Ngày xưa, trên Thiên cung có một vị thần tên Phạm Nhĩ. Theo chữ Nho, Phạm Nhĩ tức là lỗ tai rách.
Phạm Nhĩ rất hung hăng, tham quyền cố vị toan soán ngôi Ngọc Hoàng. Ông ta quy tụ binh mã, đánh đâu thông đó, hễ bắt được kẻ thù thì ăn gan uống máu lập tức.
Thấy Phạm Nhĩ đại náo thiên cung, Phật Bà Quan Âm bèn hạ lịnh cho ông Chuẩn Đề đem binh tới trừng trị. Nhưng ông Chuẩn Đề đại bại. Phật Di Đà liền hóa phép thần thông, bắt được Phạm Nhĩ, đày ông ta xuống trần gian, hóa kiếp ra con cọp.
Nhà Trời còn cắt đôi cánh của Phạm Nhĩ, không cho bay, đề phòng ông ta trở lại Thiên cung báo thù. Và để an ủi, nhà Trời ban cho ông ta chức chúa Sơn Lâm, oai phong khắp núi rừng!
Nhiều người nói rằng cọp không ăn thịt người nào họ Phạm (vì trùng một họ với cọp).
Ở nhiều làng mới khai phá, cọp thường được dân chúng phong chức Hương cả. Hằng năm, khi cử hương chức làng, cọp trở lại miếu làng để lãnh tờ cử mới.
Ở miền Bắc, cọp được gọi là ông Ba Mươi, bởi theo tích: hễ ai săn được một con cọp thì làng xã thưởng cho ba mươi quan tiền, đồng thời cũng đánh cho anh thợ săn nọ ba mươi hèo để vong hồn của cọp được thỏa mãn.