Lam Giải Phóng! Ông vì tình yêu mà bỏ cả sự nghiệp, danh dự, gia đình... Đối với nhiều người, ông thật đáng xấu hổ, đáng lên án. Nhưng đối với một số người, đại khái là cùng giuộc với Mạc Ngôn thì lại lên tiếng ca tụng, tán dương. Nhưng mẹ ông chết, ông không về chịu tang, đó là đại nghịch bất hiếu, e rằng lần này Mạc Ngôn cũng không thể biện hộ được cho ông nữa rồi!
... Tôi không nhận được tin mẹ chết. Sau khi chạy đến Tây An, tôi như một tên tội phạm cố gắng che giấu tung tích, tên tuổi. Tôi biết, nếu Bàng Kháng Mỹ còn chưa đổ thì tòa án chắc chắn chẳng bao giờ chấp nhận cho tôi ly hôn. Tôi không ly hôn mà sống với Xuân Miêu, chỉ còn một cách là mai danh ẩn tích. Trên đường phố Tây An, rất nhiều lần tôi gặp người quen, kể cả người làng Tây Môn, tôi rất muốn chào hỏi, song chỉ có thể dằn lòng mà che mặt đi qua. Rất nhiều lần, trong căn phòng bé tẹo của Mạc Ngôn, tôi và Xuân Miêu ôm nhau khóc sướt mướt vì nhớ người thân, nhớ quê hương Cao Mật. Vì tình yêu mà chúng tôi đưa nhau bỏ trốn, cũng vì tình yêu mà chúng tôi không thể quay về. Bao nhiêu lần tôi đã cầm điện thoại lên, nhưng lại bỏ xuống. Đã bao nhiêu lần đã bỏ thư vào thùng, nhưng lại chờ đến khi nhân viên bưu điện mở thùng thư, chúng tôi viện lý do đặc biệt để lấy lại. Những tin tức ở quê hương đến tai tôi đều thông qua Mạc Ngôn, nhưng anh ta chỉ báo tin vui, không báo tin buồn. Anh ta là kiểu người sợ thiên hạ hết chuyện, anh ta quá hiểu cuộc đời tôi nên chắc chắn anh ta đã nhắm tôi cho một nhân vật chính trong bộ tiểu thuyết đã hình thành trong đầu óc của anh ta. Thế thì, vận mệnh bi thảm của tôi sẽ càng bi thảm hơn dưới ngòi bút của anh ta mất thôi.
Cho dù tôi không thể về nhà chịu tang mẹ, nhưng trong những ngày ấy, tôi đã cố gắng làm phận sự một đứa con có hiếu trong một vai diễn trong một bộ phim truyền hình. Khi còn học ở lớp lý luận sáng tác, Mạc Ngôn có một người bạn, hiện đang là đạo diễn của một bộ phim truyền hình nhiều tập có nội dung ca ngợi mưu trí của quân giải phóng trong công tác tiêu diệt thổ phỉ. Trong phim có một nhân vật có biệt danh “Mặt Xanh”, là một tên thổ phỉ giết người như ngóe nhưng lại vô cùng có hiếu với mẹ. Để cho tôi vui và cũng có cơ hội kiếm ít thù lao, Mạc Ngôn giới thiệu tôi với tay đạo diễn nọ. Vừa trông thấy tôi, anh ta đã vỗ đùi đen đét, nói: Mẹ nó chứ! Khỏi cần hóa trang!
... Chúng tôi lên chiếc xe do Kim Long sai đến, về làng. Tay lái xe có gương mặt đỏ tỏ ý không muốn cho tôi lên xe. Khai Phóng nổi xung, trợn mắt nói:
- Ông tưởng đây là một con chó sao? Đây là một thánh đồ. Nó yêu bà tôi còn hơn tất cả những người trong gia tộc chúng tôi cộng lại!
Xe vừa ra khỏi phố huyện thì tuyết bắt đầu rơi. Tuyết bay che cả bầu trời. Khi về đến làng Tây Môn thì tuyết đã phủ một lớp thật dày trên đất. Tôi nghe một tiếng khóc rất có bài bản của ai đó:
- Ối bà ơi! Cả đất trời này đau buồn vì bà, bà ơi! Lòng nhân hậu của bà khiến đất trời đổ tuyết, bà ơi!
Tiếng khóc của người này như một lời lĩnh xướng, sau đó là những tiếng khóc đồng loạt rộ lên. Tiếng Bảo Phượng ai oán, tiếng Kim Long trầm đục, tiếng Thu Hương véo von...
Vừa xuống xe, Hỗ Trợ và Hợp Tác đã ôm mặt khóc ngất, Khai Phóng và Tây Môn Hoan ôm lấy mẹ chúng. Tôi cũng đau lòng lắm, cụp tai cụp đuôi đi sau họ. Lúc này anh cả tôi đã chết, còn anh hai đã già lắm rồi, đang nằm trong góc nhà, giương mắt nhìn tôi gục gặc đầu, tôi không còn tâm trí đâu mà trả lời anh ấy. Tôi cảm thấy những luồng không khí lạnh đang thâm nhập vào cơ thể tôi, bắt đầu từ bốn chân, lan dần đến lục phủ ngũ tạng và ngưng kết thành băng. Tôi cảm thấy lạnh, toàn thân phát run. A! Tôi đã già lắm rồi!
Mẹ ông đã được tẩm liệm xong, đã nhập quan nhưng chưa đậy nắp. Kim Long và Bảo Phượng quỳ hai bên quan tài. Đầu tóc Bảo Phượng rối bời, đôi mắt Kim Long sưng đỏ. Hỗ Trợ và Hợp Tác quỳ trước quan tài, bấu vào thành quan tài mà khóc:
- Mẹ ơi! Sao mẹ không chờ chúng con về mà lại đi vội thế! Mẹ đi rồi, chỗ dựa của chúng con mất rồi...
- Mẹ ơi! Mẹ khổ cả đời, chỉ mới hết khổ mấy ngày mà mẹ đã vội đi...
Đó là hai câu khóc được lặp đi lặp lại từ miệng hai cô dâu của mẹ ông. Họ khóc thật lòng, nước mắt rơi lã chã trên áo quan, rơi xuống tờ giấy màu vàng đắp trên mặt mẹ ông. Nước mắt loang dần ra, tôi cứ nghĩ là người đã chết đang khóc... Con ông và Tây Môn Hoan quỳ sau lưng mẹ chúng, một đứa mặt như sắt, một đứa mặt như tuyết.
Phụ trách công việc an táng là vợ chồng Hứa Học Vinh. Bà Hứa kêu lên rồi kéo Hỗ Trợ, Hợp Tác lùi ra xa:
- Các cháu đừng để nước mắt rơi vào người bà ấy. Trên người bà ấy có nước mắt của người sống thì không thể siêu thoát được đâu!
Ông Hứa nhìn mọi người một lượt rồi hỏi:
- Người thân đã về cả rồi phải không?
Không ai trả lời.
- Người thân đã về cả rồi phải không?
Mọi người nhìn nhau, cũng không ai trả lời. Một người bà con xa kéo tay ông ấy nói nhỏ:
- Đi hỏi ông Lam đi!
Tôi theo ông Hứa đi về gian phòng phía tây. Bố ông đang ngồi trong góc phòng. Trên tường có một bóng đèn vàng vọt đang chiếu xuống mái đầu bạc trắng, gương mặt ông ấy sao mà xa xăm mơ hồ, chỉ còn đôi mắt là có tí sinh lực.
- Ông đã cho Giải Phóng biết tin chưa? Nếu nó không về kịp, theo tôi là...
- Đậy nắp đi! Nuôi con cuối cùng không bằng nuôi một con chó!
... Nghe nói tôi sẽ đóng phim, Xuân Miêu cũng muốn tham gia. Tôi lại đi cầu cứu Mạc Ngôn. Mạc Ngôn đi tìm đạo diễn. Đạo diễn sau khi gặp Xuân Miêu nói: Đóng vai em gái “Mặt Xanh”.
Đây là bộ phim truyền hình dài ba mươi tập, cứ ba tập là một câu chuyện hoàn chỉnh về công tác tiêu diệt thổ phỉ. Cốt truyện ba tập mà tôi sẽ là nhân vật chính như sau: Có một tên thổ phỉ biệt hiệu là “Mặt Xanh”, sau khi lực lượng bị tiêu diệt, một mình chạy vào rừng sâu. Giải phóng quân biết hắn là đứa con có hiếu bèn làm công tác tư tưởng với mẹ và em gái hắn, để mẹ hắn giả chết và em gái hắn vào núi báo tin. “Mặt Xanh” xuống núi, đeo băng tang ngồi bên quan tài mẹ. Giải phóng quân trà trộn trong đám bà con thân thích đè hắn ra, lúc này mẹ hắn sẽ ngồi dậy trong quan tài và nói: Con trai ơi! Giải phóng quân chỉ muốn con đầu hàng. Đó là chính sách nhân đạo. Con hãy đầu hàng đi!... Rõ chưa? Đạo diễn hỏi chúng tôi. Rõ rồi! Chúng tôi nói. Trước mắt là tuyết phủ đầy núi, chưa thể quay ngoại cảnh, chỉ có thể quay cảnh trong nhà. Anh Lam cứ tưởng tượng mình là thổ phỉ đang lẩn trốn, đột nhiên nghe tin mẹ chết, chẳng do dự gì quay về nhà chịu tang mẹ. Hai người có cảm xúc gì về câu chuyện này chưa? Để tôi thử xem! Thay quần áo!
Mấy người đàn bà lục tìm trong đống đạo cụ lấy ra một bộ tang phục thay cho tôi. Họ còn buộc ở thắt lưng tôi một đoạn dây gai. Xuân Miêu thắc mắc: Đạo diễn! Vai diễn của tôi thế nào? Cứ nghĩ cô đang là em gái của tay thổ phỉ là được chứ gì! Tôi hỏi: Có cần phải giắt một khẩu súng không? À, anh không hỏi thì tôi đã quên mất. Tay thổ phỉ “Mặt Xanh” này bắn súng bằng cả hai tay. Lấy hai khẩu súng, nhanh lên! Giắt bên hông cho anh ta! Loại súng này làm sao bắn được? Tôi hỏi vì thấy đó là hai khẩu súng nhựa. Anh bắn súng làm gì? Chờ cho mẹ anh ngồi dậy trong quan tài bảo anh đầu hàng, anh lấy súng ra bỏ xuống đất là được rồi. Đạo diễn nói. Xuân Miêu hỏi: Thế tôi có phải mặc quần áo tang không? Thay tang phục cho cô ấy! Đạo diễn nói.
- Quay phim chuẩn bị, bắt đầu quay!
Linh cữu của “mẹ” cũng đặt ngay tại chỗ tôi và Xuân Miêu cư trú, trong một ngôi nhà hoang phế. Tôi và Xuân Miêu đã từng muốn thuê chỗ này để làm bánh bao Sơn Đông, nhưng giá thuê quá cao nên đã từ bỏ ý định. Đạo diễn nhắc lại yêu cầu chúng tôi phải nhập vai kẻo khóc trước quan tài mà không có nước mắt. Tôi nhìn bộ tang phục rộng thùng thình của mình, nhìn gương mặt hốc hác vì thiếu ăn của Xuân Miêu mà nỗi thương cảm dâng trào, bất giác nước mắt tôi trào ra. Xuân Miêu, em yêu! Đáng ra em phải sống trong nhung lụa bạc vàng, ngờ đâu phải theo tôi đến nơi xa lạ này. Xuân Miêu nhào vào lòng tôi khóc nức nở, toàn thân rung lên bần bật. Đạo diễn quát to:
- Cắt! Diễn như thế này thì hơi quá đáng!
... Trước khi đậy nắp quan tài, bà Hứa lật tờ giấy che mặt mẹ ông, nói:
- Các con các cháu! Hãy nhìn mặt bà lần cuối cùng. Đừng để cho nước mắt rơi vào mặt bà nhé!
Mặt mẹ ông đã sưng lên, trông như được đánh một lớp phấn màu vàng. Mắt bà vẫn mở he hé, dường như vẫn còn hai luồng ánh sáng yếu ớt trong ấy như muốn thu tất cả những gương mặt con cháu để mang vào cõi vĩnh hằng.
- Mẹ ơi! Kim Long gào lên.
- Mẹ ơi! Cho con theo với! Bảo Phượng bíu lấy thành quan tài như muốn nhảy vào trong. Hai người đàn bà bước lên, kéo cô ấy ra ngoài. Vợ ông dường như chẳng còn sức để mà khóc, đôi mắt thất thần nhìn toàn cảnh, vừa như nhìn tận đâu đâu.
Ông Hứa hô một tiếng, có mấy người xách hòm dụng cụ từ ngoài sân chạy vào, cẩn thận nâng chiếc nắp lên, đậy chiếc quan tài trong đó có mẹ ông chết không nhắm mắt lại. Tiếng đóng nêm lẫn với tiếng khóc vang trời.
Liên tiếp hai ngày sau, Kim Long, Bảo Phượng, Hỗ Trợ, Hợp Tác thay phiên nhau túc trực bên quan tài, đáp lễ người đến viếng. Rất đông. Ông Hứa ngồi dưới gốc cây hạnh ghi danh sách người viếng và lễ viếng. Trời rét đậm, trên cành hạnh tuyết đã phủ đầy.
... Sau khi nghe đạo diễn phê bình, chúng tôi cố gắng kiềm chế sự mềm yếu của mình. Tôi cứ lẩm nhẩm: Mình không phải là Lam Giải Phóng, mình là thổ phỉ giết người không nháy mắt. “Mặt Xanh” mình đã từng gài lựu đạn trong bếp để giết chết vợ khi cô ấy làm cơm sáng cho mình ăn, đã từng cắt lưỡi một đứa bé gái khi nó dám gọi mình là “Mặt Xanh”. Mẹ chết, mình rất đau lòng, nhưng nước mắt mình chảy ít, phải ém chặt trong lòng vì nước mắt của mình cực hiếm, không thể chảy một cách tùy tiện... Nhưng chỉ cần nhìn thấy Xuân Miêu mặc tang phục thì những trải nghiệm trong cuộc đời thực lại áp đảo những kinh nghiệm phim trường, sự mềm yếu cá nhân che mờ kinh nghiệm diễn xuất. Quay đi quay lại mấy lần, đạo diễn đã có vẻ không còn nhẫn nại nữa.
Ngày ấy, Mạc Ngôn cũng đến phim trường. Tôi nghe đạo diễn nói thầm gì đó với anh ta, chỉ nghe Mạc Ngôn xẵng giọng:
- Đồ trọc đầu! Vị đạo diễn này tuy còn trẻ nhưng đầu đã hói nhẵn bóng. Ông nhất định phải giúp tôi việc này, còn không tôi sẽ tuyệt giao với ông! Rồi Mạc Ngôn kéo chúng tôi ra ngoài, nói:
- Hai vị làm sao thế? Nước mắt dư nhiều quá à? Xuân Miêu có thể khóc thoải mái, khóc đến chết cũng chẳng sao, nhưng ông thì rơi vài ba giọt là đủ rồi. Nên nhớ rằng đây không phải là mẹ ông chết thật, mà là mẹ của thằng thổ phỉ chết, ông hiểu chưa? Phải phân biệt đâu là cuộc đời, đâu là sàn diễn chứ! Ba tập phim, ông nhận mỗi tập ba nghìn, Xuân Miêu hai nghìn. Ba ba là chín, ba hai là sáu, chín sáu mười lăm. Mười lăm nghìn, ông hiểu chưa! Có số tiền ấy, hai vị có thể yên tâm làm một việc gì đó. Nghe này! Đến đoạn vỗ quan tài khóc, ông đừng nghĩ người nằm trong quan tài là mẹ ông. Mẹ ông đang sống trong gấm vóc lụa là do Kim Long cung cấp ở làng Tây Môn, còn trong quan tài là mười lăm nghìn nhân dân tệ. Nhớ chưa?
... Cho dù đường ngập tuyết, nhưng đến ngày di quan, hơn bốn mươi chiếc xe sang trọng đã đỗ kín khoảng sân rộng đối diện với cổng nhà Tây Môn. Tôn Bưu là người chỉ huy sắp xếp bãi đậu xe. Sợ trời quá rét khó khởi động máy, tất cả xe đều nổ máy chờ. Khói xe trắng đục che mờ không gian.
Người đến tham dự tang lễ đều thuộc hàng quan chức cấp cao từ huyện đến tỉnh, có cả những doanh nghiệp đang làm ăn với Kim Long. Bà con làng Tây Môn chẳng kể cái rét cắt da đã tề tựu đông đủ trên con đường làng. Mấy ngày nay, hình như người ta đã quên mất sự có mặt của tôi, ban đêm tôi ngủ với anh cả, ban ngày tự do chạy nhảy ngoài đường. Khai Phóng có cho tôi ăn hai lần, một chiếc bánh bao và một chiếc cánh gà lạnh ngắt. Tôi chỉ ăn chiếc bánh bao, còn cánh gà thì không để mắt tới, bởi mấy ngày này, ký ức về Tây Môn Náo lại cứ dồn dập hiện về. Có lúc tôi quên phắt là mình đã bốn lần chuyển kiếp, cứ ngỡ mình là Tây Môn Náo, là chủ nhân của ngôi nhà này, là chủ của đám tang này. Nhưng cũng có lúc tôi rất tỉnh táo để nhận ra mình vẫn là một con chó, âm dương cách trở, người vật khác đường, cuộc đời như mây khói...tất cả những gì đang diễn ra trước mắt chẳng có quan hệ gì với tôi.
Một vài người già đang kể cho đám thanh niên nghe về chuyện Tây Môn Náo ngày xưa an táng mẹ như thế nào: Chiếc quan tài bằng gỗ bách dày bốn phân, hai mươi bốn người khiêng. Hai bên đường cờ phướn rợp trời, cách khoảng năm mươi bước là một bàn tế lễ, trên bàn là lợn, dê nguyên con, là bánh bao to bằng quả dưa hấu... Nghe đến đây tôi vội vàng lảng tránh, không muốn khơi dậy hồi ức. Lúc này tôi chỉ là một con chó già sắp chết...
Đúng ngọ, một chiếc xe cảnh sát dẫn đường cho chiếc xe con sang trọng màu đen chạy đến đỗ ngay trước cổng nhà Tây Môn. Kim Long vội vã chạy ra. Lái xe mở cửa. Bàng Kháng Mỹ mặc lễ phục bằng nhung màu đen trên xe bước xuống. Bộ đồ đen tôn vinh nước da trắng ngần của cô ấy. Mấy năm nay không gặp, bây giờ hai bên khóe mắt và miệng của cô ấy đã có mấy nếp nhăn. Một người - có lẽ là thư ký - giắt một bông hồng trắng lên ngực cô ấy. Nét mặt cô ấy đoan trang, thần sắc bi thương. Cô ấy đưa bàn tay phải đeo găng đen bắt tay Kim Long, thì thầm nhiều ý nghĩa:
- Nén đau, giữ bình tĩnh, đừng để tâm trí rối loạn!
Kim Long gật gật đầu.
Theo sau Bàng Kháng Mỹ là đứa con gái ngoan Bàng Phượng Hoàng. Nó đã cao hơn mẹ nửa cái đầu, xinh đẹp và hiện đại. Nó mặc chiếc áo bông trắng muốt, đầu đội chiếc mũ màu trắng, không phấn son... Trông nó đẹp một cách thánh thiện!
- Đây là chú Tây Môn! Bàng Kháng Mỹ nói với con gái.
- Chào chú!
- Tí nữa con phải lạy trước linh sàng của bà nhé! Kháng Mỹ dặn dò, lời cô ấy nhiều ý nghĩa: Bà có ơn nuôi nấng con khi còn nhỏ!
... Tôi đang cố gắng để nhìn thấy mười lăm nghìn tệ nằm trong chiếc quan tài. Chúng không phải được bó lại thành từng tập mà nằm tán loạn, chỉ cần một cơn gió nhẹ là chúng sẽ bay vù lên, từng tờ từng tờ trăm đồng bay khắp không gian. Chiêu này của Mạc Ngôn bày cho quả thật hữu dụng. Đúng lúc ấy tôi liếc nhìn Xuân Miêu, thấy cô ấy mặc trang phục sao mà giống con quỷ nhỏ, thi thoảng dùng ống tay áo chấm nước mắt giống như một diễn viên nghiệp dư trên sân khấu... Nghĩ đến đây tôi suýt phì cười, may mà đã kịp nén lại vì tôi biết, chỉ cần tôi nhếch mép là mười lăm nghìn tệ sẽ không cánh mà bay. Để nén cười, tôi bậm môi, không nhìn Xuân Miêu nữa.
Tôi ngẩng mặt nhìn lên, ánh mắt gặp ngay chiếc quan tài màu tương ớt, nắp quan tài dựng bên cạnh. Chưa đậy nắp! Rõ ràng là để chờ tôi về, mười mấy người đứng lố nhố chung quanh, trong đó có người mặc tang phục. Tôi biết trong số ấy có rất nhiều bộ đội giả trang, chờ tí nữa là họ sẽ đè tôi xuống đất. Tôi nhìn thấy mẹ của thổ phỉ “Mặt Xanh” đang nằm trong quan tài, mặt che bằng một tờ giấy màu vàng, trên người mặc nhung màu tía... Tôi quỳ trước quan tài, khóc và kêu lên:
- Mẹ ơi! Đứa con bất hiếu đã về đây!
... Quan tài của mẹ ông đã được khiêng ra đến cổng trong tiếng nhạc tang ai oán não nề, trong tiếng khóc nghẹn ngào của con cháu. Những quan khách đã chờ quá lâu lập tức biểu lộ sự hưng phấn. Đội mai táng tất bật với công việc của mình. Dẫn đầu đội đưa tang là hai người cầm hai chiếc gậy dài, ở mút đầu gậy có treo hai dải lụa trắng. Tiếp theo sau là đội cờ phướn do nhóm thiếu nhi trong làng đảm trách. Công việc của chúng sẽ được trả thù lao xứng đáng, cho nên nét mặt đứa nào cũng tỏ vẻ hân hoan. Sau đội cờ phướn là hai người rải vàng mã, động tác của họ thật thành thục, tiền vàng mã được vung lên cao đến mười mét, bay chấp chới trên không gian. Tiếp sau là bài vị của mẹ anh, trên đó ghi: “Tây Môn Náo nguyên phối phu nhân Bạch thị Nghinh Xuân hành phàm thần chủ”. Xem câu này, tôi biết Kim Long đã giật mẹ mình từ tay Mặt Xanh về để trả lại cho bố đẻ, đồng thời còn thay đổi cả thân phận của mẹ mình. Điều này là không hợp với tập tục cũ, bởi Nghinh Xuân đã tái giá là không còn đủ tư cách để nằm trong nghĩa địa của dòng họ Tây Môn. Kim Long đã phá vỡ biệt tục này. Cuối cùng là quan tài của mẹ ông. Khiêng quan tài là mười sáu người thanh niên lực lưỡng, chiều cao ngang nhau, đều cạo đầu trọc lóc, mặc áo màu vàng, trên ngực áo có chữ “tùng hạc”. Đây là một đội ngũ chuyên nghiệp thuộc một công ty an táng tư nhân ở huyện bên cạnh. Họ đi thật đều, thật ổn định và hình như chẳng có vẻ nặng nhọc gì. Sau quan tài là con cháu, tay cầm gậy bằng cành liễu. Kim Long thi thoảng lại quỳ xuống đường khóc rống lên. Tôi nghĩ là Kim Long thương mẹ thực lòng. Bảo Phượng thì không khóc nổi nữa vì giọng đã khản đặc, cũng không còn nước mắt nữa. Vợ ông thì sức đã cùng, hoàn toàn phụ thuộc vào con ông, đi như một cái máy. Tôi có cảm giác là cô ấy không ra đến phần mộ mà được con ông bế đến đó. Đầu tóc Hỗ Trợ xổ tung ra khiến nhiều người chú ý, tò mò ngắm nghía. Nó dài, dài lắm, dài đến quét đất, như một dòng thác từ đỉnh đầu đổ xuống đất bằng... Tôi nghe có người thì thầm:
- Bên cạnh Kim Long không biết bao nhiêu là mỹ nhân, nhưng ông ấy không ly hôn với Hỗ Trợ. Vì sao? Vì nhờ cô ấy mà ông ta được tất cả đấy! Đầu tóc cô ấy là vật thiêng giúp cho ông ấy trở thành kẻ đại phú quý đấy!
Bàng Kháng Mỹ dắt Phượng Hoàng nhập vào đám đông quan chức và bà con đi theo sau. Ngày ấy chỉ cách lúc cô ta bị tố cáo phạm tội chỉ còn ba tháng. Lúc này, nhiệm kỳ cô đã sắp hết nhưng chẳng có ý kiến chỉ đạo đề bạt, chắc trong lòng cô ấy đã dự cảm có một đại họa nào đó đang chờ. Lúc này cô ấy đang nghĩ gì? Là một con chó, cho dù trải qua không biết bao nhiêu vui buồn ly hợp, nhưng tôi không thể biết được lòng cô ấy nghĩ gì. Nhưng chắc chắn, trong mớ bòng bong ấy có một điều rất rõ ràng là, cô ấy đang nghĩ về Bàng Phượng Hoàng, về Kim Long và về mẹ ông, bởi đứa con gái này chính là cháu nội của mẹ ông!
... Mẹ ơi! Con về muộn mất rồi! Tôi gào lên câu này thì những chiêu thức của Mạc Ngôn đã dạy tự nhiên không cánh mà bay, vai diễn “Mặt Xanh” cũng trở nên mơ hồ giữa thực và hư. Ảo giác ư? Không! Nhất định không phải là ảo giác mà trước mặt tôi, trong quan tài đích thực là mẹ tôi, là mẹ Nghinh Xuân của tôi. Tất cả những gì diễn ra trong lần gặp mặt cuối cùng sáu năm trước bỗng nhiên choán đầy tâm trí tôi. Nửa mặt tôi bỏng rát, đầu tôi choáng váng. Ô! Đây là lúc tôi bị bố dùng gót giày đánh vào mặt đây mà. Trước mặt tôi, mẹ đầu tóc bạc phơ, mắt đầy lệ đang bò dưới đất, chiếc cậy cong cong nằm dưới đất như một con rắn chết... Văng vẳng đâu đây có tiếng gào yếu ớt: Không được đánh con tôi!... Mẹ ơi! Con về muộn mất rồi! Con bất hiếu làm những điều khiến người ta khinh bỉ... Mẹ ơi! Con bất hiếu đã đưa Xuân Miêu về đây, mẹ hãy nhận đứa con dâu này!...
... Phần mộ của mẹ ông nằm ở đầu phía nam mảnh đất nổi tiếng của Mặt Xanh. Không hiểu vì sao Kim Long lại không an táng mẹ ông ngay cạnh phần mộ của Tây Môn Náo và bà Bạch, có lẽ ông ta muốn giữ chút thể diện cho Mặt Xanh - bố ông, cũng là bố nuôi của ông ấy. Mộ mẹ ông rất to, chung quanh có tường đá bao bọc. Tôi nhìn những nấm đất nhô cao chung quanh. Đó là những nấm mộ của lừa, trâu và lợn, trong lòng buồn vô hạn. Tìm một mảnh đất trống cỏ dại mọc đầy bên cạnh, tôi nằm xuống, nước mắt trào ra. Ý của tôi là: Những người nhà Tây Môn, nói cách khác là hậu duệ của dòng họ Tây Môn, hãy nghe lời thỉnh cầu của tôi - Tây Môn Chó - là hãy đem thi thể của tôi chôn ở đây, chỗ mà tôi đã tự chọn này.
Chiếc quan tài đã được đưa xuống khỏi vai, mười sáu người thợ đang dùng hai tay nâng lên một cách thận trọng, theo lời hô của ông Hứa di chuyển dần về phía huyệt. Sắp đến giờ hạ huyệt, đám con cháu đều đã quỳ trước mộ, tiếng nhạc ai oán rền rĩ đan xen với tiếng khóc ai oán não nề.
... Có lẽ tôi đã ngất đi trong một lát, rồi choàng tỉnh vì mơ màng nghe ai đó gọi tên tôi. Mẹ ơi! Cho con nhìn mặt mẹ lần cuối cùng... Tôi run rẩy đưa tay lật tờ giấy che mặt màu vàng trên mặt mẹ. Một người đàn bà trông chẳng giống mẹ tôi tí nào ngồi vụt dậy: Con ơi! Quân giải phóng chỉ muốn bắt con! Con bỏ súng đầu hàng đi!...Tôi ngồi bệt xuống đất, đầu óc trống rỗng. Mấy người đứng chung quanh nhào tới, ấn tôi ngồi im dưới đất. Có một bàn tay lần vào eo lưng tôi lôi ra một khẩu súng, rồi một khẩu nữa.
... Đang lúc quan tài của mẹ ông sắp được hạ huyệt thì có một bóng người từ giữa đám đông xông lên. Chân người ấy xiêu vẹo lảo đảo, toàn thân nực nồng mùi rượu. Vừa chạy, người ấy vừa cởi cái áo khoác cũ mèm vứt xuống đất, để lộ một bộ quân phục nhàu nát, trên thắt lưng treo lủng lẳng hai quả lựu đạn cực nhanh màu đỏ bầm. Hồng Thái Nhạc! Lão đứng trên đống đất cao bên cạnh huyệt mộ, tinh thần vô cùng kích động, gào lên:
- Các đồng chí! Anh em vô sản! Những chiến sĩ kiên trung của Lênin và Mao Trạch Đông! Thời điểm đấu tranh giữa chúng ta và con cháu của địa chủ ác bá, với bọn theo đuôi chủ nghĩa tư bản, kẻ thù của giai cấp vô sản đã đến rồi!
Tất cả mọi người đều bị bất ngờ, đứng ngây người nhìn lão, rồi như ong vỡ tổ, quay người chạy nhốn nháo, có người nằm úp mặt xuống đất. Mười sáu người đang khiêng quan tài cũng cuống cuồng đặt xuống, bỏ chạy. Một cách bản năng, Bàng Kháng Mỹ đẩy Phượng Hoàng về phía sau, vẻ sợ hãi biểu hiện rõ trên gương mặt nhưng cố trấn tĩnh bước lên mấy bước, nghiêm giọng:
- Hồng Thái Nhạc! Tôi là Bàng Kháng Mỹ, bí thư huyện ủy Đảng Cộng sản Trung Quốc huyện Đông Bắc Cao Mật. Tôi ra lệnh cho ông ngay lập tức dừng hành động ngu xuẩn này!
- Bàng Kháng Mỹ! Tao ỉa vào mặt mày! Mày mà là bí thư con mẹ gì. Mày cấu kết với Tây Môn Kim Long nhằm khôi phục chủ nghĩa tư bản ở huyện này, làm huyện Đông Bắc Cao Mật vốn đỏ rực trở thành đen sì, tối tăm. Mày là đồ phản tặc chui vào hàng ngũ của chúng tao, hàng ngũ của giai cấp vô sản. Mày là kẻ thù của nhân dân!
Kim Long đứng dậy, hất cái mũ tang ra phía sau, đưa một tay về phía trước, từ từ tiếp cận lão Hồng.
- Đừng đến gần tao! Lão chộp hai tay lên hai quả lựu đạn hét lớn.
- Chú Hồng! Mặt Kim Long rất thân thiết và dịu dàng: Cháu là tự tay chú bồi dưỡng mà nên. Mỗi lời dạy của chú, cháu đều ghi nhớ trong lòng. Chú à, xã hội phát triển rồi, thời đại thay đổi rồi, Kim Long cháu làm việc gì cũng thuận theo xu thế thời đại thôi. Chú xem, cuộc sống của bà con quê ta trong mười mấy năm nay thay đổi như thế nào...
- Mày đừng có đem những lời mật ngọt theo luận điệu tư sản ấy mà dụ dỗ tao.
- Chú Hồng! Chú cứ về đi. Chờ đám tang mẹ cháu xong, cháu sẽ đến gặp chú. Nếu chú thấy cháu làm việc không tốt, cháu sẽ từ chức để tìm người tốt hơn thay thế, hay là cháu mời chú quay lại lãnh đạo công việc của làng Tây Môn...
Trong lúc lão và Kim Long đấu khẩu, mấy viên cảnh sát hộ tống Bàng Kháng Mỹ đã lẳng lặng vòng ra phía sau. Đúng lúc họ ra hiệu với nhau định nhảy lên chộp lấy tay lão thì nhanh như chớp, lão đã nhảy về trước mấy bước, ôm chầm lấy Kim Long. Cả hai cùng ngã lăn ra đất, thân hình nặng nề của Kim Long đè trên người lão, đè luôn lên quả lựu đạn đã rút chốt...
Một tiếng nổ đanh và gọn làm vỡ oà không gian, cùng với nó là mùi thuốc súng và máu tươi...
Hình như lâu lắm, mọi người mới định thần, bò dậy và chạy đến. Họ tách hai cái thân thể nát bét và đầm đìa máu me ấy ra. Kim Long đã chết, còn lão Hồng thì đang ngáp ngáp. Mọi người chẳng biết phải làm gì, đứng ngây người mà nhìn. Lão mở con mắt lờ đờ ra, chòm râu bạc đầy máu rung rung. Lão hát!
- Đây là... trận... chiến đấu... cuối cùng! Đoàn kết lại... hướng tới...ngày mai! L’... in...ter... na...tion...al... nhất... định... sẽ...
Máu trào ra từ miệng, mũi và lỗ tai lão. Hai cánh tay lão cựa quậy, cào cào như muốn ôm đất dưới thân hình lão vào lòng, rồi duỗi thẳng ra. Cặp mắt lão lóe lên lần cuối cùng rồi khép lại vĩnh viễn...
