Tôi chắc mẩm rằng sự trở về của các học sinh của tôi sẽ bị đánh dấu bằng một màn chỉ trích, đến mức tôi phiền muộn khi thấy hai em im lặng về sự vắng mặt của tôi. Thay vì vui vẻ trách móc và vỗ về tôi, hai đứa trẻ không hề nhắc đến việc tôi đã bỏ mặc các em, và tạm thời, hai em để mặc tôi đi dò xét vẻ mặt kì dị của bà Grose, khi tôi nhận thấy rằng cả bà cũng không nói gì cả. Tôi làm việc này với mục đích nhằm xác nhận liệu bọn trẻ phải chăng đã hối lộ bà bằng cách nào đó để bà giữ im lặng; một sự im lặng mà tôi sẽ ra sức phá vỡ ngay khi có cơ hội được ở riêng với bà. Cơ hội đó đến trước giờ uống trà: Tôi dành ra năm phút với bà trong phòng quản gia. Trong ánh chiều nhá nhem, giữa mùi bánh mì mới nướng, cả căn phòng đã quét dọn và trang hoàng, bà ngồi trong tĩnh lặng khổ sở trước ngọn lửa. Tôi thấy bà như một tĩnh vật ở góc độ đẹp nhất: đối mặt với ngọn lửa trên chiếc ghế dựa trong căn phòng sáng bóng, mờ ảo, một bức tranh trong trẻo về “cất giấu” - về những ngăn kéo đóng kín, khoá chặt và nằm yên không thuốc chữa.
“Ồ, phải, cô cậu chủ nhỏ yêu cầu tôi không nói gì cả; vì để làm vừa lòng cô cậu ấy - chừng nào cô cậu chủ nhỏ còn ở đó - tất nhiên tôi đã hứa. Nhưng chuyện gì đã xảy ra với cô?”
“Tôi chỉ đi cùng mọi người một đoạn,” tôi đáp. “Sau đó tôi phải quay lại gặp một người bạn.”
Bà tỏ ra ngạc nhiên. “Một người bạn - cô sao?”
“Ồ, phải, tôi có vài người bạn!” Tôi cười. “Nhưng bọn trẻ có nói với bác lí do không?”
“Lí do không nhắc đến việc cô bỏ lại chúng tôi ư? Có. Cô cậu chủ nhỏ nói cô sẽ thích như vậy. Cô có thích như vậy không?”
Vẻ mặt của tôi khiến bà áy náy. “Không, tôi không thích!” Nhưng ngay sau đó tôi nói thêm: “Bọn trẻ có nói vì sao tôi sẽ thích như vậy không?”
“Không. Cậu Miles chỉ bảo, ‘Chúng ta không được làm gì ngoài những điều cô ấy thích!’”
“Tôi ước gì cậu bé sẽ thực sự làm vậy. Còn Flora thì sao?”
“Cô Flora tử tế vô cùng. Cô ấy bảo, ‘Ồ, tất nhiên rồi, tất nhiên rồi!’ - và tôi cũng nói vậy.”
Tôi suy nghĩ giây lát. “Cả bác cũng vô cùng tử tế - tôi hiểu ý của cả ba người. Nhưng dù thế nào, giữa tôi và Miles, mọi chuyện đã phơi bày rồi.”
“Mọi chuyện đã phơi bày?” Người bạn của tôi trợn mắt. “Nhưng chuyện gì cơ, thưa cô?”
“Mọi chuyện. Không quan trọng đâu. Tôi đã quyết định. Khi nãy tôi về nhà, bác Grose thân mến ạ,” tôi nói tiếp, “để nói chuyện với cô Jessel.”
Vào lúc này tôi đã tạo thành thói quen nắm chặt bà Grose trong tay theo nghĩa đen trước khi nói; vì thế ngay cả hiện tại khi bà dũng cảm chớp mắt trước lời nói của tôi, tôi cũng có thể giữ chặt lấy bà. “Nói chuyện! Ý cô là cô ta đã nói?”
“Có thể nói như vậy. Tôi phát hiện cô ta trong phòng học khi tôi trở lại.”
“Và cô ta đã nói gì?” Đến bây giờ tôi vẫn còn nghe thấy tiếng của người phụ nữ tốt bụng ấy, và vẻ thành thật trong nỗi kinh ngạc của bà.
“Rằng cô ta phải chịu đựng dằn vặt…!”
Chính sự thật này khiến bà há hốc miệng trong khi tự hoàn thiện bức tranh tôi vẽ ra. “Ý cô là,” bà ngập ngừng, “… sự dằn vặt của kẻ lạc lối?”
“Của kẻ lạc lối. Của kẻ bị đọa đày. Và đó là lí do vì sao, để chia sẻ chúng…” Bản thân tôi cũng do dự trước sự kinh khủng của điều đó.
Nhưng đồng sự của tôi, với trí tưởng tượng nghèo nàn hơn, gặng hỏi tôi. “Để chia sẻ chúng…?”
“Cô ta muốn Flora.” Khi tôi nói câu này với bà Grose, có lẽ bà đã ngã ra xa tôi nếu tôi không chuẩn bị trước. Tôi vẫn giữ lấy bà, để cho bà thấy là tôi đã có chuẩn bị. “Tuy nhiên, như tôi đã nói với bác, chuyện đó không quan trọng.”
“Bởi vì cô đã quyết định? Nhưng về việc gì?”
“Về mọi việc.”
“Và cô gọi cái gì là ‘mọi việc’?”
“Thì chính là việc gửi thư cho bác của bọn trẻ.”
“Ôi, thưa cô, xin cô hãy làm ơn viết đi,” người bạn của tôi thốt lên.
“À, tôi sẽ viết, tôi sẽ viết! Tôi thấy đây là cách duy nhất. Như tôi đã nói với bác, điều đã phơi bày với Miles là nếu cậu bé nghĩ tôi sợ phải làm việc đó - và nảy ra những ý tưởng lợi dụng việc đó - thì cậu bé sẽ thấy rằng mình đã nhầm rồi. Phải, phải; bác của bọn trẻ sẽ được nghe từ tôi ngay tại đây (và trước mặt chính cậu bé, nếu cần thiết) rằng nếu tôi có đáng trách khi đã không có hành động gì để giải quyết việc cậu bé tiếp tục đến trường…”
“Vâng, thưa cô…” Người bạn của tôi truy hỏi.
“Chà, thì đó là vì một lý do kinh khủng.”
Vào lúc này rõ ràng đã có quá nhiều điều kinh khủng đối với người đồng sự tội nghiệp của tôi, đến mức bà cảm thấy mơ hồ cũng là điều dễ thông cảm. “Nhưng… là… lí do nào?”
“Chính là lá thư từ trường cũ của cậu bé.”
“Cô sẽ đưa nó cho ông chủ xem sao?”
“Đáng lẽ tôi đã phải làm thế ngay khi nhận được.”
“Ôi, không!” Bà Grose quả quyết thốt lên.
“Tôi sẽ trình bày với ông ấy,” tôi tiếp tục không khoan nhượng, “rằng tôi không thể gánh vác trách nhiệm giải quyết vấn đề này thay cho một đứa trẻ đã bị đuổi học…”
“Mà chúng ta không thể biết là vì sao!” Bà Grose tuyên bố.
“Vì đạo đức kém. Còn vì sao được nữa - khi cậu bé thông minh, đẹp đẽ và hoàn hảo đến vậy? Cậu bé có ngu ngốc không? Cậu bé có luộm thuộm không? Cậu bé có ốm yếu không? Cậu bé có hỗn láo không? Cậu bé rất xuất sắc - nên chỉ có thể là vì thế; và điều đó sẽ mở toang mọi chuyện. Nói cho cùng,” tôi nói, “đó là do lỗi của bác bọn trẻ. Nếu ông ấy đã để những con người kia ở đây.,.!”
“Ông ấy không hề biết về họ. Lỗi là ở tôi.” Mặt bà đã tái nhợt đi.
“À, bác không cần phải chịu tội,” tôi đáp.
“Bọn trẻ mới không cần phải chịu tội!” Bà cường điệu đáp lại.
Tôi lặng im giây lát; chúng tôi nhìn nhau. “Thế thì tôi nên nói gì với ông ấy?”
“Cô không cần nói với ông ấy gì cả. Tôi sẽ nói.”
Tôi cân nhắc việc này. “Ý bác là bác sẽ viết…?” Nhớ ra rằng bà không biết viết, tôi vội chữa lời. “Bác định liên lạc bằng cách nào?”
“Tôi sẽ nói với người quản lý trang viên. Anh ta biết viết.”
“Và bác định để anh ta viết chuyện của chúng ta?”
Câu hỏi của tôi mang giọng điệu trào phúng mà tôi không cố ý, và nó khiến cho bà, sau thoáng chốc, đột nhiên sụp đổ. Nước mắt một lần nữa xuất hiện trong mắt bà. “Ôi, thưa cô, cô hãy viết đi!”
“Được… tối nay,” cuối cùng tôi trả lời, và sau đó chúng tôi chia tay.