Anh Vẹo

Bà Xã Vị một niềm từ-chối:

– Cháu bảo cô đi hỏi chỗ nào cho thì cô đi ngay, chứ chỗ ấy thì cô chịu. Lành cho sạch, rách cho thơm, hỏi vợ để cho cháu mắc tiếng là lấy vợ thừa của người ta thì cô còn mặt mũi nào.

Thấy cô một mực không nghe, Vẹo làm mặt giận:

– Cô đừng nói thế mà đến tai ông bà Phó Tổng, lại chẳng ra thế nào. Bịt miệng chum, miệng vại, chứ ai mà bịt được miệng người. Con đã bảo người ta ghét thì người ta đặt để ra thế.

– Thế-gian chẳng ít thì nhiều. Cớ sao người ta không đặt để cho con Toán, con Xe mà người ta lại đặt để cho nó. Cái nết đánh chết cái đẹp, cháu đừng nên cầu-cạnh chỗ ấy mà người ta lại bảo mình là tham của đi lấy vợ thừa. Lấy nó rồi đây về năm ba tháng nó đẻ thì còn ra thế nào.

Thấy cái nét mặt khổ-sở của cháu, bà Xã Vị liền tìm kế hoãn binh:

– Nếu có phải cháu nhất-quyết như thế thì hay để bàn với anh em họ-hàng xem sao. Dù cha mẹ cháu mất, nhưng còn anh em họ-hàng. Vợ chồng là việc hệ-trọng, sau này còn đi lại lâu dài, cái gì cũng nên cho nó ổn-thỏa. Nếu họ-hàng không bằng lòng thì có phải là lấy vợ mất họ-hàng không.

Vẹo không biết làm thế nào, đành phải mời ông chú và mấy người anh họ đến. Tất cả đều không bằng lòng. Ai cũng đều nói một giọng như bà Xã Vị, nhưng họ nói một cách trắng trợn hơn.

Một ông chú đang trong cơn say rượu hét ngay lên:

– Làng ta hết con gái rồi hay sao mà mày phải chuốc lấy cái đồ voi giày quạ mổ ấy! Tao thấy chúng nó nói gặp con này đi với giai dung-dăng ở đường.

– Chú nghe gì lời người ta, người ta ghét người ta đặt điều nói xấu.

Một người anh họ xen vào:

– Chính mắt tôi một bận trông thấy nó để cho giai đèo xe đạp từ Cầu Giấy về.

Vẹo tắc kỳ ngôn lộ nói liều:

– Mặc, muốn thế nào thì thế. Tôi thương yêu người ta, tôi cứ lấy.

Người anh họ cười gằn:

– Có phải chú chỉ thương yêu mấy sào vườn, phải không? Chú đã đến nỗi không có ăn có tiền đâu. Này, tôi nói cho chú biết: nếu chú không nghe họ-hàng mà lấy đám ấy thì tôi không có anh em gì với chú nữa đâu. Chú nên biết, không những làng nước người ta cười chú, người ta còn cười cả họ ấy.

Một người anh họ khác nói ngay:

– Bác nói thế làm sao được. Họ-hàng thì thế nào cũng vẫn là họ-hàng. Bảo chú ấy không nghe thì mình phải tìm cách phá, chứ sao có thể để người ta cười họ-hàng nhà mình được. Chú Vẹo, có phải ông bà Phó Tổng biết con mình chửa hoang sai người gọi gả cho chú phải không?

Vẹo chối phắt:

– Làm gì có điều ấy. Tôi thương yêu người ta thì tôi lấy. Tôi quyết rằng cô ấy không hư như thế.

– Không hư! Nhưng chú lấy nó về độ năm tháng, xem nó có lòi con ra không? Nhất định là họ-hàng đây không ai bằng lòng đi hỏi cho chú rồi. Chú có phải hám giầu không sợ người ta chê cười thì đi mà hỏi lấy.

Họ-hàng nói thế rồi đùng-đùng kéo nhau về, lôi cả bà Xã Vị đi.

*

Vẹo thấy họ-hàng một mực như thế thì buồn lắm. Mà anh thì muốn cho Cài được cưới xin tử-tế. Anh đã hẹn với Cài ngày hôm nay thì có cô lên hỏi. Cài chắc là đang mong lắm, anh nghĩ đến sự họ-hàng xích-mích với Cài sau này, rồi điều nặng tiếng nhẹ, anh thấy thương Cài. Anh đang phân-vân, chưa biết tính cách gì, thì thấy thằng Xít là em giai của Cài đến.

– Cậu đi đâu đấy?

Thằng Xít nhìn chung-quanh không thấy ai liền sẽ rỉ tai:

– Chị tôi đã thú hết với thầy u tôi rồi. Thầy u tôi đã bằng lòng cả. Anh có bảo bà Xã lên thì lên đi. Thầy u tôi chờ đấy.

Vẹo cuống-quít đành phải nói xuôi:

– Ừ, cậu về đi, rồi cô tôi lên ngay.

Vẹo lại đi tìm bà Xã Vị, nằn-nì với bà một lần nữa, nhưng bà cũng nhất định không nghe. Mà lúc ấy thì đã quá trưa rồi. Nghĩ đến chỗ Cài đang đỏ mắt trông mình, Vẹo đành liều vác buồng cau lên một mình. Cụ Phó Tổng đang ngồi trên sập thấy một mình Vẹo vác buồng cau đến, bỗng sầm mặt lại.

Vẹo chào, cụ không thèm giả nhời. Vẹo không biết nói sao, cứ khoanh tay đứng đấy.

Một lúc sau, cụ Phó Tổng mới đập tay xuống sập:

– Anh đến đây làm gì?

Vẹo không biết giả nhời ra sao, chỉ ấp-úng những câu không thành nghĩa.

Cài ở dưới nhà thấy cơ-ngơi như thế, liều đánh bạo chạy lên ngồi thụp ngay xuống đất vái bố:

– Thôi chúng con đã trót thương yêu nhau, xin thầy thương chúng con.

Cụ Phó Tổng quay mặt đi, không thèm giả nhời.

Mẹ Cài ở dưới nhà cũng chạy lên hỏi Vẹo:

– Sao anh bảo có bà cô anh đến, mà anh lại chỉ lên một mình?

Vẹo ấp-úng:

– Cô tôi, cô tôi…

Cài sẽ hỏi:

– Không bằng lòng phải không?

Vẹo ứa nước mắt, gật đầu.

Cài quay lại mẹ:

– Thôi, u liệu thế nào thu xếp cho chúng con, không thì con tự-tử đấy. Anh Vẹo là người tử-tế, trong trần-gian con chưa thấy ai tử-tế hơn. Con trót yêu anh thì thôi thầy mẹ cũng thương lấy con, cho mọi sự êm đẹp.

Cài nói xong òa khóc. Vẹo thì cũng cứ giọt vắn giọt dài.

Cụ Phó bà lúc ấy mới lại gần chồng:

– Thôi ông, chúng nó đã trót như thế thì ông cũng trông xuống cho chúng nó nhờ, chứ ông cứ găng-găng như thế, thì làng nước người ta cười cho mà cũng tội-nghiệp con trẻ.

Cụ Phó Tổng lúc ấy mới quay lại:

– Anh đã quyến rũ con gái nhà người ta, ừ, thì đành là tại con tôi hư, tôi phải chịu nước kém, nhưng anh cũng phải bảo ông cô bà dì, ông chú bà bác anh lại nói với tôi một lời, chứ một mình anh vác buồng cau lại, thì con tôi chứ có phải lợn đâu. Anh cũng phải nghĩ đến cái danh, cái giá của tôi ở cái làng này chứ. Nếu anh không bảo người nhà anh lại đây thì nhất nọ nhị kia, tôi không gả, muốn ra sao thì ra. Lành thì làm gáo, vỡ thì làm môi chứ tôi không chịu để anh xỏ lá như thế được.

*

– Tôi đã hết sức nằn-nì với mọi người, nhưng không ai chịu đi giúp cả, chứ không phải…

Cài ngắt lời:

– Em hiểu lòng mình thương em lắm rồi. Nhưng việc này nếu không có họ-hàng nhà mình đến, thì thầy u em không bằng lòng đâu. Vì em đã thú với thầy em rằng em có chửa với mình và đêm qua em đi là đi với mình. Vì thế thầy em trông thấy một mình mình đến, thầy em mới giận.

– Thế bây giờ làm thế nào?

– Mình thử về cố nói với bà Xã một lần nữa xem.

– Tôi đã hết sức nằn-nì rồi.

– Thì mình bây giờ cần năn-nỉ một lần nữa. Chắc họ-hàng mình sợ tiếng tăm chứ gì. Mình thử về bảo mình đã…thương yêu em xem sao. Mà em có mang là có mang với mình như thế thì may ra bà ấy bằng lòng. Bà ấy đến thì thầy em bằng lòng ngay. Hôm qua, em về em nói dối như thế thì thầy em cũng không giận mấy, thầy em bảo mình là người làm ăn đứng-đắn, thôi đã trót thì thầy em cho không nhưng cần nhất là phải có họ-hàng lại nói mới được.

– Nhưng nếu tôi về tôi nói mà cô tôi không bằng lòng thì sao?

– Thì chờ đến lúc ấy sẽ hay.

– Nhưng nếu cô tôi đến mà thầy không bằng lòng thì chúng ta không lấy được nhau ư?

– Nếu thế thì rồi em xin đi theo mình. Từ bây giờ em là người của mình rồi. Sống thì ở với mình, mà chết thì nhờ mình. Mình không phải lo điều ấy. Thế nào chúng ta cũng ở với nhau.

– Ừ thế tôi cố về nói, nếu bằng lòng thì mai tôi với cô tôi lại, chứ bây giờ đã gần chiều rồi. Vì tôi sơ mình mong, tôi phải lại liều đấy thôi, chứ tôi cũng biết thế này thì thầy u mình không bằng lòng.

– Thế chiều em cho thằng Xít lại, có thế nào mình bảo cho nó biết nhé.

*

Vẹo về nói dối ông chú và bà Xã Vị rằng Cài đã ăn nằm với mình, đã có mang với mình chứ chẳng phải với ai cả, nhưng mọi người đều không tin. Họ đều cho là Vẹo tham của và mê sắc đẹp của Cài mà nói dối như thế, chứ không ai có thể tin một người như Cài lại có thể tằng-tịu với Vẹo, vì thế chẳng ai chịu đi. Vẹo tha-thiết lạy van. Vẹo khóc lóc, cũng chẳng ai nghe. Rồi Vẹo phát tức thề không có họ-hàng nữa. Họ-hàng cũng giận, thề không có Vẹo. Rồi đến chiều thằng Xít đến, Vẹo phải buộc lòng nói thật hết với nó để nó về nói với Cài.

Thấy cái nét mặt khổ-sở của Vẹo, chính thằng Xít phải ái-ngại:

– Thôi anh cứ yên, để rồi tôi về nói với u, sẽ có cách lo liệu cho anh, anh đừng buồn. Chị tôi biết anh buồn, chị tôi khổ lắm đấy.

Hai ông chú và mấy người anh họ đang xếp đồ-đạc cho bà Xã Vĩ để đón bà lại ở nhà mình và luôn miệng sỉ-vả Vẹo, coi gái đĩ hơn họ-hàng, thì Cài xăm-xăm vác một bọc quần áo ở ngoài vào.

Cài trông thấy hai ông chú và bà Xã Vị thì liền thụp xuống lạy ngay:

– Chúng con đã trót thương yêu nhau, có con với nhau, xin cô chú thương lấy chúng con.

Ông chú say rượu dún vai:

– Anh chị thương yêu nhau, thì anh chị lấy nhau, chứ chúng tôi biết đấy là đâu. Con cháu không bảo được thì chúng tôi không có con, có cháu nào cả.

Cài vừa khóc, vừa lạy:

– Thôi, cô chú thương chúng con.

Nàng lạy cả hai người anh họ:

– Xin hai anh nói giúp hộ em một nhời. Thôi thì từ bây giờ, em xin về ngay đây để hầu-hạ cô chú. Đã là con gái hư, em cũng chẳng bắt cô chú phải đi nói với ai cả.

Tuổi trẻ vốn là cái tuổi bất nhẫn, một người anh họ thấy Cài chung tình và xử nhún như thế, đem lòng thương, sẽ kéo áo chú:

– Thôi chú. Cô ấy đã xử nhún thế kia thì chú cũng nên thương tình. Chú Vẹo chú ấy nói thật đấy, không có con với nhau sao lại liều như thế.

Bà Xã Vị đang xếp quần áo vào thúng, ngừng tay. Cài lén đến gần bà vái lấy vái để:

– Thôi lạy cô thương chúng con.

Bà Xã nắm tay Cài không cho lạy:

– Thế nó nói thật, cô có mang với nó thật đấy à?

– Con đâu dám nói dối những việc như thế.

Bà Xã ngẫm-nghĩ một lát:

– Thế cô đến đây theo không nó thật đấy à?

Cài gật đầu.

– Thế cô không sợ thầy u cô đánh đập à?

– Thầy u con không thấy ai ở đằng này lại nói, nên thầy u con không bằng lòng gả. Thôi thì thương nhau, chúng con liều. Thầy u con không thương thì thầy u con giết con cũng phải chịu.

Bà Xã Vị nhìn hai em:

– Như thế không được. Còn phải có làng, có nước. Cụ Phó đằng ấy là người tai mắt. Nếu thế này dâu gia thành ra thù oán. Vợ chồng anh chị còn ăn ở với nhau êm đẹp làm sao được.

– Thôi lạy cô, cô tính cách nào, cô thương lấy chúng cháu. Số phận cháu sống chết là ở trong tay cô và chú.

Vẹo thấy những cử-chỉ của Cài đối với mình như thế mủi lòng, lại nói với chú:

– Đấy hai chú xem đó, cháu có dám nói man với hai chú đâu. Hai chú thương cháu liệu thu xếp cho cháu, không cụ Phó đằng ấy không để cho cháu yên thân đâu.

Quay sang Cài:

– Mình đem quần áo lại đây thế này, nhà có ai biết không?

– Biết, nhưng em cứ đi.

Vẹo cuống-quýt chắp tay lạy chú lia-lịa:

– Các chú thu xếp cho cháu, không cụ Phó đến đây bây giờ.

*

Vẹo chưa nói hết câu thì đã thấy ông Phó Tổng vác gậy vào. Ông hầm-hầm chẳng hỏi ai. Thấy Cài là ông giơ gậy toan đánh ngay. Chú của Vẹo vội-vàng đỡ lấy gậy:

– Xin cụ hãy bớt nóng, rồi đâu khắc có đấy. Chúng tôi xin bảo cô ấy về và xin có nhời lại nói với cụ.

Cài chắp tay vái bố:

– Thôi thầy có giết con thì con xin chịu chết. Con đã trót thương yêu người ta rồi. Đã đến đây thì con ở đây, con không về nữa đâu.

Cụ Phó Tổng như điên như cuồng:

– À mày muốn để ông mang ta mang tiếng với cả làng phải không? Đồ con voi giày ngựa xéo thế này thì thôi!

Ông nói xong lại tiến đến. Hai chú và hai anh họ của Vẹo, vì thương Cài, bèn xúm cả lại ôm ông vào trong nhà.

– Cụ cứ nguôi giận, cứ ngồi chơi xơi nước với chúng tôi, rồi chúng tôi xin thu xếp, chứ không để cụ tai tiếng với làng nước. Bây giờ, cụ giận, cụ đánh chết chúng nó thì chúng nó cũng phải chịu.

Cụ Phó tổng thấy mọi người đối xử với mình như thế, cũng nguôi nguôi giận. Chính ra tuy là cụ đến đây để lôi con gái về, nhưng chủ ý cũng là để gây chuyện với những ai dám nói lời nặng nhẹ đối với cụ.

Chẳng những lời nặng nhẹ người ta đã không nói, người ta còn cầu xin cụ là khác. Trên nhà vừa có tiếng bảo đun nước thì Cài đã không cho Vẹo xuống, tự xuống trước ngay.

Hai người gặp nhau ở bếp:

– Thôi mình để tôi đun.

– Thế mình định về đây thật đấy à?

– Sao lại dối. Cái tình của mình đối với em nặng quá, chỉ còn cách này mới báo đền được.

Vẹo cảm-động, sẽ kéo Cài lại gần mình.

– Nhưng tôi không bằng lòng thế. Thế thì thầy u mình khổ-sở lắm.

– Đằng nào thầy u em cũng đau khổ rồi. Mình bảo hai bên cứ găng nhau thì còn cách nào. Bây giờ em lại không có thể chết, vì mình không muốn cho em chết.

– Nhưng cũng không thế được.

*

Vẹo với Cài đang đun nước thì ở trên nhà có tiếng gọi hai người lên. Cài xách ấm nước mà Vẹo thì bưng khay chén. Chú của Vẹo pha nước xong, bảo với hai người:

– Thôi, có phải hai cháu đã trót thương yêu nhau, thì chú đã có lời nói với cụ Phó, cụ cũng đã bằng lòng làm ngơ đi cho cái tội của các cháu. Vậy thôi để chờ ngày lành tháng tốt, chú sẽ đem trầu cau đến xin với cụ, rồi cũng phải cheo, phải cưới, phải có làng, có nước. Chứ chuyện vợ chồng trăm năm phải đâu là một điều cẩu-thả được. Và nhà ta thì không nói làm gì, chứ cụ Phó là người có danh-vọng ở làng và ở cả trong hàng huyện, không thể để người dị-nghị được. Vậy cô Cài phải nghe tôi đem quần áo mà về ngay đi.

Cài ngồi sụp ngay xuống:

– Thôi thì đàng nào cháu cũng mang tiếng là bất-hiếu rồi. Cháu đã đến đây thì cháu xin ở lại đây.

Cụ Phó Tổng đứng phắt ngay dậy:

– Thôi mày đã thế thì tao chẳng còn mặt mũi nào mà sống nữa.

Cụ nói xong đứng dậy toan đi thì chú của Vẹo vội nắm lại:

– Xin cụ hãy cứ ngồi, rồi tôi khuyên bảo cô ấy, quyết là được. Quyết không để cụ phải tai tiếng.

Cụ Phó Tổng cực thân, ôm mặt khóc. Vẹo quỳ ngay xuống:

– Thôi lạy thầy, nhà con nó có điều gì không phải thì con cũng lạy thầy tha cho nó. Thầy mở lòng thương chúng con là hết.

Cụ Phó Tổng nghẹn-ngào:

– Nhưng nó phải về thì tôi mới có thể tính cách mà thương nó được chứ.

Tất cả nhà xúm lại khuyên Cài về, nhưng Cài nhất định không nghe, một mực đã đến đây thì xin ở đây. Ai nói thế nào cũng không nghe. Mà như thế, thì còn ai thu xếp được nữa.

Bà Xã Vị thấy thế liền gọi Vẹo lại gần:

– Thôi cháu bảo nó về đi. Như thế ông cụ Phó đã thương cháu lắm rồi, cháu cũng phải nghĩ thương cụ, thì cô chú mới có thể thu xếp cho được chứ. Cháu bảo thì tất là nó phải nghe cháu.

– Vâng, để cháu liệu. Nhưng mọi người ai nói cũng không được thì cháu nói biết có được không.

– Cháu nói được. Nó đã thương cháu như thế, cháu bảo nó phải nghe ngay. Cháu cứ xuống bếp đi để cô bảo nó xuống

*

– Thôi mình nên về đi. Thế là tôi hiểu lòng mình thương tôi lắm rồi. Mình không về thì thầy giận. Mình không sợ thầy giận à. Thày giận thì vợ chồng mình còn sung-sướng cái nỗi gì. Mình về đi. Mai kia tốt ngày thì cả cô chú tôi cũng đến, rồi thầy mẹ muốn thế nào, cô chú tôi cũng xin lo. Mình về đi, mình đừng làm gan nữa.

Cài nắm tay Vẹo:

– Vâng, mình muốn thế thì em xin theo. Bây giờ mình bảo em chết, em cũng xin chết, bởi cái đời em còn sống lại đây là nhờ mình, là…với mình.

Vẹo mừng quá, chạy bay lên trên nhà hấp-tấp nói ngay:

– Cháu bảo cô ấy đã bằng lòng rồi!

Cái điệu bộ của anh làm cho mọi người phải bật phì cười. Bà Xã Vị liền bảo với mọi người:

– Mình khuyên hết can hết vã nó cũng không nghe, mà nó chỉ bảo có một tiếng là nó nghe ngay.

Quay sang cụ Phó Tổng:

– Thôi thì trăm sự cũng xin cụ đắp-điếm cho. Cụ xem cái tình-hình chúng nó thương nhau như thế đấy.

– Nào có phải tôi không thương. Nhưng con nhà bảo không được.

Nhìn ra sân thấy con gái đã ôm gói đi về, cụ bảo mọi người:

– Thôi sinh con, ai nỡ sinh lòng. Có phải chúng nó đã trót thương yêu nhau như thế thì thôi tôi cũng chả lấy gì nữa. Và nhà  tôi cũng có đủ bát ăn, đâu có phải là bán con. Thôi, chỉ xin các ông bà buồng cau rồi tôi xin cho nó về.

Chú của Vẹo nói ngay:

– Tuy cụ thương con thương rể thì nói như thế, nhưng chúng tôi đâu dám vâng nhời. Còn có làng có nước, người ta trông vào. Đành rằng hai trẻ chúng nó thương nhau , nhưng chúng tôi cũng phải có lễ nhớn, lễ nhỏ cho đủ phép.

Cụ Phó xua tay:

– Thôi, anh ấy nghèo, ông bà đừng bầy vẽ nữa. Cháu nó là người tử-tế, mà chúng tôi thì cũng quý con người hiền-lành. Thôi các ông bà cứ chọn được ngày lành là lại đón, tôi khắc cho nó về. Tôi xin sắm sửa cho cháu. Chúng nó như thế thì cũng là hư, nhưng chúng nó đã thật thương nhau thì tôi cũng không cần phải nghĩ đến điều tiếng của thiên-hạ. Nghề đời đỏ lửa thì sà vào, tắt lửa thì tàn cả. Miễn sao cho chúng nó nên vợ nên chồng.

*

Mọi người đi rồi, bà Xã Vị tủm-tỉm cười hỏi Vẹo:

– Cháu có bùa thuốc gì mà nó mê cháu như thế. Xưa nay tao chưa từng thấy gái nào mê giai như thế bao giờ. Cháu chắc có ngải.

– Cháu chả có gì cả.

– Không có ngải mà nó con gái hơ-hớ đẹp như ngó cần lại nhất định theo không cháu, chẳng cần gì đến cha mẹ.

– Không mà. Cháu chỉ ở tử-tế với cô ấy thôi.

– Không có lý. Cô thấy nó thương yêu cháu quá, cô nghĩ cũng ái-ngại thương cái tình nó. Kể nó cũng táo gan quá. Chứ ông cụ Phó nghiêm-khắc nào có phải vừa đâu. Cháu thật là tốt số. Nhưng cháu làm thế nào, cháu bảo thật với cô, cô không nói với ai đâu.

Vẹo cũng cười:

– Thì cháu đã bảo cháu chẳng làm thế nào cả, cháu chỉ tử-tế với cô ấy thôi.

Bà Xã Vị vỗ vào vai cháu:

– Thôi đi cậu, chỉ tử-tế không thôi thì sao có thế. Nó thì thiếu gì người tử-tế với nó, lại cầu-cạnh là khác. Cái thằng Chi, thằng Dậu chỉ còn có thiếu lạy sống nó thôi. Thế sao nó không mê ai mà lại mê cháu.

– Cháu cũng không biết. Cháu đã bảo với cô cháu chỉ tử-tế thôi mà.

– Ồ thiếu gì người tử-tế.

– Nhưng người ta tử-tế khác mà cháu tử-tế khác.

Bà Xã Vị lắc đầu hoài nghi, không hiểu. Mà bà hiểu làm sao được cái nguồn tình-cảm mãnh-liệt gây nên bởi một tình thương không bờ bến.

.