Theo bộ kinh bị nghi là ngụy kinh "Đại Phạm vương vấn Phật quyết nghi kinh", có lần Phạm Thiên vương vì muốn đem lại đại lợi ích cho tất cả chúng sinh nên tại núi Linh Thứu, dâng cho Phật một cành hoa Ba-la kim sắc thỉnh cầu Phật thuyết pháp. Phật Thích-ca đáp ứng đăng tòa thuyết pháp, nhưng lại không nói một câu nào, chỉ cầm cành hoa đưa ra cho đại chúng xem. Các đệ tử và hộ pháp chư thiên đều cảm thấy nghi hoặc không hiểu. Lúc đó, Ma-ha Ca-diếp đứng bên cạnh Phật mặc nhiên lĩnh hội, thoáng mỉm cười.
Phật biết Ca-diếp có thể đảm nhiệm đại pháp nên tuyên bố với đại chúng: "Ta có chính pháp nhãn tạng, Niết-bàn diệu tâm, thực tướng vô tướng, vi diệu pháp môn, nay trao truyền cho Ma-ha Ca-diếp". Truyền thuyết này mang đầy màu sắc thần thoại, nhưng Thiền tông cho rằng Phật "niêm hoa thị chúng" ở núi Linh Thứu là muốn đệ tử lãnh hội tinh thần căn bản của Phật giáo, Ca-diếp mỉm cười chứng tỏ đã đắc được chân tủy của tư tưởng Phật. Do đó, đạo vô ngôn "dùng tâm truyền tâm" được Thiền tông xem là "giáo ngoại biệt truyền", và Ca-diếp trở thành Tổ sư thứ nhất ở Tây Thổ (Ấn-Độ). Như vậy, uyên nguyên của Thiền tông có thể truy ngược lên đến Phật Thích-ca, Thiền tông có được ưu thế trong sự cạnh tranh với các tông phái khác.

Phù điêu Bồ-đề Đạt-ma bằng đá ở Thiếu Lâm tự, Tung Sơn, Hà Nam.
Những câu chuyện thần thoại tương tự liên tục xuất hiện. Truyền thuyết nói khi Tổ 27 là Bát-nhã Đa-la truyền "Chính pháp nhãn tạng" cho Bồ-đề Đạt-ma để làm Tổ thứ 28 có nói: "Sau khi ta diệt độ sáu mươi năm, ngươi hãy đem chính pháp nhãn tạng truyền sang Trung Quốc, phổ lợi chúng sinh" và đọc cho Đạt-ma một bài kệ bốn câu trong đó có hai câu đầu là: "Lộ hành khóa thủy phục phùng dương, Độc tự thê thê ám độ giang" (Trên đường qua sông lại gặp dê, Một mình âm thầm vượt qua sông). Hai chữ "khóa thủy" (vượt sông) ám chỉ chuyện Đạt-ma vượt biển, chữ "dương" chỉ Dương thành (thành Dê), biệt danh của Quảng Châu, còn gọi là Ngũ Dương thành (có tên này do tương truyền thời cổ có năm vị tiên cỡi dê ngũ sắc đến), như vậy "phùng dương" ý nói tương lai Đạt-ma sẽ đến Quảng-Châu. "Độ-giang" ám chỉ chuyện Đạt-ma vượt sông đi lên phương bắc truyền pháp. Bồ-đề Đạt-ma theo di huấn của Bát-nhã Đa-la, đi thuyền vượt biển đến Nam Hải (nay là Quảng Châu) vào khoảng năm Phổ Thông đời Lương Vũ Đế (520 - 526). Quan thứ sử Hải Nam thời đó là Tiêu Ngang đón tiếp nhiệt thành và dâng biểu cho Lương Vũ Đế. Lương Vũ Đế phái người rước Đạt-ma đến Kiến Khang (nay là Nam Kinh).

Tượng Bồ-Tát dát vàng và bạc