Trong những câu chuyện về Sài Gòn xưa, khi nhắc đến địa danh Xóm Gà, người ta thường nhắc đến một mảnh đất của những tay giang hồ khét tiếng. Đặc biệt, cũng tại Xóm Gà ngày ấy có đại ca Ba Giáp sau khi “rửa tay gác kiếm” đã xuống tóc quy y ở chùa Sắc Tứ Tập Phước với pháp danh Thiện Minh. Ngôi chùa này hiện vẫn còn ở đường Phan Văn Trị ( Bình Thạnh) và là một trong ba di tích nghệ thuật của Bình Thạnh cùng với chùa Văn Thánh và Từ đường Tri huyện Trương Văn Lánh.
Theo sách Đại Nam nhất thống chí thì địa danh Xóm Gà thuộc xã Bình Hòa, huyện Bình Dương, phủ Tân Bình, cách xa trung tâm Sài Gòn ngót chục cây số (tức thuộc một phần quận Bình Thạnh và Gò Vấp bây giờ). Ở đây đất đất rộng, bỏ hoang nhiều nên thu hút sự lưu trú của dân tứ xứ. Dân ở đây cũng chăn nuôi, trồng trọt không khác gì ở quê, đặc biệt là phát triển nghề nuôi gà, cung cấp gà thịt, gà chọi nổi tiếng. Cái tên Xóm Gà hình thành từ đó.
Xóm Gà không chỉ nổi tiếng về các tay anh chị, mà đây còn xóm trọ của hầu hết các văn nhân đủ miền khi vào tham gia làng báo Sài Gòn. Những tên tuổi lẫy lừng của làng văn, làng báo Việt Nam, như : Tản Đà, Phan Khôi, Lê Cương Phụng, Ngô Tất Tố v.v… cũng từng có thời gian ở trọ tại Xóm Gà. Theo một phân tích đơn giản, sở dĩ các văn nhân chọn Xóm Gà làm nơi cư ngụ là vì ở đây vốn cảnh quê, thoáng rộng, yên tĩnh, mát mẻ… Nhưng điều quan trọng nhất là giá nhà trọ rẻ hơn ở trung tâm và mức chi tiêu sinh hoạt hằng ngày cũng có phần “dễ thở” hơn rất nhiều.
Tôi chưa từng ở trọ Xóm Gà, nhưng mỗi lần đi qua ngã tư Lê Quang Định, Nguyễn Văn Đậu (Bình Thạnh) chợt lơ mơ mường tượng về cái Xóm Gà ngày xưa, băn khoăn tựhỏi chỗ nào là nơi mà các “tiền bối” đã thuê nhà trọ?! Nhưng cảnh xưa giờ đã khác nhiều, còn chăng là dấu vết của những hàng rào cây có hoa dây leo trong những con hẻm nhỏ. Và, đâu đó còn lưu lại cái tên Xóm Gà với một vẻ gần gũi, thân yêu. Trên đường Nguyễn Văn Đậu, tôi thấy có tấm bảng ghi “Bi-a Xóm Gà”, trên đường Lê Quang Định thì còn nhiều quán “Đặc sản Gà ta” ngon có tiếng, và cũng còn thấy một quán “Cháo trắng Xóm gà”.
Về xóm Gà hôm nay, không còn nghe nhắc đến hai chữ “giang hồ” nữa. Hôm nay, Xóm Gà được biết đến như một địa danh có nhiều đình chùa nổi tiếng. Thỉnh thoảng tôi lại ghé vào “trú nắng” ở chùa Già Lam trên đường Lê Quang Định. Chùa Già Lam vốn là một tu viện được xây dựng từ năm 1960, cho đến nay vẫn là nơi tu học của các học tăng cấp đại học. Ngồi trong sân ngôi chùa này, tôi đã gặp nhũng người từ rất xa đến đây nhang đèn, lễPhật. Và, cũng có nhiều người từ vùng khác đến những đình, chùa xung quanh Xóm Gà.
Hỏi ra mới biết, từ rất lâu rồi, họ đã đến đây, theo lời truyền dặn của ông bà, cha mẹ.
Dường như có một không gian tâm linh và thời gian quá khứ truyền nối đến tận hôm nay.
Xóm Gà hôm nay sôi động nhịp sống phố phường. Nhưng trong nhịp sống đua chen đó vẫn chứa đựng một không khí thật bình yên.
