Cuối cùng thì Châu cũng quyết định đi đến nhà nguyện Austin để dự buổi tưởng niệm Frank Peters. Frank ở trong cùng chương trình tiến sĩ; ngay trên anh một khóa. Frank vừa chết tuần trước. Người ta không biết lý do tại sao. Chính xác hơn là người ta biết nhưng không nói. Theo những lời thì thầm nho nhỏ lan truyền trong cộng đồng Trường phúc lợi xã hội Noople - và dĩ nhiên mọi người đều giả vờ như không nghe thấy - thì Frank chết vì dùng thuốc phiện quá độ trong lúc đang học thi vượt rào.
Chuyện kể là người ta - gia đình và các bạn bè - đã cố gắng liên lạc với Frank trong nhiều ngày. Không ai thành công. Cuối cùng, anh trai của Frank đến căn nhà Frank thuê để tìm. Frank được tìm thấy ở đó, đã chết được mấy ngày, đầu gục trên bàn học, xung quanh là sách vở.
Chỉ mới thứ Hai tuần trước, Châu còn nhìn thấy Frank trong sảnh của trường. Đang mùa hè nên chẳng có ai đến trường ngoại trừ mấy đứa đến học ôn thi vượt rào như Frank và anh. Hai người chào hỏi và nói chuyện với nhau một lúc. Thứ Sáu đó,Châu đi Faraway chơi. Đến Chủ Nhật thì anh nhận được email của bà chủ nhiệm khoa thông báo cho học sinh toàn trường rằng Frank đã chết.
☆☆☆
Lúc ấy là gần 3 giờ chiều. Các Giáo sư trong khoa và các bạn bè đã tụ tập khá đông. Ai nấy đều ăn mặc chỉn chu. Một đội ngũ đen hoàn hảo và thành kính. Có lẽ chỉ có mỗi Châu là ăn mặc hơi cẩu thả. Anh ở chỗ làm tạt vào và gần như quên khuấy là hôm nay phải đi đám ma Frank. Anh thấy tiến sĩ Carmus len lén nhìn mình rồi nhìn lảng ra chỗ khác và bà Baker chủ nhiệm khoa dướn lông mày khi thấy anh xuất hiện với bộ dạng như thế ở cái cổng vòm của nhà nguyện. Châu phớt lờ tiến sĩ Carmus và bà Baker để đi ra chỗ mấy người bạn cùng khóa. Adams, Jennifer, Tim và mấy người khác đang đứng với nhau, có vẻ lặng lẽ hơn thường ngày.
- Thế nào các chiến hữu, nghỉ hè khỏe không? - anh hỏi.
- Nói nhỏ thôi, cu con.
- Hey Chau, làm gì suốt mùa hè?
- Làm việc thôi, với cả học thi.
- Take it easy (1) . Cuộc sống được mấy mà học và làm nhiều thế.
- Làm ơn đừng nói take it easy nữa đi. Sáo rỗng.
- Thôi ngừng triết lý đi nào...
- Phù!
- Mày biết Frank không?
- Biết sơ sơ.
- Frank thật là một người dễ chịu. Anh ta rất vui vẻ và thân thiện. Tôi vừa thấy anh ta tuần trước, thế mà... Buồn quá.
- Ừ
- Thật không thể tin được. Tôi vẫn không thể tin được.
- Này Tim, mày còn làm với Giáo sư Hendrick không?
- Vẫn làm.
- Mày giỏi chịu đựng thật. Tao thì xin kiếu. Hồi năm ngoái tao làm cùng bà ấy. Bà ấy bấm đồng hồ từng giờ tao làm. Mất tí nào là bà ấy cắt tiền. Mà bà ấy khó tính kinh khủng, một năm mới cười một lần.
- Thì dĩ nhiên mày làm công ăn lương thì phải làm đủ giờ chứ. Với cả Hendrick giỏi. Học được nhiều.
- Tao cần gì. Học nhiều ích gì. Tao đang làm với Keller. Ông ấy vui tính mà thoải mái. Làm việc như không. Sướng thật.
- Mày là đồ ăn cắp rẻ tiền. Một tên đạo đức giả chính cống.
- Hehe, chú nhóc Chau điên...
- Có biết Martha mới có bài trên tạp chí không? Chả biết bao giờ tao mới có cái gì xuất bản. Cứ thế này tao sẽ bị tống khỏi trường.
- Khỏi lo đi. Tao cũng giống mày. Martha thì nói làm gì.
- Này, mày có biết vì sao Frank chết không?
- Có cần phải biết không?
- Tao nghe nói Frank chết vì chơi thuốc quá liều.
- Đừng nghe Adam, chị thấy bảo Frank bị bệnh tim. Chắc học nhiều, stress nên thế. Tội nghiệp.
- Tớ tưởng là uống thuốc bệnh với rượu nên sốc.
- Chúng mày điên rồi. Thôi đi.
- Báng bổ quá đấy các chiến hữu.
- Thôi đi vào đi, đến giờ rồi.
☆☆☆
3 giờ thì buổi lễ bắt đầu. Trong nhà nguyện, người ta ngồi im như tượng đá, đầu cúi xuống. Đây đó có một vài tiếng sụt sịt. Châu ngước lên nhìn mái vòm nhà nguyện. Đây là một nhà nguyện khá cổ, kiến trúc và tuổi tác đều cổ. Nó có những cửa sổ cao gắn kính màu theo các tích trong Kinh Thánh. Chính giữa là tích Giáng Sinh, rồi tích rao giảng Kinh Thánh, rồi tích bị đóng đinh treo trên thập ác.
Hôm đó là một ngày hè nắng đẹp. Nắng chiếu qua những tấm kính màu thành từng vệt sáng thẳng xuống cả khoảng không gian cao trong nhà nguyện. Lá của những bụi thường xuân leo dọc những bức tường bên hông nhà nguyện vẫy vẫy bên ngoài cửa sổ như những ngón tay.
Sau một phút mặc niệm, người ta bắt đầu nói.
Đầu tiên là Virgie - bạn gái của Frank. Virgie đọc cái email cuối cùng mà Frank gửi cho cô. “Nước là một dạng vật chất kì diệu. Kì diệu nhất trên trái đất. Anh yêu nước khủng khiếp. Anh nghĩ kiếp trước chắc anh là một con cá. Đêm qua anh mơ thấy mình đang lặn và có hàng đàn cá mập vây xung quanh anh. Nhưng anh không sợ. Lúc nào anh cũng cảm thấy an toàn ở dưới nước. Anh thực sự nhớ biển”.
Tiếp đến là Coleen. Coleen đã gần 60 nhưng vẫn còn theo học. Colleen cũng khóc.
Rồi đến giáo sư Andy, giáo sư phụ trách Frank. Bài diễn văn của bà rất dài.
☆☆☆
Châu không thân với Frank nhưng biết khá rõ về anh ta. Họ học cùng nhau một số lớp. Ấn tượng của anh về Frank không được tốt đẹp. Anh ta luôn đến muộn, ngáp suốt buổi học, hỏi những câu nhâng nháo và bộ dạng lúc nào cũng rất khệnh khạng. Anh ta thường mượn bài làm để chép. Năm ngoái Frank đã trượt kỳ thi vượt rào và năm nay phải thi lại.
Có một chuyện đã xảy ra giữa họ. Hai tuần trước ngày thi, Frank gặp Châu và thẳng thừng đề nghị anh làm bài giúp anh ta. Cái giá được đưa ra rõ ràng. Frank nói anh ta không thể trượt tiếp năm nay; vì như thế anh ta sẽ bị đuổi khỏi trường. Châu nói anh không thể, vì anh không muốn Frank dấn sâu thêm vào một con đường anh ta không thích thú gì. “Nếu anh không thích con đường nghiên cứu học thuật, thì anh nên bỏ trường và làm việc gì anh muốn đi - như thế sẽ tốt hơn cho tất cả”.
Nhưng Frank không nghe. Anh ta khăng khăng nói rằng anh ta phải vượt qua kỳ thi này, bằng bất cứ giá nào. Anh ta nói một tràng những điều gì đó về sự không khác nhau giữa màu xám và màu đen; về sự bội phản của thế giới và sự tuyệt vọng; về những lời nói dối và trò chơi lớn, về sự cứu rỗi và hình phạt kéo dài. Châu bắt đầu cảm thấy một nỗi chán nản và khinh bỉ dâng lên lợm cả giọng. Anh nhìn vào Frank đang thao thao bất tuyệt. Cái dáng cao lớn của anh ta choán đầy chiếc ghế bành trong sảnh. Hai cánh tay mạnh mẽ vung lên. Anh ta không nhìn Châu; chỉ có lời của anh ta vướng đầy trong không khí, gần như được tích điện.
☆☆☆
Đột nhiên, anh ta ngừng lời, úp hai lòng bàn tay vào mặt và khóc nấc lên. Hai vai của Frank rung lên như trong một cơn kích động không thể dừng được. Rồi Frank đứng lên bám lấy vai Châu, anh ta nói đứt quãng:
- Anh phải giúp tôi. Tôi không còn tin ai được nữa.
Châu thở dài và bảo Frank:
- Thôi được rồi, tôi sẽ giúp anh nếu anh cứ nhất định vậy.
Frank không đáp lời. Anh ta ngồi xuống ghế. Sau đó anh ta đi vào nhà vệ sinh lau mặt. Khi anh ta quay lại, Châu thấy anh ta đang nghe điện thoại và cười rất lớn với ai đó trong ống nghe. Anh ta giơ một ngón cái lên và nháy mắt với Châu.
☆☆☆
Bằng một cách nào đó, người ta phát hiện ra rằng Châu chính là người cuối cùng “trên mặt đất này” đã nói chuyện với Frank. Anh không thể từ chối lời đề nghị của bà trưởng khoa là “nói vài lời về buổi gặp mặt cuối cùng với Frank”.
Châu bước lên bục, nhìn xuống dưới. Tất cả đều chăm chú nhìn anh với một vẻ háo hức. Mọi người háo hức quá. Họ muốn biết lần cuối cùng Frank gặp một ai đó ở Noople thì anh ta có bộ dạng thế nào.
Ở dưới kia, hàng trăm cặp mắt nhìn dồn vào anh trong lúc anh đứng đằng sau cái bục diễn thuyết. Anh bám hai tay vào mép gỗ, nhìn xuống. Trời ơi, mọi người háo hức quá!
“Lần cuối cùng tôi gặp Frank...” - anh bắt đầu nói.
Ai đó bật khóc. Đấy là Virgie. Châu dừng lại và lại mân mê cái mép gỗ. David, lúc đó ngồi ở hàng đầu, bước lên vỗ vỗ vai anh động viên và đưa cho anh một cái khăn giấy. Nhưng anh có khóc đâu.
“Lấn cuối cùng tôi gặp Frank...” - anh nói tiếp - “là hôm thứ Hai tuần trước. Cậu ta bảo tôi rằng cậu ta là một thằng bợm”.
Tất cả mọi người đều phá ra cười một cách thoải mái. Ngay cả Virgie cũng cười. Châu thấy ai đó nói với người bên cạnh “Đúng là Frank. Cậu ta luôn tự giễu cợt mình, ôi cậu bé đáng thương”. Chẳng ai để ý là anh nói thật cả.
“Nhưng lần đó chúng tôi chẳng nói chuyện gì nhiều; chủ yếu là chuyện học hành, thi cử. Còn lần trước đó nữa, khi tôi nói chuyện với Frank ở trong trường, thì cậu ta bảo tất cả mọi người ở đây đều là bợm”.
Lại cười. Châu thấy bà chủ nhiệm Baker vừa cười vừa nhăn mặt. Chắc họ nghĩ trò đùa của anh đang trở nên quá lố. Chẳng ai biết là anh nói thật.
“Lúc ấy, chúng tôi ngồi ở trong phòng Lab cùng học bài ôn thi. Mọi người đều biết là kỳ thi này khó khăn thế nào. Frank bảo rằng cậu ta sợ bị đuổi khỏi chương trình; lúc ấy thì mọi thứ sẽ tiêu tan. Cậu ta bảo là cậu ta không biết tại sao mình lại học tiến sĩ và tất cả những cái này có ý nghĩa gì. Cuộc sống này đang giết chết tôi - cậu ta nói thế. Frank lo sợ rằng cậu ta sẽ không làm được cái gì quan trọng hay có ích...”.
Đến đây thì bà Baker lên làm bộ dìu anh xuống phía dưới. Rồi với một nụ cười duyên dáng và giọng nói ngọt ngào mê đắm lòng người, bà nói rằng Châu là một trong các bạn thân của Frank, đã sát cánh cùng Frank trong kỳ thi mới đây và chắc là quá xúc động nên mới nói năng “không bình thường” như vậy trong một “buổi lễ như thế này”. “Chúng ta đều sẽ nhớ Frank” - bà Baker kết luận.
☆☆☆
Châu bắt đầu để ý thấy có những ánh mắt len lén nhìn anh rồi lảng ra xa khi anh trở lại trường vào tuần sau buổi tưởng niệm Frank. Có cả những người bắt đầu đi đường vòng khi thấy anh ở xa xa trong hành lang.
Một tuần sau nữa, khi năm học bắt đầu, chẳng có ai trong cộng đồng Noople muốn ngồi cạnh anh trong lớp học. Chẳng ai nhắc đến Frank; hoặc ít nhất họ cũng không nhắc khi có mặt anh.
Tháng Mười, bà Baker thông báo cho Châu biết rằng anh trượt một môn thi vượt rào và sẽ phải thi lại. Đúng vào môn mà anh thích nhất - Kinh tế học phúc lợi. Còn Frank được thông báo là đã đỗ danh dự kỳ thi vượt rào.
Rồi mọi việc cứ thế từ từ trôi qua...
☆☆☆
Nhưng không...
Vào buổi sáng thứ Hai trong tuần thứ hai của tháng Mười Hai, ngày học cuối cùng của kỳ học mùa thu, Châu bước vào căn phòng lớn dành riêng cho các nghiên cứu sinh ở trên khoa và nhìn thấy ngay trên cửa một tấm biển kim loại to, màu đen tuyền, bằng thép không gỉ, trên có khắc một hàng chữ bay lượn, nét khắc cẩn thận và trang trọng:
Phòng Frank Peters
Phía dưới đó là một hàng chữ nhỏ, màu xám bạc: Phòng này được đặt tên Frank Peters để tưởng niệm người bạn đáng kính của chúng ta đã không may qua đời trong lúc học tập và nghiên cứu tại trường.
Trong ánh nắng mùa thu hắt qua những tấm kính cửa sổ, cái biển thép ánh lên một thứ ánh sáng áp đặt và vững chãi - như một lời phán quyết, một sự thừa nhận, một sự đóng đinh câu rút, một bản án vĩnh viễn sẽ còn lại ở đây, 5 năm, 10 năm, 100 năm, 1000 năm nữa, ngay cả khi Châu đã đi xa khỏi nơi này, đi rất xa...
Không hiểu sao, mắt Châu đột nhiên cay xè. Một cảm giác vô vọng dâng lên bóp nghẹt tim anh. Nước mắt anh cứ thế mà tuôn ra xối xả.
Nước mắt anh cứ thế mà xối xả tuôn ra, tuôn ra...
☆☆☆
