Một thí nghiệm về phép "Bay lên cao"

Bạn của Tom, Michael Oates, đôi khi cũng đến thăm "phòng thí nghiệm" ở tầng hầm. Đôi bạn, có khi cả ngày, say sưa làm đủ mọi thí nghiệm về vật lý và hoá học. Cả hai đã đọc được ở một cuốn sách viết về định luật các chất hơi nhẹ hơn không khí. Như vậy là khí nhẹ bốc hơi có thể làm cho cả một vật nặng bay lên theo nó.

Một hôm, Tom tự bảo nhất định phải thí nghiệm định luật đó. Cậu ta đi xin đâu ở hàng xóm được khá nhiều chất muối dùng để điều chế ra một thứ nước có hơi. "Nhà vật lý và hoá học" tý hon này bèn cam đoan với cậu bạn thân Michael là uống xong, cậu ta sẽ bay được quanh các ngọn cây và các mái nhà như chim. Vì lượng muối ấy sẽ sinh ra hơi nhẹ trong cơ thể sẽ đẩy người ta bay lên được. Tom khuyến khích:

– Uống đi, uống đi, cậu sẽ bay cao hơn cả chim sẻ và chim én!

Tin tưởng bạn mình đã nắm chắc được chiếc "chìa khoá" của việc con người có thể bay được như chim, Michael bèn dốc tuột vào mồm tất cả lượng muối ấy. Nhưng đáng lẽ phải bay được thì một lúc sau người bạn tốt và cả tin ấy lại thét lên, lăn lộn vì đau đớn. Hơi sinh ra làm cậu bé trướng ruột, nghẹn thở. Ông Samuel vội chạy ngay đi mời thầy thuốc và sau đó, tất nhiên, Tom, nhà phát minh tý hon, được một trận đòn nhừ tử.

Tom là một cậu bé tham lam, muốn biết tất cả, muốn tìm ra cái gốc phát sinh mọi huyền bí của sự vật quanh mình. Và cậu đã gặp nhiều trở ngại. Trở ngại đầu tiên chính là ông bố, chỉ lo cần cù làm giàu, ông cho cậu là một thằng bé viển vông, có những biểu hiện không bình thường về tâm thần.

Nhắc bài bằng điện báo

Hai chị em Tania cùng học một lớp ở trường tiểu học Port Huron.

Một hôm, cô giáo Howard gọi Tania lên bảng đọc bài địa lý. Cô hỏi Tania:

– Bắc Mỹ có bao nhiêu bang?

– Bắc Mỹ có ba mươi ba...

– Bao nhiêu?...

Tania ngắc ngứ mãi rồi nói "mười bảy". Nhưng vừa nói xong là em biết ngay là mình lầm nên vội vàng đưa mắt cầu cứu Tom. Cậu em vội vàng mở vở địa lý ra xem rồi nhắc chị, nhưng nhắc bằng một cách rất độc đáo: cậu gõ đầu bút chì xuống bàn khi mau khi chậm theo quy định của tín hiệu morse. Thế là Tania trả lời trôi như cháo chảy. Từ đó hai chị em nhắc nhau bằng cách ấy. Tụi bạn trong lớp thấy phương pháp nhắc bằng tín hiệu morse hiệu nghiệm quá liền năn nỉ hai chị em Tom dạy cho. Thế là từ đó: vĩnh biệt những bài học thuộc lòng! Tín hiệu morse muôn năm! Và cũng từ đó cứ mỗi lần cô Howard gọi một em nào lên đọc bài là y như rằng tiếng gõ bút chì vang lên: Cách! Cách! Cách...! và... em này đọc bài cứ làu làu. Cô giáo không ngờ học trò của cô đã hàng ngày dối cô một cách khéo léo. Có điều những tiếng gõ bút chì làm cô khó chịu. Cô ra lệnh không được gõ nữa. Lập tức những tiếng suỵt dài ngắn lại nổi lên: morse vẫn hoạt động! Sau, cách ấy cũng không ổn thì các em lại lấy tay ra hiệu, cô giáo vừa không chú ý, vừa không ồn.

Cô Howard rất vừa ý thấy độ này học sinh của cô đã bắt đầu chịu học, mà điều tiến bộ ấy tất nhiên là do phương pháp sư phạm của cô. Bởi vậy cô rất hãnh diện.

Một hôm có thầy thanh tra về: thầy Sinclair. Thật không may là hồi trẻ trước khi vào ngành giáo dục, thầy Sinclair đã có lúc làm điện báo viên ở Boston. Muốn kiểm tra xem học sinh chuẩn bị bài thế nào, thầy vào dự lớp cô Howard.

– Nào, mời hai em Edison Tania và Hope Lewis lên bảng...

Tom ngồi ngay ở bàn đầu. Khi thầy thanh tra vừa hỏi xong thì tiếng sách vở mở xoàn xoạt và tín hiệu morse được ứng dụng ngay. Thầy chú ý thấy Tom cứ đưa đi đưa lại bàn tay một cách đều đặn khi dài khi ngắn. Với thói quen nhận xét nghề nghiệp của một người điện báo viên cũ, thầy chợt nhận ra đó là những tín hiệu morse. Nhưng thầy cũng phải ngẩn người ngạc nhiên trước lũ trò nhỏ này với cái trò chơi tài năng ấy của chúng. Thầy biết rất rõ rằng chỉ riêng nghe, hiểu được các tín hiệu morse cũng đã là một điều khó huống chi lại nhận bằng mắt! Làm sao bọn trẻ con này lại đã thuộc lầu và sử dụng thành thạo như vậy? Hay chúng là con cái các điện báo viên?

Thầy hỏi nghề nghiệp bố mẹ của từng em một. Chẳng có em nào là con cái điện báo viên cả. Thật lạ! Gọi Tom lên bảng: thầy thấy Tania đánh morse. Gọi một em bàn khác lên thì lại một em nào đó đánh tín hiệu... Đến chiều thì thầy đã rõ là hầu như cả lớp đều biết chỉ trừ có vài em. Thế thì quá lắm...

Khi về văn phòng, cô Howard sung sướng vì buổi kiểm tra đã kết thúc tốt đẹp, cô bảo thầy Sinclair:

– Thưa ông thanh tra, ông hơi khắt khe quá đấy ạ, các em xứng đáng được những điểm cao hơn nữa kia. Thế mà điểm cao nhất ông chỉ cho được bảy...

– Giá như tôi kiểm tra về điện báo, chắc chắn tôi sẽ cho học trò của cô toàn điểm mười kia!

Cô Howard tròn mắt, ngạc nhiên hỏi lại:

– Thưa ông, thế là thế nào ạ?

Mỉm cười, chậm rãi thầy Sinclair nói:

– Bởi vì học trò của cô chẳng học hành gì cả. Chúng chỉ toàn lo nhắc nhau bằng moóc-xơ thôi.

Cô Howard sững người ra như tượng, rồi cô hét lên:

– Thế thì lại thằng Edison Tom rồi. Chỉ có nó dạy thôi chứ không còn ai nữa cả. Phải tống cổ nó ra ngay lập tức mới được!

– Về ý kiến ấy của cô, tôi lại không đồng ý chút nào. Tôi nghĩ rằng các em có học morse thì cũng tốt thôi, dù rằng với mục đích nào. Thế là chúng đã tích luỹ chút gì đấy, cũng cần cho cuộc đời chúng. Chính tôi là người đã đề nghị với Viện nghiên cứu giáo dục hãy đưa điện báo vào chương trình giảng dạy, nhưng đề nghị ấy đã bị gạt đi. Bây giờ thì, dù chẳng muốn, tôi cũng thấy ý nghĩ ấy của tôi đã được thực hiện.

Sau khi thầy thanh tra đi rồi, cô Howard mắng cho cả lớp một trận ra trò về cái tội nhắc bài.

– Từ nay, tôi mà bắt được em nào còn làm cái trò dối trá ấy nữa, tôi sẽ đuổi ra khỏi trường...

Nhưng bọn học trò vẫn cứ thế, bởi vì cô Howard có biết nhắc bài kiểu đánh morse đầu cua tai nheo ra sao đâu.

Một thí nghiệm nổi tiếng

Một hôm, Lewis, con trai người bán rượu, đưa cho Tom hai cái lọ nhỏ, một lọ đựng acid và một lọ đựng amoniac, để đổi lấy mười viên bi bằng cao su.

Tania hỏi:

– Em đổi làm gì đấy?

– Em đổi để làm thí nghiệm... Em định xem xem hai thứ ấy có hòa tan với nhau không.

Thằng Joe, con lão bán tạp hóa, đứng đấy máy mồm cũng hỏi:

– Thế ngộ nó nổ thì sao?

– Không biết... Để tớ còn phải thử đã chứ!

Tom sốt ruột quá. Còn những ba tiếng đồng hồ nữa mới đến giờ tan học để có thể về nhà xuống "phòng thí nghiệm" dưới tầng hầm. Tom nghĩ "Hay là thử luôn ở trường xem thế nào?" Nghĩ sao làm vậy, Tom hỏi:

– Nào, chúng mày, có đứa nào muốn xem tao thí nghiệm không?

– Chị thì chịu, chị sợ lắm - Tania bảo.

Còn bọn con trai nhao nhao:

– Có, tớ! Có, tớ đây! Nhưng cậu làm thí nghiệm ở đâu chứ?

– Ở nhà xí!

Thế là cả lũ theo Tom đi. Vào đến nơi Tom lấy một cái lọ to đổ cả acid lẫn amoniac vào. Bỗng nghe thấy một tiếng nổ "bụp" không to lắm. Sợ hãi, bọn trẻ con chạy ùa ra:

– Nổ! Nổ! Nổ trường chúng bay ơi!

Chỉ có Tom dũng cảm ở lại lấy tay bịt miệng lọ. Nhưng không ăn thua! Cậu đánh đổ cả lọ ra nền nhà. Lập tức một làn khói trắng, đặc sệt, bốc lên mù mịt cùng một mùi khó ngửi. Làn khói luồn qua khe cửa, qua các ngóc ngách lan đi khắp trường...

– Cháy! Cháy!... - bọn trẻ con gào lên khi thấy khói tuôn ra khắp chỗ.

Cô Howard chạy ra, hốt hoảng hét tướng lên:

– Chạy, chạy mau các em!

Thế rồi xe cứu hỏa đến, kéo theo một cái "vòi rồng" cuộn khoanh tròn trên một cái xe bốn bánh như kiểu xe nôi của trẻ con. Nghe tin cháy trường, tất cả các bậc cha mẹ có con học ở đấy liền vội chạy đến tìm kiếm và cứu chúng. Nguời gọi kẻ kêu làm cho quang cảnh khu trường trở nên hỗn độn khủng khiếp chưa từng có.

Lính cứu hỏa mở vòi rồng ra, phun nước khắp nơi nhưng chẳng thấy qua một ngọn lửa nhỏ nào. Mãi sau, người ta mới khám phá ra cái nơi phát sinh ra đám khói quái quỷ không lửa, bay lan đi khắp mọi chốn ấy! Tuy thế, họ vẫn phun đầy nước vào trường. Cuối cùng "lửa" đã bị dập tắt.

Một cuộc thẩm vấn bắt đầu. Bọn trẻ bị gọi đến để hỏi xem... nguyên cớ vì đâu mà lại xảy ra "đám cháy". Thằng Joe mách:

– Thưa, thằng Tom nó đốt trường đấy ạ!

Nhưng những đứa khác nhao nhao lên phản đối:

– Không phải đâu! Nó đốt bao giờ nào?

Lewis kêu to:

– Ai? Đứa nào bảo thằng Tom đốt trường đấy?

Thầy hiệu phó hỏi:

– Thế nó định làm cái gì?

– Thí nghiệm ạ, nó chỉ định làm thí nghiệm thôi ạ!

Cô Howard rít lên:

– Tôi biết ngay mà, chỉ tại cái thằng ranh con Edison ấy thôi. Học thì không học, chỉ thí với nghiệm... Đâu đến thứ nó! Gọi nó vào đây ngay!

Bọn trẻ con đi tìm Tom, nhưng chẳng thấy đâu cả. Nó đã "chuồn". Không may, vừa lúc ấy ông Edison nghe tin cháy trường cũng vội bổ nhào đến. Vừa vặn gặp cô Howard. Cô giận dữ bảo ông:

– Con trai ông là một thằng loạn trí. Nó định đốt trường đấy. Ông bảo nó đừng có bước chân đến trường đây nữa!

Ông cúi gằm mặt xuống, nén giận trở về không nói một lời. Về đến nhà, ông hỏi vợ:

– Thằng Tom đâu?

Bà vợ trả lời không biết và cũng không thấy nó về.

Ông gọi to. Không một tiếng trả lời. Ông xuống nhà hầm. Không có. Ông vào kho chứa đồ thì tìm thấy Tom trốn trong một chiếc thùng gỗ to. Ông quát:

– Ra ngay! Thằng trời đánh!

Run như dẽ, Tom ra khỏi thùng. Người cha lạnh lùng tháo chiếc thắt lưng da ra và giơ thẳng cánh quật con túi bụi. Tiếng thét của Tom vang lên tận nhà trên nơi mẹ và chị Tania đang đứng nghe ngóng. Hai mẹ con ôm nhau khóc.

Trong cái ngày đáng nguyền rủa ấy, một bầu không khí nặng như chì bao trùm khắp nhà.