iữa những công việc lặp đi lặp lại hàng ngày, giữa những khuôn mặt và những bộ quần áo quen thuộc đến có thể nhận ra nhau từ một khoảng cách rất xa, giữa những dáng điệu và cách diễn đạt làu làu đến nỗi người này vừa mấp máy môi thì người kia đã đoán được điều định nói, giữa những tiếng lục cục lấc khấc rất đều đặn mỗi ngày, giữa màu sương cũng như màu nắng lừng khừng giăng ngang thị trấn lúc nào cũng như mang mang giấc ngủ chập chờn...
Chiếc xe ca lù lù tiến vào, trên mui chất đầy đồ đạc. Theo sau là chiếc xe hơi cũ kỹ, bên trên bắc bốn loa về bốn hướng. Tiếng loa vang giọng người thành phố... “Thưa, quý vị, đoàn ca múa nhạc hài kịch xiếc ảo thuật Hoa Trắng rất hân hạnh phục vụ quý vị đêm diễn duy nhất. Quý vị sẽ tận mắt chứng kiến ngôi sao Quang Vinh bằng xương bằng thịt. Dạ và những... ”
Xe ca dừng lại trước Câu lạc bộ Thanh Thiếu Niên của thị trấn, còn xe hơi phành phạch chạy qua những con đường hẹp lô nhô nhà mái ngói xen lẫn nhà mái bằng và mái tranh “... Thưa quý vị, đêm diễn duy nhất của chuyến lưu diễn...” Những người đàn ông buông ống điếu nheo mắt nhìn theo những người đàn bà nách con bên hông nhìn theo, những đứa trẻ mình trần vừa hò reo vừa chạy theo, tiếp nữa là những con Mực con Đốm... tiếng sủa gâu gâu hiếu kỳ hơn là nghi hoặc.
Thị trấn rùng mình thức giấc. Và khi những tấm băng rôn dài căng chéo căng ngang mặt tiền Câu lạc bộ thì mọi người tỉnh hẳn - Hai chữ Quang Vinh màu đỏ nổi bật ngạo nghễ trên nền vải màu ngà ngà - Bằng xương bằng thịt thật rồi, con người vời vợi xa họ chỉ nhìn thấy trên báo và những câu trả lời dí dỏm trên ti vi, mà báo thì thường là cũ, ti vi khi tỏ khi mờ.
Người bán vé là một anh thanh niên có bộ râu quai nón xồm xoàm ngồi sau một cái bàn gỗ kê trên thềm, bên dưới những tấm băng rôn chạy dài những tên tuổi. Thị trấn hẹp như bàn tay, thành phố mênh mông cao xa như trời, mà trời thì vô số những vì sao. Vô số những vì sao...
Dân thị trấn rủ nhau kéo đến. Giá một cái vé bằng tiền bán mười hai ký lúa. Mọi người rụt vai nhìn nhau. Những người đứng tuổi cười cười lảng dần, thanh niên nam nữ chần chừ đứng lại... Mười hai ký lúa... mười hai ký lúa... ba ngày công làm thuê, mà đâu phải lúc nào cũng có việc để được thuê.
Nhưng... Suốt đời cha mẹ họ đã cắm cúi làm lụng, cắm cúi lo toan. Và đời họ có lẽ cũng vậy. Làm thì làm cả đời. Còn Quang Vinh, biết còn lần nào nữa đến nơi này không?
Lũ trẻ con nhao nhao :
- Vé con nít có giảm giá không chú?
- Không cần ghế, đứng cũng được, hả chú?
- Chú ơi, chú là Quang Vinh phải không? - Một giọng rụt rè giấu sau vai một đứa khác.
Bộ râu quai nón rung rung :
- Chiều mai Quang Vinh mới tới đây. Chú với mấy người kia là tiền trạm, tới trước lo sân khấu, lo này nọ... mà chú cũng đẹp trai gần bằng Quang Vinh rồi đó.
Câu nói đùa khiến bọn con nít xô vào nhau cười khoái chí. Chúng bạo dạn hơn :
- Chú đóng vai gì trên sân khấu?
- Chú... chú... Thôi tránh ra để chú bán vé.
Nó tựa lưng vào cây mít ngước mắt nhìn lên trời, qua tán lá rậm rì, bầu trời như tối hơn. Nó dõi về phía sao Hôm, chỉ là một chấm sáng mờ mờ. chừng như sắp mưa.
Một thói quen khó giải thích là nó hay đón đợi sao Hôm vào buổi chiều dần tối và sao Mai lúc ngày còn chưa rạng. Vốn liếng của những năm học dở dang cho nó biết hai vì sao đó là một. Nếu ba má không mất sớm nó sẽ được học tiếp và được biết nhiều hơn nữa. Chú thím nghèo quá, ờ, cũng có thể là vì sao Hôm sao Mai cho nó biết công việc mỗi ngày bắt đầu và kết thúc lúc nào.
Công việc của nó là kiếm củi. Tựa như chàng tiều phu xưa rìu trên tay và dắt theo một con ngựa gầy, nó vào rừng trên một chiếc xe đạp cũ, cái yên sau được nối dài hết mức để có thể chất được nhiều củi nhất, tưởng như cái xe có thể chổng ngược về phía sau.
Đường vào rừng qua hai trạm kiểm lâm. Nó thề với cán bộ rằng nó chỉ lượm lặt thôi chứ không chặt đốn, chỉ nhặt nhạnh những gì mà dân buôn lậu gỗ chê bai vứt lại. Mấy ông kiểm lâm gặc gặc đầu, thỉnh thoảng vặn vẹo vài câu lấy lệ.
Củi phân làm nhiều loại - Loại cho chủ nhân những ngôi nhà mái bằng là loại tốt nhất, đây là những vị khách xởi lởi, vừa trả tiền vừa nói “Mai mốt đường dây điện kéo về tới thì mua bếp điện mà xài, khói củi ám đen hết nhà cửa”. Đường dây điện nhoài tới đâu, nó mất dần khách hàng mua củi đẹp tới đó. Nhưng còn may là điện cũng chập chờn, nay có mai không. Nó âm thầm dành dụm đợi ngày đủ để học cái gì đó, hớt tóc chẳng hạn. Nhà mái ngói mái tranh chỉ mua củi vụn củi cành mà lại trả giá kỳ kèo từng đồng. Có lẽ nó là người duy nhất trong thị trấn mong điện đến chầm chậm thôi.
Con heo đất của nó là một cái chai màu tối, trước đó là lọ đựng vitamin C. Ngày ngày sau khi đưa tiền cho thím, nó vuốt thẳng tờ tiền riêng của mình, quấn tròn lại, đút vào miệng chai. Lâu lâu nó đổ chai ra, đổi những đồng tiền lẻ thành một tờ tiền chẵn và lại quấn tròn, đút vào, vặn nắp, nhét sâu cái chai vào góc rương gỗ đựng đồ đạc của nó.
Chú thím biết cái chai này, những đứa con của chú thím cũng biết. Ban đầu thím có vẻ giận hờn “Sống chung nhà mà tính chuyện riêng tư”. Sau thím cũng công nhận “Thằng này biết lo xa”. Rầy la con cái thím nói “Bắt chước anh mày kìa, dành dụm lo cho tương lai”. Thím rủ rỉ kể cho hàng xóm láng giềng nghe. Một đồn mười, mười đồn hai mươi... Người ta xì xầm mỗi khi thấy nó gò lưng đạp, phía sau là ngất ngưởng củi - “Nhìn vậy mà mơ ước cao xa lắm nghen”. Rồi... Người ta nhớ lại ngày xưa có cậu bé đêm đêm bắt đom đóm làm đèn học bài mà đỗ đạt làm quan.
Xóm nhỏ, thị trấn nhỏ, mơ ước nhỏ bé hóa cao vời.
Những lời khen ngợi đã hại nó, thằng con tức giận vì ba má cứ lấy ông anh họ ra làm gương mà rầy la bèn lục rương, không thèm mở nắp, cứ để vậy mà đập “bốp”, lấy tiền đi đâu mất mặt suốt tuần.
Nó xót đến chết lặng, những mảnh vỡ như khứa ngang dọc trong lòng nó. Thẫn thẫn thờ thờ mất mấy ngày, rồi chẳng còn cách nào khác là kiếm một cái chai khác, bắt đầu lại. Lần này nó giấu con heo của mình trong đống củi dưới gốc mít. Củi lửa là phận sự của nó, chẳng ai để ý đống củi đầy hay vơi, thằng em họ lại càng không bao giờ mó tay đến.
Không nhìn trời qua tán lá nữa, nó xoay mắt về phía đống củi. Xóm đêm nay lặng phăng phắc, cả đến con nít cũng dồn về Câu lạc bộ cả rồi. Thằng út con chú thím nói chú bán vé hứa đứa nào ngoan đừng phá phách thì cho vô cửa không mất tiền.
Ruột gan nó nôn nao. Nó không phài con nít để chầu chực xin vô cửa. Hơn vậy nữa, nó muốn gặp Quang Vinh trong một tư thế đĩnh đạc! Nếu đi, nó sẽ mua vé đàng hoàng, đàng hoàng bước vào rạp và ngồi đúng số ghế của nó.
Đống củi dường như đang nhúc nhích, nó thấy từng thanh củi lăn xuống, cái chai hiện ra... Nó bắt đầu lại mới được bảy ngày, chưa đổi được tờ tiền chẵn nào, vẫn còn là tiền lẻ. Nếu thằng em họ đừng ăn cắp... Nó thở mạnh, tiếng nhạc xập xình theo gió vọng đến mời gọi lôi cuốn.
Chiều nay trong bữa ăn thím nói “Một cái vé đủ ăn vài ngày, tội gì mua. Đứng ở ngoài nghe qua loa cũng được”. Đó là thím nói với mấy đứa, chứ còn chú thím thì có đem xe rước tận nhà cũng chẳng ham mấy thứ ồn ào đó. May ra có màn ảo thuật là làm thím tò mò, nhưng rồi thím cũng phẩy tay “Nếu cứ phồng má mà có một cái trứng chui ra khỏi miệng thì việc gì họ phải đi làm cho mệt, cứ ở nhà phồng má ra mà lấy trứng ăn không khỏe hơn sao? Xạo tuốt”. Tóm lại là chú thím đi ngủ sớm.
Nó cũng tin ảo thuật là xạo, còn xiếc dạy khỉ đếm số thì nó không thèm, những con khỉ gặp trong rừng khôn lanh hơn nhiều. Hài kịch nó cũng không mấy thích.
Nếu không có Quang Vinh thì nó đã chẳng phân vân. Từ hôm qua đến giờ thị trấn xôn xao, người ta nói Quang Vinh có khuôn mặt vô cùng xấu xí, nhưng khi anh cất tiếng hát thì không ai chú ý khuôn mặt nữa, tiếng hát xóa nhòa tất cả những gì không đẹp trên đời. Người ta chuyền tay nhau tờ báo cũ “Tiếng hát thần thoại khiến con người biết mơ ước và biến mơ ước thành sự thật”.
Nó muốn biết giọng hát kỳ lạ đó, muốn được nghe một lần. Và nếu... sau khi anh hát, ước mơ nhỏ bé của nó sẽ thành.
Nó thở hắt ra, ngồi sụp xuống, thò tay vào đống củi. Tiếng nhạc vọng đến giục giã hơn, thúc hối hơn. Nó mở nắp, dốc ngược chai đập đập vào lòng bàn tay, những tờ giấy bạc quấn tròn lăn lăn.
Nó chạy đến câu lạc bộ vừa kịp những giọt mưa đầu tiên rơi xuống. Hèn gì đêm nay trời không trăng sao.
Đêm diễn dường như rất dài.
Nó biết Quang Vinh sẽ chỉ xuất hiện trên sân khấu vào phút cuối. Biết vậy nhưng cứ sau mỗi tiết mục tim nó vẫn thắt lại, rồi hụt hẫng một chút khi tiếp theo không phải là điều nó chờ đợi. Sự chờ đợi thật hồi hộp và hình như cũng thú vị. Nó nhấp nhổm chăm chăm nhìn lên sân khấu, rồi hướng mắt về cánh gà. Tờ báo cũ nói có lần khán giả yêu cầu ban nhạc ngừng chơi để họ được nghe trọn vẹn tiếng hát tuyệt vời của Quang Vinh.
Bên ngoài mưa nhưng bên trong nóng bức. Những cái quạt trần quay yếu ớt. Không khéo điện muốn cúp cũng nên. Lạy trời, đừng... Khuya quá rồi, sắp đến tiết mục cuối cùng.
Nó lẩm nhẩm đếm được bao nhiêu tiết mục đã diễn và ngạc nhiên nhận ra có màn biểu diễn lại đến hai lần. Mơ hồ điều gì đó... Có chuyện gì vậy?
- Thưa quý vị, thành thật cáo lỗi cùng quý vị... Do trời mưa, đường lầy lội quá, chiếc xe đưa Quang Vinh không thể đến kịp giờ biểu diễn. Xin quý vị thông cảm.
Đêm diễn đã để lại dư âm ồn ào suốt thời gian dài. Lần đầu tiên nhà mái tranh mái ngói mái bằng cùng chung cách biểu lộ tình cảm trước một sự việc. Rồi dần dần người ta cũng nguôi đi.
Xóm trở về với những lo toan quen thuộc, những công việc lặp đi lặp lại hàng ngày, những tiếng lục cục lấc khấc. Màu sương màu nắng lừng khừng giăng ngang...
Nó cũng vậy, thẫn thẫn thờ thờ mất mấy ngày, hệt như lần thằng em họ đập con heo và những mảnh vỡ khứa từng vết dọc ngang trong lòng nó. Cái chai lần này không vỡ, nhưng trong lúc vội vàng nó quăng cái nắp đâu mất rồi.
Rồi lại tìm cái chai khác và lại bắt đầu.
