Trên một chuyến xe lửa từ Sàigòn ra Qui Nhơn ngồi cạnh tôi là một ông bạn đồng hành đã đứng tuổi. Với vẻ mặt vui tươi, ông hỏi thăm chúng tôi đi tới đâu. Khi biết cùng lộ trình và đường còn dài, chúng tôi cả hai bên nói truyện hết xa đến gần, đến truyện thời sự thế giới, trong nước, nhân tình thế thái. Cuối cùng bây giờ tôi còn nhớ lại câu truyện mà ông bạn đồng hành đã kể:
Tôi có ông bạn thân là ông Tham T. Cả hai ông bà đều là con nhà gia giáo, đã có hai người con trai khá khôi ngô và thông minh. Bà vợ ông Tham T. người đẹp, khôn ngoan, buôn bán giỏi. Ông Tham T. trông ngoài con người có vẻ đạo mạo nhưng thiếu đứng đắn, hay nghe chúng bạn nay đi nghe hát cô đầu, mai đi vũ trường.
Giới công chức thời đó hay đua đòi bắt chước, người tỏ ra đứng đắn “cơm nhà quà vợ” lại bị những bạn đồng nghiệp túm vào chế giễu rằng cù lần, sợ vợ, không văn minh, họ tìm đủ cách cho phải sa ngã như họ, họ mới hả hê. Biết được ông Tham T. hay đi ngang về tắt, bà Tham T. đổ ghè tương rất mạnh, bà thiếu khôn ngoan, không biết cách chiêu hồi ông, bà chỉ biết đi bắt ghen, chửi nhau, đánh nhau, rồi một hôm quá tức, bà chửi ông lại móc thêm đến bố mẹ ông ra mà chửi. Đây là một cái cớ quá sức chịu đựng của ông vì bà Tham đã nói động tới bố mẹ ông nên ông Tham T. dứt khoát bỏ bà vợ tào khang.
Biết mình quá nóng, nói lỡ lời, bà đã nhờ họ hàng và bè bạn thân với ông Tham để bà xin lỗi nhưng đều vô ích, -ông bạn đồng hành với tôi nói: “Chính tôi là bạn rất thân cùng nói giúp, vì bà Tham trong cơn nóng giận tức tối đã trót lỡ lời, xin hãy bỏ qua, hàn gắn lại gia đình, thương đến các con”. Ông Tham dứt khoát trả lời: “Nếu bát nước đổ xuống đất mà hốt lên được, tôi sẽ nghe lời anh”.
Hết hy vọng, bà Tham T. ôm mối hận, đành buôn bán nuôi con một mình. Lịch sử tái diễn, xưa Cao Tôn Lý trị đời Đường, mê gái loạn luân với người sư nữ nguyên là thiếp của bố, lập nàng làm Võ Hậu, rồi bị bà này đè đầu cưỡi cổ giết cả cậu ruột của vua vì lời can ngăn không bằng lòng cho lập làm hoàng hậu, giết cả hoàng hậu, giết con, nắm lấy quyền chính làm nhiều điều càn dở, tai ác… Ông Tham T. đã có cớ bỏ vợ con, tha hồ tự do không phải kiêng dè ai, không còn phải nghe tiếng mè nheo; chả bao lâu ông cưới người vợ thứ hai, nguyên là một cai gà ở vũ trường mà ông quen biết từ trước.
Cô này quỷ quyệt, đáo để nắm được yếu điểm của chồng nên ông Tham T. chỉ còn biết đưa lương về để cô vợ đi đánh bạc, la cà ngày đêm, không còn biết đến nhà cửa, chồng con ra sao. Đều đặn, mỗi năm cô sản xuất cho ông Tham một đứa con; đẻ xong cô để con ở nhà mặc người vú nuôi và người chồng. Con có bị yếu đau, ăn đói mặc rách cô cũng không cần. Vì thương con, ông Tham ngoài giờ đi làm phải thay vợ trông coi con cái nhà cửa; cái khổ tâm nhất cho ông Tham T. là trong sáu đứa con của người vợ sinh ra, ông không biết đứa nào là con của ông, bỏ thì thương vương thì tội, ông đành phải nuôi chăm sóc mấy đứa nhỏ như nhau. Ngay cô vợ của ông cũng không biết đứa nào là con của ông vì đêm nào cũng đi đánh bạc tới khuya mới về, và cô sống một đời rất buông thả.
“Trước đây một ngày, tôi có đến thăm bạn” lời ông bạn đồng hành nói – Bây giờ ông Tham T. quá thất vọng, đau khổ, hối hận vì lầm lỡ, vì tính thích chơi bời, cố chấp, bỏ mồi bắt bóng, bây giờ phải sống trong đau khổ, ân hận, lo lắng, thiếu thốn cả tinh thần lẫn vật chất, vì mù quáng không biết phân biệt, không chịu tìm hiểu, không đủ nghị lực uốn nắn người vợ để cho vợ xỏ mũi mà chịu nhục nhã – Đây là câu truyện xẩy ra trước 1975.
Cảnh trên lại cũng tái diễn ở nơi hải ngoại này, với những ông trẻ lẫn ông gìa, trông ngoài phong độ có thừa, tài giỏi về nghề nghiệp nhưng lại thiếu tài trị gia. Mấy bà vợ cũng con nhà thế giá nề nếp, học hành dở dang, được bố mẹ đủ tiền nuông chiều, ăn chơi đủ mùi. Lấy chồng có bằng cấp cao, có địa vị, nghề nghiệp vững chắc, kiếm lắm tiền đủ cho các bà tiêu xài ăn chơi. Nếu là người có lương tâm, có đức hạnh, sống một đời an nhàn, đầy đủ để hưởng cảnh một gia đình hạnh phúc và góp phần cùng chồng xây dựng thăng tiến xã hội thì thực là hữu ích cho quốc gia. Nhưng than ôi! Trông ngoài thì vậy mà không phải vậy.
Người chồng chỉ là một bức màn che cho họ làm những điều bỉ ổi, gia đình đối với họ chỉ là nơi tạm nghỉ những lúc mỏi mệt, đau yếu.
Họ là người có tài nói khéo, nói như rót vào tai người nghe, có đủ cách cớ để đi khỏi nhà mà người chồng chỉ cười để vợ đi, hay có nghi kỵ trong lòng nhưng nể vợ không muốn nói ra, sợ làm phật ý vợ, hay muốn nói rõ hơn thì người vợ đã nũng nịu, vuốt ve: “Em chỉ đi với người mách mối mua món hàng, chạy áp phe, mua nhà, mua đất bán lấy lời, chung nhau mở nhà hàng, đi thăm bạn bè, họ hàng….”
Những lời đồn nói xa gần, người chồng cũng có nghe biết, nhưng vì danh dự, vì địa vị, cứ nhắm mắt làm ngơ, giả câm giả điếc không tin; lâu ngày những người biết rõ hành vi của bà vợ, không ai muốn nói cho người chồng hèn nhát biết, họ chỉ cười riêng với nhau.
Một điểm đặc biệt của bà vợ này là được lòng nhiều người; gặp ai bà cũng vui vẻ xã giao, để che đậy hành vi xấu. Những ai biết cũng không nỡ mạt sát ra mặt. Có về đến nhà thì ôi thôi! Gặp chồng bà đóng kịch tuyệt hảo, vui tươi chiều chuộng ông từng ly từng tý, thu dọn nhà cửa, làm cơm ngon lành đúng với bổn phận một người nội trợ giỏi. Nhưng một hai ngày sau bà lấy được tiền, những món tiền ông dành dụm chắt chiu từng đồng không dám tiêu, chỉ để cung phụng cho bà rồi bà đem đi nuôi những kép già kép trẻ mà bà mê say.
Những ngày bà bỏ nhà đi khỏi, ông chồng đi làm về lụi cụi vào bếp nấu nồi cơm điện ăn hai ba ngày, muối ít dưa để ăn dần.
Những người con lớn đều vừa đi học vừa phải đi làm, không còn được hưởng lợi tức của bố, vì người cha quá hèn yếu trước người vợ vô lương tâm, đem hết tiền của chồng làm ra đưa cung phụng đám nhân tình, phung phá, cờ bạc nên nợ nần quá nhiều, cho đến một ngày ông chồng phải tuyên bố vỡ nợ.
Có nhiều đàn ông bạc nhược, muốn giữ thể diện hy vọng tiến thân cầu công danh, nhưng nếu những người này may mắn nắm được chính quyền trong tay thì thật là đại họa cho quốc gia và xã hội vì có những bà vợ mê cờ bạc, mê kép, cần tiền tất phải tham nhũng vì sẵn lợi khí trong tay là điều khiển những ông chồng bạc nhược sẵn sàng tuân theo ý bà vợ. Đã không đủ năng lực tề gia, còn dám có cao vọng trị quốc, nên nước mình đã tan nát, mất hết tiềm lục quốc gia bởi những gã đàn ông yếu hèn và bà vợ vô hạnh.
Biết người biết mình, tế nhị uốn nắn khi mới lấy nhau, trong thời kỳ hương lửa đương nồng nói gì, muốn điều gì, người phối ngẫu sẽ còn đang chiều chuộng, dễ nghe theo. Gặp phải người phối ngẫu bệnh hoạn, dâm dật, vô lương tâm, mình phải chủ động, cương quyết giữ cho phải đạo, làm gương cho người phối ngẫu noi theo.
Làm nghề gì cũng vậy, việc đi về cũng có thời khóa biểu, phải kiểm soát một cách khéo léo người phối ngẫu và dùng những lời nhẹ nhàng để cảm hóa khi cần, đừng quá nóng giận mất khôn, đừng quá yếu lòng chiều theo lời ỏn thót, đừng để người phối ngẫu lợi dụng cảm tình qua mặt một lần, quen đi lâu ngày sẽ làm tới nữa, riết hồi trở thành thói quen, bệnh hoạn và tới khi không còn chịu nổi nữa là đi tới tan vỡ, chỉ còn cách chia tay hay ngậm đắng nuốt cay một mình, hay phẫn hận quá đi tới cảnh sát nhân tàn tạ cuộc đời.
