Khán phòng Pleyel không một bóng người và nếu như bên ngoài, vầng mặt trời mùa xuân đang sưởi ấm thành phố sau một mùa đông e ấp, thì để soi chiếu sân khấu, chỉ có một tia sáng xuyên qua bóng tối, bao bọc cây dương cầm bằng thứ ánh sáng mờ ảo phảng phất ánh bụi.
Bản Concerto số 2 của Rachmaninov là một bản nhạc khó. Một trong những bản nhạc mà chỉ sự điêu luyện thôi chưa đủ. Mỗi lần diễn tấu nó, tất cả những gì Thomas ngỡ đã lĩnh hội được đều phải xem xét lại. Đối với anh, chơi bản nhạc này một lần nữa là để tìm kiếm thứ vô ảnh vô hình, ngợi ca những cảm xúc bản thân từng trải nghiệm, rút tỉa trong trí nhớ để kể về con đường dẫn lối từ tuổi ấu thơ cho tới tận ngày mai, khi mà cả ngàn khán giả sẽ tìm tới khán phòng này để nghe anh đàn, cùng vài đôi tai phê bình tinh tế chú tâm dò xét. Hợp âm cuối cùng buông xuống, tia sáng nhấp nháy ba lần. Kỹ thuật viên ánh sáng đang sốt ruột.
- Được rồi, tôi sắp xong rồi, thêm một lần nữa rồi tôi sẽ đi, Thomas kêu lên.
Cậu chơi hoàn hảo rồi mà, tin tôi đi, một giọng từ cánh gà vẳng ra đáp lại.
Lẽ ra Thomas phải thấy buồn cười vì người vừa đưa ra ý kiến ấy với anh là một kỹ thuật viên ánh sáng, nhưng anh tin tưởng tai nhạc của Marcel. Thực ra, người đàn ông này đã tham dự nhiều buổi hòa nhạc hơn anh, ông từng chiếu sáng cho các dàn nhạc đến từ khắp nơi trên thế giới, vậy tại sao anh lại phải tin ông ít hơn tin vị nhạc trưởng không buồn cất công tới hướng dẫn anh trong buổi diễn tập sau cùng này chứ.
Tôi phải về rồi, cậu Thomas, và tôi không thể khóa cửa nhốt cậu ở đây được, dù tôi dám chắc ý tưởng đó cũng không khiến cậu phật lòng đâu. Đi xả hơi chút đi. Chắc chắn là ở tuổi mình, cậu có nhiều việc hay ho để làm hơn là chôn chân cả đêm trong khán phòng này.
Người đàn ông đã xuất hiện trên sân khấu, cả cái bụng phệ lẫn bản tính hiền hậu của ông đều lồ lộ.
Tôi bảo rồi, cậu chơi bản nhạc này hoàn hảo mà. Tôi dám chắc Rachmaninov trên trời kia cũng phải vui ra mặt khi trông thấy cậu chơi đàn, tin tôi đi.
Tôi muốn Rachmaninov nghe thấy tôi chơi thì hơn, Thomas đáp rồi đóng nắp bàn phím lại. Vả lại, ai nói với bác là ông ấy xứng đáng được lên trời, con quái vật đã sáng tác ra những bản dàn bè khó nhằn đến vậy?
Chính xác là vì lý do ấy đấy, kỹ thuật viên ánh sáng đáp, đoạn kéo Thomas về phía lối ra dành cho nghệ sĩ. Cứ cho là ông ấy nghe cậu đàn, nhưng tôi thì nhìn cậu chơi đàn từ vị trí trực chiến trên kia, và tin tôi đi, âm nhạc vang lên chính trong đôi mắt cậu, thậm chí cả khi cậu nhắm mắt lại. Nếu ngày mai cậu chơi như thế, thì sẽ là một thành công vang dội.
Bác thật tử tế, Marcel ạ.
Đừng có thô vậy chứ. Tôi cóc cần cậu khen tôi tử tế đâu! Giờ thì về đi thôi, kỹ thuật viên thốt lên đoạn đẩy Thomas ra phía cửa. Vợ tôi đang đợi và nếu tôi vẫn còn lần lữa thì chờ đón tôi ở nhà không phải sự tử tế đâu. Đi gặp bạn gái của cậu đi, rốt cuộc, hãy làm những gì cậu muốn, nhưng chớ để nỗi sợ đám đông gặm nhấm mình nữa, chẳng ích gì đâu. Hẹn mai gặp lại, tôi sẽ đến sớm một tiếng nếu cậu vẫn muốn tập thêm.
Nỗi cô đơn của chàng nghệ sĩ dương cầm hiển hiện ngay tại lối ra dành cho nghệ sĩ. Thomas từng có lúc ganh tị với những nghệ sĩ sáo, vĩ cầm hay đại hồ cầm được rời sân khấu cùng nhạc cụ của họ. Anh thọc tay vào túi áo vest rồi ngược lên đầu phố Daru, tự hỏi mình sẽ làm gì cho hết thời gian. Anh có thể gọi cho cậu bạn chí cốt, rủ cậu ta ghé qua một quán bia dùng bữa tối, nhưng Serge vừa chia tay và chỉ nghĩ đến việc phải chuyện trò cùng cậu ta thôi cũng đã khiến Thomas kiệt sức. Có lẽ Philippe là bạn đồng hành hoàn hảo, nhưng cậu ta đang quay một bộ phim quảng cáo ở đâu đó giữa Ba Lan và Hungary. Phòng tranh của Francois cách đây không xa. Thomas có thể thả bộ tới đó, nhưng anh nhớ ra là tuần trước, anh đã chọn tập đàn thay vì tới buổi khai trương triển lãm của cậu bạn, mà tính Francois thì vốn thù dai nhớ lâu. Sophie vẫn không hồi đáp những tin nhắn mới đây của anh, có lẽ cô đã quyết tâm chấm dứt mối quan hệ thất thường vốn được duy trì qua thư tín của họ, và lần nữa từ chối mở rộng chiếc giường của cô mỗi khi anh cần chút hơi ấm. Trừ phi cô đã gặp ai đó. Nếu vậy thì tình trạng này sẽ chẳng kéo dài đâu, tối này hay tối khác, chính cô sẽ gọi điện cho anh.
Khi đi ngang qua trước quán La Lorraine, Thomas quan sát một cặp đôi đang ngồi bên bàn. Để ngắm quảng trường Ternes với một vẻ kinh ngạc đến thán phục như vậy, họ chỉ có thể là du khách hoặc những người mới yêu. Anh băng qua đường rồi nhằm hướng chợ hoa bao quanh quảng trường giữa bùng binh. Anh chọn một bó nhài sao và lan Nam Phi tỏa hương ngào ngạt. Mẹ anh ưa thích những loài hoa sắc trắng.
Tay cầm bó hoa to, anh lên xe buýt tuyến số 43 rồi ngồi cạnh cửa sổ. Khách bộ hành chen chúc trên vỉa hè. Xe buýt đang dừng chờ đèn đỏ thì bỗng xuất hiện một cô gái vô cùng duyên dáng đi xe đạp. Cô vịn tay vào cửa kính xe buýt để khỏi phải chống chân xuống đất rồi nở nụ cười với Thomas. Xe buýt lăn bánh, còn Thomas ngoái lại nhìn cô gái khuất dần giữa những làn xe phố Monceau.
Một ký ức chợt quay lại trong tâm trí anh. Bấy giờ anh hai mươi tuổi và đang cùng bố dự buổi khai mạc triển lãm của một danh họa người Đan Mạch. Khi rời bảo tàng Jacquemart-Andre, Thomas để ý một người phụ nữ đang tiến về phía hai bố con trên đại lộ Haussmann. Cô ngang qua chỗ họ rồi đi tiếp. Ánh mắt đôi bên trao nhau lúc đó không lọt qua mắt bố anh, ông vội giải thích rằng đường phố là một chốn không bao giờ cạn những cuộc gặp gỡ, địa điểm nơi mọi thứ đều có thể xảy ra. Bao kẻ ngốc đã cố gắng quyến rũ trong các quán bar, lèo nhèo những câu chuyện khó hiểu giữa âm thanh ồn ã của các câu lạc bộ hay nhà hàng thời thượng. Raymond là một kẻ hào hoa từ trong trứng, hoàn toàn đối lập với con trai ông, người thường bị lũ bạn chế nhạo vì vẻ bẽn lẽn mỗi khi chúng cùng nhau ra ngoài chơi.
Thomas xuống bến Haussmann-Miromesnil rồi nhằm hướng phố Treilhard. Anh đẩy cánh cổng của một tòa nhà rồi bấm chuông ở tầng thứ năm.
Con không có chìa khóa sao? bà Jeanne ngạc nhiên khi ra mở cửa trong trang phục đồ ngủ.
Con trả chìa khóa cho mẹ ít nhất là mười năm nay rồi.
Vẫn luôn là những lời tử tế dành cho mẹ của con. Còn bó hoa này, chúng dành cho mẹ hay con có một bữa tối hẹn hò thế?
Tủ lạnh nhà mẹ có gì ngon không? Thomas hỏi rồi lách vào tiền phòng.
Vậy là chúng dành cho mẹ rồi, bà Jeanne liền đáp rồi giành lấy bó hoa. Thơm quá, bà nói thêm và đi vào bếp.
Một câu cảm ơn hẳn là đủ rồi mà, Thomas tiếp lời.
Đừng chờ lời cảm ơn từ phụ nữ khi con tặng hoa cho họ, mà hãy quan sát sự chăm chút của họ khi cắm hoa vào bình. Bố không dạy cho con biết điều đó sao?
Thomas mở tủ lạnh rồi quay sang mẹ.
Con dùng đĩa thịt nguội được không?
Cách nói chuyện của con lãng mạn đấy, con yêu, thật may là tối nay con dùng bữa một mình! Mẹ nói rõ là một mình nhé, vì mẹ sắp ra ngoài và mẹ không định thay đổi kế hoạch đâu. Nhưng con luôn được chào đón, cứ ở lại đây bao lâu tùy thích, thậm chí con có thể ngủ lại đây luôn cũng được.
Thomas để cái đĩa lên bàn rồi ôm mẹ.
Hôm nay mẹ bị sao vậy? anh hỏi bằng giọng dịu dàng.
Con làm mẹ ngộp thở, và làm mẹ bị nhột nữa, bà vui sướng đáp rồi vùng thoát khỏi vòng tay ôm ghì của anh. Còn con, hôm nay con bị sao nào?
Bà Jeanne kiễng chân với lấy một cái bình trên kệ.
Là buổi hòa nhạc khiến con lo lắng sao? Chúng ta sẽ làm như mọi khi nhé, để nỗi sợ đám đông của con khỏi trầm trọng thêm, mẹ sẽ vờ như không đến. Và trong vai người mẹ chuẩn chỉ của đứa con trai bất hiếu không thèm đặt trước chỗ cho mẹ ở hàng đầu, mẹ sẽ vô hình ở cuối khán phòng.
Thomas lấy từ trong túi áo ra hai tấm vé, vẻ vừa mệt mỏi vừa đồng lõa.
Một cho mẹ và một cho cô Colette, nhưng mẹ nhớ dặn cô ấy đừng vỗ tay ở cuối mỗi chương nhé, như thế phiền lắm.
Mẹ sẽ cố gắng hết sức, bà Jeanne hứa.
Bà giật phăng hai tấm vé từ tay anh rồi nhét vào túi áo choàng ngủ.
Con vẫn chưa nói mẹ biết tại sao mẹ xứng đáng nhận một bó hoa to thế này, nó tuyệt quá, bà nói trong lúc cắm nốt hoa. Hương hơi nồng nên mẹ không bày trong phòng ngủ được, con sẽ không giận mẹ vì chuyện đó đâu nhỉ.
Hôm nay là tròn năm năm ngày bố bỏ mẹ con mình mà đi. Con không biết mẹ có nhớ không, nhưng con muốn ở bên mẹ...
Con yêu ơi, ông ấy bỏ con mà đi mới được năm năm thôi, còn mẹ ấy à, ông ấy bỏ rơi mẹ từ lâu lắm rồi, vậy nên con biết đấy, mấy dịp này đối với mẹ đâu có nhằm nhò gì.
Mẹ nên đi thay đồ đi, Thomas gợi ý. Con không biết kế hoạch của mẹ thế nào, nhưng thời gian đang trôi đấy ạ.
Nếu cách nói chuyện của mẹ khiến con buồn chán, con chỉ việc ăn tối trong bếp thôi, bà Jeanne kết luận trước khi rút lui.
Thomas nhìn bà đi xa dần trong hành lang căn hộ phong cách Haussmann nơi anh lớn lên. Anh đánh chén đĩa thịt nguội rồi tranh thủ lúc ở một mình để kiểm tra tin nhắn. Philippe kể anh nghe về chuyến quay, cậu ta than vãn về tuyết và nỗi khó khăn khi chỉ đạo một ê kíp không nói được tiếng Pháp, và hầu như cũng không nói được tiếng Anh, nhưng Vacxava là một thành phố tuyệt đẹp, và người dân Ba Lan còn tuyệt vời hơn nữa. Thomas không phủ nhận điều này, năm ngoái anh từng được một hội yêu nhạc mời sang đó biểu diễn và vẫn lưu giữ ký ức tuyệt vời về buổi hòa nhạc, và kỷ niệm kém tuyệt hơn một chút về khách sạn nơi anh lưu trú. Anh thích lưu diễn, quả là một đặc quyền khi được đi khắp thế giới, được kề cận các nhạc công đến từ mọi miền đất. Nhưng sự nghiệp nghệ sĩ độc tấu không phải không ảnh hưởng gì đến đời sống tình cảm của anh. Anh từng có mối quan hệ nồng thắm với Anna, nữ nghệ sĩ vĩ cầm người Sicilia, họ gặp nhau trong chuyến lưu diễn tại Ý hai năm về trước. Trong sáu tháng, họ đã có một kỳ nghỉ cuối tuần tại Berlin vào tháng Mười hai nhờ Shostakovich, một buổi tối thứ Năm hồi tháng Ba tại Milan nơi Bach kết hợp họ, một ngày thứ Sáu tháng Năm tại Stockholm đắm chìm trong nhiệt huyết của Brahms, trong đó có bản Concerto số 1 ở cung rê thứ, sau khi đồng hành trong đêm họ ở cùng nhau, đã được dành làm giai điệu của riêng họ. Quả là kỳ diệu khi làm tình trên nền một bản concerto của Brahms, khi ta là nghệ sĩ dương cầm và nghệ sĩ vĩ cầm. Tháng Sáu chia cách họ, tháng Bảy chia cách nhiều hơn, Grieg vất vả trăm bề mới khơi dậy được ngọn lửa lòng trong họ vào tháng Chín, mặc dù lần này chính là tại Vienna. Đông sang, chuyện tình của họ tắt lịm tại Madrid. Kể từ đó, Thomas không bao giờ chơi bản concerto đầu tiên của Brahms mà nhạc trưởng không phải yêu cầu anh kìm nén màn diễn tấu khúc adagio.
Con ở lại chứ? mẹ anh hỏi khi ra đến ngưỡng cửa.
Thomas đứng dậy bỏ chiếc đĩa vào bồn rửa.
Để đó đi, mẹ sẽ phụ trách, mẹ muốn rửa bát sau khi con đi, làm vậy khiến mẹ có cảm giác là con vẫn sống đôi chút ở đây.
Con về nhà con đây, anh đáp. Con phải ngủ, ngày mai con phải thật phong độ.
Mẹ nhầm hay con cho bọn mẹ ngồi ở hàng thứ tám đấy?
Đó là những chỗ tốt nhất.
Những chỗ để con chắc chắn không nhìn thấy mẹ, không phải sao?
Mẹ thừa biết tại sao mà.
Một lần, lần duy nhất trong đời con ngỡ đọc thấy trong ánh mắt mẹ là mẹ không đánh giá cao lối chơi của con, bấy giờ con mới mười sáu tuổi và vẫn đang học Nhạc viện. Con không nghĩ là đã đến lúc quên chuyện đó đi sao?
Con không ngỡ đọc thấy, mà con thấy, và tại mẹ nên con mới thất bại thảm hại trong kỳ thi.
Có lẽ mắt mẹ không nói dối và có lẽ con đã trượt kỳ thi đó ngay từ những nốt đầu tiên. Theo như mẹ biết thì kể từ đó, con đã gỡ lại ra trò.
Mẹ biết người ta nói sao rồi đấy, người trưởng thành là một đứa trẻ mắc nợ.
Vậy thì con sẽ mãi mãi là con nợ của mẹ, con yêu ạ. Trong lúc chờ đợi, cứ ở lại đây chừng nào con muốn nhé.
Mẹ có một bao thuốc đâu đó không?
Mẹ cứ nghĩ con không hút nữa?
Chính vì thế nên con mới không có thuốc lá.
Con sẽ tìm thấy trong phòng làm việc trước kia của bố con. Colette tranh thủ những bữa tối của bọn mẹ vào thứ Bảy để lén hút thuốc, ở tuổi của cô ấy mà còn phải làm vậy thì thật đáng thương. Rốt cuộc, hình như cô ấy “quên” bao thuốc trong ngăn kéo bên phải, đôi khi trong ngăn kéo bên trái, để lần ghé thăm tiếp theo thêm phần thú vị. Con không bình luận gì về trang phục của mẹ nhỉ, con thấy mẹ còn gợi cảm không?
Thomas quan sát chân váy đen ôm sát và cái áo trắng mẹ anh đang mặc. Có vẻ như thời gian không phương hại gì đến dáng dấp cũng như vẻ thanh lịch, và càng ít hơn nữa đến gu thời trang khiêu khích của bà.
Mọi chuyện tùy thuộc vào độ tuổi bạn trai của mẹ, anh hờ hững đáp.
Láo toét! bà thốt lên, vờ bực tức. Mẹ sẽ phản đòn vụ này khi con cần đến lời khuyên của mẹ. Được rồi, mẹ đi đây, mẹ sắp muộn rồi. Dẫu sao cũng đừng chơi bời quá đà đấy nhé.
Bà đi khỏi, miệng nghêu ngao hát, hành động này vẫn thường khiến con trai bà phát cáu, và bà thừa biết điều đó. Thomas vào thư phòng rồi lục hai ngăn kéo.
Anh tìm thấy bao thuốc dưới một cuốn sổ ghi chép rồi kinh ngạc khi mở ra vì thấy trong đó không phải những điếu thuốc lá vàng mà là sáu điếu cần được cuốn tay rất thiện nghệ.
Thomas mới chỉ hút cần một lần duy nhất. Khi mới bước sang tuổi thiếu niên, bố anh đã dọa anh sợ chết khiếp khi nhắc đến những hậu quả tàn khốc của chất gây nghiện đối với não bộ thanh thiếu niên. Có thêm ảnh minh họa và báo cáo hỗ trợ, ông cho anh thấy những bằng chứng không thể chối cãi rằng các chất cấm ấy có thể gây tổn thương vĩnh viễn hệ thống thần kinh và đập tan hy vọng là nghệ sĩ diễn tấu. Có bố là bác sĩ phẫu thuật cũng không phải là không ảnh hưởng gì. Dám vi phạm trở thành một phần trong bước đầu rèn luyện với đời nên anh đã chấp nhận nguy cơ. Một lần. Trải nghiệm ấy diễn ra trong một dịp cuối tuần tại Normandie, Thomas đã chờ tới tối ngày thứ hai mới vi phạm điều cấm, sau khi chắc hẳn những người hút ngày hôm trước không gặp trục trặc gì về thần kinh vận động. Để yên tâm hơn, anh đã bắt Serge và Francois vượt qua các thử thách, kéo hai cậu bạn vào một loạt những trò chơi thử thách độ khéo léo, trong đó có cuộc thi chạy hai chân buộc vào nhau, một ván xỏ cầu và một cuộc tỷ thí phi tiêu, về phần mình, lũ bạn cũng khoái trá khi nâng liều lượng đôi chút cho kinh nghiệm chinh chiến lần đầu của anh. Gần như cả đêm Thomas ngồi chiêm ngưỡng một ổ bọ... giữa hai thanh xà của trang viên nơi anh nghỉ lại, với nụ cười ngây dại.
Nhưng tối nay, Thomas không thể kìm nén nhu cầu hút, và vì điếu cần mà anh đang cầm trong tay vốn thuộc về bà Colette, bạn thân nhất của mẹ anh, người đã qua sinh nhật tuổi bảy mươi, anh bèn kết luận là nó không nguy hiểm cho lắm. Dẫu sao anh cũng sẽ chỉ rít một, nhiều nhất là hai hơi.
Phần đầu của hình nón bằng giấy kêu lách tách khi bén lửa từ chiếc bật lửa anh cầm trên tay. Hơi đầu tiên lấp đầy hai buồng phổi anh, và vì Thomas chưa bao giờ thực sự ngừng hút thuốc, anh khoan khoái nhả khói. Hơi thứ hai mang đến sự bình tâm mà anh đang cần, hơi thứ ba sẽ là hơi cuối, anh tự hứa với bản thân như thế, nhưng hơi thứ tư đã nối tiếp. Cảm thấy đầu óc quay cuồng, Thomas bèn dụi mẩu thuốc vào gạt tàn. Anh đứng dậy, lảo đảo đi ra mở cửa sổ.
Đang cầm tay nắm của ô cửa kính, Thomas bỗng nghe thấy một giọng nói vang lên sau lưng, khuyên anh đừng nhoài người ra ban công trong tình trạng hiện thời, giọng nói ấy khiến máu anh như đông đặc lại, bởi ngay tức khắc anh đã nhận ra âm sắc giọng bố anh.
