Thế nhưng khi bà đã rời đi - và tôi nhớ bà ngay lập tức - mới là lúc cơn dằn vặt thức sự giá lâm. Nếu tôi từng trông mong vào thứ mình sẽ đạt được khi được ở riêng với Miles, tôi nhanh chóng nhận ra rằng, ít nhất, việc đó sẽ mang lại cho tôi một biện pháp. Trong suốt thời gian tôi ở đây, chưa giờ phút nào tôi bị lo sợ tập kích bằng lúc tôi xuống lầu và biết rằng xe ngựa chở bà Grose cùng cô học sinh nhỏ của tôi đã lăn bánh ra khỏi cổng. Giờ đây, tôi tự nhủ, tôi đã một mình đối mặt với mọi nhân tố, và hầu hết phần còn lại của ngày hôm ấy, trong khi tôi đấu tranh với điểm yếu của mình, tôi có thể bình tâm suy ngẫm để thấy rằng mình đã cực kì nóng vội. Tôi đang ở vào một tình thế bó buộc hơn bao giờ hết; hơn thế nữa, lần đầu tiên, tôi có thể thấy phản ứng bối rối của mọi người trước cơn khủng hoảng này.
Chuyện vừa xảy ra tất nhiên đã khiến tất cả mọi người nhìn ngó; dù có cố viện ra lý do, hành động đột ngột của đồng sự tôi vẫn được giải thích quá ít. Các hầu gái và người làm công có vẻ ngơ ngác; tác động của việc này lên thần kinh của tôi càng thêm nghiêm trọng cho đến khi tôi thấy cần phải biến nó thành một trợ lực tích cực. Tóm lại, chính bằng cách bám chặt lấy bánh lái mà con tàu của tôi tránh khỏi việc bị đắm hoàn toàn; và tôi dám nói rằng, sáng hôm đó, riêng việc chờ đợi thời gian trôi thôi cũng trở nên vô cùng nặng nề và khô khan. Tôi hoan nghênh ý nghĩ mình có rất nhiều việc cần làm, và nhận thức được nó cũng khiến tôi cảm nhận được một sức mạnh đáng kể. Trong một hay hai giờ đồng hồ tiếp theo, tôi mang tư thế đó đi vòng quanh khắp nơi và tôi tin chắc rằng trông mình như thể sẵn sàng đối phó mọi sự vụ. Vì lợi ích của những người liên quan, tôi diễu quanh nhà với trái tim nặng trĩu.
Cho đến bữa tối, người có vẻ ít liên quan nhất đối với tôi lại chính là bé Miles. Những vòng đi tuần quanh nhà của tôi không cho tôi nhìn thấy chút bóng dáng nào của em, nhưng chúng có vẻ đã công khai tuyên bố về thay đổi đang diễn ra trong mối quan hệ của chúng tôi như một hệ quả của việc em ngồi bên dương cầm hôm trước, đánh lừa tôi nhằm trợ giúp cho Flora. Sự công khai ấy tất nhiên được đánh dấu bằng việc cô lập và rời đi của cô bé, và bản thân sự thay đổi thì được báo hiệu bởi việc chúng tôi đều không chấp hành thông lệ tại phòng học. Khi tôi đẩy cửa phòng em trên đường đi xuống, em đã biến mất, và khi đến tầng trệt thì tôi được biết là em đã ăn sáng - với sự có mặt của vài người hầu gái - cùng bà Grose và em gái. Sau đó, theo lời em nói, em đã ra ngoài đi dạo; tôi cho rằng không gì có thể thể hiện rõ hơn thái độ thẳng thắn của em đối với sự thay đổi đột ngột trong cương vị của tôi. Em sẽ không chấp nhận cho cương vị này cai quản những gì thì vẫn còn chưa được xác định: bất kể thế nào, có một sự nhẹ nhõm kì lạ - ý tôi là đặc biệt đối với bản thân tôi - trong việc dỡ bỏ bức màn giả tạo. Nếu đã quá nhiều điều bật lên trên bề mặt, không quá khi nói rằng có lẽ điều bật cao nhất chính là sự nực cười của việc tiếp tục huyễn tưởng rằng tôi còn có gì có thể dạy em. Sự thực hiển lộ rõ ràng, bằng những mánh khóe ngầm mà qua đó em chăm lo cho danh dự của tôi còn hơn cả cho chính mình, tôi phải cầu xin em gỡ bỏ tình trạng căng thẳng để tôi được đồng thuận với em về năng lực thực sự của em. Bất kể thế nào, hiện giờ em đã đạt được tự do; tôi không bao giờ được đụng chạm vào sự tự do đó nữa. Hơn nữa, như tôi đã thể hiện rõ ràng khi em đến ngồi với tôi trong phòng học vào tối hôm trước, tôi đã không hề lên tiếng chất vấn hay ám chỉ đến thời kì gián đoạn vừa kết thúc. Từ khoảnh khắc này, tôi có quá nhiều ý tưởng khác. Thế nhưng cuối cùng khi em đến, khó khăn trong việc thực thi các ý tưởng đó, những vấn đề chồng chất của tôi, lập tức bày rõ trước mắt tôi thông qua sự hiện diện bé nhỏ đẹp đẽ mà trước con mắt mọi người, những chuyện vừa xảy ra không hề để lại tì vết hay bóng đen.
Với mọi người trong nhà, để đánh dấu địa vị cao mình đã gây dựng, tôi đã chỉ thị rằng các bữa ăn của tôi với cậu bé phải được phục vụ ở lầu dưới, như cách chúng tôi gọi nơi đó. Thế nên tôi đã đợi em trong căn phòng hoa lệ nặng nề ấy, cạnh khung cửa sổ mà vào ngày Chủ Nhật kinh sợ đó, tôi đã nhận được từ bà Grose một chớp nhoáng của sự thật đen tối. Giờ đây tôi lại lần nữa cảm thấy - vì tôi đã từng cảm thấy rất nhiều lần - rằng sự cân bằng của tôi phụ thuộc vào thành công từ ý chí vững chắc của mình, ý chí nhằm đóng chặt đôi mắt trước sự thật rằng thứ tôi phải đối phó là một thứ phi tự nhiên đầy ghê tởm.
Tôi chỉ có thể gắng sức tiến bước nhờ vào việc kéo “tự nhiên” về phía mình, bằng cách coi tình thế kinh khủng của mình như một cú đẩy về hướng bất thường khác, tất nhiên là gian nan, nhưng tràn đầy thách thức dành cho một phòng tuyến vững chắc, chỉ là một nhát búa nữa trên mặt đe trui rèn nhân phẩm. Dù vậy, không một nỗ lực nào có thể đòi hỏi sự khéo léo cao hơn nỗ lực nhằm cống hiến toàn bộ bản ngã của mình. Làm sao tôi có thể bộc lộ dù chỉ một phần điều đó trong khi nhắc đến những gì đã xảy ra? Mặt khác, làm sao tôi có thể nhắc đến mà không một lần nữa sa chân vào mơ hồ gớm ghiếc?
Sau hồi lâu, một câu trả lời đại khái đã đến với tôi, và câu trả lời ấy được xác nhận khi tôi bắt gặp rõ ràng một biểu hiện ngắn ngủi hiếm thấy ở người bạn nhỏ của mình. Dường như ngay cả bây giờ em vẫn tìm được cách tế nhị nào đó để trấn an tôi - như em vẫn thường làm được trong các bài học. Khi chúng tôi ở riêng bên nhau, lẽ nào không có ánh sáng trong sự thật đã vỡ lở kèm theo mẽ ngoài lấp lánh mà bản thân sự thật ấy vẫn chưa thực sự khoác lên? Sự thật rằng với một đứa trẻ tài năng nhường ấy, sẽ thật lố bịch khi từ bỏ sự trợ giúp mà người ta có thể giành được từ trí tuệ tuyệt đối (với sự trợ giúp của cơ hội, cơ hội quý giá lúc này đã tới)? Trí tuệ của em được trao cho em để làm gì nếu không phải để cứu vớt em? Liệu khi cố gắng đọc suy nghĩ của em, người ta có dám chấp nhận nguy cơ chạm tới nhân cách của em? Khi chúng tôi đối diện nhau trong phòng ăn, dường như em đã thực sự bày cách cho tôi. Món thịt cừu quay đã bày trên bàn, và tôi đã dặn người hầu không cần phục vụ. Trước khi ngồi xuống, Miles đứng nhìn đĩa thịt trong chốc lát với hai tay đút túi, tiếp đó em có vẻ định đưa ra lời nhận xét hài hước nào đó. Nhưng ngay sau đó, câu em nói ra là: “Cô thân mến, có phải Flora ốm rất nặng không?”
“Bé Flora ư? Không nặng lắm đâu, cô bé sẽ khỏe lại ngay thôi. London sẽ giúp cô bé khoẻ lại. Bly đã không còn thích hợp với cô bé nữa. Đến đây và lấy thịt cừu của con đi nào.”
Em nghe lời tôi một cách cảnh giác, cẩn thận bê đĩa của mình về chỗ ngồi, và khi đã yên vị, em nói tiếp. “Bly có hại cho Flora đột ngột đến vậy ư?”
“Không đột ngột như con tưởng đâu. Đã có dấu hiệu từ trước rồi.”
“Thế tại sao cô không đưa nó đi từ trước?”
“Trước lúc nào?”
“Trước khi nó ốm yếu đến mức không thể đi xa.”
Tôi thấy mình đáp ngay lập tức. “Cô bé không ốm quá nặng để đi xa: Cô bé sẽ chỉ trở nên như vậy nếu tiếp tục ở lại Bly. Đây chính là thời điểm cần hành động. Chuyến đi sẽ xua tan ảnh hưởng” - ôi, tôi ra sức cường điệu! - “và mang cơn bệnh đi.”
“Con hiểu rồi, con hiểu rồi,” Miles cũng đáp lại với vẻ đầy cường điệu. Em ngồi xuống dùng bữa với “cung cách ăn uống” lịch thiệp mà ngay từ ngày mới về nhà đã đánh tan mọi chỉ trích thô bạo trong tôi. Dù em có bị đuổi học vì lý do gì, thì cũng không phải vì ăn uống thô tục. Hôm nay em cũng không có điểm gì có thể chê trách như mọi ngày; nhưng rõ ràng em đã cẩn trọng hơn. Em rõ ràng đang cố gắng tỏ ra thản nhiên trước những điều mà nếu không có trợ giúp, đối với em cũng không hẳn dễ dàng; và em rơi vào im lặng yên bình trong khi cảm nhận tình huống của mình. Bữa ăn của chúng tôi diễn ra hết sức nhanh chóng - của tôi chỉ là một màn giả vờ vô vọng, và tôi cho người lập tức dọn đồ ăn đi. Trong khi đó Miles lại đứng đút tay vào túi và quay lưng về phía tôi - đứng và nhìn ra khung cửa sổ rộng, cùng một khung cửa mà qua đó ngày hôm trước tôi đã nhìn thấy thứ khiến mình sững lại. Chúng tôi tiếp tục im lặng trong khi người hầu gái ở cùng mình - cái kiểu im lặng mà tôi nhận ra một cách hài hước rằng giống như một cặp đôi mới cưới trong tuần trăng mật, tại nhà nghỉ, cảm thấy ngại ngùng trước mặt người hầu bàn. Em chỉ quay lại khi người hầu bàn đã rời đi. “Chà - vậy là chúng ta đã được riêng tư!”