LÚC ấy, tám giờ tối.
Tôi tới Huế mới trong bốn tiếng đồng hồ.
Hai mắt tuy cay vì mất giấc ngủ hôm qua, tôi cũng cố nhìn cái cảnh tượng tấp nập trên mặt đường Paul Bert, quãng từ nhà Bào-chế trung-ương đến khu đất trước trường Hậu-bổ.
Huế, tối nay tươi tỉnh lạ.
Bỏ hẳn nét mặt buồn rầu của đám cung tần sống mòn trong bóng tối những lâu đài đền các cũ, kinh đô Huế đêm nay như một mỹ nhân mới từ biệt cái cảnh âm thầm của đời vương giả, vàng đeo ngọc giắt, bước chân vào một cuộc dạ hội tưng bừng những tiếng sinh ca.
Thì cuộc dạ hội ấy đã thiết lập trên bến Thương-bạc từ đêm hôm qua, đèn kết hoa chăng, như ném ngọc gieo châu trên giòng Tiêu-Kim-Thủy.
Qua cầu Trường-tiền, tối nay tôi cũng là một viễn khách đến dự cuộc dạ hội đó. Tiếng còi, tiếng nhạc của đám ngựa xe nhộn nhịp như đưa tôi vào cõi mộng mê ly.
Trong cảnh tưng bừng huyên náo, tôi lại chợt nhớ đến Hanoi nơi tôi mới tạm biệt từ đêm hôm kia. Hanoi, chỗ đất phồn hoa có biết bao chuyện lạ trò vui trong những đêm hứng gió ở gác Khuê-văn, đón trăng trên cầu Đô-mỹ.
Một cái đập vai đã gọi tôi ra ngoài cảnh mộng đó. Tôi ngoảnh lại. Người cầm tay tôi là một bạn cùng nghề. Bạn Việt-Dân giới thiệu tôi với ông X. làm việc sở Hỏa-xa. Trong câu chào hỏi lúc gặp gỡ buổi đầu, tôi được biết ông làm việc ở đây đã lâu năm. Với tôi, lại là người đồng xứ.
Trong cuộc chợ đêm, chúng tôi lang thang hết gian hàng này đến gian hàng nọ. Trên một khu sân bốn bề bỏ trống, hai vai đào Kinh vẫn thi nhau hát bộ giữa lúc trong một căn phòng khác, ông giáo Nhiệm với ông Paul Lộ đang diễn vở «Trái-đào-tiên ».
Bao nhiêu danh hoa dị thảo của kinh-đô Huế, tối nay như đua nở cả trong một khu vườn. Ngắm cảnh bông hoa lồng dưới bóng đèn, khách đi dự cuộc chợ đêm đã như lạc bước vào một buổi hội hoa đăng trên chốn Bồng-lai, nếu không có bạn đến gần, đánh tiếng:
– Anh vừa vào chuyến « tầu suốt » ?
Tôi nhìn lại thì người hỏi tôi là anh Đào-đăng-V. sinh viên Huế theo học ban tú tài Pháp, người quen biết tôi năm trước ở Hà-thành.
– Tôi mới vào lúc bốn giờ chiều. Còn anh về đầy đã được mấy hôm?
– Ngót tuần lễ nay, từ bữa tôi từ biệt anh ở báo-quán.
Tôi chưa kịp hỏi, bạn đã hỏi tiếp :
– Anh vô đây, trọ ở đâu? Định ở lại mấy hôm ?
– Tôi thuê đò đậu ở bến cầu Trường-tiền. Vào đây là để xét về nghề mãi dâm nên ngày về, hiện tôi cũng chưa quyết định.
Bạn cười một cái cười nửa miệng:
– Xét đám nữ-lưu Huế, anh không nên trông riêng về một mặt…
Tôi cũng chỉ cười mà không đáp, biết bạn có ý dặn tôi đừng lẫn những đóa hoa ở vườn Thượng-uyển với những cánh hoa trôi bèo dạt trên mặt nước sông Hương.
Trong khi chúng tôi như hiểu biết nhau ở mấy nụ cười nửa miệng với những câu nói nửa chừng, ông X., người cùng đi với tôi, chừng muốn đỡ lời tôi, vội đáp :
– Ở Huế cũng có nhiều con nhà gác tía lầu son sa chân vào vòng trụy lạc.
Chừng lấy câu nói ấy làm phật ý, anh V. nghiêm nét mặt, hỏi dồn:
– Ông nói như vậy, ông có đủ bằng chứng không ?
– Tôi ở đất Huế đã mười năm, chuyện Huế, tôi biết!
– Ông định mạt sát chúng tôi. Ông quá lắm !
– Lời nói của tôi chỉ là một lời nói thực. Ông cũng biết, tôi với các ông, vô can.
Ngọn lửa bất hòa bừng lên trong giây phút, tưởng chỉ đến đấy là tàn. Không ngờ mười phút sau, anh bạn trẻ họ Đào đã cùng với một bọn chừng hơn chục anh em thanh niên, còn kéo đến chất vấn ông X. với chúng tôi, ý muốn làm cho ra chuyện.
– Ở chỗ này, tôi không cần phân trần với ai hết. Các anh muốn tôi đáp ? chúng ta cùng ra khỏi khu vực chợ phiên.
Cái đám đông ấy, mỗi phút càng đông thêm. Lời giảng giải, tiếng khuyên can, có lẽ đã lấn át cả tiếng ông giáo Nhiệm ra trò, tiếng mấy vai đào Kinh ca hát.
Trong đám thanh niên «hăng hái» ấy, tôi nhận thấy mấy anh em là người có «ăn học». Cách tiếp đãi của anh em nhã lắm, đã khiến chúng tôi được thêm một bài học về tình đoàn thể mua bằng mấy giọt máu lạnh nhỏ xuống tận đáy lòng.
Chín giờ rưỡi, đốt pháo bông. Tia lửa tung trời đã dẹp tắt ngọn lửa bất bình giữa hai đám thanh niên Trung-Bắc.
Một lát sau,anh Đào-đăng-V. tìm đến xin tôi thứ lỗi cho anh vì một cơn quá nóng. Tôi nhận lời, nhưng nghĩ lại tự thẹn.
Cái thẹn của một người trẻ tuổi phải nghe những lời hối hận của một người cũng trẻ tuổi như mình.
