THIÊN TRƯỜNG, TÁC BIỆT
Bẩm bà chủ! Bà biểu con rang tép cho thợ gặt ăn mà sao con không thấy tép ở đâu hết á!
— Vậy chớ mớ tép hồi sáng nầy, bây đi chợ mua về đó đâu?
— Dạ! Theo lịnh bà chủ, con đem nấu canh chua hết rồi, mớ tép đó chỉ đủ để nấu canh thôi. Dạ, tại nồi canh lớn quá!
— Đọ! Đọ! Tép nấu canh là nó mà tép rang cũng là nó đó đa. Bây sao mà tối dạ quá! Ở với tao cả năm, ăn cơm nhà tao mòn răng rồi, mà sao bây còn chậm hiểu quá chừng! Thôi được! Để bà dạy cho. Mớ tép đó bây nấu canh chua trước cho nó ngọt nước. Canh vừa chín tới, bây vớt hết mớ tép đó ra, bỏ vô rổ thưa, để cho ráo nước. Bắt cái chảo nóng lên, đổ hết mớ tép đó vô, rồi vãi muối hột vô cho tao. Rang lên một hồi thì có phải bây có thêm được món tép rang mặn nữa không! Ba cái đám thợ gặt lấy công đó, cầu có muối lói, muối hột mà cho tụi nó ăn. Cho tụi nó ăn uống sang quá, hao cơm, tốn gạo lắm. Tụi nó nhịn đói trước đâu ba bốn bữa ở nhà, rồi vác miệng qua đây để ăn. Ăn sao mà thủng nồi, trôi rế hà! Gạo cơm đâu mà chạy lo cho đủ, chẳng mấy hồi mà tàn..., mà mạt. Bây hổng nghe ông bà mình thường nói: “Ở như chó mới có mà ăn. Ở như trâu, của đâu cho đủ” đó sao.
Quyên “chíp” liền câu nói đó vào ngay trong dạ. Hễ bà Ba nói ra câu gì đó, hơi khó hiểu, hơi chữ nghĩa một chút là cô chíp lấy “để bụng” ngay. Đó rồi, phải từ từ mà đi, vừa đi vừa nhẩm cho thuộc lòng, chớ không được chạy à nghen, chạy mà vấp té một cái là chữ nghĩa nó văng ra hết trơn hết trụi, quên lú đi mất. Chíp để dạ như vậy thì có ích lợi gì, thiệt tình cô cũng hổng biết nữa.
Quyên không biết nhưng con Thôi thì nó biết, mà còn biết rõ hơn ai hết, nó thường ôm lấy Quyên mà thọt lét:
— Thôi đi! Mẹ non ơi! Đừng có giả nai! Làm bộ làm tịch hoài, vậy mà cũng hỏi! Hổng sợ ảnh cười tụi mình là hai con nhỏ ngu đó sao? Hỏi tinh là những chuyện bá láp, tầm phào, tào lao thiên đế không hà! Cái đó không cần hỏi em cũng biết nữa: con chó nó láo ăn lắm, còn con trâu nó thảo ăn, thuở giờ ai mà hổng biết, úy! Hình như câu này tụi mình đã hỏi rồi, mà ảnh cũng đã cắt nghĩa rồi!
Dễ gì làm cho cóc mở miệng nổi. Vậy mà chỉ cần giả bộ hỏi đon hỏi ren, nhõng nhẹo kẻ tung người hứng, kẻ nâng, người đập, hai đứa con gái quỷ quái, tinh nghịch đó, lần hồi đã làm... hư được Hai Thành, người quân tử cuối cùng của miệt vườn còn sót lại.
Cái miệng xưa rày chỉ ưa nói lời đạo lý thánh hiền, hễ mở miệng ra là xổ nho chùm lai láng, nói câu nào là chắc nụi câu nấy. Giờ đây đã bắt đầu biết nói chơi, nói xầy, có bận còn biết pha lững, cà rỡn cà tưng nữa chứ.
Thiệt! Đúng là một kỳ tích! Khó còn hơn là mua cả ký ớt hiểm, vạch mỏ con nhồng, con két, nhét cho nó ăn để lột lưỡi cho nó nói nữa.
Gánh cơm ra đồng, cho vạn cấy mấy chục người ăn, Quyên dọn ngay trên bờ mẫu, dưới rặng trâm bầu, gió lồng lộng thổi. Cơm nguội, ăn bốc với mắm sặc sống, xé mắm bằng tay, ăn kèm với rau sống, chuối chát, kẹp thêm mấy lát bần chua xẻ mỏng, cắn trái ớt chỉ thiên nghe cái “bụp”. (nói tới đấy, đã thấy bắt thèm, muốn nhểu nước miếng)
Xong bữa, chờ cho tụi thợ xuống ruộng hết. Đã có lịnh trước của bà Ba, Quyên có bổn phận phải tém gọn hết mớ xương mắm, da mắm, đầu thừa đuôi thẹo mà tụi thợ đã xé ra, lột bỏ lăn lóc trên bờ mẫu. Chắt mót túm lại đem về, bằm trên thớt cho thiệt nhuyễn, hột vịt đập thêm vài hột, bột vãi vô ba mớ, chưng cách thủy trên bếp, là ta đã có thêm được món mắm chưng, dành riêng cho bữa ăn thợ cấy hôm sau.
Cảnh nhà lớn ruộng nhiều trâu, như các tay điền chủ khác trong tỉnh, cuối vụ bà Ba cũng đãi cho vạn thợ được một bữa chè xôi nước. Mấy chục chén chè ăn xong, cũng chính tay con Quyên phải lo thu dọn, mà không được đem ra ngâm nước rửa liền à nghen. Phải nhớ tráng chén nọ qua chén kia cho thiệt kỹ. Tích tiểu thành đa, đến chén cuối cùng thì đường cũng vừa đủ ngọt để kho được một nồi cá bự.
— Đám tiệc, mần gà, mần vịt, cả trăm cả thiên, chỉ bỏ có lông với cứt mà thôi.
Quyên mới vừa mở miệng ra bình phẩm, thì đã bị con Thôi nó nhảy tót vô đốc họng làm cô cụt hứng, tên tò:
— X... ì.ì.ì! Bỏ... đâu mà bỏ! Lông túm lại để dành bán cho chệc ve chai, cứt ủ làm phân, bón cho cây ớt nó cay.
Đó rồi nó ngồi tréo ngoảy, hệt như một cậu con trai, rung đùi mà lý sự:
— Thiệt! Thuở đời nay, chưa thấy ai “hiền” như bà chủ nhà mình!
Quyên ngạc nhiên, trố mắt cãi:
— Ủa! Mầy có nói lộn hôn? Bả mà hiền à?
— Ừ! Hiền lắm, hiền như bả ném về “hiền tạ”[121] rồi. Thiệt! Giàu có lớn mà hà tiện cũng lớn, keo kiết, bủn xỉn thì không ai bằng, rít róng còn hơn là “rít chúa Ngô công kẹo”[122] nữa. Ở gần cái bà thiên tường, tác biệt[123] nầy, lại còn có thêm cô Ba Thu Sương[124] vô đây nữa, tui e lâu ngày thế nào tụi mình cũng lây bịnh ngặt.
— Bịnh gì mà lây?
— Thì bịnh bón chớ bịnh gì! Chỉ biết nạp vô thôi mà hổng đời nào chịu lú thứ gì ra hết thì không bón mới là lạ. Hà tiện sao mà sát da, gắt mấu.
Đó rồi, hai đứa nó ngồi đâu mỏ, hè nhau kẻ tung người hứng:
— Chẳng thấy cha nội ăn mày nào dám cả gan bước vô tới cửa nhà nầy xin ăn!
— Xí! Bả đuổi như đuổi tà! Không cho mà còn tạt nước dơ nữa. Đồng tiền bả coi trượng hơn cái bánh xe.
— Còn mấy người đi quyên góp để cúng chùa, cúng miễu nữa chi?
— Xì! Bả tống còn hơn tống ôn! Bo bo giữ của, đời nào chịu lọi tiền ra làm phước cho ai.
— Người đâu mà bỏn xẻn hổng ai bằng, đưa tiền chợ thì ke re cắc rắc, từng cắc từng xu, chỉ sợ mình ăn sới, ăn bớt. Thiệt hết chỗ nói! Kẹo sao mà kẹo kéo không ra, còn hơn là kẹo mạch nha nữa chớ!
— Ừ thiệt! Đúng vậy, y bon!
Chú thích:
[121] Hà tiện nói lái
[122] Ngô công tiếng Hán Việt nghĩa là con rít (rết). Chữ rít nghĩa là riết róng, hà tiện. Mấy người hà tiện thái quá thường bị ám chỉ là rít chúa Ngô công kẹo
[123] thương tiền, tiếc (tiết) bạc( nói lái)
[124]thương xu (nói lái)