Xưa có một ông già với vợ
Ở bên bờ biển cả xanh xanh.
Xác xơ một túp lều tranh
Băm ba năm trọn nương mình ở đây.
Chồng thì đi quăng chài kéo lưới
Vợ ở nhà đan sợi xe dây.
Một lần ra biển quăng chài
Kéo lên chỉ thấy đất lầy mà thôi.
Lần thứ hai quăng chài xuống nước
Ông kéo nhìn chỉ được cỏ rong.
Lần thứ ba kéo lên trông
Thì ra được cá – nhưng không phải thường.
Mà một con cá vàng đánh được
Cá vàng liền đau xót cầu xin
Tiếng người đâu bỗng nói lên:
“Thả con, cha hỡi, về miền biển khơi!
Con xin đáp, ơn người hậu hĩ,
Cha muốn gì con sẽ cho cha”.
Ông già sợ hãi nghe qua
Ra khơi đánh cá băm ba năm rồi,
Chưa nghe cá như người biết nói,
Thôi biển khơi ông thả cá về.
Giọng ông tha thiết tỉ tê:
“Lạy trời phù hộ độ trì cho con
Ta không muốn đền ơn đáp ngãi
Biển thênh thang con lại vẫy vùng”.
Về nhà nói với vợ ông
Nói cho hay sự lạ lùng xưa nay:
“Ngoài biển rộng lần này kéo lưới
Được cá vàng sự mới lạ chưa
Cá mà biết nói biết thưa
Xin tôi biển rộng thả ra cho về.
Ơn tha sống liệu bề báo đáp
Ước mong chi cũng quyết y lời.
Tôi không dám nhận đền bồi
Thả cho cá lại ra khơi vẫy vùng”.
Mụ nghe nói trỏ ông nhiếc mắng:
“Rõ đồ ngu, đồ xuẩn ai hơn
Cá vàng đã muốn đền ơn
Mà không dám nhận thì còn dám chi
Không dám cả xin về máng gỗ.
Máng nhà mình đã vỡ còn đâu!”,
Ông già ra chốn biển sâu
Kìa trông: sóng gợn một màu xanh xanh,
Ông gọi cá hãy nhanh tìm tới
Cá bơi vào, cá mới hỏi qua:
“Muốn điều gì thể, hở cha?”
Vội vàng thi lễ, ông già nói ngay:
“Rủ thương nhé, cô ơi, có cá!
Mụ già tôi xỉ vả nhiếc tôi
Mụ mong cái máng mà thôi
Máng nhà chả đã vỡ rồi như không”.
Cá vàng đáp: “Cha đừng có khổ!
Cầu lạy trời phù hộ cho cha
Về đi, có máng ở nhà!”