Văn tuyển của học sinh trung bọc

"Mẹ tôi và những con gà nhỏ của bà"

(Trích lục)

            ...Đầu mùa hạ mỗi năm, đúng vào lúc mùa lúa mạch chín vàng, nhưng người đàn ông ở huyện Xương Ấp quảy những chiếc lồng gà to tướng chia làm nhiều tầng đến, bên trong là những chú gà con đứng chen chúc bên nhau. Từ rất xa đã có thể nghe thấy tiếng rao của những người đàn ông : Mua gà con cho nợ đây, bán gà con cho nợ đây!... Công việc mua bán của họ bận rộn nhất là lúc giữa trưa, ngay sau khi mọi người ăn cơm xong. Đây là lúc nóng bức nhất trong ngày, hầu như tất cả mọi người đều tụ tập dưới bóng cây để đón gió. Những người bán gà nợ đến, chiếc đòn gánh trên oai họ vừa rộng vừa mỏng, trơn nhẫy và đỏ bầm, độ đàn hồi rất lớn. Gần một nghìn chú gà con trên vai họ nhưng hầu như chẳng có một tí sức nặng nào.

            Năm nào cũng thế, mẹ tôi đều mua nợ gà con của lão Hàn.

            Năm nào lão Hàn cũng gánh gà con đến đây bán chịu. Người trong làng tôi ai ai cũng biết mặt ông. Ông có nước da màu đỏ, đầu to, trên mép tai có đeo một cục thịt chẳng khác nào một chiếc núm vú. Lão đã từng tự cho mình là một chiếc cọc buộc ngựa, có phúc tướng và có quý tướng.

Lão Hàn quảy hai lồng gà đến. Lão đặt hai chiếc lồng xuống chỗ râm mát ngay đầu hồi nhà tôi, lôi chiếc khăn màu xanh lam từ trong bọc ra lau mồ hôi trên mặt.

Một đám phụ nữ đang ngồi dưới bóng cây khâu đế giày. Lão Hàn kêu lớn :

- Các bà các cô! Mua gà con nào! Đây là giống gà của Mỹ, lớn nhanh, đẻ trứng nhiều.

Các bà các cô đang buồn chán, nếu lão Hàn không gọi thì họ cũng sẽ bao vây lấy lão mà thôi. Mẹ nói :

- Ông Hàn, mới một năm không gặp mà trông ông già đi nhiều lắm!

- Thế một năm không phải là một năm à, thưa bà chị?

- Có khát nước không? - Mẹ hỏi.

- Cho một bát nước trà nguội đi! - Lão Hàn nói.

Mẹ đi vào nhà xách ra một chiếc ấm sành và một chiếc bát uống nước cũng bằng sành màu lam.

Lão Hàn uống liền hai bát nước rồi ngụm một ngụm thật to trong miệng, mở túi gạo tấm phun phì phì rồi mở nắp lồng, rắc tấm cho gà ăn. Những chiếc đầu nhỏ xíu xinh xinh chen nhau mổ tấm, vừa mổ vừa kêu chim chíp, trông thật ngộ nghĩnh dễ thương. Cô con dâu nhà Hữu Tài hỏi :

- Ông Hàn, những con gà này chui ra khỏi vỏ mấy ngày rồi?

- Ba ngày rồi!

- Vừa mới nở là ông đã bắt chúng gánh đến đây?

- Đúng thế. Mỗi ngày đi hơn bảy mươi cây số!

- Đúng là ông có đôi chân biết bay!

Lão Hàn nắn nắn đôi chân thô, chằng chịt gân xanh, nói :

- Gánh chạy mãi rồi thành quen thôi.

Tôi hình dung ra, khi họ gánh những chiếc lồng chạy như bay, chiếc lồng gắn liền với đòn gánh chao qua chao lại chẳng khác nào diều hâu vỗ cánh.

Những người đàn bà đang lựa gà, cũng bởi sau mùa thu mới trả tiền nên ai nấy đều mua một cách phóng khoáng. Chỉ cần nuôi được một phần ba trong số gà con đến trưởng thành là đủ vốn.

Ai cũng muốn nuôi gà con thành gà đẻ nên phần nhiều đều chọn mái.

Lão Hàn là người biết phân biết đâu là gà trống, đâu là gà mái khi chúng mới chui ra khỏi trứng. Nhưng lão không bao giờ giúp mọi người chọn. Những người đàn bà chọn xong gà cho mình rồi thì ôm đến trước mặt lão, hỏi con nào là trống con nào là mái, lúc nào lão cũng cười trừ, nói :

- Nếu không phải là gà trống, tất nhiên sẽ là gà mái. Lão Hàn này không bán loại gà vừa trống vừa mái.

- Cái lão Hàn đáng ghét này!

- Các bà kể cũng lạ, khi đẻ con thì cầu mong nó là con trai, còn nuôi gà thì chỉ thích nuôi gà mái!

Mẹ mua đến mười con gà, năm con trắng năm con đen. Sau hai tháng đã có thể nhận ra con nào là mái, con nào là trống. Có năm con mái, hai con trống, một con tôi không thể phân định được là trống hay mái, hai cơn còn lại bị chuột cắn chết từ nhỏ. Mẹ nói :

- Đúng là những con chuột đáng ghét.

Sắp đến ngày trung thu, hai cơn gà trống nhà tôi đã bắt đầu học gáy. Mẹ nói :

- Qua tết trung thu là lão Hàn sẽ quaylại thu tiền gà rồi.

Năm nay, mẹ tôi nuôi gà với tỉ lệ sống khá cao, lại nhiều gà mái. Mẹ mua mười chú gà con mất hai mươi đồng, một con gà mái bán ra ít nhất cũng được sáu đồng, năm lần sáu ba mươi. Như vậy không kể hai con gà trống và một con không phân biệt trống hay mái, mẹ tôi cũng đã có lãi.

Vui quá hóa buồn. Vì căm hận lũ chuột trong nhà nên mẹ lấy thóc trộn thuốc độc để diệt chuột, ban đêm đặt sau đống cỏ. Buổi sáng quên phắt, đến khi nhớ ra thì tám con gà đã ăn sạch đống thóc.

Đàn gà ăn phải thuốc độc nằm ủ rũ phía sau đống cỏ, diều con nào cũng căng lên như một quả bóng đầy không khí. Con nửa trống nửa mái có bộ lông màu xanh lục ngước chiếc cổ cong vẹo lên trông thật quái gở, tôi ghét nó vô cùng.

Mẹ vò đầu bứt tai, khổ sở vô cùng.

Mẹ chạy ra khỏi nhà đi tìm bác sĩ. Đương nhiên là bác sĩ chẳng bao giờ để ý chuyện gà qué. Trong thôn không biết bao nhiêu người ốm rồi, chỉ chăm sóc cho người đã khiến ông ấy tối mặt tối mũi.

Mẹ ngồi thẫn thờ trên ngạch cửa, đôi mắt đăm đắm nhìn đàn gà mới chiều qua vẫn còn chạy nhảy, nước mắt mẹ chảy dài trên má.

- Mẹ, hay là chúng ta mổ diều chúng lấy hết thức ăn ra là xong chứ gì? - Tôi hiến kế.

- Chỉ còn cách đó, xem thử thế nào.

Mẹ tìm đâu ra được một chiếc dao cạo của bố nhưng đã lâu không dùng, mài cho thật sáng, rồi lại tìm tám chiếc kim khâu luồn tám sợi chỉ thật dài. Dao, chỉ, kim đều được ngâm trong rượu để sát trùng.

Tôi ép chặt hai chân và hai cánh gà xuống đất giữ chặt để mẹ tôi làm bác sĩ bất đắc dĩ mổ cho gà.

Bệnh nhân đầu tiên của mẹ là con gà chẳng ra mái chẳng ra trống - Ai bảo trời sinh ra mày không giống ai khiến cho con người ta ghét!

Mẹ rạch một đường dao đúng vào giữa chiếc diều con gà, moi hết thóc độc trong ấy ra rồi cẩn thận khâu kín lại.

Mổ xong cho tám con gà, mẹ mệt muốn đứt hơi, mồ hôi ướt đẫm.

Mẹ dùng một ít tỏi trộn với đậu xanh giã nhuyễn hòa nước và vạch miệng bầy gà đổ vào.

Tám con gà tiếp tục nằm ủ rũ thêm hai ngày nữa, đến ngày thứ ba thì đã lò dò đứng dậy đi kiếm ăn, đuổi nhau, cắn nhau như cũ. Đáng chết nhất là con không ra trống cũng không ra mái vẫn không chịu chết.

Gương mặt đầy nếp nhăn của mẹ lại điểm những nụ cười hạnh phúc mà từ trước đến nay tôi chưa bao giờ trông thấy.

Qua tết trung thu, lão Hàn bán gà cho nợ lại đến thu tiền rồi!

CHÚ THÍCH :

(1) Theo truyện "Đông Chu Liệt Quốc", Ngũ Tử Tư người nước Sở, văn võ toàn tài. Cha ông là một vị quan chính trực nhưng bị kẻ xấu hãm hại, bị vua nước Sở khép vào tội phản nghịch mà giết chết. Bản thân ông bị vua nước Sở truy bức phải tìm đường trốn sang nước Ngô. Sau một đêm suy nghĩ không ngủ được, đến sáng hôm sau toàn bộ râu tóc ông biến thành trắng xóa. (NBT).

(2) Dùng điển Kinh Kha chia tay thái tử Đan và quan khách bên bờ sông Dịch, hào khí khiến tóc tráng sĩ đâm xiên lên mũ. Thơ Lạc Tân Vương có câu : “Tráng sĩ phát xung quan” (Dịch thủy tống biệt) - ND.

(3) Nhân vật chính trong truyện ngắn “Lễ cầu phúc" của đại văn hào Lỗ Tấn - (NBT).

(4) Sách Trang Tử : Người Thọ Lăng có dáng đi xấu, trông thấy dáng đi của người Hàm Đan đẹp nên cố tâm học theo. Không những học không được mà anh ta còn quên cả dáng đi cố hữu của mình, phải bò về nhà (ND).

    Hết