Hoa mạy mác nhuộm tím triền núi và bờ sông Nậm Khao. Sắc tím mênh mang, quyến rũ leo lên phủ kín trận địa phòng không của Tiểu đội súng máy 12ly7 Mường Vang. Trận địa ra đời từ ngày thằng Mỹ leo thang bắn phá miền Bắc.
Đứng từ sàn phơi ngô nhà Ngần ngó xuống bờ sông Nậm Khao, theo con đường thẳng xuống huyện, trận địa nằm chếch sang phía tay trái, nơi bạt ngàn cây rừng có tên và không có tên xen kẽ lẫn nhau, tạo nên rừng già Khau Dả thâm u có những cây to hàng ngàn năm tuổi. Những gốc cây này bốn hoặc năm người dang rộng vòng tay không ôm kín. Đây là chỗ nhô cao, trong cánh bay của dải đất hình con chim công ở bản Nộc Nhùng.
Địa thế thuận lợi quan sát bốn phương, tám hướng trên vòm trời rộng lớn, không bị che khuất tầm nhìn. Dân quân Mường Vang đứng chỗ này, hơi dướn mắt lên là đón hướng chim bay từ trên núi Phja Bjooc xuống. Khi đôi mắt liếc ngang là thu nhanh vào nhãn tiền ông mặt trời to bằng nồi lửa, lừ lừ mọc từ rừng trời đông, lặng lẽ chui xuống núi phía tây. Khẽ nhìn xuống là thấy ngàn ngàn đám mây ngũ sắc nhởn nhơ trôi trên những vòm lá rừng xanh ngăn ngắt...Cả người thoải mái xoay tròn, đầu tóc vô tư ngúc ngoắc ngang dọc không lo che khuất mắt nhìn. Cái chân tha hồ vác những hòm đạn nặng trĩu leo phăng phăng lên núi, rồi dễ dàng tụt xuống bìa rừng, không bị đá sắc băm nát, gai cào trầy da. Thế đất đắc địa ấy lý tưởng để Mường Vang chọn làm trận địa đánh lũ giặc trời.
Tiểu đội súng máy có mười bốn nữ dân quân do Ngần làm Tiểu đội trưởng. Mười bốn dân quân từ độ tuổi "bẻ gãy sừng trâu" đến đôi mươi, chia làm hai kíp trực chiến. Bảy người trực ngày thì đổi ca, thế nên trận địa lúc nào cũng sẵn sàng nã đạn vào đầu lũ chim sắt ngông cuồng, khi chúng lẻn vào cắn trộm.
Quân số Tiểu đội một phần ba là phụ nữ có chồng. Ngoài giờ trực chiến canh trời, các nữ dân quân thôn bản xuống ruộng cày cấy, lên nương tra ngô, trồng bắp. Thời điểm này phong trào "Ba đảm đang" dâng cao. Ai cũng cố nhanh mắt, mạnh tay, gồng mình có nhiều công điểm. Cũng vì sự cố gắng ấy mà Chủ tịch xã Nông Khút mỗi lần lên huyện họp, mặt mày giãn nở được huyện khen Tiểu đội nữ dân quân súng máy Mường Vang luôn "giỏi việc nước, đảm việc nhà".
Mặc tụi chim sắt của giặc đêm ngày lồng lộn, tru tréo, gầm rú muốn xé nát núi rừng, hoa mạy mác tím thanh tao vẫn ngào ngạt tỏa hương thơm, xua tan khói lửa khét lẹt của đạn bom. Loài hoa này có sức sống dẻo dai bền bỉ. Hoa không giận những bàn chân nhỏ nhắn của các cô gái dân quân dẫm nát, khi súng nhả lửa vào bầy giặc. Hôm nay bị dẫm nát tơi tả, bầm dập, ngày mai lại rung rinh khoe màu tím nhẹ nhàng. Đám hoa này bị dập, khóm hoa khác vươn mình, như chứng minh với đất trời sức sống bình sinh.
Những giây phút hiếm hoi yên bình trên trận địa, lặng lẽ dựa người vào vách hào, Ngần mơ màng nghĩ, nếu không có chiến tranh, phụ nữ tay mềm như Ngần và các cô gái đâu biết gì súng đạn. Chiến tranh sản sinh ra những người phụ nữ dẻo tay cầy, tay cuốc, chắc tay súng. Ngần thầm hỏi, không hiểu trên khắp đất nước, có bao nhiêu phụ nữ như Ngần và các cô gái trong Tiểu đội, thay sức trai gánh vác việc hậu phương? Ừ, nếu không có binh đao, khói lửa chiến tranh, có lẽ Ngần đã thỏa nguyện ước mơ đi học làm cô giáo, dạy lũ trẻ quê núi những điều hay, ý tốt. Ước muốn nhỏ nhoi của Ngần không thực hiện nổi. Đôi khi thoáng qua trong suy nghĩ có sự nuối tiếc vì không đi học, nhưng Ngần biết mình lựa chọn đúng. Ngần không hối hận.
Giờ thì bom đạn thằng giặc gieo chết chóc, tàn phá khắp nơi trên đất nước. Máu đổ không riêng ở nơi tuyến đầu miền Nam chống Mỹ, mà đã trải rộng ra khắp miền Bắc. Một số bản mường trên địa bàn huyện của Ngần cũng chìm trong khói bom.
Núi rừng bị phá tan tác. Nhà cửa tan hoang, tiêu điều. Những người dân lành hiền, trong đó rất nhiều...nhiều không kể xiết ông bà già, trẻ em bị sát hại.
Máu có lúc nhuộm đỏ sông Nậm Khao.
Những cuộc họp khẩn cấp nhanh chóng triệu tập từ huyện, xuống xã. Chủ tịch Khút cùng các ban ngành trong xã, nhất là Ban Chủ nhiệm hợp tác xã, chỉ đạo từng đội sản xuất ở các mường nhanh tay cấy hái, gieo trồng.
Mỗi mường là đội sản xuất. Mỗi bản là một tổ sản xuất. Toàn xã có năm đội sản xuất và hai mươi ba tổ. Mọi việc đều không được chậm trễ. Tụi giặc đánh bom nhưng đồng ruộng, nương rẫy không được để hoang hóa. Phải bám bản, bám đất làm ra của cải. Vừa đánh giặc, vừa sản xuất ra nhiều thóc ngô, lợn gà... gửi nhiều lương thực ra ngoài mặt trận cho bộ đội ăn no, đánh thắng.
Mường Vang là một đội sản xuất lớn, xa trung tâm xã, địa thế hiểm trở. Nơi đây núi Phja Bjooc là mỏ quặng quí hiếm. Chỉ biết thế, còn thì quặng gì cũng không ai tỏ tường. Thế nên tụi giặc sẽ ném bom hủy diệt. Giặc phá hoại, dân quân Mường Vang phải ra sức phòng chống đánh trả, chặn đứng âm mưu tàn độc của chúng – Mệnh lệnh của Bí thư xã Đào Nhùng nhanh chóng được triển khai.
Ngần cùng các nữ dân quân trong Trung đội súng máy 12ly7 là một trong số lực lượng chủ công, phối hợp cùng lực lượng phòng không của bộ đội chủ lực đánh chặn giặc, giữ dân bản không bị thương vong, nhà cửa vững chãi, cho nương ngô xanh, ruộng lúa tốt. Biết thế nên tranh thủ mọi lúc, mọi nơi Ngần động viên các cô gái luôn giữ cái đầu lạnh, không để nóng, đủ tỉnh táo hoàn thành nhiệm vụ. Ngần cũng không muốn mọi người biết mấy đứa nhỏ ở nhà, đêm nào cũng lăn lóc xoay người, hỏi bà thím:
- Bà à, mé con đâu, sao mé không về ngủ?
Thường thì bà Sang dỗ dành: - Ờ, ờ, cái mắt cứ nhắm lại thì mé mới về.
Thằng Hợp ra dáng làm anh, không phụng phịu như hai đứa con gái, thế nhưng như đã thành thói quen, tối muộn, sương rơi lộp bộp nó vẫn ngồi bậu cửa chính, nơi gần cầu thang nhất để chờ mé Ngần về. Cái mắt nó díp lại rồi lăn ra đó mà ngủ. Ông cậu Va lần nào cũng ôm thằng bé vào ngủ cùng ông, xa xót lầm bầm:
- Mẹ cha cái thằng giặc để cháu ông mong mẹ.
Ngần dấu kín nhẹm chuyện con cái nay ốm, mai sốt để được "chia lửa" đánh giặc...
Nếp nghĩ chạy dài trong đầu khiến Ngần thầm thì:
- Các con à, mé con ta vượt gian khó, để pa con nơi xa yên tâm nha.
Bóng tối như chiếc chăn khổng lồ trùm lên núi rừng. Từ phía thác Lỉn dội về tiếng nước đổ rào rào... trận địa vắng vẻ, huyền bí.
- Đêm nay tụi giặc sợ chị em mình nên chưa đến phả hơi độc nhẻ chị Ngần? – Tiếng nữ dân quân Dần, pháo thủ số một của Tiểu đội.
Các cô "đàn chị" nhao nhao:
- Ôi dá! Con bé này, cái lũ chó cắn càn ấy mà biết sợ la?
- Đừng có hỏi, tranh thủ mà chợp mắt đi, lát nữa thả sức đánh tan xác lũ chồn hôi hám ấy.
Bất chợt, cô Hái nổi tiếng hay mơ mộng, cao hứng hát lời lượn tình tứ:
...Anh ơi,
Em thả nỗi nhớ lên sao trời
Em gửi niềm thương theo con nước
Tình em băng trăm thác, ngàn khe
Vượt núi cao, rừng thẳm, đường dài
Đến bên anh nơi chiến hào khói lửa...
Đang nhẩn nha đếm các vì sao nhấp nháy trên vòm trời, Ngần chợt bâng khuâng, xao xuyến nghe lời lượn ngọt ngào của Hái, nỗi nhớ anh Phái dâng trào trong tim, cô cất giọng êm ái:
Mong anh cùng ngàn ngàn chiến sĩ
Chắc nhịp quân hành hát điệp khúc hành quân
Chiến trường xa mưa bom, bão đạn
Nòng súng trổ hoa trút lửa đạn đầu thù...
Trong giây lát, tựa như có chất men say, cô Dần cất giọng cao vút:
Nơi quê nhà mường Vang
Chị em dân quân mắt tinh, tay chắc
Giăng lưới lửa phòng không
Giữ bình yên bản mường...
Mặc cho gió thổi, sương giăng nhuốm ướt bờ vai, lời lượn đắm say của các cô gái như nối trời với đất, kéo cho trời đêm nhanh trôi.
Bất chợt giữa núi rừng, nổi lên những tiếng tù và làm từ sừng trâu rừng gấp gáp, dồn dập: "...Tu...tu ...u...u....túc... tu...u...u...tu...túc" dội vào đá, lan xa trong màn đêm.
Tiếng tù và báo động có máy bay giặc xâm phạm vùng trời bản mường.
Phản xạ của người chỉ huy khiến Ngần đứng phắt dậy, hô to khẩu lệnh:
- Các đồng chí chú ý! Vào vị trí sẵn sàng chiến đấu.
Chốc lát, nhanh như nửa nhịp thở, từng nữ dân quân mau lẹ di chuyển.
Tiếng ầm ì của bầy máy bay giặc dội vào tai.
Đưa ống nhòm dõi mắt vào trời đêm bạt ngàn sao, miệng Ngần liên tục xác định tọa độ, đường hướng, vị trí di chuyển của máy bay giặc Mỹ:
- Hướng 12 xuất hiện nhiều tiếng động cơ.
- Khẩu đội quay súng về hướng 12.
Đêm mùa thu đang lạnh đột nhiên nóng bừng bừng. Trận địa căng thẳng. Dân quân nín thở chờ khẩu lệnh.
Từ trên đài quan sát trận địa, tiếng trinh sát viên Hái đột ngột đanh vang:
- Phát hiện hướng 12, một tốp hai chiếc F -105 "thần sấm" bay thẳng vào!
Toàn khẩu đội đồng loạt sang sảng hô:
- Hướng 12 một tốp hai "thần sấm" bay thẳng vào!
Dường như các cô gái của Tiểu đội "căng người" vì sự nguy hiểm của bầy giặc sắt lợi dụng bóng đêm vào ăn cướp, thế nên ai cũng tập trung cao độ. Tiếng ầm ì mỗi lúc một gần, Ngần hét lạc giọng:
- 12, hai bổ nhào, tốc độ 200, cự ly 1800, điểm xạ ngắn... một bắt tiêu...hai bắt tiêu...ba bắt tiêu!
Lúc này các nữ pháo thủ số một, pháo thủ số hai và pháo thủ số ba, gương mặt loáng ướt mồ hôi, mắt cháy bỏng niềm căm hận "bắt tiêu" chặt, đưa mục tiêu máy bay F -105 của địch vào thước ngắm chính xác, chăm chú quay nòng súng mười hai ly bảy theo độ cao, hướng bổ nhào diễn biến của lũ "thần sấm", nối tiếp nhau hô vang:
- Hai tiêu!
Lá cờ hiệu lệnh trên tay Trung đội trưởng Ngần bỗng xé gió, hạ đạt mệnh lệnh:
- Bám sát mục tiêu... chuẩn bị...b..ă...n... bắn!
Nòng súng đột ngột khai hỏa điểm xạ: - "Đoàng...đoàng...đoàng..." rung chuyển núi rừng.
Bốn phương gầm lên tiếng súng, tiếng pháo rít trong gió, nã đạn vào tốp máy bay giặc.
- Ầm...ùng...oàng.... ầm...ùng....oàng....ầm...ầm...
Bom rơi, lửa cháy, đạn rít đỏ trời.
Tụi chim ngủ trong vòm cây đồng loạt chấp chới kêu rít náo loạn.
Bầy thú giật mình bật tiếng gầm gào.
Một tiếng nổ lớn như núi vỡ rung trời, chuyển đá Mường Vang.
Nước sông Nậm Khao dựng cột nước đổ ầm ầm, giận dữ.
Nấm lửa khổng lồ bùng cháy dữ dội giữa khoảng trời đêm.
Khắp nơi, từ trận địa cho tới các bản vang rền những tiếng hô khản đặc:
- Cháy!
- Máy bay giặc cháy rồi!
- Người bản ời, thắng to!
Những nữ dân quân bỏ nhanh mũ rơm trên đầu xuống vách hào trận địa, nhảy tưng bừng: - Đáng đời lũ giặc.
Lúc này, lo tụi không tặc còn tốp khác sẽ núp bóng trong mây, rình rập đâu đó trên núi cao, sự phấn khích của các nữ dân quân trong giây phút thắng trận sẽ lơ là mất cảnh giác, Ngần trấn tĩnh hô vang:
- Các đồng chí chú ý! Sẵn sàng vào vị trí!
Do dày dạn kinh nghiệm qua nhiều trận mạc đánh chặn tụi không kích của giặc, ngay tắp lự, những chiến sĩ gái chấp hành mệnh lệnh. Họ hiểu rằng, chỉ một giây lơ là thôi là dân bản sẽ bị đánh đổi bằng máu, nước mắt. cửa mất, nhà tan, bản mường đổ nát...
Tiếng tù và ngân nga rúc lên từng hồi báo hiệu bầu trời trở lại yên bình. Hoa mạy mác quấn quít tỏa hương.
Trời rạng dần. Thấp thoáng trong sương sớm một vài ánh đèn lập lòe từ những ngôi nhà sàn dưới bản...
Đêm dữ dội chạy vèo vèo, đốt lửa trong từng đôi mắt ngái ngủ của các nữ dân quân. Họ lục tục giao ca trực chiến khi tiếng gà eo óc gọi sáng.
