôi hỏi Linda:

- Thế em không muốn chạy về đích cuộc đua sao?

- Muốn chứ! – Cô đáp. – Nhưng em biết Terry sẽ cảm thấy tệ thế nào nếu anh ấy phải bỏ cuộc giữa chừng.

Đó là chia sẻ.

Khi bạn cho đi một điều gì đó quan trọng, bạn cũng sẽ nhận được một món quà.

Có lần tôi được mời tới dự lớp lomi lomi. Lomi lomi là hình thức rèn luyện thân thể và rèn luyện lối sống của người Hawaii cổ. Trong lớp có một học viên đeo trên cổ một cái móc chạm trổ rất đẹp. Không chỉ là đồ trang sức, nó còn là vật biểu trưng cho sức mạnh và phong thái lịch lãm. Tôi cảm thấy bình tâm, thanh thản khi nhìn vào nó. Khi lớp học kết thúc, anh học viên nọ tiến đến gần tôi. Nét mặt anh thoáng vẻ buồn buồn, anh tháo cái móc ra khỏi cổ mình và đeo nó vào cổ tôi.

- Cái này dành tặng anh. – Anh nói, dáng người cao to nhìn xuống tôi. – Ở Hawaii, chúng tôi sử dụng những cái móc kiểu như thế này để nắm bắt những gì chúng tôi cần.

Tôi sửng sốt. Tôi quyết định dùng cái móc anh tặng để nắm bắt tính kiên nhẫn và sự thông tuệ cho mình. Tôi đeo nó hàng ngày. Mỗi sáng tôi đeo lên cổ và mỗi tối tôi đặt nó trên đầu giường.

Nhiều năm sau, nhóm chúng tôi đang đứng trên đỉnh Shasta, một ngọn núi thiêng ở California. Chúng tôi đứng thành vòng tròn và cầu nguyện, gửi lời tạ ơn về chương trình tu dưỡng chúng tôi vừa thực hiện cùng nhau. Benjamin, một người bạn trong nhóm xung phong hát bài hát anh đã nghe thấy trong giấc mơ. Khi anh quỳ xuống đất chuẩn bị hát thì một cảm giác lạ chợt ập đến tôi. Tôi muốn tặng Benjamin cái móc của tôi!

Tôi nhớ lại vẻ buồn buồn của chàng trai Hawaii đã tặng tôi cái móc này. Cũng giống như anh ấy đã làm, tôi tháo chiếc móc ra khỏi cổ mình và đeo nó vào cổ Benjamin.

Việc tặng Benjamin chiếc móc cho tôi thấy mình đã thay đổi biết nhường nào. Trước đó, tôi không thể cho đi bất cứ thứ gì thật quý giá đối với tôi. Giờ đây tôi không thể cưỡng lại được ý muốn tặng nó cho Benjamin. Món quà mà tôi nhận được sau khi trao đi chiếc móc quý đó là tôi thấy mình thay đổi nhiều đến thế nào và tôi đã trở thành một người tinh tế, nhạy bén ra sao. Giả sử Benjamin không thích cái móc – thậm chí sẽ vứt nó đi – thì món quà tôi nhận được khi quyết định tặng cái móc cho anh ấy vẫn mãi mãi ở bên tôi.

Nhiều năm sau, tôi gặp lại Benjamin. Cái móc vẫn còn đeo trên cổ anh. Nó rất có ý nghĩa đối với anh. Đó là lý do tại sao tôi hoài nghi rằng không sớm thì muộn anh sẽ đem tặng nó cho người khác.

Nếu bạn chỉ cho đi những gì dễ cho, bạn không thể trưởng thành. Như thế khác nào bạn đem cho cà chua khi trong vườn nhà bạn trĩu trịt cà chua. Chia sẻ những điều quan trọng giống như biếu không cà chua khi bạn chỉ còn vài ba trái và bạn lại thích mê cà chua. Bạn phải quan tâm đến mọi người lắm mới làm được việc đó.

Đây chính là kiểu chia sẻ mà linh hồn bạn muốn thực hiện.

Sùng kính sự sống

Chiếc xe hơi phía trước tôi vẫn đứng ì ở tấm biển báo dừng. Đèn xi-nhan quẹo trái của nó vẫn nhấp nha nhấp nháy. Một chiếc xe rồi thêm một chiếc xe khác nữa vượt qua ngã tư, khoảng cách giữa các xe cũng vừa phải – chứng tỏ không hề có kẹt xe ở đằng trước.

- Tay kia đang đợi cái quái gì thế? – Tôi nóng nảy hỏi.

Cuối cùng chiếc xe hơi đó cũng chịu di chuyển. Tôi nối đuôi nó đi qua ngã tư, rồi một lúc sau tôi lại thấy mình ở ngay đằng sau nó lần nữa. Tay tài xế này không tỏ vẻ gì là vội vã cả. Dù không hề có xe nào phía trước anh ta, nhưng anh ta vẫn chạy chậm rì.

Tôi thì sắp trễ một cuộc hẹn đến nơi.

- Tay này chắc thần kinh quá! – Tôi cáu kỉnh.

Quãng đường đó khá rộng nên tôi có thể dễ dàng chạy vượt qua nó. Lúc đang vượt ngang qua, tôi quay sang để xem tay tài xế kia là ai. Hóa ra là Herb – bạn tôi!

Tôi mừng rỡ khi nhận ra anh chàng. Mới khoảnh khắc trước tôi nổi điên với cậu ta, còn bây giờ tôi lại vui mừng được gặp cậu. Tôi vẫy tay chào và cậu ấy vẫy tay đáp lại.

Tất cả mọi thứ thay đổi bởi vì tôi đã thấy được điều mà trước đó tôi không nhìn thấy – tay lái xe kia chính là bạn tôi.

Lòng sùng kính cũng giống như vậy. Đó là thấy cái điều mà trước đó bạn chưa nhìn thấy. Bạn nhận ra bạn bè ở mọi nơi.

Người đàn ông gầy còm đóng cửa chiếc xe tải cũ kỹ của ông ta lại. Trên xe chất đầy củi chở đến cho tôi. Ông chầm chậm bước về phía tôi và chìa tay ra chào.

- Xin chào. – Ông nói. – Củi đem đến cho ông năm nay sẽ đắt hơn năm ngoái!

Tôi không mong chờ tin đó tí nào. Tôi cũng chẳng thích nghe điều này, nhưng không thể làm gì được. Mùa đông đang cận kề, mà tôi đã phải đợi quá lâu mới mua được củi sưởi.

- Ông chất nó xuống đằng kia kìa. – Tôi chỉ tay về phía kho củi trống không.

- Để thằng cháu trai của tôi làm việc đó. – Ông nói, gật đầu ra hiệu cho cậu bé ngồi trong xe. – Tôi sẽ quay lại lo liệu nốt.

Tôi cảm thấy điên tiết.

Cậu bé bắt đầu dỡ củi xuống. Tôi để ý thấy cậu ta cẩn thận xếp từng thanh củi lại.

- Cháu có thích làm việc cho bác của cháu không? – Tôi bắt chuyện trong khi nhìn cậu ta làm.

- Có ạ! – Cậu bé đáp, vẫn không ngừng tay.

- Tại sao? – Tôi hỏi. - Việc này sẽ giúp cháu có tiền may quần áo đi học. – Cậu bé nói, chỉ vào đống củi chưa xếp mà cậu vừa dỡ từ trên xe tải xuống rồi cậu mỉm cười với tôi. – Nhà cháu không có tiền.

Tôi chợt mềm lòng. Bất giác, tôi thích ở bên cậu bé và tôi cũng thích ông bác của cậu ta luôn. Tôi không giận nữa. Tôi vui vì đã góp phần mua quần áo cho cậu bé này đi học. Tôi chợt nghiệm ra dường như đã có một sự sắp đặt rất hoàn hảo giữa chúng tôi. Tôi có củi sưởi, còn cậu bé có quần áo đi học.

Tôi đã thấy điều mà trước kia tôi không thấy. Trước đó tôi chỉ thấy người bán củi. Về sau tôi thấy ông bác và đứa cháu trai làm việc để kiếm tiền mua quần áo đi học.

Sự sùng kính cũng giống như vậy. Sùng kính là nhìn thấu rõ bên dưới bề mặt. Trước khi tôi nhận ra Herb – bạn mình – tôi chỉ thấy một tay lái xe dở hơi. Sau đó, tôi vẫn nhìn thấy tay lái xe chậm như rùa, nhưng người đó là bạn tôi. Trước khi nói chuyện với cậu bé, tôi chỉ nhìn thấy một người đốn củi và đứa cháu của ông ta. Sau đó tôi vẫn thấy người bán củi và đứa cháu nhưng hai người ấy giờ là bạn tôi.

Linh hồn luôn nhìn mọi người với ánh nhìn bạn bè thân thuộc. Đó là bởi vì linh hồn nhìn thấy bên dưới bề mặt, ánh nhìn của linh hồn không bị cản trở bởi những điều bề ngoài. Khi bạn thấy một người bạn mặc chiếc váy đẹp, bạn có nghĩ cô ta đẹp là nhờ chiếc váy đó? Nhưng nếu cô ấy mặc chiếc váy mà bạn không thích, liệu cô có còn là người bạn xinh đẹp của bạn không? Với thái độ sùng kính Sự Sống, bạn thấy tất cả mọi người đều là bằng hữu, bất kể anh ta đang lái xe chậm rì (giống như Herb) hay đang làm điều bạn không thích (như tăng giá bán củi cho bạn).

Sùng kính Sự Sống, bạn thấy vạn vật xung quanh đều có tính thiêng liêng. Sự thiêng liêng giống như người bạn đang khoác lên mình chiếc váy. Bạn thấy chiếc váy, và bạn cũng thấy người bạn của mình. Nhưng người bạn đó mới là quan trọng, không phải là chiếc váy.

Sự thiêng liêng giống như đại dương. Những gì bạn thấy bằng năm giác quan giống như làn sóng trên bề mặt. Có rất nhiều thứ ẩn bên dưới mà bạn không bao giờ có thể thấy hết được. Có cái lớn, có cái bé nhỏ. Chúng mang nhiều hình dạng khác nhau và có cách thức di chuyển, thay đổi khác nhau. Mỗi thứ đều là độc nhất vô nhị.

Sùng kính là yêu thương vô điều kiện, giống như yêu thương đại dương, bất kể con sóng có như thế nào – vẫy vùng mãnh liệt hay là nhẹ nhàng vỗ bờ.