Nam là cậu bé học lớp 5 trường làng. Mỗi buổi tối, sau khi học bài xong, cậu thoải mái ngắm bầu trời, nhìn mây bay từ cửa sổ phòng mình.
Có hôm, Nam thấy những đám mây sáng trôi đi chậm rãi, thong thả bên cạnh các vì sao. Có hôm, khi trời chuyển và có vẻ muốn mưa, mây bị gió mang đi vội vã. Những lúc ấy, mây đen kịt che lấp hết cả trăng, sao. Còn những đêm trời đẹp, bầu trời cao mênh mông, gió nhè nhẹ thổi, trăng dát vàng xuống mặt đất, long lanh trên những tàu chuối trong vườn. Có rất nhiều thứ để Nam thích, nhưng cậu vẫn mê nhất là được ngắm nhìn những đêm trăng sáng.
Đêm nay, trăng đẹp quá. Ánh trăng vàng dịu phủ khắp mọi nơi. Con sông gần nhà Nam lấp lánh như có ai rắc bạc. Nam vừa làm xong các bài tập về nhà, cậu tựa cửa phòng mình, ngắm trăng và thầm nghĩ: “Không biết ở nơi khác, trẻ em có nhìn thấy mặt trăng như thế này không nhỉ?”
Câu hỏi ấy cứ ở mãi trong đầu Nam. Cậu chạy sang phòng bà ngoại:
– Ngoại ơi, ở nơi xa nhà mình, xa nước mình, các bạn nhỏ như con có thấy trăng giống như ở đây không ạ?
Bà ngoại hiền từ xoa đầu đứa cháu nhỏ:
– Có chứ con! Trăng treo trên trời và là của chung, đâu phải trăng của riêng làng mình thôi đâu.
Nam im lặng một lúc rồi nói:
– Con muốn hỏi điều ấy với một bạn ở rất xa, xem bạn ấy nói thế nào bà ạ!
Bà cười:
– Nếu con muốn vậy thì cứ thử đi. Bà ủng hộ con đó!
Đêm ấy, Nam viết một bức thư:
“Chào bạn, người mình chưa gặp và ở một nơi rất xa!
Mình tên là Nam, sống ở một làng ven sông của Việt Nam. Đêm nay trăng sáng lắm. Bạn có thấy mặt trăng này không? Mình rất mong nhận được câu trả lời của bạn.
Bạn của bầu trời. Kí tên: Nam.”
Ở cuối thư, Nam vẽ một cậu bé nằm trên cỏ; một bầu trời đêm có nhiều sao và mặt trăng tròn.
Sáng hôm sau, Nam cho thư vào một chiếc chai thủy tinh, nút chặt lại rồi mang ra bến sông. Cậu thì thầm:
– Hãy đem lá thư này đến nơi nào mà sông muốn trao gửi nhé!
Chiếc chai trôi đi, lắc nhẹ theo dòng nước, rồi xa dần. Từ hôm ấy, ngày nào Nam cũng ra bãi cỏ ven sông, nhìn dòng nước đang trôi xuôi và chờ đợi.
Ở một nơi rất xa, bên kia biển xanh mênh mông, có một cô bé tên là Aila.
Sáng nay, Aila đi bộ trên bờ biển cùng ông nội mình. Sóng vừa rút, để lại cát ướt và những vỏ ốc nhỏ. Cô bé bỗng reo lên:
– Ông ơi, có một cái chai này!
Aila mở cái chai ra. Bên trong nó có một tờ giấy nhỏ. Người ông cẩn thận mở tờ giấy, đọc chậm rãi rồi mỉm cười:
– Thư của một bạn nhỏ ở xa, bạn ấy viết bằng tiếng Việt Nam. May quá! Ngày trước, ông đã từng có thời gian công tác ở Việt Nam nên cũng đọc và viết được tiếng của họ.
Aila mở to mắt:
– Thật không ông?
– Đúng vậy! Và bạn ấy đang hỏi một câu rất đẹp với người nhận được lá thư này.
Aila không hiểu được chữ trong lá thư, nhưng em nhìn thấy hình vẽ một cậu bé nằm trên cỏ, trên cao là bầu trời đêm nhiều sao và mặt trăng tròn trong lá thư ấy.
Cô bé nghĩ thầm: “Ở chỗ bạn ấy cũng có trăng như chỗ mình. Chắc bạn ấy cũng đang nhìn trăng giống mình nhỉ?!”
Tối hôm đó, Aila ngước nhìn bầu trời. Trăng sáng lắm.
Hôm sau, Aila viết thư trả lời. Ông nội cô bé giúp em dịch phần thư sang tiếng Việt Nam:
“Chào bạn Nam! Mình đã nhận được thư của bạn. Mình là Aila, nhà mình sống gần biển đấy. Chỗ mình có sóng biển và nhiều chim hải âu lắm. Đêm qua, mình cũng nhìn thấy mặt trăng rất sáng. Có lẽ nhà bạn và Aila không gần nhau, nhưng chúng mình cùng nhìn một bầu trời đấy bạn ạ. Bạn của bầu trời. Kí tên: Aila.”
Ở cuối thư, Aila vẽ biển và một cô bé đang ngước nhìn lên trời đêm.
Chiếc phong bì không ghi rõ địa chỉ. Chỉ có dòng chữ: “Gửi bạn Nam, nhà ở một làng ven sông của Việt Nam”
Chị nhân viên bưu điện nhìn dòng chữ ghi trên phong thư rồi bật cười:
– Ghi như vậy thì thư biết đi đâu? Ai nhận đây?
Nhưng rồi chị vẫn nói:
– Thôi, cứ thử xem!
Bức thư được chuyển đi, từ nơi này sang nơi khác, qua nhiều bưu cục và nhiều bàn tay. Nhiều người lắc đầu. Nhưng cũng có người hỏi thêm:
– Làng ven sông nào nhỉ?
Một bác bưu tá già nói:
– Nghe giống vùng này!
Bức thư lại tiếp tục đi. Không ai chắc nó sẽ đến được nơi mà nó muốn đến. Nhưng mọi người cũng thầm mong: “Biết đâu… nó sẽ tìm được người cần nhận!”
Và một buổi chiều, bác bưu tá dừng trước cổng nhà Nam:
– Nam ơi, có thư cho cháu này!
Nam run run nhận lá thư, thấy tên mình trên bì thư, cậu đã hồi hộp lắm. Đọc xong, cậu ôm chặt lá thư vào ngực, chạy đến bên bà:
– Bà ơi! Là thư gửi cho con bà ạ… bạn ấy cũng thấy trăng!
Chiều hôm đó, Nam mang thư ra bãi cỏ. Cậu bé đọc lại bức thư của người bạn phương xa, ngắm thật kĩ bức tranh cô bạn ấy vẽ. Đêm đến, cậu lại đứng ỏ bên cửa sổ căn phòng mình, nhìn dòng sông và nghe tiếng sóng vỗ ì oạp vào bờ. Đêm nay, gió rất nhẹ và trăng vẫn hiền, vẫn dịu dàng như bao mùa trước.
Lòng Nam rộn ràng vui. Cậu tưởng tượng Aila cũng đang nhìn lên bầu trời như mình: “Hay thật! Một bên là dòng sông, một bên là biển, và ở giữa là bao nhiêu nơi, bao nhiêu người chưa từng gặp. Nhưng trăng ở đâu cũng tròn, cũng đẹp giống nhau!” Nam thầm nói:
– Hóa ra… dù ở đâu… trẻ em cũng có cùng một bầu trời!
Gió lướt qua, mặt sông dạt dào sóng. Ánh trăng phủ trên mặt sông vỡ nhòe ra rồi lại long lanh… long lanh.
Nam và Aila lại tiếp tục viết thư cho nhau. Có những điều, hai người bạn cần người lớn giúp dịch ra để hiểu được ngôn ngữ của nhau. Nhưng cũng có những điều, hai đứa trẻ không cần ai giúp đỡ, vì những điều ấy đã nằm sẵn trong ánh trăng và trong bầu trời chung cả rồi.
TRẦN HÀ YÊN