Đã bao giờ bạn gặp một người đồng nghiệp mà bạn chưa cần mở lời, anh ấy đã hiểu bạn trải qua một ngày ra sao và đầu óc bạn đang vướng bận chuyện gì? Anh ấy biết bạn vừa bước ra khỏi một cuộc họp như thế nào bởi anh có thể “nhìn thấy” những gì thể hiện trên mặt bạn. Anh ấy biết đây là lúc để bạn xả hơi thay vì lên tiếng nhờ vả. Anh ấy chắc hẳn đã nắm bắt một điều gì đó.

Hoặc một nữ nhân viên phục vụ nhà hàng có vẻ như “đọc được ý muốn” của từng khách hàng: một cặp tình nhân đang đắm chìm trong thế giới riêng và muốn được riêng tư; một cặp khác sẵn sàng đối thoại với người mới quen, trong khi đó khách ở một bàn khác lại muốn tận hưởng phong cách phục vụ lịch sự và chuyên nghiệp, hạn chế những lời hỏi han không cần thiết. Khách đến đây đều để ăn uống và được phục vụ, tuy nhiên đằng sau điểm chung đó, mỗi bàn có một đặc trưng riêng. Làm cách nào cô có thể phán đoán thật nhanh từng bàn và hiểu nhu cầu của khách?

Cả người đồng nghiệp lẫn cô phục vụ nhà hàng kia đều có khả năng nhận thức xã hội rất cao, một kỹ năng họ dùng để nhận biết và hiểu tâm trạng từng cá nhân hoặc của một nhóm người. Mặc dù có thể hai người này đã rất dày dạn trong việc am hiểu người khác, nhưng đó rõ ràng là một kỹ năng họ phải học hỏi và thực hành qua thời gian.

Kỹ năng nhận thức xã hội chủ yếu thông qua học hỏi từ bên ngoài và theo gương người khác, thay vì tập trung tìm hiểu chính bản thân mình. Nhận thức xã hội tập trung vào khả năng nhận diện và hiểu thế giới cảm xúc của người khác. Đồng điệu với cảm xúc của người khác trong quá trình giao tiếp sẽ giúp bạn có được cái nhìn chính xác hơn về thế giới chung quanh, yếu tố ảnh hưởng tất cả mọi thứ, từ các mối quan hệ đến những điều cốt yếu khác.

Để gây dựng kỹ năng nhận thức xã hội, bạn sẽ phải quan sát người khác trong mọi tình huống. Bạn có thể quan sát một người từ xa khi bạn đứng xếp hàng chờ thanh toán, hoặc ngay trong một cuộc trao đổi, hãy quan sát người đối diện đang giao tiếp với bạn. Bạn sẽ học được cách nắm bắt ngôn ngữ cơ thể, nét mặt, dáng vẻ, giọng nói, thậm chí cả những gì ẩn giấu đằng sau vẻ bề ngoài đó, như những cảm xúc và ý nghĩ sâu xa.

Một trong những điều thú vị trong việc hình thành khả năng nhận thức xã hội tinh tế chính là ta vẫn có thể hiểu được những cảm xúc, nét mặt và ngôn ngữ cơ thể bất chấp các nền văn hóa khác nhau. Bạn có thể dùng kỹ năng này ở bất cứ nơi đâu.

Những lăng kính bạn nhìn phải thật rõ ràng. Việc đảm bảo rằng mình có mặt ở đó và dành trọn sự chú ý cho người khác chính là bước đầu tiên để nhận thức xã hội tốt hơn. Quan sát chung quanh không chỉ đơn thuần dùng mắt nhìn, mà bạn còn phải đánh thức các giác quan của mình. Bạn không những phải huy động năm giác quan căn bản mà còn phải thu nhận hầu hết lượng thông tin đi vào não thông qua giác quan thứ sáu, cảm xúc của chính bạn. Cảm xúc có thể giúp bạn ghi nhận và giải mã những dấu hiệu người khác gửi cho bạn. Những dấu hiệu này sẽ giúp bạn dễ dàng đặt mình vào hoàn cảnh của người khác hơn.

17 phương pháp mà chúng tôi trình bày trong phần tiếp theo của chương này sẽ giúp bạn khắc phục những trở ngại mà bạn gặp phải và sẽ là cánh tay nâng đỡ mỗi khi bạn gặp khó khăn. Bạn chỉ có thể chú ý đến một lượng thông tin giới hạn, vì thế điều quan trọng là chọn ra những tín hiệu đúng. Các phương pháp sau đã được chứng minh tính hiệu quả trong việc nâng cao kỹ năng nhận thức xã hội và chúng sẽ giúp bạn làm được điều đó.

CÁC PHƯƠNG PHÁP NÂNG CAO KỸ NĂNG NHẬN THỨC XÃ HỘI

☆

Chào hỏi mọi người bằng tên riêng của họ.

Quan sát ngôn ngữ cơ thể.

Làm mọi việc đúng thời điểm.

Chuẩn bị trước câu hỏi dự phòng.

Đừng ghi chép gì khi hội họp.

Hoạch định trước những buổi gặp gỡ bên ngoài.

Xua tan những suy nghĩ hỗn độn.

Sống với hiện tại.

Thực hiện một chuyến đi 15 phút.

Quan sát EQ trong các bộ phim.

Thực hành nghệ thuật lắng nghe.

Quan sát mọi người.

Hiểu rõ quy luật của trò chơi văn hóa.

Kiểm tra độ chính xác.

Đặt mình vào hoàn cảnh của người khác.

Tìm kiếm bức tranh toàn cảnh.

Nắm bắt không khí chung của cả phòng.

☆

1. Chào hỏi mọi người bằng tên riêng của họ

Có thể bạn được đặt tên theo một người họ hàng hoặc người bạn lâu năm của gia đình, hoặc bạn có một biệt danh là chữ viết tắt cho cái tên quá dài của bạn. Dù câu chuyện đằng sau cái tên của bạn là gì đi nữa, thì nó cũng là một phần quan trọng để nhận diện được bạn. Bạn thấy hài lòng khi người khác nhớ và gọi tên mình.

Dù câu chuyện đằng sau cái tên của bạn là gì đi nữa, thì nó cũng là một phần quan trọng để nhận diện được bạn. bạn thấy hài lòng khi người khác nhớ và gọi tên mình.

☆

Chào hỏi người khác bằng tên riêng của họ là một trong những phương pháp nhận thức xã hội cơ bản nhất và có tác dụng nhất mà bạn có thể áp dụng. Đó là một cách thân thiện và rất có ý nghĩa để có được thiện cảm của một người. Nếu bạn là người có khuynh hướng dè dặt trong giao tiếp xã hội thì việc chào hỏi một người bằng tên của họ là cách đơn giản để bạn dũng cảm bắt chuyện; gọi tên người khác sẽ phá vỡ những rào cản, thay vào đó là sự ấm áp, niềm nở. Thậm chí nếu bạn vốn dĩ là người quảng giao đi nữa, chào một người bằng tên cũng là một cách bạn nên áp dụng.

Chúng ta đã nói nhiều về giá trị của việc chào hỏi nhau bằng tên. Bây giờ hãy bàn về cách thực hiện. Nếu bạn ít khi gọi tên người khác, thì xem như bạn “biết mặt chứ không biết tên,” hoặc có vẻ như bạn không thể nhớ tên của một người sau 30 giây nghe tên họ – hãy dành một tháng để tập nói câu “Xin chào [tên]” với những ai bạn gặp khi bước vào phòng và những người bạn được giới thiệu. Nhớ tên người khác là một dạng bài tập cho não – vì vậy cũng cần thực hành thường xuyên. Nếu bạn gặp một cái tên lạ lẫm, hãy nhờ người ấy đánh vần tên của họ để bạn dễ hình dung nó viết ra sao. Điều này sẽ giúp bạn nhớ cái tên đó sau này. Đừng quên gọi tên người đó ít nhất hai lần trong suốt cuộc nói chuyện.

Chào người khác bằng tên không chỉ thừa nhận bản chất thật sự của họ mà còn giúp bạn kết nối với họ hơn mức xã giao thông thường. Bằng cách đặt ra mục tiêu ghi nhớ tên người mà bạn gặp, bạn sẽ tập trung tư tưởng của mình và điều này giúp tăng khả năng nhận thức của bạn trong các tình huống xã hội.

2. Quan sát ngôn ngữ cơ thể

Hãy hỏi các tay chơi xì phé chuyên nghiệp xem họ nghiên cứu điều gì kỹ nhất ở đối thủ của mình, họ sẽ nói với bạn rằng họ dò xét từng thay đổi nhỏ trong hành vi của đối thủ để đoán nước bài mà đối thủ đang nắm có cao hay không.

Họ chú ý từng tư thế, ánh mắt, cử chỉ bàn tay và biểu hiện trên nét mặt đối phương. Trong khi những tay chơi tự tin cố tỏ vẻ trên cơ đối thủ của mình thường không có gì trong tay, thì những kẻ lặng thinh không tỏ thái độ gì lại đang giữ những con bài lớn. Đối với những tay chơi chuyên nghiệp, đọc ngôn ngữ cơ thể người khác sẽ quyết định họ thắng vẻ vang hay ra về cháy túi. Kỹ năng nhận thức xã hội khéo léo rõ ràng sẽ tạo nên tên tuổi của họ hoặc đánh gục họ.

Đối với chúng ta, việc đọc hiểu ngôn ngữ cơ thể người khác rất quan trọng; nhờ vậy ta sẽ biết người đối diện thật sự đang cảm thấy ra sao và có thể chuẩn bị cách hồi đáp thích hợp. Để hoàn toàn nắm bắt được một người, hãy quan sát ngôn ngữ cơ thể người ấy từ đầu đến chân. Bắt đầu từ khuôn mặt. Ánh mắt bộc lộ nhiều điều nhất so với tất cả những bộ phận khác trên cơ thể người. Bạn có thể có được rất nhiều thông tin từ đôi mắt, nhưng nhớ đừng nhìn người ta chằm chằm. Một ánh mắt nhìn ổn định chứng tỏ người ấy đáng tin cậy, thành thật và quan tâm đến người khác. Ánh mắt gian xảo và chớp liên tục có thể tố cáo sự lấp liếm nào đấy. Một người với chuyển động mắt bình thản nhưng vẫn chú tâm đến người đối diện thường thật thà và lương thiện hơn.

Tiếp theo hãy quan sát nụ cười của người đối diện. Một nụ cười tự nhiên hay gượng gạo? Các nhà nghiên cứu có thể chỉ ra sự khác biệt. Họ tìm kiếm nếp nhăn nơi đuôi mắt, nếu không có, nụ cười ấy nhiều khả năng là giả tạo. Những nụ cười chân thật thay đổi rất nhanh, từ một chuyển động nhỏ trên nét mặt thành một nụ cười hết cỡ.

Quan sát gương mặt xong, hãy chuyển sang hai vai, thân mình và các chi. Hai vai họ thõng xuống hay giữ thẳng một cách tự nhiên? Hai cánh tay, bàn tay, chân và bàn chân của họ buông thoải mái hay không ngừng ngọ ngoạy? Cơ thể chúng ta giao tiếp không ngừng và là một nguồn thông tin dồi dào, phong phú, vì thế hãy quan sát có chủ đích ngôn ngữ cơ thể của người đối diện trong quá trình gặp gỡ, trò chuyện thân mật và trong lần gặp đầu tiên. Một khi đã dò đúng ngôn ngữ cơ thể, thông điệp sẽ trở nên rõ ràng, và bạn sẽ sớm nhận ra những dấu hiệu tố cáo điều người ta muốn che giấu.

3. Làm mọi việc đúng thời điểm

Chắc hẳn bạn từng nghe câu “thời điểm làm nên tất cả” để giải thích cho hàng trăm hoàn cảnh và tình huống khác nhau. Khi bạn giao tiếp với người khác và cảm xúc của họ, việc chọn đúng thời điểm sẽ quyết định tất cả. Bạn chớ nên đòi tăng lương khi doanh nghiệp làm ăn sa sút, đừng sửa lưng người khác khi họ còn đang e dè bạn, và đừng nhờ ai đó giúp mình trong khi họ đang chịu nhiều căng thẳng hoặc giận dữ.

Để thực hành làm mọi thứ đúng thời điểm bởi nó liên quan tới nhận thức xã hội, hãy bắt đầu bằng việc đặt ra những câu hỏi. Mục tiêu là đặt ra các câu hỏi đúng đắn, phù hợp với thời điểm và trạng thái tâm sinh lý lúc đó, tất cả nhắm về đối tượng bạn đang nói.

Hãy tưởng tượng mọi việc sẽ ra sao khi bạn ngồi nói chuyện với một cô đồng nghiệp và cô ấy đang trút nỗi lòng về chuyện chồng con. Cô ấy lo ngại cho cuộc hôn nhân của mình và đang xúc động hơn bao giờ hết. Thế mà để đáp lại, bạn lại thốt ra câu hỏi, “Chị có ý kiến gì về bản dự thảo đề án chưa?” Hẳn cô ấy sẽ ngây người ra nhìn bạn và hoàn toàn bất ngờ với câu hỏi đó. Cô ấy sẽ xị mặt xuống. Cuộc trò chuyện thế là hết.

Trong trường hợp này, xét về thời điểm, nội dung câu hỏi và trạng thái tâm lý, cả ba đều không phù hợp. Bạn đặt câu hỏi đúng và phù hợp thời điểm đối với bạn; nhưng thời điểm và trạng thái tâm sinh lý của người nghe lại ở chỗ khác kia. Nên nhớ, vấn đề không phải ở bạn – mà ở người khác. Một câu hỏi thích hợp đúng thời điểm và theo ý cô bạn đồng nghiệp lúc ấy phải là, “Tôi giúp được gì cho chị bây giờ?” Và như thế, cô ấy sẽ cảm kích sự quan tâm của bạn và sẽ bình tâm lại. Và lúc ấy bạn có thể nhẹ nhàng đưa ra câu hỏi về dự án của mình, dù phải thừa nhận rằng lúc ấy vẫn chưa đúng thời điểm đâu.

Khi bạn thực hành về tính toán thời điểm, nên nhớ mấu chốt của nhận thức xã hội là tập trung vào người khác chứ không phải bản thân mình, nhờ vậy bạn sẽ đạt hiệu quả tốt hơn.

4. Chuẩn bị trước câu hỏi dự phòng

Đôi khi những cuộc trò chuyện không diễn ra như dự tính. Có thể do người kia không chia sẻ nhiều như bạn mong đợi, hoặc bạn chỉ nhận được những câu trả lời cộc lốc. Mười giây im lặng giữa hai người như kéo dài vô tận; bạn thu mình lại vì quá ngại ngùng. Bạn cần một thứ gì đó cứu vãn tình thế thật nhanh. Một câu hỏi dự phòng thì sao?

Câu hỏi dự phòng là cái bạn thủ sẵn để giải thoát chính mình khỏi những tình huống im lặng đầy khó xử hoặc những lúc không thoải mái. Phương pháp nhận thức xã hội này cho bạn thêm một khoảng thời gian quý báu để bạn hiểu thêm về người kia và chứng tỏ cho người ấy biết bạn quan tâm đến suy nghĩ, cảm xúc và ý kiến của họ. Câu hỏi đó có thể là “Thế anh/chị nghĩ gì về [bạn tự thêm vào]?” Chọn một trong vài vấn đề cần lời giải thích như công việc hoặc một sự kiện gần đây, nhưng tránh đề tài chính trị, tôn giáo hoặc các vấn đề nhạy cảm.

Một người sành giao tiếp biết chính xác khi nào nên tung ra câu hỏi dự phòng – khi cuộc trò chuyện cần được khơi mào, và khi bạn chưa chấp nhận bỏ cuộc. Bạn có thể thấy mình chuyển đề tài hơi đột ngột. Nhưng đừng lo; nếu nó tiếp sinh khí cho cuộc nói chuyện thì bạn đã làm rất tốt. Nếu sau đó giữa hai người vẫn là bầu không khí im lặng, có lẽ đã đến lúc bạn nên lịch sự kéo người khác vào cuộc hoặc viện cớ đi tìm thức uống.

5. Đừng ghi chép gì khi hội họp

Chúng ta thường bị nhồi sọ rằng nếu muốn thành công, ta cần học cách xoay sở với một khối lượng công việc khổng lồ và càng ngày càng làm thêm nhiều việc. Với nhiều công việc cùng lúc, bạn càng tung hứng được nhiều thì bạn càng thành công, đúng không? Sai rồi. Làm nhiều việc một lúc tức là bạn đã hy sinh chất lượng công việc, bởi đơn giản là não chúng ta không có khả năng thực hiện nhiều hoạt động cường độ cao cùng một lúc.

Vì bạn hoàn toàn chú tâm vào xấp giấy tờ sổ sách của mình, tay liến thoắng ghi chép nên bạn đã bỏ qua những dấu hiệu quan trọng mở ra cho bạn biết người khác đang cảm thấy thế nào hoặc nghĩ gì.

☆

Giả sử bạn tham dự một cuộc họp nơi mọi người đang chia sẻ các ý tưởng. Ưu khuyết điểm của từng ý tưởng được bàn bạc sôi nổi. Mặc dù những điểm chính đã được ghi lại trên bảng giấy, nhưng bạn thích tự mình ghi chép hơn vì bạn không muốn bỏ sót bất cứ chi tiết nào. Khi bạn vừa ghi xong ý cuối cùng, bạn nghe Oscar đột nhiên lên giọng khiến ai nấy đều khó chịu. Một cuộc đối đáp cộc lốc giữa Oscar và Melinda diễn ra ngay sau đó. Bạn xem lại những ghi chép của mình và không thể tìm ra nguyên nhân sự việc. Chuyện gì đã xảy ra? Bạn đã bỏ lỡ những chi tiết quan trọng.

Vì bạn hoàn toàn chú tâm vào xấp giấy tờ sổ sách của mình, tay liến thoắng ghi chép nên bạn đã bỏ qua những dấu hiệu quan trọng mở ra cho bạn biết người khác đang cảm thấy thế nào hoặc đang nghĩ gì. Những ai muốn nắm được toàn bộ câu chuyện và nhìn thấy bức tranh hoàn chỉnh thường chú tâm quan sát người khác mà không để điện thoại, việc gõ máy tính hoặc ghi chép làm xao lãng. Thay vào đó, họ chỉ đơn giản ngồi quan sát những gì diễn ra chung quanh. Nên nhớ, mục tiêu chính của nhận thức xã hội là nhận diện và hiểu những gì người khác suy nghĩ và cảm nhận. Để làm được điều này, bạn cần tập trung vào người khác.

Nơi tốt nhất để quan sát người khác chính là các buổi họp. Ở đó có những khán thính giả bất đắc dĩ và thường rất ít yếu tố gây xao lãng như email và điện thoại – nhưng vẫn còn cây bút đáng gờm. Trong buổi họp tiếp theo, đừng ghi chép gì cả. Thay vào đó, hãy chăm chú quan sát khuôn mặt của từng người và ghi nhận từng biểu hiện trên nét mặt họ. Hãy giao tiếp bằng mắt với những người đang nói. Bạn sẽ thấy mình tham gia và tập trung đến người khác hơn, và hãy góp nhặt những điều giấy bút chắc chắn sẽ bỏ qua.

Việc ghi chép rõ ràng có giá trị riêng của nó. Nhưng nó không nhất thiết trở thành phương cách làm việc của bạn. Nếu bạn cần ghi chép vì đó là nhiệm vụ của bạn, hãy tạm ngưng ở những khoảng nghỉ để thực hành việc quan sát.

6. Hoạch định trước những buổi gặp gỡ bên ngoài

Hãy hình dung bạn đang rời khỏi một bữa tiệc tối. Bạn vẫn không tin được mình đã quên không mang theo bánh mì. Bạn đã phải mất ít nhất 10 phút trong bữa ăn để tự trách bản thân về điều đó, thêm 15 phút nữa chịu đựng những lời chọc ghẹo của đám bạn bè tuy không có bánh ăn nhưng vẫn không phiền trách bạn. Khi bạn tra chìa khóa xe vào ổ, bạn sực nhớ ra mình phải kiếm danh thiếp của Jack để gọi cho anh ấy về một dự án tiếp thị, nhưng “sự cố bánh mì” đã khiến bạn quên bẵng. Rồi bạn nhớ đến Kate. Cô ấy có vẻ buồn buồn suốt bữa tối. Tại sao bạn không hỏi thăm cô ấy một lời khi bạn đang trong bữa tiệc?

Bạn biết mình sẽ đến dự bữa tiệc ấy, nhưng bạn có chuẩn bị gì cho nó không? Việc chuẩn bị trước cho một sự kiện có thể là điểm mạnh bù trừ cho những thiếu sót khác của bạn, dù sự kiện đó là tiệc tùng hay gặp gỡ vì công việc. Nếu bạn bước vào căn phòng với một bản kế hoạch tỉ mỉ, hẳn bạn sẽ thấy nhẹ đầu và phát huy khả năng trí tuệ của mình để tập trung cho những việc trước mắt.

Lần sau khi bạn xác nhận tham dự một sự kiện nào đó, việc tiếp theo cần làm ngay là lên kế hoạch cho nó. Lấy một tờ giấy ghi chú, liệt kê tên những người sẽ đến tham dự và cả những gì bạn phải nói hoặc làm ở đó. Đừng ngại ngần gì – hãy mang tờ giấy đó theo bên người.

Bây giờ, hãy diễn lại đoạn phim về bữa tiệc ban nãy, nhưng lần này bạn có kế hoạch trên giấy hẳn hoi và đem theo người. Ngay khi đến, hãy đưa cho chủ nhà phần bánh mì bạn đã hứa. Đánh đấu một việc đã xong. Bạn thấy Jack trong bếp, đến gặp anh ấy, trao đổi nhanh vài câu rồi hỏi xin danh thiếp. Xong một việc nữa. Sau khi xong những việc này, bạn nhận thấy Kate đang đứng một mình – cô ấy có vẻ buồn bã. Bạn nhận ra điều đó ngay chứ không phải là những suy nghĩ tiếc nuối khi bạn lái xe ra về. Bạn ngay lập tức nảy ra việc phải làm, bạn kéo Kate ra một chỗ khuất xem cô có muốn tâm sự gì không. Cô ấy sẽ cảm kích sự quan tâm của bạn, cô ấy mỉm cười và bắt đầu chia sẻ. Sau đó hai bạn có thể trở lại gia nhập với mọi người và thưởng thức bữa tiệc.

Lên kế hoạch một chút không chỉ trang bị cho bạn tốt hơn về sự kiện sắp tới, mà còn giúp bạn tận hưởng sự kiện đó trọn vẹn hơn bởi vì bạn sẽ ít căng thẳng hơn và hòa mình nhiều hơn.

7. Xua tan những suy nghĩ hỗn độn

Để nhận thức về mặt xã hội, bạn cần hòa nhập và loại bỏ những tác nhân khiến bạn xao lãng – nhất là những ý nghĩ linh tinh trong đầu. Những mối bận tâm ấy rất giống một đống đồ cũ lộn xộn trong nhà để xe hoặc trong tủ nhà bạn – đành rằng chúng là những vật có ích, nhưng chúng lẫn lộn với nhau và bạn khó tìm đúng cái mình cần. Giải pháp: hãy dọn sạch đống đồ linh tinh đó.

Có nhiều thứ rất đáng dọn dẹp. Thứ nhất, chúng ta ai cũng có những mẩu độc thoại và những lời nói văng vẳng trong đầu; ta không ngừng nói chuyện với bản thân mình. Chúng ta mải lo độc thoại nội tâm đến nỗi tự tách mình khỏi thế giới chung quanh – điều này gây tác dụng ngược lên kỹ năng nhận thức xã hội. Cái đáng dọn dẹp thứ hai chính là việc ta mải lo suy nghĩ trước lời đối đáp của mình trong khi người đối diện vẫn đang nói. Điều này cũng gây tác dụng ngược – khó mà nghe trọn vẹn được cả bản thân mình lẫn người đối diện nói cùng lúc.

Để dọn sạch mớ hỗn độn trong đầu này, bạn nên làm theo một số cách đơn giản sau. Khi bạn đang đối thoại với ai đó, đừng cắt lời họ đến khi họ nói xong. Tiếp theo, để tắt tiếng nói trong đầu đang gợi ý câu trả lời cho bạn, điều quan trọng là bạn phải nhận ra khi nào bản thân mình đang làm điều đó; một khi đã nhận ra, bạn sẽ tự mình dừng lại và dẹp bỏ thứ vớ vẩn đó. Bây giờ, hãy dành sự tập trung vào khuôn mặt và lời nói của người đối diện. Nếu cần, bạn có thể nghiêng người về phía trước để hướng bản thân mình tập trung vào cuộc đối thoại giữa hai người. Nhận thức này chứng minh rằng bạn có tiến bộ, bởi từng có lúc, bạn không biết rằng có một phương pháp như thế này tồn tại.

Luôn tự nhắc nhở rằng mình tham gia trò chuyện là để lắng nghe và học hỏi chứ không phải để gây ấn tượng với người khác bằng những lời lẽ sâu sắc của mình. Khi bạn không ngừng nhận ra những thứ không hay trong đầu và xua chúng đi, bạn sẽ tiến bộ hơn trong việc ổn định những suy nghĩ nội tâm, và kỹ năng lắng nghe của bạn sẽ trở nên sắc bén hơn.

8. Sống với hiện tại

Nên nhớ, hoạch định cho tương lai và suy ngẫm về quá khứ là việc đáng làm, nhưng nếu suốt ngày bạn như thế, tức là bạn đang cản trở những gì đang diễn ra trước mắt hiện tại của bạn.

☆

Không ai có thể sống với hiện tại giỏi như một đứa trẻ. Một đứa trẻ hoàn toàn không bận tâm đến những gì đã xảy ra hôm qua hoặc mình sẽ làm gì tiếp theo ngày hôm nay. Ngay giờ phút này, nó là siêu nhân, và khi nó đang đấu tranh với kẻ xấu thì chẳng còn điều gì khác trên đời tồn tại.

Người lớn, trái lại, thường day dứt về quá khứ (Trời ơi, lẽ ra mình không nên làm điều đó) và lo lắng cho tương lai (Ngày mai, làm sao mình có thể đảm đương nổi việc đó đây?). Làm sao bạn tập trung cho hiện tại được khi tương lai và quá khứ cứ lẩn quẩn trong đầu. Nhận thức xã hội đòi hỏi bạn phải sống hết mình với hiện tại, y như một đứa trẻ, có như vậy bạn mới có thể nhận ra những gì đang xảy ra với người khác ngay lúc ấy.

Hãy luyện tập để việc sống với hiện tại trở thành một thói quen; nhờ thế bạn mới nâng cao được kỹ năng nhận thức xã hội của mình. Bắt đầu từ tháng này, nếu bạn đang ở phòng tập thể dục, hãy để tâm trí mình ở đó. Nếu bạn đang họp, hãy chỉ tập trung vào cuộc họp. Dù bạn đang ở bất cứ đâu, hãy để tâm hồn mình thật sự hiện hữu tại nơi đó, có như thế bạn mới nhìn thấy mọi người chung quanh mình và trải nghiệm cuộc sống ngay trong khoảnh khắc đó. Nếu bạn phát hiện đầu óc mình đang lang thang nơi khác, hãy lập tức quay về hiện tại. Nên nhớ, hoạch định cho tương lai và suy ngẫm về quá khứ là việc đáng làm, nhưng nếu suốt ngày bạn như thế, tức là bạn đang cản trở những gì đang diễn ra trước mắt – hiện tại của bạn.

9. Thực hiện một chuyến đi 15 phút

Đã có ai nói với bạn rằng cuộc đời là một cuộc hành trình chứ không phải là đích đến? Để có kỹ năng nhận thức xã hội, ta cần nhớ tìm kiếm niềm vui trong suốt cuộc hành trình và để ý đến những người ta gặp trên đường. Khi bạn mải lo tham dự cuộc họp sắp tới, bắt đầu một tiết học mới, khám cho bệnh nhân tiếp theo, đến thăm tất cả các khách hàng, hoặc vội vã gửi email cho ai đó, bạn đã bỏ qua tất cả những người đang có mặt từ điểm A đến điểm B rồi đấy.

Để có thời gian cho cuộc hành trình, bạn hãy dành một lúc đi loanh quanh nơi bạn làm việc và ghi nhận về những gì đang diễn ra chung quanh. Thực hiện một chuyến đi ngắn sẽ giúp bạn đồng điệu với những người chung quanh cũng như cảm xúc của họ, và điều chỉnh sự tập trung của bạn hướng vào những dấu hiệu xã hội tuy nhỏ nhưng rất quan trọng đang hiển hiện ngay trước mắt bạn.

Trong một ngày làm việc, hãy dành ra 15 phút quan sát những gì trước nay bạn chưa hề để ý. Những điều bạn nên chú ý bao gồm khung cảnh và không khí nơi góc làm việc của mọi người, lúc mọi người đi qua đi lại trong văn phòng, và những người nào thích giao du với đồng nghiệp và những ai chỉ cắm cúi tại bàn làm việc cả ngày.

Sau chuyến đi thứ nhất, hãy chọn một ngày khác để quan sát về tâm trạng nơi công sở. Tâm trạng của mọi người có thể mách bảo cho bạn những gợi ý quan trọng về mọi việc đang diễn ra ở góc độ cá nhân lẫn tập thể. Hãy để ý xem người khác cảm thấy thế nào hoặc họ khiến bạn cảm thấy thế nào khi bạn ghé qua chỗ họ để trò chuyện ngắn gọn. Đồng thời, hãy dành thời gian quan sát không khí chung trong văn phòng hoặc trong trường học, phòng khám bệnh, hoặc nhà máy sản xuất – bất cứ nơi nào tương tự chỗ làm việc của bạn. Tập trung vào những gì bạn thấy, nghe và góp nhặt được từ người khác.

Hãy lên lịch cho những chuyến đi 15 phút như thế ở sở làm của bạn hai lần một tuần, trong vòng một tháng. Vào những ngày bạn thực hiện chuyến đi, hãy đảm bảo mình không đưa ra quá nhiều giả định hoặc kết luận – chỉ đơn thuần quan sát mà thôi. Bạn sẽ ngạc nhiên với những gì bạn thấy.

10. Quan sát EQ trong các bộ phim

Hollywood – kinh đô giải trí của thế giới được biết đến với vẻ hào nhoáng, sức quyến rũ và những ngôi sao nổi tiếng. Tin hay không tùy bạn, nhưng Hollywood cũng là mảnh đất màu mỡ cho việc nuôi dưỡng EQ, đủ chín muồi để bạn gây dựng kỹ năng nhận thức xã hội cho mình.

Suy cho cùng, chẳng phải nghệ thuật mô phỏng cuộc sống hay sao? Phim ảnh mang lại những kỹ năng EQ bằng hành động, đưa ra những hành vi nào nên làm và nên tránh. Các diễn viên xuất sắc là những bậc thầy trong việc khơi gợi nên những cảm xúc thật bên trong họ; khi kịch bản cho nhân vật của họ làm những việc thái quá hoặc hiển nhiên, ta dễ dàng nắm bắt được cách phản ứng phù hợp và cảm xúc trên màn ảnh.

Để gây dựng kỹ năng nhận thức xã hội, bạn nên tập nhận biết những gì đang xảy ra với người khác; dù người đó là nhân vật anh hùng trong phim hay một người thật ngoài đời. Khi bạn xem một bộ phim để quan sát những quy ước xã giao, tức là bạn đang thực hành kỹ năng nhận thức xã hội đấy. Hơn nữa, bởi bạn không có mặt trong tình huống đó nên cảm xúc riêng của bạn không bị liên đới, và các yếu tố gây phân tâm cũng không nhiều. Bạn có thể dùng trí óc của mình để quan sát các nhân vật thay vì đối mặt với cuộc sống thật của mình.

Trong tháng này, hãy lên kế hoạch xem hai bộ phim nào đó với mục đích quan sát sự tương tác giữa các nhân vật, các mối quan hệ và mâu thuẫn của họ. Hãy dựa vào những manh mối trong ngôn ngữ cơ thể để xem các nhân vật cảm thấy gì và quan sát cách các nhân vật hóa giải mâu thuẫn. Khi bạn nắm được nhiều thông tin hơn về nhân vật, hãy quay ngược đoạn phim và xem lại để nhặt ra những manh mối mà bạn có thể bỏ qua trong lần xem đầu tiên. Dù bạn tin hay không thì việc xem những bộ phim được dàn dựng như thật cũng là một trong những cách hữu ích nhất và thoải mái nhất để thực tập những kỹ năng nhận thức xã hội áp dụng trong cuộc sống thật.

11. Thực hành nghệ thuật lắng nghe

Điều này nghe có vẻ sơ đẳng, thậm chí quá sơ đẳng không đáng nói đến, nhưng lắng nghe là một kỹ năng đã bị mai một đi rất nhiều trong xã hội hiện đại. Hầu hết mọi người nghĩ mình là người biết lắng nghe, nhưng nếu người lớn đều chơi “trò chơi điện thoại” như hiện nay thì thử hỏi thông điệp cuối cùng liệu còn chính xác được bao nhiêu? Lắng nghe đòi hỏi sự tập trung, và để tập trung được không hề đơn giản bởi chúng ta bị nhiều thứ khác lôi kéo.

Lắng nghe không đơn thuần là chỉ nghe lời nói, mà bạn còn phải chú ý đến giọng điệu, tốc độ và âm lượng của giọng nói. Người ta nói điều gì? Còn điều gì chưa nói? Có ẩn ý gì đằng sau lời nói đó không? Có thể bạn từng nghe từ đầu đến cuối một bài phát biểu với những ngôn từ mạnh mẽ được chọn lọc, nhưng giọng điệu, tốc độ hay âm lượng của người nói lại không đi đôi với sức mạnh ngôn từ. Thay vào đó, có vẻ như nó đi theo tâm trạng của người nói.

Đây là phương pháp để bạn luyện tập: khi ai đó nói chuyện với bạn, hãy ngừng làm mọi việc khác và tập trung lắng nghe đến khi người ấy nói xong. Khi bạn nói chuyện điện thoại thì đừng trả lời email. Khi cậu con trai đến hỏi bạn điều gì, hãy đóng máy vi tính lại và nhìn bé khi bạn trả lời. Khi ngồi ăn tối với gia đình, hãy tắt ti–vi và lắng nghe mọi người trò chuyện trong bàn ăn. Khi gặp riêng một ai đó, hãy đóng cửa phòng lại và ngồi gần người đó để bạn có thể tập trung lắng nghe. Những điều đơn giản như vậy sẽ giúp bạn chú tâm vào hiện tại, đón nhận mọi tín hiệu người khác gửi đi và thật sự nghe những gì người ấy nói.

12. Quan sát mọi người

Đôi khi, tất cả những gì bạn muốn làm là ngồi xuống và quan sát cuộc sống trôi qua – hay như trong trường hợp này, là quan sát mọi người. Hãy chọn một chiếc bàn ở một quán cà phê quen thuộc và quan sát khách ra vào cùng với những ly cà phê sữa to, không béo, nóng hổi hoặc ngắm những đôi tình nhân tay trong tay đi dạo trên phố: vậy là bạn đang thực hiện một trong những phương pháp nâng cao nhận thức xã hội hiệu quả nhất.

Khi dành thời gian quan sát, bạn sẽ thấy người ta bộc lộ tâm trạng của mình như thế nào. Quan sát cách mọi người tương tác với nhau trong khi đứng xếp hàng mua đồ ở quán cà phê, cửa hàng tạp hóa hoặc những tụ điểm công cộng khác: đây là những phần luyện tập quan trọng. Bạn sẽ thấy mọi người nhìn ngắm những quầy kệ trong cửa hàng và nhịp độ di chuyển của họ. Bạn có thể giữ một khoảng cách an toàn và tận dụng điều này để thử sức nhận diện ngôn ngữ cơ thể hoặc những tín hiệu thầm kín khác hé lộ cho bạn những gì người khác đang cảm nhận hoặc suy nghĩ.

Quan sát mọi người là cách an toàn để bạn nắm bắt những biểu hiện, quan sát sự tương tác và hiểu được những động cơ hoặc cảm xúc ẩn chứa bên trong mà không cần góp mặt trong mối quan hệ đó. Khả năng hiểu tâm trạng và cảm xúc của người khác đóng vai trò quan trọng trong nhận thức xã hội, và thông thường đó là những điều nằm trong tầm ngắm của bạn. Vì thế trong tuần tới, hãy đến một quán cà phê gần nhà, gọi thức uống bạn thích, và tìm một chỗ ngồi thoải mái – bởi vì đó là nơi tuyệt nhất để thực hành kỹ năng nhận thức xã hội.

13. Hiểu rõ quy luật của trò chơi văn hóa

Nhận thức xã hội không dừng lại ở việc nhận ra dấu hiệu cảm xúc của người khác. Giả sử, bạn bắt đầu làm việc ở một công ty mới. Để thành công, bạn cần tìm hiểu cách thực hiện mọi việc theo đúng văn hóa công ty. Bạn được cấp trên chỉ định làm việc cùng phòng với Lac Su. Để thành công với Lac, bạn phải biết nền tảng văn hóa của Lac và tiểu sử gia đình anh có ảnh hưởng như thế nào đến mong đợi của anh đối với người đồng nghiệp chung phòng như bạn. Bạn không thể hiểu được những hành động hay phản ứng của Lac trừ khi bạn hiểu quy luật của anh trong cuộc chơi.

Quy luật ư? Phần lớn những người biết cách nói và làm phù hợp với hoàn cảnh xã hội đều xuất phát từ việc hiểu đúng quy luật của trò chơi văn hóa. Thế giới chúng ta là sự hòa quyện của rất nhiều nền văn hóa khác nhau. Những nền văn hóa này tương tác với nhau, cùng tồn tại và hỗ trợ nhau theo những quy luật rất cụ thể. Không có cách nào tránh được những quy định đó và bạn buộc phải học hỏi để có được trí tuệ cảm xúc phù hợp với mọi nền văn hóa.

Bí quyết để chiến thắng trong trò chơi văn hóa này là cư xử với người khác theo cách họ muốn, chứ không phải cách bạn muốn. Một cách đơn giản là xác định những quy luật khác nhau của từng nền văn hóa. Không chỉ có vậy, những quy luật bạn cần quan sát và nắm rõ không chỉ bao gồm các quy tắc văn hóa sắc tộc mà còn cả văn hóa gia đình và kinh doanh.

Làm cách nào để bạn có thể thuần thục ngần ấy các quy luật một lúc? Bước đầu tiên là lắng nghe và quan sát, thậm chí còn nhiều hơn và trong khoảng thời gian lâu hơn so với quan sát những người có chung nền văn hóa với bạn. Hãy quan sát kỹ và suy nghĩ thấu đáo trước khi rút ra kết luận. Tưởng tượng bạn vừa đặt chân đến một thành phố xa lạ, và trước khi định hỏi gì hoặc đi đâu, hãy quan sát cách người dân ở đây đối xử với nhau đã. Hãy tìm ra những điểm giống nhau và khác nhau giữa cách bạn định tham gia với cách mà những người khác đang chơi.

Tiếp theo, hãy đặt ra những câu hỏi cụ thể. Có lẽ điều này cần bạn tham gia những câu chuyện ngoài lề. Trong nhiều nền văn hóa, cả văn hóa dân tộc lẫn văn hóa kinh doanh, người ta đánh giá cách giao tiếp xã hội trong bữa ăn của bạn trước khi tiến hành công việc. Đây là cách tiếp cận thông minh bởi vì các tương tác xã hội sẽ bộc lộ nhận thức xã hội của cả hai bên và chuẩn bị tinh thần cho họ bước vào và tuân theo các quy luật của cuộc chơi.

14. Kiểm tra độ chính xác

Ngay cả những người có khả năng nhận thức xã hội tốt nhất cũng có những lúc hay những tình huống họ không thể nắm bắt được. Có thể là do có quá nhiều yếu tố gây phân tán, cũng như việc tương tác với mọi người, hoặc chính không gian đó khiến họ khó nắm bắt tốt trong một nhịp điệu hối hả như thế. Hoặc có lẽ những người có kỹ năng nhận thức xã hội này hầu như biết chắc về những gì đang diễn ra nhưng họ cần khẳng định thêm về quan sát của mình. Trong những trường hợp này, có một phương pháp nhận thức xã hội sẽ cho bạn câu trả lời bạn cần, đó là: đặt câu hỏi.

Chỉ hỏi thôi ư? Nhưng nhớ, đừng hỏi những câu ngớ ngẩn. Dù bạn là người mới bắt đầu hay đã là chuyên gia trong nhận thức xã hội thì tất cả chúng ta đều cần thẩm tra lại những quan sát xã hội của mình ở một điểm nào đó. Cách tốt nhất để kiểm tra độ chính xác của bạn là đặt câu hỏi, để xem những gì bạn quan sát được ở người khác hoặc trong các tình huống có thật sự là những gì đang xảy ra hay không.

Giả sử một ngày nọ bạn đến bên Steve ở chỗ làm và nhận thấy anh ấy đang ủ dột, đầu anh gục xuống và cặp mắt không buồn ngước lên. Bạn hỏi thăm anh ấy có chuyện gì, và Steve nói mọi việc “vẫn ổn.”

Bằng chứng bạn nhìn thấy lại nói khác – anh ấy nói mình vẫn ổn, nhưng trông anh chẳng có vẻ ổn chút nào. Vào lúc như thế này, hãy đặt ra một câu hỏi để làm rõ những gì bạn thấy. Hãy nói những câu đại loại như, “Hình như anh đang buồn chuyện gì đó. Có chuyện gì vậy?” Vừa thể hiện những gì bạn thấy (hình như anh đang buồn) và đặt câu hỏi trực tiếp (có chuyện gì vậy?) là hay nhất. Nhiều khả năng bạn sẽ được nghe bất kỳ điều gì anh ấy muốn bạn biết vào lúc này; nhưng dù sao bạn cũng đến bên Steve và thể hiện sự quan tâm đối với anh ấy.

Một dạng câu hỏi khác dùng để kiểm tra độ chính xác là tập trung vào những thông điệp ngầm – hoặc những điều không nhất thiết phải nói ra. Bởi người ta không phải lúc nào cũng giãi bày cởi mở và thẳng thắn những điều họ cảm nhận, nên họ sẽ nói bóng gió. Nếu bạn cảm thấy dễ dàng đặt câu hỏi thì đó là một cơ hội rất tốt để xem bạn có nắm bắt được dấu hiệu và hiểu đúng ý họ muốn nói hay không. Bạn còn có cơ hội phát hiện sai lầm của mình nếu bạn đường đột đi đến kết luận hoặc bỏ qua một dấu hiệu nào đấy.

Kiểm tra độ chính xác trong quá trình quan sát cuối cùng sẽ giúp bạn tinh tường hơn trong những tình huống xã hội và giúp bạn nhận ra những dấu hiệu khó nhận biết. Nếu không hỏi, bạn sẽ không thể chắc chắn điều gì.

15. Đặt mình vào hoàn cảnh của người khác

Đây là nghề của các diễn viên – họ đặt mình vào hoàn cảnh nhân vật. Diễn viên dốc lòng vào những cảm xúc và tình cảm của nhân vật, hóa thân vào suy nghĩ và động cơ thúc đẩy của nhân vật. Thế nên những diễn viên giỏi và được đào tạo bài bản thường có khả năng nhập vai đầy thuyết phục và dễ dàng – và ngược lại. Sau khi vai diễn kết thúc, thay vì phàn nàn về quá trình đóng phim, họ thường biết ơn vai diễn mà họ trải qua – ngay cả khi đó là nhân vật phản diện.

Đặt mình vào hoàn cảnh của người khác chính là nhận thức xã hội ở mức độ cao nhất – và nó không chỉ dành riêng cho các diễn viên. Nó còn dành cho tất cả chúng ta, những người muốn đạt được cái nhìn toàn cảnh và sự hiểu biết sâu sắc hơn về người khác, nhằm nâng cao kỹ năng giao tiếp và nhận diện vấn đề trước khi chúng leo thang. Nếu bạn không cho rằng mình cần làm điều này thì lần cuối cùng bạn có ý nghĩ như thế này là khi nào: Giá mà mình biết Jane cảm thấy như thế. Nếu bạn phải ao ước thì rõ ràng mọi sự đã quá trễ; chẳng phải việc hiểu Jane sớm hơn trong tình huống đó có ích hơn sao?

Để thực hành phương pháp này, bạn cần đặt ra cho mình những câu hỏi bắt đầu bằng, “Nếu mình là người này…” Giả sử bạn đang tham dự một cuộc họp và có người làm khó dễ Jim bằng cách chất vấn về những quyết định của anh trong một dự án đã được triển khai. Nếu bạn là đối tượng phải trả lời, bạn sẽ có khuynh hướng phòng thủ. Nhưng nên nhớ, đó không phải là vấn đề của bạn, mà là của Jim. Hãy gạt sang một bên những điều bạn nghĩ, những cảm xúc, cách suy tính và khuynh hướng của riêng bạn – điều cần làm là đặt mình vào hoàn cảnh của Jim. Hãy tự hỏi, Nếu mình là Jim, mình sẽ trả lời như thế nào? Để trả lời câu hỏi này, hãy nhớ lại những gì bạn từng chứng kiến ở Jim để hiểu anh hơn: anh ấy đã phản ứng như thế nào trong những tình huống khó khăn tương tự trong quá khứ, anh ấy xoay xở ra sao khi bị người khác làm khó, anh ấy giải quyết công việc trong nhóm và với từng cá nhân ra sao. Anh ấy đã làm và nói những gì? Đó đều là những thông tin quan trọng.

Làm sao để biết bạn hiểu đúng hay chưa? Nếu bạn có mối quan hệ tốt với Jim và nếu đúng thời điểm, hãy gặp anh ấy sau buổi họp và kiểm tra lại những suy nghĩ của mình. Nếu bạn không thân với Jim lắm, hãy thực hành trong một tình huống khác với một người khác và kiểm tra những suy nghĩ của bạn. Bạn càng thực hành và lượm lặt thông tin phản hồi nhiều bao nhiêu, bạn càng dễ dàng đặt mình vào hoàn cảnh người khác bấy nhiêu.

16. Tìm kiếm bức tranh toàn cảnh

Bởi chúng ta thường nhìn mình qua lăng kính màu hồng nên rất có khả năng ta chỉ thấy một phần của bức tranh mà thôi. Nếu có cơ hội, bạn có sẵn sàng nhìn mình qua cặp mắt của người hiểu bạn rõ nhất không? Nhìn chung quanh và tìm kiếm thông tin phản hồi chính là chìa khóa trong nhận thức xã hội, bởi nó cho chúng ta cơ hội xem người khác nhìn nhận về mình như thế nào – để có bức tranh toàn cảnh.

Để tận dụng được cơ hội này, bạn phải có lòng dũng cảm và sức mạnh để tìm đến những người yêu quý bạn, cũng như những người chỉ trích bạn, nhằm có được những chia sẻ chân thật nhất về cách họ nhìn bạn. Nếu họ hiểu sai thì sao? Nếu họ quá khắt khe thì sao? Và nếu họ nói đúng thì sao?

Bất kể câu trả lời như thế nào, cái nhìn của họ vẫn quan trọng bởi ý kiến của người khác sẽ ảnh hưởng đến bạn và cuộc sống của bạn. Ví dụ, nếu người khác cho rằng bạn thụ động trong các cuộc họp, trong khi bạn chỉ đơn giản cần thời gian để suy nghĩ trước khi phát biểu thì cách nhìn nhận của họ bắt đầu định hình những cơ hội dành cho bạn. Sớm muộn gì sếp cũng không cho bạn chủ trì cuộc họp nữa, bởi bạn bị xem là người thụ động chứ không phải người biết cân nhắc.

Phương pháp tốt nhất để xem người khác nhìn nhận về bạn như thế nào thật đơn giản và hữu dụng. Đối với những vấn đề về EQ, bạn có thể gửi một bản khảo sát tổng hợp trong đó bạn và những người khác đặt ra các câu hỏi về kỹ năng tự nhận thức, làm chủ bản thân, nhận thức xã hội và làm chủ mối quan hệ của bạn. Kết quả sẽ là bức tranh hoàn chỉnh về những nhận thức của chính bạn và của người khác. Dù bạn tin hay không thì những gì người khác nói về bạn thường chính xác hơn điều bạn nghĩ về mình. Tuy nhiên, bất kể những nhận thức ấy là gì, việc bạn hiểu về chúng rất quan trọng vì bạn biết nó sẽ định hình bản thân bạn ra sao.

Hãy tập trung nguồn sức mạnh ấy và kêu gọi nhiều người khác giúp đỡ để bạn hiểu thêm một chút về mình qua cách nhìn của họ. Khác với việc thờ ơ quan sát hay theo dõi bản thân, đây là cách để bạn biết mình ra sao qua thực tế cái nhìn của người khác.

17. Nắm bắt không khí chung của cả phòng

Cảm xúc rất dễ lây lan, nghĩa là nó có thể bắt nguồn từ một hoặc hai người sau đó lan ra khắp phòng, cho đến khi trở thành tâm trạng chung mạnh mẽ mà bạn phần nào cảm nhận được.

☆

Một khi đã thành thạo trong việc đọc hiểu những dấu hiệu và cảm xúc của người khác, bạn đã sẵn sàng để hiểu tâm trạng của cả một gian phòng. Điều này nghe có vẻ nản lòng, nhưng đó vẫn là những gì bạn học được về nhận thức xã hội – chẳng qua trên quy mô lớn hơn mà thôi.

Về cơ bản, có hai cách nắm bắt tâm trạng của đám đông. Đầu tiên, bạn có thể chỉ dựa vào linh cảm hay trực giác của mình. Cảm xúc rất dễ lây lan, nghĩa là nó có thể bắt nguồn từ một hoặc hai người sau đó lan ra khắp phòng, cho đến khi trở thành tâm trạng chung mạnh mẽ mà bạn phần nào cảm nhận được. Ví dụ, hãy tưởng tượng bạn bước vào một căn phòng có 125 doanh nhân đang giao lưu và chia sẻ ý kiến với nhau. Có vẻ như nơi này tràn ngập cảm giác phấn khích và dồi dào năng lượng tích cực, và bạn sớm nhận ra điều đó. Bạn có thể nghe được giọng nói của họ với nhiều cung bậc và âm điệu khác nhau, bạn thấy những dáng điệu, cử chỉ và ngôn ngữ cơ thể biểu lộ sự tập trung và háo hức. Còn bây giờ, hãy hình dung bạn bước vào một căn phòng có 125 người đang đợi để được chọn ra làm nhiệm vụ bồi thẩm đoàn. Không khí căn phòng lặng như tờ; người ta cố gắng lãng quên bằng cách kiếm cái để đọc, nghe nhạc hoặc làm bất cứ điều gì để giết thời gian. Mặc dù đó là nghĩa vụ công dân nhưng ít ai muốn có mặt nơi này. Hai tâm trạng nói trên như mặt trăng với mặt trời.

Sau đây là cách để bạn nắm bắt tâm trạng chung của cả phòng. Khi bước vào, hãy nhìn lướt qua một lượt và ghi nhận bầu không khí ấy đầy sinh lực hay im lặng, tĩnh tại. Xem cách mọi người chọn chỗ cho mình – họ ngồi riêng hay tụ tập thành từng nhóm. Họ có nói chuyện và vung vẩy tay không? Có những ai tỏ vẻ sôi nổi hơn người khác? Trực giác mách bảo bạn điều gì về họ?

Một cách khác để đọc tâm trạng của một căn phòng là đi cùng một người dày dạn kinh nghiệm hơn, giống như bạn tham quan cuộc sống hoang dã ở châu Phi. Hướng dẫn viên của bạn nên là một chuyên gia về nhận thức xã hội sẵn lòng chỉ cho bạn những manh mối do bản năng bạn mách bảo và giúp bạn nắm bắt được tâm trạng của cả phòng. Hãy theo chân hướng dẫn viên của bạn và lắng nghe điều anh ấy cảm thấy và nhìn thấy. Hỏi xem anh ấy có cảm giác gì và dấu hiệu nào thể hiện tâm trạng chung. Cuối cùng, bạn nên là người chủ động. Hãy đánh giá cả phòng rồi chia sẻ và so sánh những ý nghĩ của bạn với người hướng dẫn. Thông qua bài tập này, chẳng bao lâu bạn sẽ biết cách quan sát như hướng dẫn viên của bạn, những lúc bạn cần tự mình thực hiện.

Bản chất và hành vi của con người có thể không khác lắm so với cuộc sống diễn ra nơi hoang mạc châu Phi. Bạn càng rèn luyện kỹ năng của mình trong việc phát hiện ra sự an toàn, mối quan tâm hoặc những thay đổi trong tâm trạng của một đám đông sớm bao nhiêu, bạn càng dày dạn hơn bấy nhiêu trong đời sống xã hội thực tế của chính bạn.