Sachiko có nhiều điều nghĩ ngợi trên chuyến tàu về Osaka. Không phải về những chuyện vui như chuyến săn đom đóm hai đêm trước, buổi sáng và cái đêm ở Gamagồri, mà chị ưu tư về dáng người đơn côi vừa bỏ lại ở Gamagỡri, về khuôn mặt gầy gò với vết nám nổi rõ bần bật hơn bao giờ hết. Bộ mặt đó, dáng vẻ đó làm sống lại mọi ấn tượng về buổi coi mắt không vui. Sachiko không nhớ mười năm vừa qua chị đã đưa Yukiko đi coi mắt bao nhiêu lần. Tính cả những cuộc gặp gỡ không chính thức, chị nhẩm thấy con số năm hay sáu có lẽ còn là tính non. Gia đình Makioka chưa bao giờ mất mặt như thế này. Họ từng luôn luôn đặt mình ở chiếu trên, cho rằng đối phương phải lấy lòng mình, lúc nào cũng là gia đình mình đóng vai trò đánh giá đối tượng và thấy anh ta thiếu sót. Lần này thì từ đầu họ đã ở chiếu dưới. Nhẽ ra lúc bức thư đầu tiên đến, phải thẳng thừng từ chối, bấy giờ họ đã bắt đầu miễn cưỡng, và Sachiko lại tiếp tục nhượng bộ khi vẫn còn cơ hội không nhận lời. Vì nể Tatsuo và bà Sugano, cuối cùng chị đã đi coi mắt. Tại sao lúc đó chị lại cảm thấy e sợ như vậy? Trước đấy, lúc nào chị cũng tự hào giới thiệu Yukiko, người em gái mà chị không bao giờ phải thấy xấu hổ, mà hôm qua chị lại cứ run lẩy bẩy mỗi lần Sawazaki nhìn con bé. Không thể trốn tránh sự thực rằng Sawazaki là giám khảo, và họ là thí sinh. Riêng sự thực ấy đã đủ làm Sachiko cảm thấy mình và Yukiko chưa bao giờ bị xúc phạm đến thế. Nhưng điều khiến lòng chị nặng trĩu hơn cả và day dứt khôn nguôi, là ý nghĩ rằng Yukiko có tì vết. Một khuyết điểm có lẽ gần như chẳng đáng để tâm, nhưng vẫn là có tì vết. Thà quên phút đi bụi coi mắt này. Thế còn những buổi coi mắt trong tương lai thì sao? Phải làm gì đó để xử lí vết nám trên mắt Yukiko. Có thể xóa nám không, mà có phải tại vết nám đó mà tiền đề của Yukiko ngày một u ám không? Hay tại vết nám hôm qua sậm hơn hẳn, cộng thêm điều kiện ánh sáng, góc nhìn quá tệ nữa chăng? Có một điều chắc chắn: nhà Makioka không còn có thể đi coi mắt với cảm giác trên cơ như cũ nữa rồi. Từ nay sẽ giống như ngày hôm qua: Sachiko sẽ run rẩy khi thấy em mình bị đưa ra trước cái nhìn chòng chọc của kẻ đến hỏi vợ.
Đoán chắc sự im lặng này không chỉ là dấu hiệu của mỏi mệt, Taeko cũng chìm trong suy nghĩ của riêng mình.
“Hôm qua có chuyện gì thế chị?” Cô khẽ hỏi, tận dụng khoảnh khắc bé Etsuko đi lấy nước cho đom đóm.
Sachiko không muốn nói chuyện. Khoảng một, hai phút sau, như thể sực nhớ đến câu hỏi được đặt ra cho mình cô mới đáp: “Chuyện kết thúc qua quít lắm.”
“Rồi kết quả thế nào?”
“Này, em nhớ lúc tàu hỏng còn gì.”
Sachiko lại im lặng và Taeko không hỏi thêm câu nào nữa.
Đêm hôm đó, tóm lược sự tình cho Teinosuke, Sachiko không đi vào những chi tiết gây ức chế. Chị chịu không nổi ý nghĩ ôn lại chúng. Teinosuke bảo, ông ta chắc chắn là từ chối ấy mà, mình nên chủ động khước từ trước khi tự đi đeo mo vào mặt mới phải. Nhưng cũng chỉ là nói dăm câu ba điều thôi. Chúng mình phải nghĩ đến mối quan hệ với bà Sugano và cả nhà chính nữa, Sachiko vẫn thầm bí mật hy vọng là biết đâu, có bao giờ...
Trước khi có thời gian lên kế hoạch, một bức thư của bà Sugano bay đến như thể đuổi theo Sachiko đến tận nhà.
Ngày 13 tháng Sáu,
Sachiko thân mến,
Em tử tế quá, chịu khó lặn lội xuống dưới quê. Chị sợ chẳng làm được gì để giúp các em tiêu khiển, hy vọng em bỏ qua khi nào lại tới chơi, có thể là vào mùa hái nấm thu này.
Chị gửi kèm bức thư hôm nay vừa nhận được từ ông Sanazaki. Chị cố gắng cô vọng mà chỉ làm ơn mắc oán. Không biết xin lỗi em thế nào, thôi thì lại mong em tha thứ cậy. Lúc nhờ cả người quen trên Nagoya nghe ngóng, con trai chị hôm nọ được thông báo bằng thư rằng, chưa biết đối phương có mong muốn gì, nhưng e rằng mọi chuyên đang đi theo đúng hướng mà em nghĩ.
Bề gì hai người cũng chẳng hợp nhau, nên chị rất tiếc vì đã khiến em phải uổng công lặn lội đường xa. Chuyển lời đến em Yukiko hộ chị.
Trân trọng,
Sugano Yasu
Bức thư gửi kèm là của Sawazaki
Ngày 12 tháng Sáu,
Thưa bà Sugano,
Thời tiết ảm đạm thế này mà bà vẫn khoẻ mạnh, tôi lấy làm mừng. Cám ơn bà đã bỏ bao công sức vào hôm kia.
Về tiểu thư Makioka, sau khi bàn bạc, phía nhà tôi đã kết luận là hẳn không thể nhận lời, nên tôi sẽ rất biết ơn nếu bà chuyển lời đến cô ấy. Tôi trả lời ngay lập tức vì muốn tránh gây thêm phiền hà cho bà.
Một lần nữa cám ơn lòng tốt của bà.
Trân trọng,
Sawazaki Hiroshi
Hai lá thư trang trọng đến kì cục làm tăng thêm sự khó chịu theo nhiều cách. Lần đầu tiên, họ Makioka bị thông báo đánh rớt. Lần đầu tiên họ bị dán nhãn kẻ bại trận. Mặc dầu đã có sự chuẩn bị những giọng điệu hai bức thư khiến gia đình bất bình, cũng như cách bà Sugano kết thúc mối này vậy. Đương nhiên phàn nàn chẳng được ích gì, nhưng bức thư của Sawazaki được thảo bằng bút máy trên một tờ giấy ô ly (mà thư gửi cho bà Sugano trước đó được viết bằng bút lông trên loại giấy cuộn cao cấp). Mặc dù nói là quyết định được đưa ra “sau khi bàn bạc”, nhưng hẳn ông ta đã có câu trả lời từ hôm coi mắt. Cứ cho là thế, thì ông ta cũng không hề viết thư cho nhà Makioka, nhẽ ra có thể tìm cách giải thích lý do của mình đỡ xã giao cứng nhắc hơn với bà Sugano chứ? Đã trơ trên để người khác phải đường xa vất vả chỉ để đáp lại là “hẳn không thể nhận lời” mà không thèm giải thích thì khác nào đang chửi vào mặt gia đình Sugano? “Sau khi... phía nhà tôi đã kết luận...” Sau khi cái gì mà sau khi? Còn nói là “sau khi bàn bạc”, ý chừng là tôi đã nói chuyện với thân quyến, và quyết định rằng mối này không hợp”. Có lẽ triệu phú họ cư xử như thế. Cái từ “sau khi chiếu lệ ấy làm họ còn khó chịu hơn. Bà Sugano nghĩ cái gì mà gửi kèm thưấy? Thà rằng không biết ôngSawazaki nói gì, thì gia đình đã không cần lo lắng. Tại sao bà ta lại thấy cần thiết cho nhà Makioka xem bức thư thậm chí không phải là gửi cho họ? Có lẽ với bà ta chuyện ấy chẳng có gì đáng ngại. Nhưng người khác có thể kì vọng là người đàn bà ở tuổi bà Sugano sẽ kín đáo giấu bức thư đi, rồi báo lại việc dàn xếp bất thành theo cách không gây tổn thương gia đình Makioka. Lời giải thích gượng gạo kèm theo chẳng làm nguôi ngoai được mấy. “Con trai chị hôm nọ được thông báo bằng thư rằng, chưa biết đối phương có mong muốn gì, nhưng e rằng mọi chuyến đi theo đúng hướng mà em nghĩ. Bề gì hai người cũng chẳng hợp nhau.” Bà Sugano dòng dõi danh gia vọng tộc chẳng ai thắc mắc, nhưng Sachiko và Teinosuke buộc phải kết luận bà cũng chỉ là một bà già quê mùa, chân chất, không đủ tinh tế để hiểu được ý tứ của dân thành phố. Họ đã sai lầm để kẻ khác lôi kéo vào cuộc mai mối được dàn xếp bởi người như thế. Còn trách nhiệm cơ bản là ở phía nhà chính trên Tokyo. Nhà Ashiya đồng ý tham gia và tin cậy Tatsuo. Chẳng nhẽ Tatsuo, đã biết rõ tính tình của bà chị, lại không chịu dò hỏi sơ bộ và tự tính toán mức độ khả thi sao? Quan trọng ở chỗ bà Sugano có lòng, nếu khước từ thì Tatsuo sẽ khó xử - chi tiết đành để sau. Trong thư Tsuruko bảo thế. Tatsuo chuyển lời của bà Sugano đến nhà Ashiya mà không buồn cân nhắc đến tình thế của Yukiko, và cũng chẳng thèm biết bà Sugano đã điều tra đối tượng hay chưa, há chẳng phải là vô trách nhiệm ư? Với Teinosuke, Sachiko và Yukiko, mối này thế là xôi hỏng bỏng không, còn có cảm giác đã bị lợi dụng để giữ thể diện cho Tatsuo nữa. Sachiko và bản thân Teinosuke bị ảnh hưởng ra sao cũng không thành vấn đề, nhưng anh ngầm ái ngại rằng vụ này sẽ lại khiến cho Tatsuo và Yukiko thêm mâu thuẫn. Anh biết ơn vì hai lá thư kia được gửi cho Sachiko chứ không phải đăng nhà Tokyo. Sachiko làm theo đề nghị của anh và đợi vài tuần trước khi viết thư cho Tsuruko. Kết thư, cô trình bày qua loa về việc bà Sugano nói là việc mai mối với Sawazaki xem chừng không thuận lợi. Cô cũng nói thêm là hy vọng chị cả có thể lựa lời nói với Yukiko, còn việc mối lái thôi coi như bỏ.
