Đã nhiều giờ liền, tôi bay bên trên Đại Tây Dương, vẫn không có dấu vết gì của châu Mỹ. Bên dưới mắt tôi, chỉ có những hòn đảo rải rác như giấy bướm. Quan sát cái quần đảo nằm lạc lõng giữa đại dương ấy từ độ cao ba mươi lăm ngàn bộ khiến tôi căng thẳng. Một điều không thể giải thích nổi, bởi vì kể từ khi cất cánh ở Marignane, tôi đã lái máy bay với sự tự tin của một cựu binh từng làm việc cho Hãng hàng không quốc gia Pháp Aéropostale. Nỗi lo âu đột ngột khi đang ở giữa bầu trời này, không có lý do rõ rệt nào, khiến tôi băn khoăn. May thay, Andie không nhận ra điều gì. Để nỗi lo âu không thể giải thích ấy không xâm chiếm toàn bộ tâm trí, tôi hỏi cô nàng thám tử tập sự.
– Hãy kể với tôi về Hoàng tử bé đi! Không phải về nhân vật đâu. Ý tôi muốn nói là về cuốn sách ấy! Vì lý do chết tiệt gì mà Saint-Exupéry lại đến New York để viết nó?
Andie duỗi dài chân trong buồng lái. Cô đã ngủ một giấc dài. Chẳng khác gì một bé gái khó lòng kìm nổi nỗi sốt ruột trên đường đi nghỉ hè. Tôi có cảm giác cô sẽ yêu cầu tôi dừng lại ở chặng nghỉ trên không tiếp theo để bước ra ngoài đi dạo.
– Ôi chà… Đó là một câu chuyện lạ lùng… Tôi xin kể vắn tắt thôi, có hàng chồng sách viết về chủ đề đó. Saint-Exupéry khi ấy đang sống lưu vong ở New York, kể từ tháng Giêng năm 1941. Ông trầm uất do thái độ thờ ơ của người Mỹ trước cuộc chiến ở châu Âu và tuyệt vọng trước sự chia rẽ của người Pháp, trong khi bản thân ông không đứng về phe nào, mà nuôi dưỡng một sự ngờ vực bướng bỉnh đối với de Gaulle. Saint-Exupéry lang thang ở Manhattan, giữa những cô gái đáng yêu và những nhân vật đáng giao du người Pháp, cả một cộng đồng lưu vong nho nhỏ của các tác giả, diễn viên, nghệ sĩ… Hồi ấy, Saint-Exupéry, nhờ có các tiểu thuyết thành công tại Mỹ, hẳn là người Pháp nổi tiếng nhất ở Bắc Mỹ. Phi công chiến tranh thậm chí còn được giới thiệu ở bờ bên kia Đại Tây Dương như là câu trả lời hay nhất của các nền dân chủ đáp lại Mein Kampf của Hitler. Để chống lại cơn trầm uất của french writer , nhận thấy ông vẽ những bức tranh hầu như khắp nơi, nhà xuất bản Mỹ của ông liền đề nghị ông viết một cuốn truyện cho trẻ em.
Tôi buộc bản thân rời mắt khỏi vài chục hòn đảo mình đang bay bên trên.
– Cho đến đoạn này thì chẳng có gì kỳ lạ cả!
– Tôi sắp nói đến phần ấy rồi đây, thưa quý ngài hay sốt ruột. Saint-Exupéry bắt tay vào việc, chủ yếu là trong năm 1942, đặc biệt là mùa hè. Mặc dù cuốn truyện của ông phải được xuất bản bằng tiếng Anh, ông vẫn viết nó bằng tiếng Pháp, đương nhiên. Saint-Exupéry nói tiếng Anh rất kém. Nhưng đúng vào thời điểm nộp bản thảo, vào đầu năm 1943, ông quyết định một lần nữa lên đường đi Bắc Phi để chiến đấu vì nước Pháp. Đáng ngạc nhiên, đúng không? Tại sao lại mạo hiểm mạng sống của mình như một phi công chiến tranh, trong khi ông đóng vai đại sứ bất đắc chí ở New York đã được hai năm, rồi đưa ra quyết định ấy ngay trước khi cuốn truyện của ông được phát hành? Ngày 6 tháng Tư năm 43, ngày phát hành Little Prince ở Mỹ, Saint-Ex đang lênh đênh trên một con tàu Mỹ để đến Bắc Phi, ít nhất đó cũng là những gì Pierre Chevrier kể lại trong tiểu sử đầu tiên của Saint-Ex, xuất bản vài năm sau khi ông qua đời.
Andie im lặng một lát, như đang chờ đợi một nhận xét từ phía tôi.
– Tại sao cô lại nói “ít nhất đó cũng là những gì Pierre Chevrier kể lại”? Điều đó không đúng sao?
– Không ai biết cả! Hẳn anh cũng nghĩ rằng từ đó đến nay, cuốn sổ ghi chép công việc của Saint-Ex đã được xem xét tỉ mỉ dưới tất cả các góc độ. Phần lớn các lời chứng đều khẳng định rằng Saint-Exupéry đã xuống tàu đi châu Phi vài ngày sau mùng 6 tháng Tư, nghĩa là sau khi Little Prince được phát hành… Nhưng vậy thì tại sao ông không mang theo bất cứ một bản in nào bằng tiếng Anh? Và tại sao ông lại viết cho nhà xuất bản, vài tuần sau, từ Maroc, rằng thậm chí ông còn không biết Little Prince đã được xuất bản hay chưa? Trên thực tế, vẫn còn nhiều nghi ngờ trong chuyện này, dù nó thật đáng ngạc nhiên.
– Cái ông Pierre Chevrier ấy có đáng tin cậy không?
– Tất cả phụ thuộc vào việc anh cho thế nào là đáng tin cậy. Pierre Chevrier là một bút danh! Ẩn sau cái tên của anh chàng Pierre này là Nelly de Vogüé, nhân tình người Paris của Saint-Exupéry.
– Người có số hồ sơ lưu trữ sẽ được giữ bí mật đến tận năm 2053 phải không? OK, chuyện có vẻ khá mập mờ… Nhưng ta cần gì phải biết Saint-Ex quay trở lại chiến trường trước hay sau khi cuốn sách của ông được xuất bản, phải không?
Andie có vẻ thất vọng.
– Anh không hiểu sao? Nếu lời kể của Pierre Chevrier, đúng hơn là lời kể của Nelly nhân tình của Saint-Exupéry, là đúng, thì điều đó có nghĩa là ông ấy đã không có thời gian để kiểm soát phiên bản cuối cùng của cuốn sách! Người ta biết rằng ông đã ký tên trên trang lót của tất cả các bản in đầu tiên tại Mỹ, nhưng không có cuốn Little Prince hay Hoàng tử bé nào từng được Saint-Exupéry đề tặng, kể cả cho vợ hay bạn bè ông. Thật lạ lùng, phải không? Ông chỉ mang đến châu Phi một bản sao của bản gốc bằng tiếng Pháp. Hoàng tử bé chỉ được xuất bản ở Pháp vào tháng Tư năm 1946, ba năm sau khi được xuất bản ở Mỹ! Gần hai năm sau khi Saint-Exupéry qua đời!
Nhờ sự nhiệt tình của cô nàng cơ phó nhỏ bé, tôi quên mất những hòn đảo phía dưới máy bay.
– Tôi không hiểu… Cô đang muốn nói với tôi điều gì vậy?
Andie hét lên, khiến tất cả các la bàn trong buồng lái cũng phải phát hoảng.
– Chỉ đơn giản là cuốn sách bán chạy nhất thế giới đã được xuất bản theo một bản in mà tác giả của nó không kịp đọc lại! Văn bản chính thức của Hoàng tử bé chưa chắc là văn bản mà Saint-Exupéry đã chọn. Trên các bản thảo gốc, nét chữ của ông ấy gần như không thể đọc nổi, Saint-Ex gạch xóa, cắt cúp rất nhiều chỗ… Văn bản chính thức mà ta biết là kết quả của nhiều lựa chọn, chỉnh sửa, diễn giải giữa nhiều bản viết khác nhau… Giống hệt như Kinh Thánh!
Kinh Thánh cơ đấy?
Tôi đấu dịu.
– Câu chuyện được viết vào năm 1942, tôi nói, không phải vào năm 4000 trước Công nguyên và trên giấy, chứ không phải trên giấy cói hoặc phiến đất sét. Những tờ bản gốc của Hoàng tử bé hẳn phải dễ đọc hơn các bản thảo của vùng biển Chết chứ.
Andie nhìn thẳng về phía chân trời và mỉm cười.
– Có thể thế… Với điều kiện ta phải biết tìm ở đâu. Bản thảo gốc duy nhất được biết đến của Hoàng tử bé được trưng bày ở New York, tại Thư viện và Bảo tàng Morgan. Saint-Ex có thể đã tặng nó, ngay trước khi lên đường đi châu Phi, cho một phóng viên người Mỹ, Sylvia Hamilton, tình nhân của ông.
Tôi giật mình.
– Lại thêm một nhân tình nữa sao? Tổng cộng thì ông ấy có bao nhiêu nhân tình tất cả?
Andie không trả lời.
– Thế còn bản sao của Hoàng tử bé mà Saint-Exupéry đã mang theo đến Bắc Phi thì sao?
– Không ai biết về sau nó ra sao, nữ thám tử thú nhận. Hẳn là Nelly de Vogüé đã thừa kế nó. Ở Algeria, Saint-Ex có lẽ đã đưa nó cho vài nhà xuất bản, để cố gắng phát hành nó. Khi các nhà xuất bản từ chối, ngạc nhiên vì một nhà văn nghiêm túc như Saint-Exupéry lại viết một câu chuyện cổ tích ngây thơ đến thế cho trẻ em, ông đã đáp lại họ bằng những lời lẽ thế này: Bên dưới vẻ bề ngoài của một câu chuyện cổ tích, đây là một bản di chúc mà chỉ vài người có thể hiểu được. Một cuốn tiểu thuyết mã hóa cần được xuất bản gấp bởi chỉ một mình tôi biết được tầm quan trọng của nó.
Khá là hấp dẫn, đúng không?
Cô vừa mỉm cười đầy bí ẩn vừa giở mảnh giấy mà Oko Dòlo đã đưa cho cô, rồi đọc lại nó. Tôi hỏi bằng giọng có chút châm chọc:
– Thế còn cái bà Marie-Swan mà chúng ta phải gặp ở Manhattan? Cũng là một chiến công của Saint-Ex chứ?
Lần này, Andie đỏ mặt.
– Không thể thế được. Hoặc ngày nay bà ấy phải trên trăm tuổi rồi! Nhưng có lẽ Marie-Swan liên quan đến Marie-Sygne Claudel chăng?
– Lại một cái tên thú vị nữa! Cái bà Marie-Cygne ấy là ai vậy?
– Cháu gái của nhà văn Paul Claudel. Sygne được viết với một chữ S, bởi vì ông của bà ấy thấy rằng cổ của một con thiên nga giống chữ S hơn là chữ C.
– Ông của bà ấy có lý. Không thể phản bác được. Thế bà ấy có quan hệ thế nào với Saint-Ex?
– Khi đến New York, ngay từ năm 1941, Saint-Exupéry thường xuyên đến ăn tối ở nhà Claudel. Ông dành nhiều thời gian để chơi đùa với cô con gái bốn tuổi của họ, Marie-Sygne… Mỗi tối, ông lại sáng tác cho cô bé những câu chuyện và vẽ những bức tranh trên những mảnh giấy, một con trăn nuốt một con cáo, một ngôi sao… Vài bức tranh trong số đó đã được giữ lại. Cô bé Marie-Sygne, khi ấy bốn tuổi, rất có thể đã mang đến cho ông cảm hứng về Hoàng tử bé.
– Cũng giống như tất cả những đứa trẻ mà Saint-Ex từng gặp, tôi nói để tạo thêm chút bí ẩn cho câu chuyện.
Chúng tôi vẫn bay bên trên quần đảo, tôi vẫn cảm thấy lo lắng một cách kỳ lạ, nhưng cuộc trò chuyện đã che đậy nỗi căng thẳng trong tôi. Ít nhất thì tôi tin là thế.
– Tại sao anh lại căng thẳng như thế?
– Ờ…
Andie hỏi lại, thật là một cô nàng ác mó.
– Tại sao anh không ngừng nhìn xuống dưới như vậy?
Thua cuộc, bối rối, tôi chỉ xuống những hòn đảo bên dưới chúng tôi.
– Chúng ta đang bay bên trên tam giác Bermuda.
