Thiếu tá Khaútson đã cố gắng kìm mình. Không biết đây là lần thứ bao nhiêu hắn muốn bẻ gãy lý trí của Trung úy Côvancôp, nhưng mọi nỗ lực của hắn đều vô hiệu. Kinh nghiệm nhiều năm đã làm cho Khaútson có cơ sở để xét đoán tuổi trẻ là sự yếu đuối của con người. Hắn đã thành công trong nhiều lần khi những tính toán của hắn lại dựa vào sự thiếu kinh nghiệm và tính thay đổi thất thường vốn là bản chất ở một con người không được cuộc sống rèn luyện.
Anh người Nga này hãy còn trẻ, trẻ đến mức kỳ lạ, vậy mà Khaútson chẳng xoay sở kiếm chác được được gì ở anh ta. Thiếu tá đã không còn yêu cầu Côvancốp cung cấp bất cứ tin gì nữa.
– Thưa ông Côvancốp, lẽ nào ông không hiểu rằng ông đã bỏ qua một cơ hội như thế nào ư? Chỉ cần một lời tuyên bố trong vòng ba phút trước máy ghi âm - thế là xong. Sau đó, nếu ông muốn thì một con đường công danh rạng rỡ mà nhiều người dang thèm muốn mở ra trước mắt ông. Còn nếu ông muốn nữa thì một cuộc sống đảm bảo cho ông ở bất kỳ quốc gia nào. Có lẽ ông sợ người phía ông trừng trị chăng? Thật là ngu ngốc khi sợ hãi như vậy.
Ông sẽ tuyên bố vào ban ngày nhưng ngay tối hôm đó ông đã có mặt ở Mỹ hay ở nước nào mà ông thích rồi. Đối với ông, không có đe dọa nào là đáng sợ cả? Còn nói trước máy ghi âm chỉ là những chuyện nhỏ nhằm mục đích tuyên truyền Liên Xô thông báo tiếp vận đến Đông Đức bánh mỳ Nga và thực phẩm nhưng thực tế lại là một quá trình ngược lại.
– Ông cố gắng cũng vô ích. Tôi là một sĩ quan Nga. Chúng tôi không làm chuyện vu khống, cả Thành phố Berlin đều có bánh mỳ Nga.
– Ông sẽ cùng đi với Rênát Senle sang Mỹ hoặc bất kỳ nước nào khác. Cô ấy đang chờ quyết định của ông.
– Cô ấy đừng đợi làm gì.
Khaútson nhìn đôi mắt trong xanh của Côvancốp và bực mình: cuối cùng không biết cái gì đó có thể bẻ gãy được tính ngang ngạnh của chàng trai có đôi má hồng như thiếu nữ này được nhỉ? Thiếu tá không hiểu được trước mắt hắn đâu phải là một chàng trai mà đó còn là một đoàn viên Cômsômôn và cách đây một tháng đã được nhận thẻ Đảng viên dự bị ở phòng chính trị quân đội. Nếu ông ta hiểu rằng sự việc đó có ý nghĩa trọng đại thì chắc sẽ không đem cái công danh huyền thoại ra mà phỉnh phờ người Trung úy này nữa.
Thật là lạ, những con người trong cái thế giới của Khaútson đến lúc đó vẫn chưa nắm dược chân lý đơn giản mà bấy lâu nay đã có nhiều tấm gương chứng thực: khi đã ở trong tình trạng không có lối thoát thì người cộng sản coi bước đường công danh rực rỡ nhất đối với bản thân là được hy sinh vì danh dự và sự toàn thắng của tư tưởng mình. Đúng vậy, Khaútson còn chưa hiểu nhiều về điều này vì thế hắn đang phạm phải nhiều sai lầm khiến hắn mất tín nhiệm trước mọi người.
– Câu chuyện của chúng ta không thể kéo dài mãi được. Chúng tôi có thể bắt buộc ông phải nói những gì mà chúng tôi cần. Đôi mắt tàn ác của hắn nhìn xoáy vào Côvancôp. Nhưng hắn không thấy sự sợ hãi hay bối rối nào trong đôi mắt xanh của người Trung úy.
– Tôi sẵn sàng đón nhận nó từ lâu rồi. Côvancốp giễu cợt nhìn Thiếu tá.
Khaútson đứng lên.
– Ông hãy suy nghĩ đến ngày mai đi.
Tại phòng làm việc, Khaútson tìm thấy bản mật mã trên bàn giấy: “Nhóm bán sách bị bắt, trong số đó có liên lạc viên Gơrantơ. Theo tin tức sơ bộ, chỉ có Arnônđơ Sốc man là thoát dược”.
Công tác tình báo luôn gắn liền với sự liều lĩnh. Đổ vỡ là điều nhiều khi không thể tránh khỏi, song chỉ cần làm sao thu hút được nhiều thành công hơn thất bại. Khaútson cũng như mọi người đều biết điều ấy, vì vậy dù hắn có tức điên lên như thế nào trước sự bướng bỉnh của người Trung úy Nga thì hắn vẫn phải bình tĩnh đọc hết bản mật mã rồi khoá vào tủ sắt. Số phận của những con người đã qua đời chẳng làm cho lòng hắn xúc động. Đúng vậy, hắn có thể làm gì để cứu được họ? Không gì hết. Từ lâu hắn đã quen đặt tên cho những con người như những quân bài đã bị vứt bỏ. Duy nhất chỉ có một thứ làm hắn đau đớn khi nghĩ đến nó - đó là sự xoá sổ quán bán sách ấy. Đó là một nơi ẩn náu thật tuyệt.
Khaútson gọi cô thư ký đánh máy tới và đọc cho cô ta ghi bản báo cáo gửi cấp trên về sự đổ vỡ của nhóm bán sách. Cô thư ký chưa kịp ghi xong bản mật mã thì tiếng chuông điện thoại réo lên ở góc bàn có đường dây nối trực tiếp với sở chỉ huy Berlin.
Khaútson nhấc máy.
– Tôi nghe đây… Khi nào?… Tôi sẽ đến ngay bây giờ.
Đặt máy xuống Khaútson ra lệnh cho cô thư ký đừng chuyển báo cáo và vội vã tới phòng mật mã.
– Sẽ có bổ sung quan trọng. - Hắn vừa nói vừa hấp tấp mặc quần áo.
Hắn không hiểu rằng mình đang chui vào một cái bẫy đang giăng sẵn.
Công tác chỉ đạo tốt thì mọi việc sẽ suôn sẻ. Cuối cùng những gì mà Rưtragốp đã làm được và những gì Subbôtin và Paxionxcaia đạt được đều bằng những con đường khác nhau nhưng tất cả đều dẫn tới đích. Nếu chuyến đi của Subbôtin đến Phơrăng phuôc đã có những kết quả ngoài sự mong đợi là những lời thú nhận quý giá của Rênát Senle thì việc làm quen của Paxionxcaia với nhóm huấn luyện viên bơi lội và với Sôc man đã giúp họ xác định được tên tuổi những kẻ thực hiện cuộc mưu sát. Đó là tài liệu quý giá để đập tan ổ cướp trong quán sách vì từ đây ngoài tất cả những chuyện đã xảy ra còn thấy dấu vết của đường dây tên gián điệp Mỹ Raitơ. Ngay trong lần hỏi cung đầu tiên hắn phải thú nhận rằng đó chính là một ổ bắt đầu từ tay bán sách. Công tác của Rưtragôp ở Tây Berlin có ảnh hưởng quan trọng đối với công việc tình báo của cá nhân Khaútson và điểm chỉ đạo bí mật của hắn trên đường phố Khênen.
Khi mọi sự kiện đã tập trung lại thành một khối thống nhất thì kế hoạch hành động của chiến dịch cũng ra đời. Mọi tính toán đều phù hợp. Mọi chi tiết được cân nhắc, kiểm tra kỹ lưỡng và được đưa vào kế hoạch. Kế hoạch nhìn chung toàn bộ giống như một trò chơi sắp chữ phức tạp trong đó mọi hoạt động khác nhau đều xen kẽ với nhau hoặc đi song song với nhau hoặc kế tiếp nhau tạo nên những bước đi chính xác. Thế là đúng vào lúc này hành động đã được bắt đầu - một trong những chương của kế hoạch ấy có tên gọi là “chuyển hướng chú ý của Khaútson sang những đối tượng giả”.
Ngày nào cũng vậy, cảnh chen lấn xô đẩy nhau lại diễn ra trong sở chỉ huy. Ở đây hành lang tranh tối tranh sáng dán đủ các loại thông báo khác nhau, hàng dãy người Đức xếp hàng kéo tới tận các ô cửa. Tiếng Đức dùng lẫn với tiếng Anh. Các sĩ quan và nhân viên của sở chỉ huy tay cầm cặp chốc chốc lại chạy qua chạy lại dọc hành lang: người nào cũng cho mình là người có trách nhiệm được đòi hỏi trật tự. Tiếng ồn ào của các giọng nói im bặt đúng lúc người sĩ quan vừa mới xuất hiện ở cửa ra vào để duy trì trật tự.
Khaútson không thèm ngước mắt nhìn ai, hắn nhanh nhẹn đi thẳng tới cuối hành lang và lên tầng bốn bằng cầu thang máy. Ra khỏi thang máy hắn chạm trán ngay một sĩ quan vạm vỡ nhưng cái đầu nhỏ bé chẳng cân xứng với cơ thể hắn và nét mặt toát lên vẻ sắc sảo. Khi họ đi trên hành lang, viên sĩ quan này nghiêng người đi bên cạnh Khaútson, miệng thì thầm:
– Cô ta có mặt trước đây một tiếng. Trông cô ta rất đẹp và thông minh. Cô ta không chịu tiếp chuyện chúng tôi mà cứ đòi gặp đại diện của bộ phận ngài quản lý. Chúng tôi đã thử trao đổi với cô ta một cách nghiêm túc. Cô ta lại đòi đại diện của ngài tới và nói thêm: “Hãy thông báo rằng tôi đến đây vì công việc người của bán sách cũ”.
– Cô ta nói “về công việc của người bán sách cũ” à? - Khaútson đang đi bật hỏi.
– Dạ. Đúng vậy ạ.
– Cô ta gọi bộ phận quản lý của chúng ta là gì?
– Công an chính trị…
Viên sĩ quan mở rộng cửa cho Khaútson bước vào. Một cô gái đang ngồi trên đi văng thấy Khaútson vào liền đứng dậy.
Thiếu tá hờ hững đưa mắt nhìn, hắn chẳng buồn cởi chiếc áo ngoài ngồi luôn xuống ghế.
– Xin mời cô lại đây! - Bằng giọng khô khan hắn vừa nói vừa chỉ tay vào chiếc ghế. - Cô có chuyện gì vậy? Hãy nói ngắn gọn thôi, tôi không có thời gian đâu…
Dáng điệu Khaútson phần nào làm cho Paxionxcaia phải luống cuống. Ở nhà đã phỏng đoán việc cô chạy sang đây sẽ làm cho họ rất thích thú và như vậy Paxionxcaia có thể trình bày tỷ mỷ toàn bộ tin bỏ chạy của mình sang phía Tây như đã định sẵn rất cặn kẽ. Bảy giờ đúng là lúc cô phải tỏ ra quyến rũ nhất đối với họ.
– Tôi là Anna Lorkh. Cha tôi là Vinhem Lorkh, nguyên là cựu sĩ quan của hạm đội đã bị bắt chiều hôm qua do sự đổ bể của nhóm người có liên quan đến người bán sách cũ ở phố Genmut.
– Do đâu mà cô biết những người ấy. Cô nói về người bán sách cũ nào vậy? - Khaútson hỏi vói vẻ chế giễu.
– Chính tôi là người có quan hệ với họ và với cả người bán sách cũ nữa.
Cô làm như ngạc nhiên khi thấy Khaútson không đoán ra được.
– Lạ thật, những người nào thế. Tại sao câu chuyện ấy lại làm cho chúng tôi quan tâm nhỉ?
– Những người ấy là: Dich mun Lixôpxki, Anma Gutx, cả người bán sách cũ nữa, Arnônđơ Sốc man và nhiều người khác. Tôi biết khá rõ những người này.
– Còn tôi lại không biết họ là ai. - Khaútson bực mình lên tiếng rồi xem đồng hồ. - Cô còn cần gì ở tôi nữa?
– Tôi xin được cư trú chính trị. - Paxionxcaia lẩm bẩm nói, vẻ mệt mỏi hiện ra trên khuôn mặt, trông cô lúc đó thật thảm hại. Lẽ nào khi soạn thảo chiến dịch, các đồng nghiệp lại mắc phải sai lầm và có đúng là nhóm bán sách cũ không liên quan gì tới bộ phận quản lý của Khaútson.
– Chuyện này lại quá đơn giản rồi. - Thiếu tá cười và đứng dậy. - Cô hãy coi như cô đã nhận được sự cư trú rồi đấy. - Khaútson gật đầu cho người sĩ quan đứng lên. - Họ sẽ xét thủ tục cho cô trong năm phút. Cô không cần gì ở tôi nữa chứ?
Không chờ Paxionxcaia trả lời, Khaútson đã ra khỏi cửa.
Natasa được người sĩ quan dẫn xuống sở chỉ huy ở tầng một. Ở đây họ cho cô một thẻ đăng ký để điền họ, tên. Cô ngồi vào bàn:
– Đưa thẻ lại đây - Người sĩ quan chỉ vào một nhân viên đang ngồi đằng sau một chiếc bàn con - Cô sẽ nhận mọi giấy tờ cần thiết ngay ở đây. Xin lỗi, tôi cũng có việc. - Bộ mặt nhọn hoắt của người sĩ quan thoắt dịu đi bởi một nụ cười lịch sự. - Chúc cô thành công.
Người sĩ quan lại leo lên tầng bốn. Khaútson đang sốt ruột chờ hắn trong phòng.
– Thế nào, con bé làm sao?
– Nó đang ghi tên vào thẻ. Xin ngài thứ lỗi vì đã làm ngài phải lo lắng. Chúng tôi có cảm tưởng rằng con bé này có cái gì đó rất thú vị. Tôi nghĩ rằng…
– Không phải là cái gì đó mà rất nhiều… Khaútson ngắt lời viên sĩ quan.
– Nhưng chính ngài chẳng…
– Phải như vậy thôi. Cần phải theo dõi con bé ấy ba ngày xem sao. Đề phòng có trường hợp khiêu khích. Đưa cô ta ít tiền. Bố trí chỗ ở khách sạn, ở đó dễ tiến hành theo dõi, giao cho cô ta một công việc gì đó. Phải làm tất cả những công việc đó mà không để cho cô ta nghĩ rằng mình có ý định loại trừ cô ta. Chúng ta chỉ còn một thủ tục thế thôi, chủ yếu là phải theo dõi. Chúng ta cần biết mỗi bước đi của cô gái này… Hôm nay là ngày thứ tư của chúng ta phải không? Sáng thứ bảy hãy dẫn cô ta đến phố Khênen gặp tôi.
– Rõ, mọi việc sẽ được tiến hành, thưa Thiếu tá.
Người ta niềm nở khuyên Natasa Paxionxcaia thuê một phòng ở khách sạn “Dretxđen”. Nhân viên ở sở chỉ huy quan tâm tới mức tự mình gọi điện tới khách sạn để đổi số phòng sau đó còn đưa Natasa đến tận nơi.
☆ ☆ ☆
Đó là một khách sạn hạng ba đã cũ. Paxionxcaia nhặn một căn phòng hẹp và nhỏ, chỉ có một cửa sổ duy nhất trông ra một cái sân chật chội, ngổn ngang đồ lặt vặt. Việc làm đầu tiên của Natasa là xem xét căn phòng thật cẩn thận nhưng không thấy có điều gì đáng ngờ. Natasa buông người xuống ghế suy nghĩ.
Lẽ nào chiến dịch được tính toán kỹ càng như vậy lại hoá ra công cốc? Không thể nào như vậy được. Ngay lập tức Paxionxcaia nhớ lại lời khuyên của Đại tá Sêmin: Đừng vội vã. Vâng, tôi sẽ không vội đâu. Tôi sẽ không vội. Dù thế nào tôi cũng phải tiến hành kiểm tra lần thứ nhất.
Paxionxcaia xếp vali vào trong tủ, mặc quần áo và ra khỏi khách sạn sau khi đã thông báo cho người gác cổng biết ít nhất một tiếng nữa cô mới quay về. Cô đi theo một khu phố buôn bán khá sầm uất, dừng lại rất lâu bên các tủ kính và biển quảng cáo. Nó cho phép cô khẳng định chắc chắn xem có ai theo dõi mình không. Thoạt tiên hắn đi đằng sau Natasa khoảng mười lăm bước chân. Sau đó hắn thay đổi chiến thuật đuổi kịp Natasa, giờ hắn lại bước đi trước, có lúc hắn cũng đứng bên tủ kính khi có Natasa đứng xem. Paxionxcaia đã xem xét kỹ khuôn mặt này và thấy yên lòng: không được để hắn biết mình đã biết hắn đang quan sát ta. Tâm hôn cô sảng khoái. Vậy là tên chỉ điểm đã lộ mặt, còn cô chẳng biểu hiện gì đặc biệt đối với hắn như Thiếu tá Khaútson đang muốn biết.
Về đến khách sạn cô lại rất phấn khởi khi nhận ra vali của cô đã bị mở và khám xét. Rất tốt. Giờ thì Natasa hoàn toàn tin rằng Khaútson đã khéo léo đóng kịch như không biết gì, hắn làm như vậy để sơ bộ kiểm tra. Biết làm sao, Thiếu tá cứ kiểm tra.
Tối hôm đó Natasa Paxionxcaia xuống nhà ăn ở tầng dưới của khách sạn. Căn phòng chật chội đã chật ních người, trần nhà quá thấp, khói thuốc lá bay lơ lửng, tiếng nhạc rú lên the thé. Không còn một chỗ nào trống. Natasa đứng ở cửa ra vào, đưa mắt tìm một chỗ trống chưa có người ngồi. Một người đàn ông có khuôn mặt vàng võ nhẵn bóng nhưng hãy còn trẻ xuất hiện. Trong khách sạn hạng ba này, người ta dễ nhận ra bộ quần áo Smôking của anh ta có cài một bông hoa
– Chắc cô cần một chỗ dưới ánh điện phải không? - Anh ta hỏi Natasa bằng giọng tiếng Nga khá sõi.
Paxionxcaia tỏ ra không hiểu hắn nói gì? Cô trả lời bằng tiếng Đức.
– Ôi, cô là người Đức ư? - Người kia nhanh chóng chuyển sang nói tiếng Đúc tồi tệ. - Ấy thế mà bọn chúng tôi lại tưởng cô là người Nga đấy. Nhưng không sao. Nếu chị cần một chỗ thì chúng ta đi nào. Hắn sỗ sàng nắm lấy tay Paxionxcaia dẫn cô tới một chiếc bàn kê ở góc tối sau dàn nhạc.
Trong nhóm của người này có hai cô gái và một chàng trai. Tất cả bọn họ đều nói tiếng Đức tồi. Sau khi đã giới thiệu Natasa với mọi người, hắn nói với tất cả mọi người đều là người Nga, làm việc ở Tây Berlin.
Đã gần một tiếng đồng hồ trôi qua mà câu chuyện của họ chẳng đâu vào đâu. Người đàn ông kia giúp Paxionxcaia đặt ăn bữa tối. Không ai hỏi cô một lời nào. Sau đó những người kia viện cớ là nhà rất xa nên phải về trước. Rồi vài phút sau Paxionxcaia biết người đàn ông này là phái viên của Thiếu tá Khaútson. Nhưng hắn hành động đến là ngu ngốc. Cô thấy hắn được giao nhiệm vụ phải tìm hiểu xem người chạy trốn này có biết tiếng Nga hay không. Trong câu chuyện, hắn thỉnh thoảng lại nói thêm vài từ tiếng Nga, có lúc hắn nói cả câu bằng tiếng Nga. Khi thì hắn giả vờ quên, tự nhiên lại hỏi bằng một câu tiếng Nga rồi nhìn vào mắt Paxionxcaia chờ cô trả lời. Đến lúc không chờ được nữa hắn vỗ trán.
– Quỷ tha ma bắt, tôi quên là chị không biết tiếng Nga.
Đối với Paxionxcaia trò chơi này không dễ gì: gậy ông đập lưng ông thật nguy hiểm. Cô bắt buộc phải theo dõi câu chuyện một cách căng thẳng. Nếu có một từ tiếng Nga xen kẽ mà câu không khó hiểu thì cô phản ứng lại. Nếu từ đó ẩn ý chính của câu thì cô giương đôi lông mày lên.
– Anh nói gì vậy, tôi không hiểu gì cả.
Có một vài từ cô cũng “hiểu” đấy, nó phù hợp với một trong những sự kiện về tin cô chạy sang phương Tây: còn ở phía Đông bên kia, người bạn trai thân thiết của cô là một người Nga. Ăn tối xong Paxionxcaia trở về phòng mình. Người đàn ông kia tiễn chị tới tận cầu thang.
– Tôi rất vui sướng được làm quen với cô. - Hắn nói lúc chìa tay ra - Cảm ơn vì buổi tối dễ chịu này. Tôi ở bên kia khách sạn và tối nào cũng ăn cơm ở đây.
Theo lời khuyên của sở chỉ huy, Paxionxcaia đến phòng lao động thuê người vào hôm sau để xin việc làm. Người ghi đăng ký ghi xong địa chỉ liền nói:
– Cô sẽ nhanh chóng có việc làm. Trong vòng một tuần thôi.
Ba ngày sau, vào một buổi tối, Paxionxcaia đang chuẩn bị đi ngủ thì người sĩ quan không thèm gõ cửa bước vào phòng. Vẫn người sĩ quan mà cô gặp ở sở chỉ huy.
– Xin mời cô mặc quần áo vào. - Hắn chẳng hỏi gì cả mà nói luôn. - Cô cần phải tới một nơi. Có người muốn nói chuyện với cô đấy.
Hắn tự lái xe và im lặng suốt đường đi. Xe chạy nhanh nên Paxionxcaia không kịp nhớ đường. Chiếc xe chỉ dừng lại vài giây, ánh đèn pha ôtô kịp quét vào chiếc cổng đóng im ỉm và ngay lập tức nó được mở ra. Sau đó chiếc xe chạy thêm vài trăm mét nữa trong một đường ngầm hẹp và cuối cùng dừng lại trước lối vào chiếu sáng lờ mờ ở sâu trong sân. Paxionxcaia nhớ lại ngôi nhà của Khaútson mà Rưtragôp đã miêu tả trên đường phố Khênen. Căn cứ vào những gì cô biết thì đây đúng là địa chỉ mà họ đã đưa Rưtragốp tới.
Lúc này Thiếu tá tiếp cô một cách lịch sự và tao nhã. Hắn kéo ghế ngồi, mời cà phê, thuốc lá. Nhận thấy sự ngạc nhiên của cô, hắn phá lên cười:
– Xin cô tha lỗi cho, cô Lorkh. Nhưng tôi cần phải làm như vậy. Cô đồng ý rằng tin ngay một lời nói khi tiến hành công việc như thế này thì không thể tha thứ được. Ít ra chúng tôi cũng phải tin rằng Anna Lorkh đúng thực là Anna Lorkh chứ. Còn bây giờ chúng ta có thể nói chuyện cởi mở với nhau. Cho tôi hỏi cô vài câu: Cô biết rõ người nào trong nhóm Dich mun Lixôpxki, Anma Gutx, Arnônđơ Sốc man.
– Xin lỗi, hình như Arnônđơ Sốc man không bị bắt.
– Rất có thể, trước khi nhóm của người bán sách vỡ hai ngày, anh ta vẫn còn tự do.
– Cô cho rằng… - Khaútson ngập ngừng - Cô có cho rằng có sự phản bội từ phía anh ta.
Paxionxcaia trầm ngâm suy nghĩ.
– Tôi không nghĩ như thế. Theo tôi nghĩ anh ta là người kém thận trọng hơn trong nhóm.
Khaútson rít hơi thuốc, tỏ vẻ suy nghĩ và hỏi nhanh.
– Cô cùng làm việc với Lixôpxki?
– Vấn đề là ở chỗ đó, chưa có việc gì cùng làm, Lixốpxki quan tâm tới cha tôi. Còn tôi, phải nói thật rằng tôi không tin cha mình lắm. Khi tôi hiểu rằng Lixôpxki muốn gì, tôi mới chuyện trò với người. Người đồng ý gặp Dich mun. Buổi gặp gỡ hôm đó xảy ra vài ngày trước khi nhóm bị bắt.
– Cô hiểu như thế nào về sự thất bại đó?
– Sốc man đã kể lại cho tôi nghe.
– Anh ta nghĩ gì về sự thất bại?
– Rất sợ hãi. Khi cha tôi bị bắt, anh ta yêu cầu tôi phải sang ở hẳn bên phía Tây.
– Cô tha lỗi cho sự không tế nhị của tôi. Hình như giữa cô và Sốc man có mối quan hệ nào đó…
– Anh ta tán tỉnh tôi.
– Thế còn cô?
– Tôi đã yêu một người khác. Một sĩ quan Xô Viết.
– Thế đấy. - Khaútson nhìn chằm chằm Paxionxcaia - Sốc man biết chuyện này chứ?
– Mọi người đều biết. Tôi không giấu diếm. Chính nó đã đổ tai hoạ lên người bạn sĩ quan Nga của tôi.
– Cụ thể là làm sao?
– Vào một buổi sáng khi tôi đi sang phía Tây thì có một người đồng ngũ của bạn tôi cũng là một sĩ quan Nga chạy tới trường Đại học gặp tôi. Anh ta nói rằng: Bạn tôi đang gặp nguy hiểm. Một số người nào đấy đã bị bắt đi, và hình như họ cũng có liên quan tới anh ấy. Người sĩ quan không thể nói được gì hơn nữa chỉ trao lại cho tôi mảnh giấy này…
Natasa rút từ áo khoác ngoài một tờ giấy được giấu cẩn thận rồi đưa cho Khaútson. Trên trang giấy là những dòng chữ viết vội vàng bằng tiếng Đức:
“Anna thân yêu! Anh đang gặp những chuyện rất bực mình. Vì đây là những chuyện nghiêm trọng nên anh van em hãy sang phương Tây ngay trong ngày hôm nay vì hạnh phúc chung của chúng ta. Em có thể tìm hiểu rõ sự việc xảy ra với anh ở Bộ chỉ huy bên ấy. Nếu bức thư này đến được chỗ em thì hãy cám ơn người đưa thư vì chính anh ta là người bạn trung thành của anh và em. Chúng ta sẽ gặp nhau vào một ngày gần đây thôi. Hôn em nồng nàn. Mikhain của em” .
– Ồ, thật là tuyệt. - Đọc xong lá thư, Khaútson nói. - Hình như chúng ta phải hiểu như thế này, anh ấy cũng sẽ sang phương Tây chứ?
– Tôi cũng hiểu như vậy.
– Được! Người bạn của cô có quân hàm gì nhỉ?
– Đại úy. Đại úy Skvenxốp.
– Anh ấy phục vụ ở đâu?
– Điều đó thì tôi không biết. Tôi chỉ rõ một điều là anh ấy làm việc ở Ban tham mưu.
Paxionxcaia thấy rõ Khaútson mỗi lúc càng mất tự chủ và gần như không cần phải cố gắng che giấu tình cảm khi nghe thấy tất cả những tin tức thú vị và quan trọng đối với hắn.
– Cô nghĩ sao, lúc này anh ấy có thể đến đây được không? Thiếu tá sốt ruột hỏi.
– Người sĩ quan mang thư đến cho tôi nói rằng đến thứ bảy sẽ có một cuộc họp Đảng ở chỗ anh ấy để quyết định số phận của người bạn tôi.
Khaútson tỏ ra lo lắng đẩy chiếc gạt tàn thuốc lá trên bàn ra xa rồi kéo lại về phía mình, rút điếu thuốc lá, tay vân vê nhưng không hút rồi ném vào chiếc gạt tàn.
– Cho phép tôi được hỏi cô câu hỏi cuối cùng không được khiếm nhã cho lắm. Giữa cô và anh sĩ quan ấy có những quan hệ… khá nghiêm túc?
Paxionxcaia đỏ mặt.
– Vâng.
– Xin cô thứ lỗi, - Khaútson vội nói - chúng tôi phải biết cả điều đó nữa.
☆ ☆ ☆
Khoảng nửa đêm Subbôtin đã có mặt ở Sở chỉ huy. Khi nói chuyện với người sĩ quan trực, trông anh rất căng thẳng nhưng anh cũng đã nhận thấy rằng họ đang chờ anh ở đây. Chưa kịp điền hết tờ khai đăng ký, Thiếu tá Khaútson đã có mặt.
Ông ta bước vào phòng người sĩ quan trực hỏi có điện của ai gọi tới cho ông ta không, hắn ném cái nhìn thoáng qua vào Subbôtin rồi lại đi ra.
Ngay sau đó Subbôtin được dẫn tới một gian phòng khác. Khaútson đã chờ sẵn anh ở cửa ra vào.
– Anh hành động như thế là đúng, Đại úy Skvenxốp. - Thiếu tá ôm lấy vai Subbôtin và dắt anh vào ghế. - Ngồi xuống đây nào. Tôi lấy làm sung sướng chúc mừng anh về với sự tự do chân chính của một con người.
– Tôi đang hân hạnh được tiếp chuyện với ai đây? - Subbôtin thận trọng hỏi.
Khaútson cất tiếng cười.
– Không cần phải tỏ ra quá thận trọng như vậy đâu, Đại úy ạ. Chúng ta sẽ nói với nhau là: tôi là người hân hạnh được Anna Lorkh tin cậy cho biết một số bí mật về Đại úy đấy. Tất nhiên chưa phải là tất cả.
– Cô ấy đâu rồi? - Subbôtin nhanh nhẹn hỏi luôn.
Khaútson nhìn đồng hồ rồi nháy mắt với anh.
– Có lẽ giờ này cô ấy đang say sưa ngủ ở khách sạn, anh cũng sẽ sống ở đấy. Nhưng chúng ta là những người đàn ông, hơn nữa lại là quân nhân. Chúng ta còn phải thức thêm một lát nữa. Anh đã chuẩn bị trả lời vài câu hỏi của tôi chưa?
– Xin mời. - Subbôtin mệt mỏi nói.
– Cuộc họp Đảng của các anh đã kết thúc ra sao?
– Người ta đã khai trừ tôi.
– Họ buộc anh những tội gì vậy?… Chỉ có điều xin anh hãy nói cho kỹ hơn.
– Có vài lời buộc tội: kết thân với cô Anna Lorkh là người hình như có liên lạc đến một vài kẻ mưu phản đã bị bắt. Đó là nguyên nhân chủ yếu. Sau đó là buôn bán đầu cơ tại khu vực phía Tây.
– Trên thực tế chuyện đó có xảy ra không? - Khaútson vội vàng hỏi.
– Chuyện ấy ít nhiều đã có. - Subbôtin nhếch mép cười - Chẳng hạn tôi đã có một phi vụ rất lớn với một Đại tá của các ông. Họ của ông ta là Cuper.
– Cuper à? - Khaútson hỏi lại.
– Đúng.
Khaútson ghi lại tên.
– Còn việc cuối cùng như vẫn thường xảy ra trong những trường hợp như thế này. Anh hãy đưa ra ánh sáng tất cả những gì đã xảy ra và chưa xảy ra. Tất cả nghĩa là từ chuyện say rượu có ẩu đả, chuyện kêu gọi thô lỗ với những người dưới quyền và cùng công tác thiếu trung thực. Tất cả những cái đó là chuyện vớ vẩn ấy mà.
– “Vớ vẩn” nghĩa là thế nào? Đó là những lời buộc tội không có căn cứ?
Subbôtin nhún vai.
– Trong tình huống như thế này thì việc biến mất một con ruồi thành một con voi là chuyện đơn giản nhất.
Khaútson suy nghĩ rồi nói:
– Tạm thời thì không có gì hỏi anh nữa. Bây giờ người ta sẽ đưa anh tới khách sạn và anh sẽ sống tại đấy. Anh cứ nghỉ đi, ngày mai chúng ta sẽ trở lại công việc.
Sáng hôm sau, Subbôtin gặp Paxionxcaia tại nhà ăn khách sạn. Họ biết mình bị quan sát nên làm ra vẻ như những cặp tình nhân tìm gặp lại nhau sau những thử thách đầy lo âu của tình yêu. Ăn sáng xong Subbôtin không rời mắt khỏi Paxionxcaia:
– Em thế nào? - Anh vừa vuốt ve bàn tay của Natasa, vừa khẽ hỏi.
– Lúc đầu Khaútson rất lãnh đạm khi thấy em xuất hiện, sau đó thì mọi việc tiến hành như kế hoạch của chúng ta.
– Hắn cũng đã nói chuyện với anh. Hắn hỏi anh vài câu, anh nghĩ rằng hắn đang có ý kiểm tra lại tin tức mà hắn có thể làm được.
Subbôtin đã không lầm. Đúng là Khaútson đã làm như vậy. Trước hết là Đại tá Cuper. Không khó khăn gì lắm, Khaútson vui mừng khi nhận thấy trong số những quân nhân Mỹ làm gián điệp kinh tế tại Berlin và buôn bán trong giới quân sự đúng là có một Đại úy Đôgiônxơ mang bí danh “Đại tá Cuper”. Đồng thời cùng với những cố gắng của Khaútson, từ bản doanh của quân đội Nga ở Berlin có một bức thư gửi tới thông báo về sĩ quan Skvenxốp đã chạy trốn. Trong thư yêu cầu trả lại kẻ chạy trốn vì tội phản quốc và phải đưa hắn ra xét xử ở toà án. Tuy thế Khaútson vẫn chưa tin lắm vào tài liệu này. Hắn hiểu rất rõ có thể bức thư được chuẩn bị đặc biệt để che đậy và thừa nhận cho nhân viên tình báo Nga này dễ ẩn náu. Hơn nữa Khaútson chỉ công nhận có một điều khi đã khẳng định có phải Skvenxôp được mật phái đi hay không. Khaútson đặt nhiều hy vọng vào sự kiểm tra thông qua sự giúp đỡ của Đại tá Cuper.
Sự đối chứng của Skvenxôp và Cuper được sắp xếp hết sức tinh vi, loại trừ mọi sự tình cờ hai người nhận biết được nhau.
Subbôtin được đưa vào một căn phòng có ba cửa ra vào. Một cửa thông ra hành lang, còn hai cửa kia thông ra các phòng bên. Người ta để anh ngồi ở đivăng. Khaútson ngồi trước bàn. Thiếu tá xin lỗi bận phải làm cho xong một số việc cần kíp nên cắm cúi ngồi viết. Từ các phòng bên cạnh thỉnh thoảng có một số người qua chỗ Subbôtin ngồi.
Đúng lúc đó Đại tá Cuper xuất hiện trước cửa. Hắn chậm chạp đi qua phòng và nhìn Subbôtin chằm chằm. Một phút sau chuông điện thoại trên bàn Khaútson reo vang. Thiếu tá nghe xong nói: “Được! Vào đi!”. “Đại tá Cuper” quay trở lại, qua mặt Subbôtin và tiến đến bàn của Khaútson ngồi. Họ trao đổi với nhau vài câu, sau đó Thiếu tá mời Subbôtin lại bàn của hắn.
– Đại úy, anh có quen người này không? - Khaútson chỉ vào “Cuper” và hỏi.
Subbôtin mỉm cười:
– Tôi không biết Đại tá Cuper còn nhớ không nhưng tôi rất nhớ cuộc gặp gỡ với ông ta.
– Lần gặp gỡ ấy ở chỗ nào vậy? - Khaútson hỏi.
– Trong quán cà phê tại sân vận động Olimpich. Ông còn nhớ chứ? - Subbôtin hướng về phía Cuper hỏi.
– Tôi nhớ.
– Ông quá thận trọng đấy - Subbôtin cất tiếng cười - Vậy là giữa tôi và ông đã giao ước với nhau, chỉ tiếc là việc ấy không thành, nó chẳng đi đến đâu cả.
– Nhưng lúc đó anh mặc quần áo dân sự cơ mà? Mà anh còn là người Đức nữa. - Cuper nói.
– Tôi sẽ là một người đại ngu nếu làm việc đầu cơ ấy trong bộ quân phục sĩ quan.
Cả hai người Mỹ đều bật cười.
– Anh được tự do… - Khaútson nói với Cuper và hắn ra khỏi phòng. - Nào, Đại úy, chúng ta sẽ nói chuyện tiếp với nhau và cố gắng cởi mở với nhau hơn nữa. Tôi hỏi anh một câu: Anh có biết Trung úy Côvancôp không?
– Tôi được nghe thoáng qua… Subbôtin bình thản trả lời. - Anh ta làm việc ở một bộ phận khác trong Ban tham mưu, còn tôi ở bộ phận trông coi những đơn vị công binh. Nếu tôi không nhầm thì anh trung úy ấy ở bộ phận liên lạc với Ban hành chính của người Đức.
– Đúng vậy! Anh không nhầm đâu… - Khaútson lơ đễnh nói. - Đại úy cho tôi biết có bao giờ được tình cờ thông báo về vấn đề này không: Người ta chở bánh mỳ và thực phẩm từ Nga sang Đông Đức không?
– Mọi người đều biết là có chở và nhiều nữa.
– Có thể đó chỉ là một sự tuyên truyền thôi.
– Không đâu. Nói chung các báo đều không hề đả động gì tới.
– À thế đấy! Có nghĩa là tất cả người Đức cũng có thể không biết gì về chuyện này?
– Phải, nhưng bánh mỳ, thịt, đường thì có. Chính xác hơn và ngon hơn những thông báo đăng trên các báo.
– Nếu như người ta nói với dân chúng rằng bánh mỳ và thịt ở nước Đức có giá bằng tất cả của cải quý giá của dân tộc Đức thì sao nhỉ.
– Tất nhiên là có thể nói như vậy chứ. - Subbôtin nhếch mép cười. - Chỉ có điều phải biết nói cho thật khôn khéo.
Khaútson trầm ngâm suy nghĩ, mắt hắn nhìn Subbôtin một cách tò mò. Càng ngày hắn càng thêm tin vào người sĩ quan này. Chỉ tiếc rằng anh ta lại không phải là Côvancốp, một con người hình như biết rất nhiều nhưng lại cứ nín lặng. Bỗng một ý nghĩ loé lên: có nên trao nhiệm vụ nghiên cứu Côvancốp cho người sĩ quan này không? Bởi lẽ một người Nga sẽ tìm thấy con đường tiếp cận với người Nga kia nhanh hơn nhiều.
– Vậy thì thế này, cái anh Côvancôp ấy, như tôi đã hỏi anh… anh ta cứ ương bướng im lặng, thật là ngu ngốc đối với chúng tôi. Liệu anh có tác động gì tới anh ta được không nhỉ? Chúng tôi quan tâm đến anh ấy như một con người, mà có lẽ đối với chúng tôi nó còn quan trọng hơn cả những gì anh ta thông báo. Một sự bướng bỉnh ngu ngốc của anh ta.
– Anh ta chạy sang đây một mình ư? - Subbôtin hỏi nhanh.
Khaútson mỉm cười.
– Với sự giúp đỡ của chúng tôi.
– Chính xác hơn là thế nào? Điều đó đối với tôi rất quan trọng trước khi được nói chuyện.
– Đúng, chúng tôi đã bắt anh ta.
– Thế thì lại càng dở - Subbôtin nghĩ ngợi một lúc rồi anh nói vói vẻ suy tư. - Trường hợp này lại hoàn toàn khác với của tôi. Tâm lý học ở một trạng thái khác. Đối với tôi vấn đề chuyển sang sinh sống ở phía Tây này có thể nói như thế này, được chuẩn bị bằng cả một quá trình, còn đối với anh ấy lại là sự bất ngờ hoàn toàn. Ở môi trường chúng tôi thiếu gì những kẻ cuồng tín có tư tưởng Nga, chúng ta không nên quên điều đó. Nhưng tôi cũng thử xem sao…
Có thể nói rằng Subbôtin phải khó khăn như thế nào để hoàn toàn trấn tĩnh vì một phần kế hoạch mạo hiểm này đã ở trong tay anh.