Sau đây, chúng ta hãy cùng quay lại câu chuyện về Tombsville liên quan tới chủ đề tôn giáo.
Trong khi Marbletown phát triển rực rỡ, Tombsville hoàn toàn bị lãng quên. Thế nhưng, sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, lâu lắm Tombsville mới lại lộ diện bóng dáng trong lịch sử địa phương. Vẫn là cách xuất hiện hoàn toàn phù hợp với cái tên đầy âm u của nó.
Năm 1945, một người Anh đến Thị trấn Tombsvile cùng những binh lính hồi hương sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Đó là người làm nghề mai táng tên Smiley Barleycorn.
Smiley vốn kế thừa công ty mai táng do ông nội Thomas Barleycorn sáng lập ở London. Nhưng không chỉ nổi tiếng vì “tật xấu” yêu thích người chết, anh ta còn dành tình yêu cho những người sống là phụ nữ đẹp. Lý do khiến người làm nghề mai táng trẻ tuổi ghé thăm vùng đất này cũng bởi tật xấu trên. Hậu quả của vụ bê bối giữa Smiley và góa phụ một gia đình quý tộc khiến anh ta không thể tiếp tục ở London, buộc phải đóng cửa công ty mai táng rồi vượt biển tới Mỹ.
Ngay khi trên tàu ở Đại Tây Dương, người làm nghề mai táng Don Juan [2] này đã vô cùng hối hận bởi công ty mai táng anh ta phá hủy là một công ty lâu đời có truyền thống đáng tự hào tại London. Để lý giải sự hối hận sâu sắc của Smiley, trước tiên, ta phải bắt đầu giải thích từ sự nghiệp vĩ đại của ông nội Thomas Barleycorn của anh ta.
Thời Thomas sống thuộc khoảng giai đoạn Vương triều Victoria trị vì. Khi đó, Thomas làm công việc phóng viên báo chí nhàm chán, do tình cờ, Công ty Nghĩa trang London được thành lập. Đây là tổ chức tiên phong thực hiện các hoạt động tương tự phát triển nghĩa trang theo cách nói hiện nay. Sự chuyển đổi công việc này của Thomas đã gặp thời. Nhờ chính sách mở rộng nghĩa trang của London vào thời kỳ môi trường tồi tệ, dịch bệnh, đói nghèo... tỷ lệ tử vong lên đến đỉnh điểm, những mộ địa ông nắm trong tay bán rất chạy.
Sau khi gom góp toàn bộ số tiền kiếm được, Thomas dâng trào tâm huyết tự khởi nghiệp. Ông thành lập thương hội bao gồm công ty mai táng và cửa hàng chuyên bán đồ dùng cho tang lễ ở London năm 1840.
Đây tiếp tục là một quyết định chính xác. Công ty mai táng thu được lợi nhuận gấp bội so với tưởng tượng của những kẻ nghiệp dư. Không những vậy, cửa hàng chuyên bán đồ dùng cho tang lễ còn đạt lợi nhuận lớn hơn, thậm chí gấp ba lần lợi nhuận của công ty mai táng.
Là người có ý tưởng kinh doanh và tài năng vượt trội, Thomas đã thuê nhà thiết kế người Pháp tạo ra catalogue thời trang tang phục tuyệt đẹp. Hưởng ứng nó là giới thời trang London đang hướng tới mở rộng thị trường nhờ sự phổ cập của máy may lúc bấy giờ. Miếng vải gấp gọn sử dụng làm băng tang được đưa vào sản xuất rộng rãi trong khoảng thời gian này. Tuy các sản phẩm như tang phục hay đồ dùng trong tang lễ hiếm khi được sử dụng nhưng lại rất đắt tiền, sinh hoạt của giới quý tộc thượng lưu không thể không có nên quả thật sản xuất chúng là ngành kinh doanh béo bở. Cứ thế, một lượng lớn tiền bạc chảy vào túi Thomas.
Thomas thuận lợi gây dựng cơ ngơi riêng. Nguyên nhân Thomas thành công không đơn giản chỉ vì may mắn mà còn bởi ông biết thuận theo xu thế ngành công nghiệp dịch vụ tang lễ ở Anh trong thời kỳ hưng thịnh, vừa khéo léo dẫn dắt tình hình xã hội vừa đào bới ra tiền.
Một minh chứng rõ ràng chính là việc thành lập Hiệp hội Hỏa táng Vương quốc Anh. Tuy hiệp hội được thành lập năm 1874 nhờ sự ra mặt ký tên của những tên tuổi lớn như ngài Tenniel nổi tiếng với tranh minh họa Alice Ở Xứ Sở Thần Tiên và trọng tâm là bác sĩ riêng của Nữ hoàng Victoria - ngài Henry Thomson, nhưng Thomas cũng đóng vai trò quan trọng trong đó. Xét từ góc độ tình cảm và tín ngưỡng của người dân London bấy giờ, những việc như hỏa táng là thực tế không thể chấp nhận. Đến năm 1879, hiệp hội mới có khởi đầu gây bất ngờ và khiếp sợ khi tiến hành thử nghiệm hỏa táng một con ngựa. Với tầm nhìn xa trông rộng, Thomas đã thấy trước được rằng trong tương lai việc hỏa táng ở Anh sẽ trở nên phổ biến do yêu cầu vệ sinh.
Nhờ Thomas đặt nền móng, việc kinh doanh dịch vụ mai táng trở thành kế sinh nhai chính của nhà Barleycorn. Nhưng như đã đề cập trước đó, đến đời Smiley, việc kinh doanh này chấm dứt.
Là kẻ phóng đãng tới mức phá hủy toàn bộ cơ nghiệp ông nội để lại, phải lưu lạc tới vùng quê hẻo lánh của New England, ở thế giới mới này, Smiley vẫn chọn công việc làm nghề mai táng. Sau khi mua đứt một biệt thự cũ ở ngoại ô Thị trấn Tombsville và sống ở đó, học theo sự khôn ngoan của ông nội, anh ta nảy ra ý định lợi dụng khu đất bị bỏ quên quanh đây làm nghĩa trang.
Sau đó, ý tưởng này của Smiley đã trở thành thủ đoạn thường thấy trong ngành công nghiệp dịch vụ tang lễ của Mỹ. Đất nghĩa địa vốn được miễn thuế. Anh ta tìm những mảnh đất giá rẻ không thích hợp làm nhà ở hoặc làm nông nghiệp, chẳng hạn đất ở khu vực xung quanh Tombsville, mua chúng và không phải đóng thuế, sau đó cung cấp dịch vụ nghĩa trang đắt tiền. Đây là vụ mua bán lách luật có tỷ suất lợi nhuận kinh tế cao.
Trong quá khứ, một người Anh khôn ngoan từng mua mảnh đất này với giá rẻ nhưng cuối cùng lại không phát triển và bỏ quên nó. Rốt cuộc sau hai trăm năm, lại có một người đàn ông đến từ Anh cũng mua lại mảnh đất với giá rẻ như vậy, và lần này đã biến nó thành vàng như Vua Midas [3] .
Smiley thành lập một công ty mai táng phi lợi nhuận và đứng vững ở vị trí người sáng lập. Trên cơ sở đó, anh ta bắt tay với những nhà phát triển đất đai bản địa, chuyển đất xây mộ thành tài sản dưới danh nghĩa của các công ty đó. Công ty đất đai ký hợp đồng cung cấp đất với công ty mai táng, còn công ty mai táng sẽ bán chúng dưới dạng đất nghĩa địa. 50% giá bán thuộc về chi phí kinh doanh, bảo trì của công ty mai táng, phần còn lại thuộc về người sáng lập. Bằng cách này, anh ta sẽ không phá hủy cơ chế phi lợi nhuận ban đầu, luôn giữ thu chi của công ty mai táng ở mức 0 nhưng thực tế, người sáng lập lại kiếm được hàng đống tiền trên một mẫu vuông đất giá rẻ. Đây chính là cơ chế kỳ diệu Smiley đã sáng lập.
Tuy đã thất bại trong việc xử lý các mối quan hệ tình ái của mình ở London nhưng Smiley vẫn có trực giác kinh doanh dịch vụ mai táng nhạy bén của ông nội. Anh ta khôn khéo nhanh chóng nắm vững phương pháp của ngành công nghiệp mai táng Mỹ. Ngoài việc áp dụng kỹ thuật xử lý tẩm liệm xác chết độc nhất vô nhị của đất nước này, Smiley cũng liên tiếp thực hiện những ý tưởng như chế độ chi phí cơ bản cho bảo trì quản lý nghĩa trang, chế độ ký kết hợp đồng dịch vụ tang lễ tương lai khi vẫn còn sống...
Tuy nhiên, đằng sau thành công của Smiley không thể phủ nhận sức mạnh của vận số. Một trong những nhân tố quyết định có ảnh hưởng lớn nhất tới thành công của Smiley chính là sắc lệnh liên quan tới cấm nghĩa địa được Hội đồng Thị trấn Marbletown thông qua năm 1950. Có nghĩa là, kể từ sau năm 1950, Thị trấn Marbletown cấm xây dựng nghĩa trang mới.
Điều này cũng không có gì hiếm lạ. Kể từ khi lịch sử loài người bắt đầu tới nay, việc thử nghiệm chia tách, hợp nhất lãnh thổ người chết và người sống thường xuyên được thực hiện. Tùy từng thời kỳ, người chết được chôn cất tử tế gần người sống hoặc bị bỏ mặc tại vùng ngoại ô thị trấn hay ở giáo hội như một thứ đáng ghê tởm.
Chẳng hạn ở Pháp vào khoảng cuối Triều đại Louis XVI, Nghĩa trang Innocents cũ được sử dụng hơn 500 năm đã bị đào lên, chuyển mục đích sử dụng; vào đầu Thế kỷ XIX, Napoléon III dự định thực thi kế hoạch phá hủy nghĩa trang gây trở ngại cho sự phát triển của thành phố và di dời chúng ra khỏi Thành phố Paris. Gần nhất là ví dụ thực tế tương tự trường hợp ở Marbletown - lệnh cấm nghĩa trang được ban hành ở San Francisco (California, Mỹ) năm 1937. Bối cảnh của lệnh cấm này là tình trạng thiếu đất dành cho người sống ở San Francisco. Do ảnh hưởng của lệnh cấm, Thị trấn Korma thuộc ngoại ô Cisco đã biến thành thị trấn lăng mộ với chục nghìn người chết so với vỏn vẹn năm mươi người sống.
Người ta cho rằng Marbletown cũng sẽ xuất hiện tình trạng tương tự. Dù nước Mỹ rộng lớn, đất đai ở Marbletown vốn bị núi đồi vây kín bốn phía cũng có giới hạn. Hơn nữa, vào thời điểm này, nhằm đẩy mạnh bán đất với mục đích xây dựng khu nghỉ dưỡng, nhiều người đang có chung quan điểm cần bỏ bớt đất đai chôn xác chết hôi thối và u ám để bảo vệ lợi ích của người dân thành phố.
Nếu để những người có nhiều tư tưởng hơn lên tiếng, ví dụ những nhà xã hội học luôn phát ngôn ồn ào về các sự vật, sự việc trước đó, hiện trạng này sẽ trở thành minh chứng phản ánh thái độ của xã hội hiện đại đối với cái chết, hay chính là sự hữu hình hóa cấm kị về cái chết. Nói cách khác, với sự suy tàn của Thanh giáo, trong bối cảnh nền văn hóa truy cầu lợi ích và hạnh phúc của người sống, cũng như quá trình đô thị hóa bị tăng trưởng kinh tế chi phối, việc cái chết bị đào thải khỏi khu vực của người sống là tất yếu.
Dẫu sao, nhờ những nguyên nhân này, Nghĩa trang Smiley đã lần lượt sáp nhập với các nghĩa trang cải táng ở Marbletown. Sau năm 1950, đây trở thành nơi chịu trách nhiệm cung cấp độc quyền nghĩa trang cho thành phố này. Bản thân Smiley vốn là tín đồ Giáo hội Anh, nhưng vì người vợ thứ hai theo Công giáo nên anh ta đã cải đạo. Mặt khác, nghĩa trang càng lúc càng tiếp nhận nhiều đám tang bất kể thuộc tôn giáo nào. Vì thế, thực chất Smiley là kẻ vô thần, đúng hơn là một người đàn ông hướng tới chủ nghĩa duy lý và chủ nghĩa thực dụng kiểu Mỹ. Tiếng lòng thực sự của anh ta chính là “Nếu không là người vô thần, không thể làm được nghề mai táng”.
Nghĩa trang Smiley tiếp tục mở rộng cơ sở vật chất, khu mộ theo phong cách nhà vườn Châu Âu cũng được định hình, phát triển vượt bậc. Danh tiếng của nó không chỉ giới hạn trong Marbletown mà còn rộng khắp tiểu bang, những người từ phương xa đến ký hợp đồng nườm nượp. Đa phần người dân ở Thị trấn Tombsville đều sống dựa vào nghĩa trang to lớn này, Smiley còn được bầu làm trưởng trấn. Nghề mai táng ở Mỹ có địa vị xã hội cao hơn hẳn các nước khác nên người làm nghề mai táng trở thành thị trưởng hay thống đốc bang không hiếm.
Smiley đột nhiên mất động lực làm nghề mai táng khi được cho là đã trả hết món nợ ở London. Kể từ những năm 60, Smiley chuyển phần lớn niềm đam mê sang cổ phiếu và đầu tư, việc kinh doanh nghĩa trang bắt đầu qua loa đại khái. Kết quả, tài sản của Smiley tăng lên chút ít nhưng nghĩa trang chưa thể mở rộng quy mô khắp cả nước, nó vẫn duy trì ở quy mô “nghĩa trang số một của bang”.
