Chiều cuối tháng Sáu, nắng sơ rút lên đỉnh núi, nhuộm khoảng trời ửng vàng màu mỡ gà, bỗng nhiên như có bàn tay khổng lồ lôi mây đen ào đến, che lấp mặt trời đỏ bầm. Gió vần vũ kéo người theo cơn cuồng phong của đất trời. Mưa rào rào đổ nước. Mưa quất ràn rạt, ầm ầm xuống mặt sông Nậm Khao. Mưa giận dữ xối xiết vào vách đá dồn dập, như hàng vạn bước chân ngựa phi...
Ngần quầy quả lội mà như bơi, như chạy qua sông. Nếu không nhanh thì chỉ lát nữa, con nước dưới dòng sông ngày thường chảy qua bãi đá này dềnh dang, chậm chạp, nhưng gặp mưa tụi nước khổng lồ từ núi ập xuống đỏ ngầu hung dữ. Như thế không qua sông được, phải ngược ra bản Nộc Kháy giáp trung tâm xã ngủ nhờ. Mà quãng đường quay ra dài lắm, phải đi qua ba cánh rừng, nhiều quả núi và những con dốc dựng ngược, lởm chởm đá, tới nương ngô lớn, nương sắn bé...Ui cha, đi nhanh thì bóng tối úp vào mắt, con gà ngủ kỹ trong chuồng mới tới nơi.
Ngần qua sông trong trạng thái vô thức, nặng trĩu nỗi niềm. Quãng đường từ xã về nhà hôm nay như dài gấp đôi, gấp ba ngày thường. Chân đi trên đá theo thói quen, đầu Ngần trống trải. Tình cảm, tâm tư của Ngần theo dáng hình chắc nịch của anh Phái vào chiến trường khói lửa. Nghe anh nói, nơi ấy mãi tít trong miền Nam xa xôi. Chân phải đi qua hàng ngàn cánh rừng, dãy núi, dòng sông...
Sớm nay, anh mặc bộ quân phục màu xanh cây lá, lưng đeo ba lô thơm mùi vải. Túi chàm thêu đôi chim công đang múa, trong đựng chùm hoa mạy mác anh đeo chéo bên sườn. Giữa rừng người trai trẻ khoác áo xanh, Ngần muốn ôm chầm anh, hít hà đầy căng lồng ngực mùi mồ hôi chưa kịp quen đã chia xa, nhưng không dám. Giờ về mới thấy tiếc. Tuy anh không nói, nhưng Ngần biết, nơi anh cùng những người trai bản cường tráng hành quân đến đối mặt với súng nổ, bom rơi, lửa cháy... Liệu rằng anh có vượt qua đạn bom mà về với Ngần không? Biết thế này, Ngần không làm mình, làm mẩy với anh mấy đêm sau khi cưới rồi.
Nghĩ lại thấy giận, thấy ghét cái thân mình quá. Dằn vặt bây giờ thì có ích gì? Anh không hề trách Ngần dù chỉ một tiếng. Đôi mắt sáng, cái nhìn thẳng của anh mới ấm áp làm sao. Mấy ngày ngắn ngủi ở bên anh, Ngần biết anh nén buồn vào sâu trong bụng. Người đàn ông của Ngần độ lượng và bao dung. Chồng Ngần đâu phải người xa lạ, anh là Xã đội trưởng Phái đấy thôi.
Còn thằng Khỉnh, sao nó giống tụi vắt rừng thế? Thấy Ngần ở đâu là bu đến. Trước đây không sao, sinh ra phận gái thì tụi trai để mắt đến là thường tình. Thế nhưng bây giờ Ngần là vợ anh Phái. Từ hôm hai họ làm đám cưới đến nay, nó lì lợm trên bãi đá ngoài bờ sông thổi sáo. Con người có kiếp trước không nhỉ? Theo lời mợ Sang, kiếp trước Ngần không khéo đường tu, có khi còn nợ thằng Khỉnh nên nó bám theo.
Bản Nộc Nhùng của Ngần vào mùa trăng trùm ngợp ánh sáng nhẹ nhàng, êm ái, huyền ảo. Trăng vô tư rọi sáng khắp đường bản, tới từng mái nhà sàn, trôi lênh láng trên mặt sông. Mùa trăng là mùa tụi con trai đem tiếng sáo, lời lượn đến nhà đứa gái mình ưng tỏ tình. Dưới những luồng sáng khi mờ, lúc tỏ, tụi trai dấu da mặt đỏ căng vì say tình, thả lời ong bay, bướm lượn.
Ngần đẹp. Gương mặt bầu bĩnh, dịu dàng, lúc nào cũng như cười. Mái tóc đen dài, mềm mại ôm lấy lưng ong, mỗi lần xuống chợ tụi con trai mải nhìn theo vấp vào đá, ngã dúi dụi. Không đếm nổi bao nhiêu trai bản bị sứt sượt da, rớm máu vì hếch mắt theo nụ cười êm dịu của Ngần, vậy mà chưa thằng trai nào được chọn.
Bao mùa trăng trôi qua, quanh nhà Ngần ăm ắp tiếng sáo trúc tình tứ, lời lượn ngọt ngào của những thằng trai. Con đường trước ngõ rộn vang tiếng chân ngựa, cỏ không mọc nổi, trơ ra đất đá nhẵn thín.
Thật tình trong đám thanh niên, Ngần thoáng chút rung cảm trước thằng Khỉnh. Nó là Trung đội trưởng dân quân thổi sáo giỏi, hát lượn hay. Mỗi lần trong vùng có hội, hoặc thư thoảng Ngần đi chợ phiên, giọng lượn trầm ấm của Khỉnh làm nền cho lời lượn trong trẻo, bay bổng từ đôi môi đỏ mọng của Ngần bay vút lên mường trời.
Chơi trò đuổi bắt đứa gái mãi mà phân vân lo nó không nhìn mình, đám trai trong vùng không đủ kiên nhẫn vây quanh Ngần. Nhưng, thằng Khỉnh không chịu thua cuộc, nó phải có được đứa gái nó thích. Nhà nó của ăn không thiếu, thóc bồ lớn, bồ bé. Nó thiếu dáng hình nhẹ nhàng, thanh thoát, đường cong nổi bật dưới làn áo chàm, cùng đôi gò má hồng màu hoa, giọng hát mượt mà của Ngần thôi. Nó phải lấy bằng được đứa gái ngon mắt ấy để vác mặt lên với tụi trai đẹp mã nhà nghèo...
Cách đây bốn mùa trăng lên, trăng tàn. Ngần cùng mợ Sang, cậu Va làm cỏ nương đỗ vừa về nhà. Chân chạm sàn nước, đã nghe lời lượn ấm áp, nhè nhẹ chảy tới:
Tháng ba muôn cây thắp hoa thơm ngát
Chim rừng ngân giọng hót tìm đôi
Trăng tỏa sáng dày đất, ngợp trời
Anh thả lời gọi người gái ngoan...
Tiếng hát ấy là của Khỉnh. Khi nhịp đầu vừa ngưng, như phản xạ tự nhiên nhiều lần lượn đôi cùng người trai ấy, Ngần mỉm cười, tay tung hứng làn nước mát, thả lời lượn:
Em trôi trong hương thơm nồng nàn
Nhẹ lướt cùng trăm ngọn gió mát
Thả hồn bơi theo trăng xuân
Chờ trai mường ngân nga lời ngọc...
Từ gốc cây mác tao ngoài ngõ, lời lượn của Khỉnh quấn quít, ùa ập:
Anh viết trăm lời nhớ vào đá núi
Anh gửi ngàn lời thương trong gió lành
Hồn anh theo bước chân em lạc vào cõi yêu
Thắp lửa tình thắm trời hoa mạy mác.
Lời lượn yêu của người trai bản như bùa bả, phù phép của thầy bụt làm nhịp thở của Ngần hồi hộp, xốn xang. Bụng Ngần vui như có ngàn chim rộn ràng cất cao tiếng hót. Ngần mỉm cười mơ màng hát đối:
Anh ơi
Thương nhau đường xa hóa gần
Yêu nhau núi cao thành thấp
Cổng nhà em không cài then, khóa chốt
Vườn nhà em rộ trái ngọt, hoa thơm...
...
Cứ thế, Ngần mê mải hát, tới lúc mợ Sang nắm tay, lôi tuột vào trong nhà thì Ngần sực tỉnh. Lời sáo vẫn reo vui rộn rã như tiếng chim ban mai, cất lên trong ánh trăng thao thiết...
Nghe lời lượn say đắm và tiếng sáo ngân nga của thằng trai Khỉnh, vợ chồng ông Va lo nghĩ nhiều lắm.
Sau bữa cơm, tụi bát mẹ, bát con được úp lên chạn tre, cả nhà quây quần bên bếp lửa nhìn nồi cám réo lục bục. Cậu Va rít xong hơi thuốc lào, chậm rãi hỏi:
- Ngần à, tai mày mải nghe lời đường mật, miệng mày thả lời nhanh như nước chảy, có phải mày thích thằng trai ấy không?
Ngần lúng búng: - Con...con chưa thích, mà không phải, là...con...con...
Mợ Sang chép miệng, nói như đi guốc vào trong bụng Ngần:
- Mày với thằng Khỉnh dính nhau từ hồi đi tập cầm cây súng phải không?
Đôi mắt đen lay láy của Ngần mở to ngạc nhiên:
- Ô, sao cái gì mợ cũng biết thế? Có phải bạn toồng Xa bỏ lời vào tai mợ không?
- Là tao đoán ra thôi, cái Xa nó không nói, mày đừng nghĩ lung tung mà ném đá vào bụng bạn toồng.
- Sao mợ chắc chắn thằng trai ấy là Khỉnh? – Ngần thắc mắc.
Đẩy gộc củi vào bếp, mợ Sang nhíu mày nhẩn nha:
- Mé thằng Khỉnh đánh tiếng nhờ bà mối hỏi mày. Bà mối bảo nó say mày như chú mày say thuốc lào, thế nên tao biết.
Cậu Va, gương mặt ưu tư, ngoảnh mặt nhìn ra ngoài trời vằng vặc ánh trăng, hỏi chắc nịch:
- Cái bụng mày nhớ nó chưa? Dừng lại ở đây thôi, tao với mợ mày trả lời bà mối không ưng thuận rồi.
Ngần lúng búng: - Ông cậu, bà mợ à, con thấy nhói trong ngực lắm.
Mợ Sang mím môi:
- Nhà khác thì được chứ nhà nó thì...không! – Sau phút lặng lẽ, mợ vuốt tóc Ngần: - Ông họ đằng mé nó, chúa mường Hiểng, tuy chết đi rồi vẫn là ác quỉ của họ nhà mình con à!
Giọng cậu Va nghèn nghẹn: - Cha mé mày chết oan uổng không nhắm mắt cũng vì họ ngoại nhà nó đấy con ơi.
Mắt Ngần cay xè. Tiếng sáo ngoài kia tuôn chảy như thác...
Giọng mợ Sang như từ cõi xa xăm, mơ hồ lướt qua tai Ngần:
- Mày là đứa gái đến tuổi làm dâu, tao với cậu mày có ý để mày làm vợ thằng trai khác.
Những tiếng thở dồn dập, ngắt quãng như tiếng bễ lò rèn phập phù, tràn ắp gian nhà. Tiếng con nai giác: "...tác...tác...tác..." từ trên núi vọng về ảo não, vợ chồng cậu Va lắc đầu trầm ngâm. Bất chợt mợ Sang ôm riết lấy tấm thân nóng sực của Ngần...
Cái thằng Khỉnh này, vừa nghĩ đến là thấy nó ngồi ủ rũ trên tảng đá lớn rồi kìa. Mưa gió mà không biết chạy đi tránh, còn ngồi tắm nước trời thế kia hay sao? Vừa lội qua sông, đặt một chân lên bờ cát, mắt Ngần đụng vào thằng Khỉnh. Bốn con mắt nhòe nước mưa nhìn nhau. Mắt thằng Khỉnh trân trân ném lửa vào Ngần.
Ngần chợt thấy lạnh gai người, chân lạc nhịp, lún sâu vào cát sỏi... Có cái gì đó dâng chẹn ngang cổ đắng ngắt.
Ngần vội vàng hít đầy lồng ngực hơi nước, dìm sâu lúng túng vào trong gan ruột, bước gằn trên đá. Sau lưng Ngần, tiếng sáo nỉ non, oán trách của Khỉnh dượt đuổi giữa trời mưa gió.
Đêm khuya. Nước sông Nậm Khao rì rầm kể chuyện cổ tích. Tụi côn trùng khoái trí, tấu điệp khúc đồng ca mê say. Tiếng sáo của thằng trai thả lời oán trách vẫn theo gió rít lên từng hồi. Trong buồng bưng, Ngần và anh thao thức, bồn chồn. Ngần không muốn khóc mà nước trong mắt cứ chảy. Anh Phái ôm Ngần trong vồng ngực rắn chắc, dặn dò:
- Ngần à, Ngày mai anh ra trận, bao giờ hết thằng giặc anh sẽ về, em ở nhà thay anh chăm sóc pa, mé, trông coi mộ phần tiên tổ, ông bà trong rừng mả chu đáo.
Ngần nước mắt không thôi rơi, ôm anh thổn thức.
Nhẹ nhàng lau nước mắt cho cô, anh bảo:
- Vợ bộ đội phải nén nước mắt không cho tràn ra, nước mắt giành cho ngày chiến thắng, em đừng khóc. Cứng cỏi lên, em còn thay anh, tay giữ chắc súng canh trời bản, mường bình yên.
Là anh Phái nói thế, nhưng Ngần biết bụng anh rối bời, anh động viên để Ngần yên tâm đấy. Những tiếng thở dồn nén, khi dài, lúc ngắn của anh nói lên điều ấy. Tiếng thở nồng ấm của anh phả vào má Ngần buồn buồn, mơn man. Ngần ước ao đêm nay sẽ kéo dài mãi ra, để Ngần yên bình dụi đầu vào vồng ngực rắn chắc và vòng tay nồng nàn của anh.
Không biết ngày mai anh đi xa, Ngần sẽ làm thế nào? Phải chi Ngần với anh có một đứa con thì tốt biết mấy! Có đứa bé, Ngần sẽ không lo bị tiếng sáo ma khôn, quỉ ám ấy quấy phá nữa. Nghĩ thế, Ngần quay ngang, ôm chặt anh trong tiếng thở dồn dập, gấp gáp. Chiếc giường gỗ nghiến dồn dập rung lên từng nhịp, từng nhịp bập bềnh, khao khát. Ngần cùng anh trôi vào cơn say ngọt ngào mê đắm. Ngoài nhà, lửa trên bếp vuông chập chờn theo gió reo tí tách...
Đêm nay, đôi mắt đen huyền của Ngần không muốn nhắm lại, chị muốn thức trọn đêm với người chồng sắp đi xa. Nằm trong vòng tay anh mà dòng nghĩ của Ngần miên man trôi.
Mới mấy ngày, chụm lại đầy hai bàn tay, Ngần vẫn là đứa gái được nhiều thằng trai trộm nhìn rồi ước ao. Sau một ngày, hai đêm ắp ứ nghĩ, Ngần đã thuận theo lời ông cậu làm vợ anh. Với một đứa trẻ sớm mồ côi cha mé như Ngần thì đâu có sự lựa chọn? Ngần mong có người trai tốt để mắt, đến ngày được coi lá số, làm lễ "minh hom".
Trong đám trai nhiều như châu chấu trên nương ngày lúa chín vây quanh, thằng trai Khỉnh nhà cao, cổng rộng lì lợm bám theo màu áo chàm của Ngần. Nhưng dòng họ Ma nhà Ngần không cho Ngần làm dâu nhà nó. Dù rằng chúa mường Hiểng đã bị cách mạng trừng trị, thân vữa ra trong đá núi rồi, nhưng cái chết tức tưởi của cha mé Ngần thì đau buốt lắm. Đau mà không nói ra được mới khổ.
Giờ thì Ngần là cây hoa có chủ rồi. Không biết sướng hay khổ, vui hay buồn nữa. Bên cạnh Ngần, anh thao thức. Trong tiếng côn trùng kêu ri ri, môi anh ấm mềm, mươn man lướt trên mặt Ngần ngọt ngào, da diết.
Tiếng tụi nai giác từng chặp trong rừng mác cọt tựa như lời gọi thống thiết. Sao đêm nay chúng nó gọi nhau nhiều thế? Có phải rừng động? Không, nước sông vẫn rào rạt. Sương cứ nhẹ nhàng rơi. Tụi gió vẫn lao xao. Lũ ngựa trong chuồng thư thoảng bậm bịch... mà sao Ngần khó ngủ thế? Chiếc giường mới hôm nào còn nồng hơi anh, giờ trống trải. Có gì đó dâng lên cổ làm Ngần rùng mình. Sao thế? Hay là Ngần bị cảm lạnh? Nhẹ cái chân sợ làm mất giấc ngủ của cậu, mợ, Ngần ra ngoài, ngồi bệt xuống cầu thang, cúi mặt xuống gầm sàn nôn thốc, nôn tháo...
Tiếng chân thanh thoát, hơi thở nóng hổi nhè nhẹ phả vào gáy Ngần. Bàn tay ấm áp của mợ se sẽ vuốt lưng cô, cười vui:
- Con à, từ ngày mai phải giữ gìn. Đi đứng đừng có chân sáo nữa. Chuyện tuần tra quanh bản, đuổi con thú trên nương để cậu mày nghe chưa...
- Không sao đâu mợ, con bị cảm lạnh thôi, tí nữa con uống nước gừng là khỏi.
Ngồi ở bậc cầu thang phía trên, mợ kéo đầu Ngần vào lòng mình, nhẹ nhàng nói:
- Con ngốc à, trong bụng mày có đứa bé rồi.
Ô, thế ra cô đã là mẹ ư? Mong sao nó khỏe mạnh, cứng cáp. Nghĩ thế Ngần cười khúc khích.
Từ trên chiếc phản giữa sàn nhà, cậu Va nhắc:
- Con Ngần làm sao mà cười lúc nửa đêm thế? Ngủ đi, kẻo mai mặt trời ngang núi, cái mắt díp không biết mở...
Trên sàn phơi giáp cầu thang, đôi sóc lông trắng, đuôi dài tựa bông lau chưa ngủ. Chúng ngó nghiêng, nhảy nhót. Hai con sóc này theo anh Phái về nhà từ hôm đón rể. Chúng tự chọn đầu hồi nhà, nơi có cành hồng to xum xuê tỏa bóng mát làm chỗ ngụ cư. Mấy tuần qua, anh Phái đi rồi, hai con sóc ấy bám theo Ngần như cái bóng.
