Tháng 10 năm 1982, cảnh sát Texas, Mỹ nhận được một cuộc gọi báo án: Một góa phụ đã mất tích vài ngày, người thân và bạn bè không ai có tin tức gì của nạn nhân. Vì vậy, cảnh sát địa phương đã lập tức tiến hành tìm kiếm những địa điểm mà nạn nhân thường hay lui tới. Một xác người được phát hiện trong bụi cây dại ven đường quốc lộ, sau khi khám nghiệm, xác nhận đó chính là người mất tích.
Tại hiện trường, cảnh sát không tìm thấy túi xách của nạn nhân. Người cuối cùng trông thấy người bị hại đã khai báo rằng nạn nhân có cầm theo túi xách cá nhân. Vì vậy, cảnh sát suy đoán đồ vật đã bị hung thủ lấy mất. Lực lượng chức năng tổ chức khám xét những phương tiện qua lại trên đường.
Sau đó, cảnh sát đã tìm thấy một chiếc túi giống như mô tả trên xe của một người đàn ông, họ lập tức kiểm tra danh tính đối tượng. Chiếc xe thuộc về Henry Lee Lucas, một người có tật ở mắt. Ngoài ra, trong cốp xe của hắn có một con dao khá nguy hiểm, vì vậy cảnh sát đã tạm giữ nghi phạm với tội danh tàng trữ vũ khí.
Tuy nhiên, sau khi đưa nghi phạm đến đồn và kiểm tra toàn diện chiếc túi xách khả nghi, kết quả lại cho thấy đó không phải là vật tùy thân của nạn nhân. Thêm vào đó, Lucas xuất trình một biên lai tại cây xăng làm bằng chứng ngoại phạm. Khi xảy ra vụ án, hắn đang ở một nơi cách đó 300km và không thể có đủ thời gian gây án.
Mặc dù Lucas không liên quan gì đến vụ giết người nhưng loại vũ khí nguy hiểm mà nghi phạm cất giữ làm cảnh sát dấy lên nhiều nghi ngờ. Lực lượng chức năng quyết định giữ hắn lại để thẩm vấn thêm.
Buổi thẩm vấn trở thành một sự kiện kinh hoàng khi Lucas tự tiết lộ mình là một tay sát nhân có nhiều kinh nghiệm. Hắn tuyên bố đã giết người ở mọi bang trên nước Mỹ và đã cướp đi mạng sống của hơn 200 người.
Lucas thú nhận mình từng có tòng phạm là Otis Elwood Toole. Họ gặp nhau ở Florida, Toole kém Lucas 11 tuổi và là một kẻ mắc chứng lệch lạc tình dục 4 , ái tử thi 5 , đồng tính luyến ái. Lý tưởng lớn gặp nhau, lại có cùng những thú vui bệnh hoạn, nhiều nạn nhân đã trở thành “món ngon” cho hai kẻ thủ ác. Chúng xuống tay không từ thủ đoạn, một trong những cách giết người ưa thích của Lucas và Toole là đặt nạn nhân nằm thẳng trên đường rồi lái xe cán qua.
Lucas và Toole bén duyên hai năm và mối quan hệ bắt đầu rạn nứt vì cháu gái của Toole, Becky Powell. Ban đầu, cả ba cùng chung sống để thuận tiện cho những hành vi phạm tội man rợ của mình. Về sau, Lucas - vốn là người song tính dần trở nên thân thiết với Becky khiến Toole nổi cơn ghen và chấm dứt với Lucas.
Lời thú tội của “Sát nhân ác quỷ” Henry Lee Lucas không chỉ khiến giới cảnh sát nói riêng mà cả thế giới nói chung phải bàng hoàng. Không lâu sau khi Lucas bị bắt, Toole cũng đã cúi đầu quy án. Cả hai khai nhận kinh nghiệm giết người của mình với thái độ khoe khoang, miêu tả từng chi tiết một cách tự hào.
Tuy nhiên, phía cảnh sát vô cùng nghi ngờ lời khai của hai kẻ giết người. Mặc dù nhiều tình tiết mà tội phạm đề cập đến có vẻ rất chân thật, đồng thời hắn cũng kể ra đầy đủ họ tên, nghề nghiệp và vị trí của nạn nhân nhưng đây đều là những thông tin đã được truyền thông công bố. Cảnh sát phỏng đoán rằng Lucas đã cố tình ghi nhớ những dữ liệu này để đánh lừa lực lượng chức năng. Vì vậy, họ chỉ tiến hành điều tra sâu với những tin tức án mạng chưa được truyền thông lan truyền,
Lucas khai rằng mình từng phạm tội ở Tây Ban Nha và Nhật Bản. Nhưng sau khi tìm hiểu, cảnh sát phát hiện ra rằng cả hắn lẫn Toole đều chưa từng xuất ngoại. Ngoài ra, Lucas còn nói rằng mình đã giết một giáo viên nữ ở Virginia và cung cấp đầy đủ tên tuổi của nạn nhân. Tuy nhiên, theo điều tra của cảnh sát, nữ giáo viên này không hề bị hại và vẫn đang sống rất khỏe mạnh. Cũng có một số vụ án mà Lucas đã thú nhận song cảnh sát không thể tiến hành kiểm tra.
Sau khi Lucas bị kết án tử hình, cảnh sát bắt đầu nghiên cứu vụ mất tích của Kate Rich, 80 tuổi. Lucas chia sẻ rằng hắn chôn xác của bà cụ ngay cạnh bếp nấu trong nhà mình. Khi cảnh sát khám xét vị trí được cung cấp, quả thật đã tìm thấy hài cốt nạn nhân.
Các Cơ quan chức năng trên toàn nước Mỹ đều liên lạc với cảnh sát Texas để xin nhận được trợ giúp cho các vụ án còn tồn đọng. Trong quá trình điều tra những vụ án này, Lucas thường xuyên được phép ra khỏi nhà tù. Trong một khoảng thời gian, hắn sống như một ngôi sao, di chuyển bằng máy bay hoặc ô tô đường dài, được sắp xếp ở trong khách sạn và tận hưởng những bữa ăn ngon.
Thế nhưng, cảnh sát nhận ra rằng, thực chất rất nhiều vụ án đã được Lucas bịa đặt hoặc ngụy tạo. Mỗi khi cảm thấy buồn chán với cuộc sống trong tù, hắn sẽ nhớ đến một nạn nhân bất kỳ và báo cáo với cảnh sát. Mục đích của kẻ tội phạm là thu hút sự chú ý của lực lượng chức năng, tránh để bản thân bị rơi vào quên lãng.
Sau này, trường hợp của Henry Lee Lucas đã thu hút sự chú ý của tổ Khoa học hành vi FBI, các đặc vụ quyết định làm một cuộc nghiên cứu sâu về sự vụ.
Các nhà nghiên cứu đã kiểm tra X quang não của Lucas và phát hiện ra rằng, phần não chịu trách nhiệm kiểm soát cảm xúc và hành vi của tên tội phạm bị chấn thương trên diện rộng. Theo lời kể của Lucas, hắn đã bị mẹ ruột đánh đập và mắng mỏ từ khi còn là một đứa trẻ. Sự bạo hành cũng giống như bài tập về nhà, trở thành một thứ quen thuộc mỗi ngày. Hắn thậm chí còn không nhớ rõ mình đã bị ảnh hưởng sức khỏe từ sau trận đánh nào. Năm hắn 12 tuổi, trong một lần bị mẹ đánh quá tay, Lucas bị thương nặng ở đầu và tổn thương trực tiếp đến não bộ. Các chuyên gia tâm lý cho biết, đây có thể là nguyên nhân dẫn đến chứng tâm thần phân liệt và những hành vi máu lạnh của kẻ giết người này.
Bị ngược đãi trong thời gian dài không chỉ khiến Lucas mất khả năng đồng cảm mà còn khiến hắn không thể phát triển như người bình thường. Vì vậy, ngay từ bé hắn đã tìm bắt những con vật như chuột, chim và tra tấn chúng đến chết. Lucas không coi những hành động đó là tàn ác, man rợ mà ngược lại, tìm thấy cảm giác thỏa mãn thông qua hành vi này. Đây chính là cơ sở tiền đề cho những màn hành hạ nạn nhân của hắn trong tương lai.
Khi còn nhỏ, trong vòng ba năm liên tiếp, mẹ của Lucas luôn bắt hắn mặc váy và làm tóc như con gái. Điều này khiến cho cậu bé Lucas bị các bạn cùng lớp chế giễu và bắt nạt. Các nhà tâm lý học phân tích rằng trải nghiệm này không chỉ phá hủy lòng tự trọng, sự tự tin của Lucas với tư cách một đứa trẻ mà còn là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến tình trạng song tính.
Mẹ của Lucas là gái làng chơi, bà ta không hề giữ gìn cho con trai mà ngông cuồng tới mức đưa khách về nhà và bắt Lucas phải chứng kiến cảnh họ làm tình. Về vấn đề này, chuyên gia tâm lý cho rằng hành vi này của người mẹ đã khiến Lucas nảy sinh những quan niệm bất thường về tình dục và cảm thấy không cần thiết phải kiểm soát những hành vi tình dục của mình. Về sau, Lucas thú nhận rằng hầu hết các vụ sát hại của hắn đều do nạn nhân không đồng ý quan hệ tình dục.
Theo lời khai của Lucas, hắn giết người lần đầu tiên vào năm 13 tuổi. Lúc đó, Lucas âm mưu cưỡng hiếp một cô gái 17 tuổi nhưng bị chống trả quyết liệt. Do không làm chủ được cảm xúc, hắn đã quá tức giận và siết cổ cô đến chết. Sau khi trấn tĩnh lại, phát hiện nạn nhân đã chết nên Lucas bèn vứt xác trong cánh rừng bên sông. Thế nhưng, kết quả điều tra khu vực sinh sống của nạn nhân thời trẻ cho thấy không có vụ án mạng thiếu nữ nào. Vì vậy, chuyên gia cho rằng đây chỉ là trí tưởng tượng của Lucas, do thời điểm đó hắn đã mắc bệnh tâm thần phân liệt nên không thể phân biệt giữa thực và ảo.
Năm 23 tuổi, Lucas gặp gỡ và quen biết một cô gái tên là Sarah. Hai người đã gần tiến đến hôn nhân nhưng khi chuẩn bị đính hôn, mẹ Lucas ra mặt phản đối kịch liệt. Bà ta mong muốn con trai vĩnh viễn là món đồ chơi trong tay để có thể kiểm soát Lucas mọi lúc mọi nơi. Vì vậy, người mẹ đã ra sức phá hoại tình cảm giữa Lucas và Sarah. Cuối cùng, Sarah cảm thấy bản thân không thể chung sống với người có tính cách quái gở như vậy nên đã đoạn tuyệt với Lucas.
Theo phân tích của chuyên gia tâm lý, có thể nói rằng sự việc này chính là bước ngoặt, đồng thời dẫn đến vụ án có thật đầu tiên trong cuộc đời hắn. Sự ruồng bỏ của bạn gái khiến Lucas giận đến mất trí, trong lúc tranh cãi nảy lửa với mẹ ruột, hắn đã dùng một tay túm cổ, một tay dùng dao đâm bà đến chết. Sau khi giết chết mẹ ruột, hung thủ hủy hoại và làm nhục thi thể.
Vụ án man rợ và biến thái này đã được tòa tuyên án giết người cấp độ hai, nhưng do luật sư của Lucas nhấn mạnh rằng hắn mắc chứng tâm thần phân liệt nên tòa tuyên án giam giữ trong bệnh viện tâm thần với mức án 40 năm.
Tuy nhiên, sau khi chịu án vài năm, Lucas đã được tạm tha. Mặc dù Lucas tuyên bố rằng hắn chưa sẵn sàng xuất viện nhưng bệnh viện đã phớt lờ ý kiến cá nhân của tội phạm. Kể từ đó, Henry Lee Lucas bắt đầu sự nghiệp sát hại người vô tội đầy cuồng loạn. Hắn thường xuyên lái xe quanh các xa lộ của tất cả các bang trên khắp nước Mỹ, nạn nhân một khi đã bị hắn nhắm trúng thì bất kể độ tuổi và giới tính đều khó lòng thoát nạn.
Việc bắt giữ Lucas xảy ra hoàn toàn tình cờ. Chuyên gia lập hồ sơ tội phạm đến từ Tổ khoa học hành vi Robert K. Ressler đã chia sẻ sau khi phỏng vấn Lucas: “Nếu chúng tôi có VICAP khi thẩm tra Lucas thì có thể sẽ đạt được kết quả tốt hơn, dễ dàng phân biệt giữa phần thực tế và hư cấu trong câu chuyện.” Cuối cùng, Lucas đã thẳng thắn thừa nhận với Ressler rằng hầu hết các vụ án mà hắn thú nhận đều không đúng sự thật. Trên thực tế, hắn có thể chỉ giết một vài người mà thôi. Thêm vào đó, Lucas cũng tuyên bố rằng hắn nói dối cốt chỉ để chơi đùa với cảnh sát và chứng minh cho người khác thấy rằng mình thông minh hơn pháp luật.
CHIA SẺ CỦA CHUYÊN GIA TÂM LÝ TỘI PHẠM
VICAP là chương trình bắt giữ tội phạm hình sự, một đơn vị hỗ trợ việc thu thập và phân tích thông tin về các vụ giết người ngẫu nhiên, bắt cóc trẻ em và các trường hợp khác. Bằng chứng từ những vụ án này sẽ được phân loại và lưu trữ một cách có hệ thống để các cơ quan thực thi pháp luật trên toàn nước Mỹ có thể sử dụng chung. Đồng thời, những dữ liệu mà chương trình này đem lại cũng giúp tổng hợp sự tương đồng trong hành vi phạm tội. Nếu phát hiện ra những điểm giống nhau của các vụ án, các cơ quan sẽ cùng hợp tác điều tra sâu.
Người đầu tiên phát triển VICAP là Pierce Brooks, một cố vấn cảnh sát. Ông đã đề xuất với Bộ Tư pháp về việc thiết lập một hệ thống máy tính trên toàn quốc: CHƯƠNG trình bắt giữ tội phạm hình sự (VICAP). Năm 1982, chính phủ đã quyết định nghiên cứu tính khả thi của đề xuất này.
Sau khi thành lập VICAP, các chuyên viên của FBI đã làm biểu mẫu báo cáo phân tích tội phạm VICAP và phát đến các chi nhánh khu vực của FBI. Mẫu báo cáo bao gồm nhiều câu hỏi, các nhân viên FBI phụ trách vụ án cần có ba thông tin cơ bản: Tội phạm là kẻ giết người hàng loạt hay buôn ma túy, vụ án có liên quan đến người mất tích hoặc bị bắt cóc không và nếu là án mạng thì có phải là mưu sát có kế hoạch không...
Sau khi thu thập thông tin, họ cần có mô tả các chi tiết của vụ việc. Ví dụ như thời điểm gây án, danh tính nạn nhân, đồ tùy thân của người bị hại, vết bớt, sẹo đặc biệt... Tiếp theo, họ sẽ phải tìm hiểu về phương pháp phạm tội, bao gồm các dữ liệu về hiện trường phạm tội. Ngoài ra, bác sĩ pháp y sẽ cung cấp những câu trả lời cho các vấn đề đặc biệt. Cuối cùng, phần cuối của báo cáo yêu cầu liệt kê các trường hợp khác mà họ cho rằng có liên quan đến vụ án.
Tuy nhiên, mẫu báo cáo của VICAP không thể sử dụng đánh giá của chuyên gia tâm lý tội phạm. Đặc vụ FBI phụ trách vụ án cần tự mình liên hệ với chuyên gia tâm tội phạm nếu muốn có phác thảo của kẻ phạm tội. Sau khi tiến hành phân tích, nếu chuyên gia tâm lý tội phạm cảm thấy có thể đáp ứng được yêu cầu được đề xuất, họ sẽ chuyển hồ sơ vụ án đến Trung tâm phân tích tội phạm hình sự quốc gia.
Quy trình phân tích của VICAP gồm sáu bước chính:
1. Nhập thông tin cần thiết. Bước này yêu cầu nhập tất cả thông tin cần thiết để xây dựng hồ sơ tâm lý tội phạm bao gồm biểu mẫu báo cáo VICAP, chứng cứ, ảnh chụp hiện trường, lục bút... vào máy tính.
2. Phân loại hành vi phạm tội. Các chuyên gia tâm lý tội phạm sẽ dựa theo thông tin thu thập được để tiến hành hệ thống tội phạm. Ví dụ như hình thức gây án, động cơ phạm tội, vị trí hiện trường...
3. Giám định tội phạm. Ở bước này, chuyên gia lập hồ sơ tội phạm sẽ cố gắng tái tạo hành vi của hung thủ và nạn nhân sau khi đã nắm được các tình tiết cơ bản. Ví dụ, vụ án được dàn dựng hay ngẫu nhiên, địa điểm gây án có bị thay đổi không...
4. Phác họa hung thủ. Hồ sơ tội phạm không chỉ bao gồm giới tính, chủng tộc, kinh nghiệm làm việc... mà còn là các đặc điểm tâm lý và tính cách của kẻ gây án. Ngoài ra còn có lịch sử tiền án tiền sự. Sau khi xây dựng hình ảnh về tội phạm, chuyên gia tâm lý tội phạm cần quay lại bước thứ hai để xác định xem miêu tả của mình có trùng khớp với thông tin tội phạm hay không.
5. Điều tra. Sau khi có hồ sơ tâm lý tội phạm, cảnh sát sẽ sử dụng nó như một manh mối để sàng lọc đối tượng tình nghi. Nếu thu thập thêm được thông tin, hồ sơ sẽ tiếp tục được thay đổi và điều chỉnh để phù hợp với thực tế.
6. Phá án. Mục tiêu cuối cùng của việc xây dựng hồ sơ tâm lý tội phạm là bắt giữ được kẻ thủ ác. Sau khi bắt được đối tượng, lực lượng chức năng sẽ tiến hành thẩm vấn xác nhận các tình tiết của vụ án.