Tôi từng giúp bạn làm bảo vệ ca đêm trong một tháng. Có một hộ gia đình từ khi tôi bắt đầu cho đến khi kết thúc công việc, hơn hai mươi ngày trừ bỏ ngày nghỉ, cứ cách hai ba ngày lại có nhân viên giao hàng giao túi thức ăn và đồ đạc lớn nhỏ đến, còn nhân tiện giúp chủ hộ lấy bưu phẩm lên, sau đó giúp đem rác đi vứt, phục vụ chu đáo đến nơi đến chốn.

Có lần tôi kể với đồng nghiệp trực ca ngày về chuyện này, đồng nghiệp nói anh ta làm việc ở khu chung cư này đã hai năm, số lần nhìn thấy người nhà đó chỉ đếm trên đầu ngón tay, dù sao thì tiền cũng trừ thẳng từ thẻ ngân hàng, hằng ngày đều có người giao đồ đến và vứt rác cho, như vậy chắc là không xảy ra chuyện gì. Nếu hai ba ngày không có người giao đồ đến mới có khả năng xảy ra chuyện thật, lúc ấy phải chuẩn bị báo cảnh sát.

Người sống một mình nhiều ngày không ra khỏi nhà cũng không có gì lạ, hoặc người ít liên lạc với bạn bè người thân, dù ở trong nhà mười ngày nửa tháng, chỉ cần chất lượng cửa nẻo đủ tốt, mùi không bị bay ra ngoài, rất có khả năng sẽ không bị phát hiện nếu xảy ra chuyện xấu. Thậm chí có trường hợp dù sống chung với người nhà, người quá cố đã mất nhiều ngày mới được phát hiện ra. Nghe như chuyện nghìn lẻ một đêm, nhưng đều là người thật việc thật, nơi xảy ra chuyện còn là căn nhà cách nhà tôi mười phút đi xe. Hôm đó nhân viên vận chuyển thi thể gọi điện thoại cho tôi, nói do thể hình của người quá cố tương đối “vạm vỡ” nên mời tôi đến hỗ trợ.

Khi tôi và đồng nghiệp đến nơi thì đã nhìn thấy người của công ty mai táng cùng gia đình người quá cố đang đợi bên lề đường. Sau khi giải thích với họ rằng chúng tôi là nhân viên công tác đến để hỗ trợ, họ nói với tôi: “Thi thể không nhỏ đâu, vất vả cho anh rồi.”

Một lúc sau, xe chở thi thể đã đến. Người của công ty mai táng nói thi thể ở trên tầng bốn, xác nhận có thể vận chuyển thi thể rồi, chúng tôi bắt đầu mở cửa đi vào trong nhà. Vừa mở cửa ra đã ngửi thấy mùi hôi quen thuộc, kế tiếp đi lên cầu thang nhỏ hẹp, càng đến gần hiện trường, mùi hôi càng nồng nặc.

Tầng bốn chỉ có hai căn phòng, một trong số đó để cửa mở, bên trong chứa đầy đồ đạc, tôi đoán chắc là phòng chứa đồ, phòng còn lại khép chặt cửa, chắc là nơi chúng tôi cần đến để chuyển thi thể. Khi mở cửa ra, tôi nhìn thấy cảnh tượng bên trong.

Điều hòa trong phòng đang bật, cửa sổ cũng để mở, chắc sau khi có người vào phòng đã mở để mùi hôi thoát đi. Chân tường chất đầy đồ ăn vặt, nước uống và mì ăn liền, còn có một dàn máy uống nước, dưới sàn đâu đâu cũng có bao bì đồ ăn liền và các loại thức ăn nhanh khác. Tôi thầm nghĩ, khi còn sống chắc người quá cố không dọn dẹp căn phòng, để mấy thứ rác linh ta linh tinh này tạo ra mùi hôi, nên khi có mùi xác phân hủy không ai thấy lạ, đến khi mùi hôi của cái xác càng lúc càng nồng, người nhà mới phát giác có vấn đề.

Góc trái căn phòng có một bàn máy tính, trên bàn có túi đồ ăn vặt và một chai nước ngọt đã mở cùng một số giấy vệ sinh bị vo tròn. Màn hình máy tính hiển thị giao diện của trò chơi trực tuyến, nhân vật hư cấu trong trò chơi vẫn đang đứng yên tại chỗ, trừ phi sau này bị trộm mất tài khoản, bằng không trước khi người chơi thoát ra, nhân vật trong trò chơi chỉ có thể đứng yên tại chỗ nhìn các nhân vật khác đi qua đi lại, hệt như NPC không thể di chuyển. Tiếc rằng bản thân người chơi đã thoát khỏi cuộc sống hiện thực trước rồi.

Trên chiếc giường lớn bên cạnh, thi thể được che kín từ đầu đến chân bằng tấm chăn của người quá cố, dáng người rất “vạm vỡ”, cộng thêm tình trạng trương phình do đã chết nhiều ngày, cơ thể càng to lớn hơn. Ga trải giường bên dưới thi thể và chăn bông đều đã dính đầy nước xác, ruồi đang bay lượn phía trên.

Nhìn thấy thi thể khổng lồ đã phân hủy, phải làm sao để đưa ra ngoài đúng là một vấn đề. Chúng tôi thảo luận nhanh chóng, quyết định đi hỏi người nhà lấy vài ba túi đựng rác lớn màu đen để đựng đồ đạc linh tinh xung quanh, sau đó dùng ga trải giường bọc thi thể, khiêng bỏ vào túi đựng xác.

Tôi cho chăn bông vào túi rác trước, sau đó đi đến vị trí đầu của thi thể, nhẹ nhàng nhấc đầu lên để lấy gối ra. Sau khi bỏ gối vào túi rác, chúng tôi kéo ga trải giường ra khỏi đệm, bọc thi thể lại, sau đó tôi đến chỗ chân của thi thể, hai người chia hai đầu cố sức khiêng thi thể lên. Trong quá trình đó, tôi còn bất cẩn để chân của người quá cố đụng vào quần mình.

Bấy giờ tôi cũng không quan tâm nhiều, đợi đưa được thi thể vào túi đựng xác, tôi chạy ngay vào nhà vệ sinh, dùng giấy không ngừng lau chỗ bị đụng phải khi nãy. Thấy giấy vệ sinh màu trắng dính chất lỏng màu xanh đen thì tôi biết, xem ra chiếc quần đã mặc mười năm này hết cứu được rồi.

Kể ra thì, người quá cố lần này đúng là nặng thật. Tôi cùng hai đồng nghiệp cộng thêm người của công ty mai táng, ba người vừa khiêng vừa kéo, khó khăn lắm mới ra được khỏi phòng. Bình thường khi chúng tôi vận chuyển thi thể xuống cầu thang, một người sẽ phụ trách cõng, người còn lại đi sau giữ cho chắc là được. Nhưng bây giờ gặp chút vấn đề, cầu thang của căn nhà này vừa cao vừa dốc, cộng thêm thi thể này ít nhất cũng phải một trăm ký! Không những phải cõng, còn phải đi xuống nữa...

Nhiệm vụ “đường xa sức nặng” thế này, ai nhận đây?

Nhân viên vận chuyển thi thể đưa thi thể lên xe xong còn phải chạy đến nhà xác, tôi sẽ không và cũng không muốn lái xe của anh ta, nếu để anh ta cõng, lỡ bị thương thì phải làm sao? Nghĩ vậy, thật sự không còn cách nào khác, tôi đành căn răng nhận trách nhiệm cõng.

Tôi ngồi xuống bậc cầu thang, đợi người khác đặt thi thể lên lưng mình xong thì nắm tay vịn cầu thang đứng dậy, nhưng vừa mới đứng dậy thì đầu gối đã phản đối (run rẩy). Tôi cố giữ chặt túi đựng xác, đi từng bước xuống. Rất nặng, rất mệt, nhưng tôi không thể dừng lại, vì một khi dừng lại, tôi sẽ không còn sức để cõng tiếp nữa. Tôi bất giác nhớ đến nhà văn Bá Dương từng viết trong Cõi lạ : “Chỉ cần tiếp tục đi không ngừng, chắc chắn sẽ đến đích, chỉ cần dừng lại sẽ không đi tiếp được nữa!” Rất phù hợp với tình huống của tôi khi ấy, chỉ có thể tiếp tục đi xuống, đồng thời cầu nguyện mình đừng bị ngã, tránh để tôi và người quá cố cùng nhau thực hành “phong hỏa luân vô địch” mà Hà Kim Ngân sử dụng trong Vua Phá Hoại ! (Đến lúc đó tôi phải ôm thật chặt anh ta, để cơ thể của anh ta bảo vệ cho tôi, lợi dụng lực hút của Trái Đất và lực vạn vật hấp dẫn của vũ trụ, cộng thêm gia tốc Turbo gấp đôi trọng lượng của tôi và anh ta, thế thì chắc chắn sẽ thành công.)

Tuy “phong hỏa luân vô địch” là chiêu mạnh nhất trong phim điện ảnh Cửu Âm Chân Kinh , nhưng tôi tin rằng chỉ cần tôi dùng chiêu thức này để lăn xuống, tôi chắc chắn sẽ bị thương! Cũng tin rằng nếu làm ngã thi thể, chắc chắn sẽ bị công ty mai táng và gia đình người quá cố đánh tơi bời.

Chỉ vài bậc cầu thang, đi xuống còn mệt hơn lúc đi lên gấp n lần... Khó khăn lắm mới xuống được đến tầng một, người đằng sau bắt đầu giúp tôi khiêng thi thể lên xe.

Kết thúc hàng loạt động tác này, tôi ngồi phịch xuống đất thở hổn hển, mồ hôi không ngừng toát ra. Tôi nói với nhân viên vận chuyển thi thể, “Anh đưa gia đình đến nhà xác trước, tôi nghỉ ngơi một lát rồi về. Thế rồi, tôi rất thiếu chuyên nghiệp mà ngồi trên vỉa hè nhìn xe chở thi thể và công ty mai táng rời đi, hồi lâu sau mới dứng dậy chậm rãi lái xe về nhà. Trên đường đi, vẫn loáng thoáng ngửi thấy mùi hôi tỏa ra từ quần của mình, tại vị trí bị chân của thi thể đụng vào trước đó, may mà cách nhà rất gần, tôi chỉ cần về nhà nhanh chóng thay quần là xong.

Về đến nhà, mở cửa ra, tôi không vào nhà ngay mà cởi sạch quần áo, chỉ để lại một chiếc quần lót, ngang nhiên phô diễn cơ thể đầy thịt mỡ của mình ngay trên hành lang, vội vàng vào nhà lấy túi rác bỏ quần áo vào rồi hối hả đi tắm. Trong lúc tắm, tôi nhìn thấy chỗ lúc trước đụng vào thi thể trên cẳng chân đã bắt đầu sưng đỏ vì dị ứng. Lần này hỗ trợ chuyển thi thể đúng là khó khăn thật, quần áo bị hỏng thôi không nói, còn làm tôi mỏi eo đau lưng, có thể còn ê ẩm hai, ba ngày mới khỏe lại...

...Theo như tôi biết...

“Công nghệ bắt nguồn từ bản tính con người” từng là lời quảng cáo của một thương hiệu di động lớn (thậm chí thường bị sửa thành “công nghệ bắt nguồn từ sự lười biếng”), tôi tin rằng độc giả từng trải qua thời đại ấy ít nhiều đều có chút ấn tượng với nó. Nói thật, công nghệ phát triển chóng mặt. Hai, ba mươi năm trước có ai ngờ một chiếc di động có thể tích hợp nhiều chức năng như điện thoại, máy tính, máy ghi âm, đèn pin, thẻ tín dụng... đến thế. Chỉ cần có di động, cộng thêm đường truyền Internet, chọn một chút, bấm vài cái, đồ ăn, đồ dùng, đồ mặc, đồ chơi, thứ gì cũng có thể được giao đến tận nhà, gần như không gì là không thể, cả làm việc kiếm tiền cũng không ngoại lệ (chẳng hạn như bán hàng trực tuyến đang thịnh hành). Cuộc sống ngày càng tiện lợi, có khi cả tuần không ra khỏi cửa vẫn sống được.

Không thể phủ nhận, vì lười biếng mà con người sáng tạo ra rất nhiều công nghệ mới lạ, chúng ta vui vì điều đó, cũng được hưởng thụ từ đó. Song, khi khoảng cách giữa cuộc sống và công nghệ ngày càng xích lại gần, khoảng cách trái tim giữa người với người thì sao?

VẪN THẤY TÓC BẠC MÁI ĐẦU

Hôm đó, tôi đến một chung cư cũ, chậm rãi đi lên tầng thượng, cả tầng vắng vẻ không một bóng người, chỉ có vài ngọn đèn soi sáng đang chăm chỉ làm việc.

Có hai người đang ngồi ngoài cửa, cả hai đều cầm điếu thuốc lá, không nói tiếng nào. Họ từ tốn đưa điếu thuốc lên miệng hút một hơi, đầu thuốc lá vì vậy mà vô cùng bắt mắt, tốc độ cháy cũng tăng nhanh. Kế tiếp, họ hơi hé môi, nhả khói ra, làn khói nhanh chóng tan vào không khí, chỉ để lại mùi thuốc lá thoang thoảng. Động tác của hai người họ chỉ trong vài giây ngắn ngủi, nhưng lại là động tĩnh duy nhất trong không gian này.

Mùi thuốc lá hòa lẫn mùi khói từ trong miệng nhả ra và cả mùi thối rữa, xộc vào khoang mũi, tạo ra một mùi nồng nặc rất khó tả. Mùi đó cũng giống như tình cảm không thể nói ra, không biết là ngột ngạt, sầu muộn, bi thương hay tiếc nuối?

Người quá cố là mẹ của hai người ủy thác đang hút thuốc ngoài cửa, sống một mình trên tầng năm chung cư. Mấy ngày trước, hàng xóm ngửi thấy mùi lạ nhưng không nghĩ ngợi nhiều, ngày qua ngày, cái mùi ấy nồng nặc dần, hàng xóm nhận thấy có vấn đề liền lập tức gọi điện báo cảnh sát, lúc đó mới biết người trong nhà đã chết nhiều ngày.

Người ủy thác không nói chuyện, chỉ lấy chìa khóa ra mở cửa, đưa tay ra hiệu bảo tôi vào nhà, còn họ vẫn đứng ngoài cửa. Tôi một mình đi vào trong nhà bật đèn lên, ánh đèn vàng cam soi sáng một không gian đơn sơ. Trong phòng khách, ngoài một bộ bàn ghế, tủ thấp và tủ lạnh ra, không còn vật dụng nào khác, có một cái ván gỗ ngăn ra hai căn phòng, một căn là phòng ngủ, căn còn lại có một chiếc giường tầng, trên giường có rất nhiều đồ đạc, chắc đây là phòng chứa đồ.

Tôi men theo mùi hôi tìm đến phòng tắm, nhìn thấy một lọn tóc dưới sàn, đầu còn lại của tóc còn dính một phần da đầu (theo tôi đoán, chắc người quá cố khi đi vệ sinh đã vấp ngã nên mất chăng?). Sàn nhà trong phòng tắm đã bị máu nhuộm thành màu đỏ sẫm, không thấy được màu sắc ban đầu của gạch lót nữa. Trên cánh cửa màu gỗ cũng có thêm một vệt máu đỏ.

Tôi trở ra ngoài cửa, trao đổi nội dung công việc tiếp theo với hai người ủy thác xong thì họ rời khỏi hiện trường. Tôi quay vào nhà lần nữa, đi thẳng đến phòng tắm, những lọn tóc tuy đã nhuộm đen nhưng vẫn thấy được màu trắng trên sàn nhà, tôi lấy dụng cụ dọn tóc ra và cạy cả chỗ da đầu đã phân hủy đi, đó không chỉ là dấu vết của năm tháng để lại, mà còn cho thấy sự mong manh của sinh mạng, chỉ sơ sẩy một chút sẽ như cánh hoa rơi rụng, tan biến trong tức thì.

Nhìn tóc trên mặt sàn, tựa như nhìn thấy một người mẹ dùng hết tuổi thanh xuân của mình chăm sóc cho con cái. Bà ở trong bếp vung dao múa đũa chỉ để các con có được một bữa cơm nóng hổi. Khi con ngã bệnh, bà lo lắng hơn bất cứ ai, khi con vui vẻ, bà cũng sẽ vui vẻ hơn bất cứ ai.

Thời gian dần trôi, những đứa con dần trưởng thành, thời gian ở nhà ít dần đi, thời gian ở bên ngoài trở nên nhiều hơn, cho đến một ngày, các anh em lần lượt dọn ra khỏi nhà, vì học hành, vì công việc, rời khỏi nơi mình lớn lên. Và rồi một ngày, họ đều có gia đình, thời gian gặp cha mẹ ngày càng ít, thậm chí phải đến khi lễ tết mới có cơ hội về thăm nhà, đoàn tụ với người thân.

Năm tháng thoi đưa, tóc mẹ bạc dần, không còn là suối tóc đen tuyền ngày nào nữa. Thời gian trôi qua thật nhanh, khi bà còn đang vui vì con cái đã thành gia lập nghiệp, thoáng một cái về sau đã chỉ còn một mình bà ở nơi này mà già đi.

Trong quá trình dọn dẹp, tôi mở vòi nước, do áp suất không đủ nên nước chảy hơi yếu, mất khá nhiều thời gian để tẩy rửa, vệ sinh và dọn dẹp, cuối cùng cũng trả phòng tắm về tình trạng ban đầu. Không gian và môi trường sống như vậy với một người mà nói là rất đầy đủ. Nhưng để người mẹ sống ở đây một mình, các con liệu có thấy áy náy không? Liệu có tỉnh ngộ sau chuyện này không? Thế nhưng tất cả đã không thể thay đổi được nữa rồi, sẽ không còn được ăn những món mẹ tự tay nấu, không còn được nghe những lời càm ràm đầy quan tâm của mẹ nữa.

...Theo như tôi biết...

Hiếu thảo là gì?

Khổng Tử có nói trong Luận Ngữ: “Ngày nay chữ hiếu là có thể nuôi cha mẹ. Nhưng đến cả chó cả ngựa cũng có thể nuôi. Nếu không có sự kính trọng, thì khác biệt gì giữa hai điều đó?” Hiếu thảo là để cha mẹ không lo cơm ăn áo mặc ư? Hay là sự quan tâm và bầu bạn một cách chân thành? Hiếu thảo là lắng nghe điều cha mẹ muốn, không chỉ chu cấp vật chất mà còn cần quan tâm đến cả mặt tinh thần.

Người sống ở đời, không chỉ vì mục đích kiếm tiền nổi trội hơn người, mà vun đắp tình cảm với người nhà còn quan trọng hơn. Tiền kiếm được nhiều, nếu không biết (hoặc không chịu) bỏ ra cho người thân đã nuôi nấng ta khôn lớn, chỉ lo cho mình ăn no mặc ấm, để cha mẹ phải chắt chiu qua ngày, thì liệu ta có thể an lòng mà tiêu những số tiền đã kiếm được đó không?

Nhà là gì?

Là nơi có bốn bức tường, một cánh cửa, có thể che mưa chắn gió? Hay là bến đỗ tâm hồn nơi cả nhà quây quần bên nhau, cùng chia sẻ cuộc sống và hồi ức với nhau?

Đài Loan có một câu ngạn ngữ thế này: “Lúc sống ăn bốn lạng vẫn hơn chết rồi cúng lợn dê (*) .” Nghi thức tang lễ tuy xuất phát từ chữ “hiếu”, nhưng hiếu thảo không phải là đợi đến khi người không còn nữa mới làm cho có lệ. Khi cha mẹ còn sống, hãy quan tâm họ nhiều hơn, chân thành cho đi nhiều hơn để báo đáp ơn nuôi nấng của cha mẹ. Nếu khi cha mẹ còn sống không đối xử tốt với họ, đến khi mất rồi mới bù đắp trong tang lễ, thì có ích gì nữa không?

NGƯỜI DƯNG TỪ CHỐI QUYỀN THỪA KẾ

Một vụ án khách thuê nhà chết trong căn nhà trên tầng thượng, mùi hôi từ trong nhà thoát ra, khi cảnh sát phá cửa xông vào mới phát hiện khách thuê nhà đã tử vong nhiều ngày. Hàng xóm biết có người qua đời nhiều ngày cũng lập tức dọn ra khỏi nhà đang thuê.

Người quá cố độc thân nhưng có một cô con gái. Sau khi cha mẹ ly hôn vào năm cô ấy ba tuổi, cô ấy đã theo mẹ di dân ra nước ngoài. Thế nên ba mươi năm qua, chỉ có hai năm gần đây hai cha con mới gặp mặt ăn bữa cơm, ngoài ra không có mối liên hệ nào khác. Lần này cô ấy được gọi đến là để báo tin người cha đã qua đời.

Tôi và chủ nhà gặp nhau tại căn nhà xảy ra chuyện, đúng lúc con gái của người quá cố cũng đang ở trong nhà bàn bạc chuyện hậu sự với chủ nhà. Đứng ở lập trường của chủ nhà, đương nhiên hy vọng đối phương có thể bồi thường toàn bộ tổn thất (bao gồm chi phí dọn dẹp vệ sinh, đồ gia dụng, trang trí lại và tiền bồi thường do trong nhiều tháng tới nhà không thể cho thuê), còn con của người quá cố lại muốn chỉ cần bồi thường phần đồ gia dụng bị bẩn và chi phí dọn dẹp. Hai bên không thống nhất được ý kiến với nhau về tiền bồi thường, cả việc ai chịu chi phí dọn dẹp, tôi đương nhiên cũng không thể tiến hành công việc xử lý tiếp theo. Do đó, công việc dọn dẹp lần này có thể không hoàn thành được.

Trong quá trình hai bên tranh luận, con gái của người quá cố nói: “Tuy tôi là con gái ruột của ông ấy, nhưng mấy chục năm qua ông ấy chưa từng nuôi nấng tôi. Với tôi mà nói, ông ấy chỉ là một người dưng ngày xưa từng cho tôi một số đồ. Bây giờ xảy ra chuyện, tôi đến đây cũng rất có thành ý muốn giải quyết vấn đề.”

Chủ nhà đáp: “Tôi biết cô rất có thành ý muốn giải quyết vấn đề, tôi cũng không muốn xảy ra chuyện thế này, nhưng cũng đã xảy ra rồi, chúng ta phải tìm cách xử lý. Nếu cô không chấp nhận được điều kiện vừa bàn khi nãy, thế thì bồi thường đồ gia dụng và toàn bộ chi phí trang trí cho chúng tôi là được.”

Cô con gái nói: “Số tiền lớn quá! Nếu đồ gia dụng bị bẩn vì cái chết của ông ấy, vậy chắc chắn phải bồi thường. Nhưng một số đồ gia dụng và trang trí vẫn còn lành lặn, tại sao nhất định phải thay chứ?”

Chủ nhà nói đầy bất lực: “Tuy không có vấn đề, nhưng chúng tôi sẽ thấy sợ! Sau này nếu có người khác thuê nhà, chúng tôi cũng phải cho người thuê nhà đồ đạc mới, nếu không họ có dám dùng không?” Đôi co một lúc, anh trai của người quá cố sống ở tỉnh khác cũng đến hiện trường. Tìm hiểu tình hình xong, ông ta rút ra một kết luận vô cùng “thú vị”: “Thế này đi, cãi tiếp cũng không giải quyết được vấn đề, chúng tôi sẽ chịu chi phí dọn dẹp vết bẩn trước, nhưng theo tập tục của bên chúng tôi, trước lễ tang không được động vào đồ đạc của người quá cố, nên chúng tôi tổ chức ‘tang lễ tập thể (*) ’ xong sẽ xử lý, chuyện khác chúng ta từ từ thảo luận. Như vậy đã đủ thành ý rồi chứ?”

Những lời lạ lùng này vừa thốt ra, quả nhiên bị chủ nhà phản đối ngay: “Đợi tang lễ kết thúc rồi mới dọn dẹp, thế phải để căn nhà bốc mùi hôi trong bao lâu nữa, kéo dài kiểu này sao còn cho người khác thuê được?”

Hai bên kiên trì giữ ý kiến của mình, thảo luận không ra kết quả. Lúc này, người con gái nói: “Tuy về mặt huyết thống, ông ấy là bố tôi, nhưng như tôi đã nói, ba mươi năm qua ông ấy chưa từng nuôi nấng tôi, tôi không có chút tình cảm nào với ông ta. Hôm nay nhận được thông báo của cảnh sát nên tôi mới về Đài Loan, tôi chỉ làm tròn trách nhiệm mà thôi, vì vậy yêu cầu bồi thường của ông, tôi không thể làm được.”

Chủ nhà tức giận nói: “Không làm được cũng phải nghĩ cách đi chứ, đâu thể làm theo cách vớ vẩn của các người!”

Người con gái đáp: “Thật ra tôi chỉ cần từ chối quyền thừa kế là được, thế thì tôi không cần chịu trách nhiệm nữa, thậm chí tôi còn có thể bảo tất cả người thân bạn bè của bố tôi từ chối quyền thừa kế, như vậy chúng tôi không ai phải bồi thường. Nhưng chúng tôi không làm như vậy, điều này cho thấy tôi muốn giải quyết sự việc rồi nên cũng mong ông đừng đòi hỏi quá đáng.”

Lúc này anh trai của người quá cố bổ sung thêm: “Ông cho thuê nhà cũng giống làm ăn buôn bán, mà buôn bán vốn có lời có lỗ, đâu có chuyện chỉ lời không lỗ chứ. Bây giờ gặp phải chuyện thế này xem như bỏ ít tiền làm việc tốt, cần gì khăng khăng bắt gia đình người ta phải bồi thường!”

Thấy hai bên không thống nhất được ý kiến, không biết phải đợi bao lâu mới có kết quả, tôi bèn đứng dậy, trước mặt tất cả mọi người trong phòng đang nhìn tôi, tôi nói: “Mọi người từ từ bàn bạc, tôi về trước. Không đợi họ trả lời, nói xong tôi liền rời khỏi nhà, đến cửa hàng tiện lợi mua cơm hộp và nước uống, vừa ăn vừa đợi, thầm nghĩ mặc kệ họ cãi nhau thế nào, chỉ cần không ai chịu nhượng bộ thì cứ tiếp tục ở đó giằng co đi!

Không lâu sau, di động của tôi đổ chuông, là chủ nhà gọi. Tôi bắt máy, nghe được giọng nói gấp gáp của đối phương qua di động: “Phiền anh nhanh chóng quay lại”, rồi liền cúp máy.

Tôi quay lại nhà của chủ nhà, xem ra việc tôi bỏ đi ít nhiều có chút tác dụng, giúp họ nhanh chóng có được kết luận.

Chủ nhà lấy chìa khóa trong túi ra đưa cho tôi và nói: “Chuyện dọn dẹp làm phiền anh rồi, tôi tiếp tục bàn chuyện với họ.”

Tôi nhận chìa khóa xong thì ra khỏi nhà, leo cầu thang lên tầng thượng. Đó là một căn hộ nhỏ đơn sơ. Vỏ mì ăn liền chất đống dưới sàn, trên bàn còn có một bát mì tương đã hết, xốt tương màu đen biến thành màu xám.

Cạnh chiếc bát có một hộp Stilnox (thuốc an thần), xem ra khi còn sống, người quá cố từng bị chứng mất ngủ hành hạ. Lúc còn sống đã không thể ngủ ngon, nhưng sau khi chết cũng chưa chắc được an giấc. Trong giỏ đồ ở bên cạnh đựng đầy thuốc, ngày tháng trên túi thuốc đều cách đây không lâu, tôi đoán chừng khi còn sống người quá cố cũng chịu khổ vì bệnh tật.

Trong lúc dọn dẹp, tôi tìm thấy một hợp đồng bảo hiểm, mục người thụ hưởng trên hợp đồng là một cái tên cùng họ với người quá cố. Sau khi xác nhận trong nhà của người quá cố không có vật phẩm quý giá nào, tôi bỏ những món đồ này vào túi rồi đi xuống nhà của chủ nhà.

Vừa bước đến trước cửa tôi đã nghe thấy người bên trong vẫn đang tranh cãi không ngừng nghỉ. Khi vào nhà, nghe con gái của người quá cố nói: “Tôi tin rằng mọi người đều không muốn gặp phải chuyện như hôm nay, ông cũng biết tôi mong sự việc này nhanh chóng kết thúc, nếu không tôi đã làm thủ tục từ chối quyền thừa kế rồi. Hai ngày nữa tôi phải về nước, thật ra tôi có thể không cần chịu trách nhiệm, ông hiểu không?”

Tôi không muốn nhiều lời, đặt những vật đáng quý lên bàn, mở hợp đồng bảo hiểm ra, mời người con gái xác nhận xem người thụ hưởng trên hợp đồng có phải là cô ấy hay không. Sau khi cô ấy xác nhận xong, tôi đặt hợp đồng bảo hiểm lên bàn, chậm rãi nói: “Có thể bố cô chưa từng nuôi nấng cô, đây chắc là chút ít bồi thường mà ông ấy dành cho cô. Nói đoạn, tôi lên lầu tiếp tục dọn dẹp, còn chuyện bồi thường cứ để họ tiếp tục từ từ tranh cãi.

...Theo như tôi biết...

Một tờ chứng nhận ly hôn không thể chia cắt được tình thương dành cho con cái, cho đến cuối đời, người đàn ông đó vẫn muốn để lại chút gì đó cho con. Ba mươi năm, hơn mười nghìn chín trăm ngày, khoảng thời gian này không thể thay đổi được huyết thống, nhưng có thể thay đổi rất nhiều thứ.

LỄ TẾT, KHÔNG ĐOÀN VIÊN

Tết truyền thống, tết Đoan Ngọ, Trung thu, là ba ngày lễ lớn của người Hoa. Những ngày này, gia đình đã lâu không gặp sẽ cùng về nhà đoàn tụ và đón lễ.

Làm nghề liên quan đến mai táng, kể cả lễ tết tôi cũng phải sẵn sàng đợi lệnh, được nghỉ lễ đàng hoàng chỉ là ước mơ, ngày lễ không bình thường mới là hiện tượng bình thường. Ai muốn nghỉ lễ, ai được nghỉ lễ, ai bằng lòng trực ban, các đồng nghiệp làm việc chung với nhau phải phối hợp hỗ trợ lẫn nhau mới có thể sắp xếp thời gian ổn thỏa. Mỗi lần được nghỉ, mong muốn lớn nhất của tôi là điện thoại đừng đổ chuông, được ngủ một giấc yên ổn là hạnh phúc nhất.

Kể ra thì nếu không được nghỉ nhưng có thể yên ổn ăn một bữa cơm cũng tốt lắm. Nhớ khi còn làm dịch vụ mai táng, gặp đợt không khí lạnh tràn về, các đồng nghiệp của tôi đề nghị mua thịt dê om về ăn với nhau, một ngụm canh nóng một miếng thịt, thỏa thích biết mấy!

Song, thịt dê om vừa được mua về, mọi người chuẩn bị đâu vào đó xong, tôi vừa múc một bát canh định uống cho ấm bụng thì điện thoại không nể nang gì mà lại đổ chuông. Đồng nghiệp tốt bụng nói với tôi: “Anh uống hết bát canh này trước đi, tôi nghe điện thoại giúp anh.” Thế là tôi uống xong bát canh đã phải chào tạm biệt thịt dê om vô duyên với mình, lái xe đến bệnh viện xử lý vụ án. Quả nhiên, khi về công ty, thịt dê om chỉ còn lại chút xíu nước canh và đậu phụ đông lạnh. Nhưng tôi đâu muốn ăn đậu phụ đông lạnh, quan trọng hơn là đã hết thịt rồi! Tôi chỉ mới uống được một bát canh thôi (gào thét trong lòng...)! Vậy là tôi đành lấy một gói mì ăn liền ra làm bữa tối, vừa ăn vừa nghĩ, ôi thịt dê om của tôi...

Bây giờ tuy đã chuyển sang nghề dọn dẹp hiện trường, nhưng không có nghĩa là nghỉ lễ bình thường hơn lúc trước, tôi vẫn phải sẵn sàng đợi lệnh mọi lúc. Nhớ có một lần nhận nhiệm vụ ngay ngày lễ đoàn tụ với gia đình, khi đó tôi đang chuẩn bị thức ăn đón tết, muốn chuẩn bị một bữa tối thịnh soạn, nhưng nhận được điện thoại là biết ngày nghỉ bay hơi mất rồi. Sau khi xác nhận tình hình xong, tôi lập tức đến nơi ủy thác.

Chúng tôi đến thành phố đang phát triển nhanh chóng trong vài năm gần đây, khu trọng điểm có những tòa cao ốc mới mọc, nơi xảy ra vụ án nằm ở khu chung cư thấp cách xa khu cao ốc, tuổi thọ của khu nhà cũng phải ít nhất ba mươi năm trở lên.

Đến hiện trường, đồng nghiệp than vãn với tôi: “Anh à, hôm nay là lễ đấy, vậy mà vẫn gọi tôi ra. Tôi còn định tối nay sẽ ăn cơm với mẹ.” Tôi trả lời cậu ta: “Cậu sống chung với mẹ, hầu như ngày nào cũng ăn cơm với bà, đâu có thiếu ngày hôm nay, vả lại cậu cách chỗ này gần nhất, tôi không gọi cậu thì gọi ai? Đừng than vãn nữa, làm nghề này thì phải chấp nhận thôi, đừng suốt ngày nghĩ đến việc được làm việc và nghỉ ngơi một cách bình thường” Cậu ta nghe xong chỉ lườm tôi không phản bác, im lặng xem như ngầm tán đồng.

Gặp nhân viên mai táng và gia đình người quá cố xong, chúng tôi cùng nhau lên hiện trường án mạng ở trên lầu. Có thể thấy, thói quen rất đáng sợ. Cửa sắt ở hiện trường rõ ràng đã bị lính cứu hỏa phá hỏng, chỉ cần thò tay qua khe hở là có thể mở cửa ngay, vậy mà người nhà vẫn lấy chìa khóa ra định mở khóa. Cũng giống như tôi mỗi ngày về đến nhà, dẫu biết trong ngăn mát tủ lạnh chỉ có tương xốt và nước ngọt (do quá bận rộn, thức ăn thường bị tôi để đến lúc hỏng mất), trong ngăn đông chỉ có rượu cao lương 58 độ, nhưng vẫn có thói quen mở tủ lạnh ra xem bên trong có những gì.

Khi chuẩn bị vào nhà, gia đình người ủy thác bắt đầu đeo hai lớp khẩu trang, mặc áo mưa mỏng, đeo bao tay, bao giày, cosplay bản thân thành “kẻ cướp” rồi mới cùng chúng tôi vào trong.

Gạch men trong nhà đã nứt vỡ rất nhiều, nên trong quá trình đi vào trong nhà, thi thoảng dưới sàn lại phát ra tiếng lạch cạch. Càng đến gần căn phòng, mức độ hỏng hóc của sàn nhà càng nghiêm trọng hơn. Để che đi những chỗ không có gạch lót, người sống ở đây đã dùng những tấm thảm màu đỏ kích thước lớn nhỏ khác nhau đắp chỗ này vá chỗ kia như dán băng cá nhân cho sàn nhà của mình, hòng mắt không thấy tâm không phiền.

Trong lúc gia đình sửa soạn đồ đạc có giá trị trong nhà, nhân viên mai táng dẫn chúng tôi đến trước cửa căn phòng xảy ra chuyện. Mở cửa vào phòng, cảnh tượng bên trong thật khủng khiếp.

Sàn nhà cạnh giường có hai dấu chân rất rõ ràng, đệm giường do người quá cố nằm trong một thời gian dài và bị nước xác ăn mòn, tạo thành một vết lõm hình người màu nâu. Trên sàn nhà, trên giường có rất nhiều vỏ giòi, dấu chân xung quanh vết lõm và trên sàn nhà như đường viền đen nối liền với nhau, trông rời rạc hỗn loạn nhưng phác họa rõ ràng hình dáng cuối cùng của người quá cố tại thế gian này, tạo nên sự đối lập rõ ràng với hoàn cảnh chung quanh.

Tôi vừa thầm nghĩ: “Chắc là qua đời rất lâu mới được phát hiện nhỉ?”, vừa đi vào phòng, bỗng bị trượt chân, suýt chút nữa đã phải quan sát ở cự ly cực gần hình người trên đệm giường kia, thậm chí còn phải tiếp xúc thân mật nữa... Chất lỏng trên mặt sàn là chất lỏng phân hủy cộng thêm chất béo tan chảy ư? Tôi chầm chậm đi vào phòng, xác nhận xong tình hình đại khái bèn đóng cửa lại rồi ra ngoài.

Lúc này, gia đình vẫn đang vào từng phòng sửa soạn lại những món đồ muốn mang đi, đồ phải chuyển ra ngoài và rác không cần nữa, sau đó bày hết ra sàn, món nào giữ lại, món nào vứt đi, ai cũng có dự định của mình. Căn nhà vốn không có bao nhiêu không gian để đi lại, đồ đạc bày ra khắp nơi càng khó bước đi hơn. Thấy họ ồn ào thế này, chắc còn phải mất thêm một lúc nữa, tôi bèn đi cùng nhân viên mai táng ra ban công đứng đợi họ xong việc.

“A... chắc là qua đời khá lâu rồi nhỉ?” Tôi bắt chuyện với nhân viên mai táng.

Nhân viên mai táng trả lời: “Cũng khá lâu rồi, thi thể để đến khô cả, gia đình không sống chung với người quá cố, đến khi được cảnh sát thông báo họ mới biết chuyện.

Tôi hỏi: “Sao để lâu như vậy mới phát hiện? Bình thường không liên lạc ư?”

“Khi còn sống người quá cố có thói bạo hành gia đình, vợ con bị đánh chịu không nổi nữa, mấy năm trước người mẹ đã dẫn theo con bỏ đi, không dám quay về. Vẫn chưa ly hồn, nhưng tình cảm phai nhạt lâu rồi. Nhân viên mai táng không mang chút cảm xúc nào trả lời tôi, chắc do làm nghề dịch vụ mai táng đã lâu, đã gặp rất nhiều tình huống khác nhau.

Tình người ấm lạnh, yêu hận tình thù, tình cảm chân thành nhất đến khi sinh ly tử biệt mới có thể nếm trải một cách triệt để.

Tôi từng thấy khi người bệnh nặng hấp hối, người nhà ở bên cạnh khóc nức nở, nhưng khi vừa trút hơi thở cuối cùng, có người đang khóc lập tức chuyển thành cười, cũng có người vì tranh giành tài sản mà đánh nhau ngay cạnh thi thể còn chưa nguội lạnh, cũng có một số gia đình sau khi tang lễ kết thúc, từ thân phận người nhà trở thành bà con xa, không còn thường xuyên qua lại như xưa nữa, thậm chí còn cắt đứt liên lạc, lần gặp tiếp theo không phải hôn lễ thì cũng là tang lễ của người trong gia tộc...

Dường như thiếu đi một người, quan hệ sẽ đổi khác ngay.

Kể ra có vẻ rất đáng buồn, nhưng đó lại là hiện thực.

Hai chúng tôi lặng lẽ nhìn người ở trong nhà thu dọn những món mình muốn mang đi, đợi họ thu dọn gần xong, chúng tôi mới vào nhà để bắt đầu công việc dọn dẹp. Khi quay trở lại căn phòng kia lần nhìn hình người còn in trên giường, trong lòng tôi chỉ thấy lạnh lẽo và xót xa.

Lễ tết là dịp để đoàn viên. Nhưng gia đình này đã không thể đoàn viên được nữa.

...Theo như tôi biết...

“Mỗi dịp lễ tết nhớ nhà da diết”, mỗi năm đến dịp lễ đoàn viên, liệu gia đình này có nhớ đến người chồng, người cha trong quá khứ hay không? Hay sẽ nhớ đến vào ngày này, cuối cùng họ cũng thoát khỏi nỗi ám ảnh của bạo lực? Nếu người quá cố biết trước mình sẽ chết trong cô độc như thế, ngày xưa có sử dụng bạo lực với người nhà mình không? Song, tôi tin rằng “giang sơn dễ đổi, bản tính khó dời”, dù có nghĩ đến, chắc chắn cũng không thể làm được. (Giống như giảm cân vậy, lúc nào cũng muốn giảm cân, nhưng người thật sự có thể giảm được vô cùng ít ỏi.)

Với vợ con, mình nên yêu thương trân trọng, đã là người một nhà, cớ sao lại phải bạo hành thể xác và tinh thần của nhau? Lập gia đình rồi nhưng không có người thân, chỉ có một cái võ rỗng được gọi là “nhà”. Khi chia xa đã lâu, liệu anh ta có từng nghĩ đến việc cả nhà sẽ quây quần một lần nữa?

Nào ai ngờ được khi cả nhà có thể quây quần bên nhau, bản thân đã trở thành một thi thể khô khốc, nằm trên chiếc giường lạnh cóng đợi người thân xác nhận thân phận...

Sống một mình đến cuối đời nhưng ra đi trong cô độc, vậy ban đầu cần gì phải lập gia đình? Rốt cuộc thân phận thực sự của người quá cố đối với những người còn lại là gì? Là người nhà? Hay là kẻ bạo hành? Là kẻ thù? Hay là người dưng thân thuộc nhất?

ĐI VÀO ĐƯỜNG CÙNG, SẼ ĐƯỢC GIẢI THOÁT SAO?

Khi con người bỏ đi công nghệ và công cụ mưu sinh, chúng ta sẽ tiếp tục sống như thế nào?

Có lần, hiện trường công tác là một căn phòng cho thuê trên tầng thượng của một tòa nhà, người sống ở đó chủ yếu là dân lao động nhập cư. Khi tôi đến nơi, tuy là ban ngày nhưng hành lang vẫn rất u ám. Tôi đã đi đến căn nhà cuối cùng, nơi cần dọn dẹp hôm đó. Vừa mở cửa, mùi hôi gắt mũi đã tỏa ra. Bên trong bừa bộn, ti vi đang phát tin tức Quốc hội, trên màn hình là Ủy viên Lập pháp đang hỏi ý kiến của Viện trưởng viện Hành chính, trần nhà xây bằng khung thép nhẹ còn treo lủng lẳng sợi dây điện làm thòng lọng. Tôi nhìn xung quanh, trên giường, dưới sàn đều có vết máu màu đen, trong phòng tắm có bếp ga và bình ga, trong chiếc chảo ở góc tường có than và hạt dẻ đã bị đốt.

Người ủy thác là chủ cho thuê mấy căn phòng này, trong quá trình trao đổi, anh ta kể lại chuyện của vị khách thuê nhà “cũ” này. Mấy tháng trước, khách thuê hành nghề lái taxi hỏi người ủy thác có thể thư thả tiền nhà thêm một thời gian không, đợi ông ấy bán xe xong sẽ thanh toán đủ tiền thuê. Người ủy thác cảm thấy hơi bất thường, vội nói với khách thuê rằng tiền thuê nhà không cần vội, có thể thư thả một thời gian, đừng bán công cụ kiếm ăn của mình, đã gần sáu mươi tuổi rồi, tìm việc rất khó khăn, đợi khi nào dư dả hơn đóng bù là được.

Mới tháng trước, khách thuê đã thanh toán hết số tiền nhà đang nợ, người ủy thác hỏi thăm mới biết, cuối cùng ông ấy vẫn bán chiếc xe. Người ủy thác vẫn thấy có gì đó không ổn, sợ khách thuê nghĩ quẩn, vốn định nói tháng sau sẽ không thu tiền thuê nhà, sau đó bồi thường chút tiền mời ông ấy chuyển đi. Nhưng kế hoạch thường không bắt kịp sự thay đổi.

Một tuần trước, khách thuê từng thử đốt than trong phòng tắm, nhưng mùi than cháy thoát ra từ ống thông gió, bạn thuê nhà bên cạnh ngửi thấy, tưởng xảy ra hỏa hoạn nên xông vào phòng, ngăn ông ấy làm bậy. Cứ tưởng một lần không thành công sẽ không còn lần sau nữa, không ngờ khách thuê lại chọn uống thuốc tự sát, mấy ngày sau trong nhà phát ra mùi hôi thì mới được phát hiện.

Người ủy thác còn hỏi tôi có nhìn thấy dây điện treo trên trần nhà hay không, khi cảnh sát cho anh ta xem ảnh chụp hiện trường, anh ta giật nảy mình, không khỏi nghĩ, “Nếu như... uống thuốc cũng thất bại, khách hàng sẽ tiếp tục sử dụng dây điện đã chuẩn bị trước để treo cổ tự sát ư?”

Một tài xế taxi bán xe của mình đi rồi, ông ấy sẽ làm việc thế nào?

Có người nói có thể thuê xe của hãng. Thuê xe ư? Tiền thuê mỗi ngày ít nhất phải năm trăm tệ, còn phải chịu tiền xăng, ba bữa ăn và các chi phí khác, cộng thêm ngày nay có nhiều tài xế taxi như thế, cạnh tranh vô cùng khốc liệt, nếu tăng thêm thời gian làm việc để kiếm được nhiều tiền hơn, với một người gần sáu mươi thì tinh thần và sức khỏe của ông ấy có chịu nổi không? Số tiền kiếm được trừ đi chi tiêu bắt buộc sẽ còn lại bao nhiêu cho một ngày? Có đủ sống không?

Có người nói có thể đổi sang nghề khác mà. Đổi nghề? Một người gần sáu mươi tuổi, tìm việc dễ dàng đến thế ư? Hay đến công trường làm công nhân? Nhưng công nhân vất vả cả ngày chỉ kiếm được một khoản cố định (cơm nước tự lo), còn bị công ty nhân lực bòn rút, một ngày lao động vất vả với cường độ cao, chỉ kiếm được vài nghìn tệ, có thể duy trì cuộc sống không?

Làm bảo vệ thì sao? Có thể là lựa chọn không tệ, thu nhập tương đối đảm bảo, còn có bảo hiểm sức khỏe lao động, cộng thêm bảo vệ là công việc có tỷ lệ thôi việc cao hơn tỷ lệ xin việc, các tòa cao ốc cũng mọc lên không ngừng, bảo vệ luôn thiếu nhân lực, hẳn là không khó xin việc. Nhưng bảo vệ không phải uống trà đọc báo cho hết giờ là được, thời gian làm việc mỗi ngày rất dài và có rất nhiều điểm cần để ý và học hỏi, ông ấy có đảm nhận được không?

***

Sau khi công việc dọn dẹp hoàn tất, thầy pháp đến hiện trường để làm công việc siêu độ và thanh tẩy. Trong quá trình làm lễ, người thuê nhà sống tại tầng lầu này cũng gọi nhau vào phòng, tuy người tham dự đều là lao động nhập cư, nhưng vẫn làm theo tín ngưỡng của Đài Loan, có người chắp hai tay lại, có người cầm nhang cúng bái, đứng sau lưng thầy pháp và chủ nhà.

Thầy pháp cầm nhang, miệng lầm bầm tụng kinh, lắc lư pháp khí trong tay phát ra tiếng leng keng lảnh lót, một cao một thấp kết hợp với nhau tạo ra âm thanh xoa dịu lòng người. Khói nhang lượn lờ vỗ về nỗi bất an của những người có mặt, cũng giúp cho chúng sinh hữu tình tìm được chốn về.

Buổi lễ kết thúc viên mãn, mọi người lần lượt tiến lên thắp nhang, chắp tay vái lạy, mặc niệm và chúc phúc cho người từng là bạn thuê chung nhà. Gặp gỡ là duyên phận, khi họ biết xảy ra chuyện này cũng rất xót xa và thương tiếc. Tuy quốc tịch khác nhau, bất đồng ngôn ngữ, tuổi tác cũng chênh lệch, nhưng cùng là người tha phương nơi xứ người nên họ rất hiểu khó khăn và vất vả không thể nói ra của nhau.

...Theo như tôi biết...

Theo nghề dọn dẹp hiện trường bao năm qua, tôi thấy có ba cách tự sát thường gặp nhất: Treo cổ, đốt than và uống thuốc, không ngờ lại có người suýt chút nữa đã thử hết toàn bộ những cách đó. Sự việc gì, hoàn cảnh ra sao lại dồn ép con người tuyệt vọng đến vậy? Tuyệt vọng đến mức buông bỏ động lực sống, kiên quyết tự kết liễu cuộc đời. Tôi bỗng thấy hơi buồn, nếu có kiếp sau, họ còn muốn làm người nữa không? Phải gửi gắm hy vọng vào kiếp sau hoặc thế giới bên kia ư? Nếu thật sự có “thế giới bên kia” như nhà Phật nói, mong rằng khi qua đến đó rồi, họ sẽ được giải thoát và cứu rỗi!

NGÔI NHÀ CHẲNG KHÁC NÀO BỎ HOANG

Khi nhận được đơn ủy thác này, tôi đã lập tức lái xe đi ngay. Song thật không may, hôm đó trời mưa nên đường trơn trượt, khi đi trên đường cao tốc, chiếc xe phía sau phanh không kịp đã đâm vào đuôi chiếc xe hãng T của tôi. Tôi xuống xe kiểm tra tình hình, may mà chỉ là vấn đề nhỏ, bị hỏng cản sau xe (xe của đối phương không bị thiệt hại gì). Chúng tôi báo cảnh sát, cho lời khai xong, giao cho công ty bảo hiểm xử lý là được.

Ngẫm lại thì tôi cũng rất may mắn, cả đời này không mua nổi xe Benz, lần này lại gặp “may” bị xe Benz đâm vào, cũng xem như một cơ hội hiếm có được tiếp xúc “gần” với xe sang.

Tuy người và xe đều không sao, nhưng kế tiếp phải đến đồn cảnh sát lấy lời khai, không thể đến nơi ủy thác ngay được. Vì không còn cách nào khác, tôi đành nhờ một người bạn làm dịch vụ mai táng thay tôi đến xác nhận tình hình trước. Khoảng một tiếng sau, tôi vẫn đang ở đồn cảnh sát, vừa kiểm tra nồng độ cồn xong, đang cho lời khai thì điện thoại đổ chuông.

Bạn tôi gọi đến, dùng giọng điệu nhắc nhở nói: “Tốt nhất anh nên chuẩn bị tâm lý trước, chỗ này không chỉ hôi thối, mà cả từ bừa bộn cũng không đủ để hình dung nữa.”

“Một căn nhà có thể bừa bộn đến mức nào?” Tôi đáp đầy ngờ vực: “Phiền anh gửi cho tôi ảnh chụp hiện trường được không?”

Lát sau, tôi nhận được một đoạn ghi hình qua ứng dụng trò chuyện trong di động do bạn tôi đứng ngoài ban công quay lại hình ảnh trong nhà. Khi tôi mở lên xem, phòng khách trong đoạn phim chất đầy thùng giấy, chai nhựa, đồ đạc linh tinh, rác, bóng đèn đã hỏng từ lâu, ti vi cũng bị vùi trong đống rác, chỉ lộ ra phần đầu. Cánh cửa ngăn cách phòng khách và ban công cũng đã hỏng, chỉ còn lại chiếc khung là vật trang trí, đã mất chức năng chắn gió từ lâu.

Xem xong đoạn phim, tôi lập tức gọi lại cho đối phương: “Anh chắc chắn chỗ này có người ở chứ? Trông khác gì nhà hoang đâu?”

Bạn tôi rầu rĩ nói: “Tôi đã nói với anh là rất bừa bộn rồi, không tìm ra đường để đi vào nữa là, quay lại cho anh xem để anh chuẩn bị tâm lí trước. Còn nữa, không gian hành động bên này rất tệ, anh tha hồ mà làm. Giờ tôi sẽ giúp anh trao đổi tình hình với người ủy thác trước, anh từ từ đến cũng không sao.

Hai tiếng sau, cuối cùng tôi cũng đến hiện trường. Đó là một con hẻm rất nhỏ hẹp, hai bên đường đầy những chiếc xe gắn máy đậu trái phép, còn có mấy chậu cây dùng để chiếm dụng không gian. Tôi vừa đến trước cửa lầu một đã thấy bạn mình và người ủy thác đứng đợi ở đó. Đây là lần đầu tiên tôi đến muộn kể từ khi làm công việc này, lại còn đến muộn lâu như thế, tôi vội nói xin lỗi người ủy thác, may mà người ủy thác không để bụng chuyện này, chỉ mong tôi nhanh chóng giải quyết vấn đề.

Người bạn nhìn thấy tôi bèn vỗ vai đầy cảm khái nói: “Anh bảo trọng, làm cho tốt vào”, sau đó ra về.

Hiện trường lần này nằm trên lầu năm. Ban đầu lên lầu hai, lầu ba tôi vẫn thấy bình thường không có gì khác lạ, nhưng khi từ lầu ba lên lầu bốn, tôi bắt đầu nghi ngờ có phải ngày xưa người xây cầu thang làm việc lúc đang say xỉn hay không, tay vịn cầu thang đều nghiêng về phía trong, làm cho cầu thang càng lúc càng hẹp. Khi đến lầu năm, không gian trước cửa đã bị chiếc cầu thang sắt dẫn lên sân thượng chiếm mất một phần ba, chỗ còn lại chỉ đủ cho hai người đứng.

Khi chúng tôi mở cửa vào nhà, nhìn thấy cảnh tượng trước mắt thì chỉ có một suy nghĩ, “Kỹ thuật quay phim của anh ta (bạn tôi) tốt quá, trong phim trông ngăn nắp hơn hiện trường rất nhiều”

Sàn nhà đầy rác, bên dưới đống rác là nước xác đã khô, chỗ tương đối trống trải là góc tường. Dưới sàn còn có một tấm chăn màu đỏ sẫm, liệu đó có phải nơi lúc trước người quá cố đã nằm hay không?

Trong nhà loáng thoáng có tiếng “chít, chít” không ngừng, chắc là chuột! Với môi trường như thế này, có vài con chuột cũng không bất ngờ gì nên tôi không bận tâm lắm, chỉ tiếp tục làm việc của mình. Vừa lật tấm chăn hôi thối dính dớp lên đã thấy hai ổ giòi.

Tôi lặng lẽ dọn sạch đám giòi dưới sàn, bắt đầu thu dọn rác, trong quá trình đó, tiếng chuột kêu “chít, chít” càng lúc càng rõ hơn. Khi tôi nhấc một chiếc thùng giấy lên thì nhìn thấy một con chuột đang run rẩy nằm dưới sàn. Không biết có phải nó từng gặm cắn thi thể nên mới biến thành thế này hay không, dù sao thì bây giờ vấn đề an toàn thực phẩm, thực phẩm độc hại tràn lan, trong lúc không hay không biết, những chất hóa học mà chúng ta vô tình ăn vào có khi đã hình thành bảng nguyên tố hóa học rồi. Cơ thể độc hại như thế, cộng thêm sự xúc tác của thời gian làm cho thi thể bị phân hủy trở thành loại thuốc chuột tự nhiên.

Tôi tăng tốc độ dọn dẹp rác và đồ bỏ đi, cũng liên tục phát hiện những con chuột nằm run rẩy trên sàn. Bất luận lớn hay nhỏ, miệng chúng đều phát ra tiếng rên rỉ.

Thời gian từ từ trôi qua, cuối cùng tôi cũng dọn xong hết túi rác này đến túi rác khác, phòng khách dần rộng rãi trở lại. Kế tiếp, tôi đi theo lối vào phòng, trên sàn đầy những chai rượu rỗng, đi qua những chai rỗng đó, tôi vào phòng kiểm tra tình hình bên trong trước.

Căn phòng khoảng năm mét vuông, vật dụng chỉ có một chiếc bàn và một chiếc giường. Trên bàn có một chiếc ti vi, trong lon sữa bột để bên cạnh đựng đầy đồng một tệ. Đệm giường không phủ khăn trải giường, không biết người quá cố đã ngủ trên đó bao lâu mà nó chuyển sang màu đen, bốc mùi mồ hôi chua loét. Ở góc giường thì chất đầy quần áo, tôi đoán chừng chắc đó là “tủ quần áo” của người quá cố, có một tấm đệm dựng đứng trong góc phòng, cũng ố đen và bốc mùi như tấm ở trên giường.

Ra khỏi phòng, tôi sang phòng tắm, vốn định đi vệ sinh trước rồi tiếp tục công việc, nhưng khi nhìn thấy nhà vệ sinh, tôi không còn muốn đi nữa.

Phòng tắm đầy bụi bẩn, bồn cầu đã mất chức năng giội nước đang chứa đầy chất thải, ruồi nhặng lượn lờ phía trên, thùng rác - giống như chiếc hộp giấy - đã chứa đầy giấy vệ sinh nhưng vẫn không ngừng chất chồng thêm.

Sau khi nhìn thấy cảnh tượng này, tôi quyết định dùng xô hứng nước giội chất thải đi trước, sau đó đổ hộp rác trong thùng kia vào túi đựng rác. Làm xong, tôi cởi đồ bảo hộ, ra cửa hàng bên ngoài đi nhờ nhà vệ sinh.

Trong nhà sạch sẽ dần, mùi hôi cũng dần dần tản đi. Lúc này, tôi mở tủ lạnh nằm trong góc ra, muốn xem thử trong tủ lạnh có những gì. Không ngờ tôi vừa kéo nhẹ một cái, cửa tủ lạnh đã mở nhưng cánh cửa không dính liền với tủ lạnh mà nằm gọn trong tay tôi. Tôi nhìn cánh cửa tủ lạnh trên tay, lại nhìn chiếc tủ lạnh bị mất cửa, thầm thốt lên một câu “Mẹ ơi”, không biết có cần đền cho người ta một chiếc tủ lạnh không.

Tủ lạnh vẫn cắm điện nhưng đã mất chức năng giữ lạnh, bên trong chứa đầy rác, chai lọ. Tôi thử mở ngăn đông, nó cũng đã mất kết nối với tủ lạnh, bên trong cũng chứa đầy rác, còn có gián đang bò trong đó...

Vài tiếng đồng hồ qua đi, cuối cùng tôi cũng dọn dẹp sạch sẽ căn nhà, khử xong mùi hôi, sau đó đi tìm chủ nhà để báo cáo kết quả công việc. Trong lúc trò chuyện thì tôi được biết, khách thuê trên lầu đã sống ở đó mười ba năm, đóng tiền thuê nhà rất bình thường. Chủ nhà từng lên đó giúp thay thiết bị phòng tắm một lần vào năm năm trước, bấy giờ bên trong có bừa bộn nhưng không nhiều rác thế kia. Lần này do đã quá hạn đóng tiền nhà nhiều ngày, chủ nhà lên lầu kiểm tra mới phát hiện ra sự việc.

Còn căn nhà đã tồi tệ đến mức này, chắc chủ nhà phải tốn không ít chi phí sửa sang lại mới cho thuê tiếp được.

Sau đó, tôi rời khỏi nơi ấy và lái xe của mình đến tiệm sửa xe.

...Theo như tôi biết...

Thường có câu “ổ vàng ổ bạc cũng không bằng ổ chó của mình”, căn nhà dù có dơ bẩn và bừa bộn hơn nữa, cũng có thể trở thành nơi nương thân cuối cùng của một người. Tuy tôi không biết câu chuyện của người sống trong nhà ấy như thế nào, nhưng người ta cũng đã qua đời rồi, việc tôi có thể làm là trả lại một căn nhà sạch sẽ cho người đã từng sống ở nơi này (dù đó chỉ là nhà thuê).

BÁNH BAO KHÔNG ĂN ĐƯỢC

Lần này, tôi nhận ủy thác đến một chung cư ở công viên lân cận để làm việc, khi đến nơi thì trời đã tối, vẫn còn rất nhiều người đang tản bộ trong công viên. Tôi và người ủy thác hẹn gặp nhau ở công viên. Đối phương không nhiều lời, lập tức chỉ cho tôi vị trí cụ thể của hiện trường, giao chìa khóa cho tôi rồi rời đi, trước khi đi còn bảo với tôi rằng: “Sau khi dọn dẹp xong thì liên lạc với tôi.”

Tôi vào tòa chung cư, đi thang máy lên căn hộ xảy ra chuyện. Đó là một căn nhà có hai lớp cửa sắt thông thường. Lớp cửa sắt đầu tiên tuy trạm rỗng nhưng vẫn có một tấm lưới kim loại bao bọc chỗ rỗng, ban đầu là để nhìn thấy khách đến nhà là ai qua khe hở mà không cần mở cửa ra, nhưng thời gian lâu dần, bụi bặm bám trên lưới ngày càng nhiều nên đã che tầm nhìn, thành ra mất đi công dụng ban đầu. Còn lớp cửa sắt thứ hai lại ngăn cách bên trong và bên ngoài thành hai thế giới, không chỉ che chắn tầm nhìn của người ngoài mà còn ngăn chặn tiếng ồn bên trong căn nhà và ngăn không cho mùi thoát ra ngoài.

Tôi mở lớp cửa thứ nhất, khi mở cửa phát ra tiếng cót két, tựa như tiếng rên rỉ của bệnh nhân nằm trên giường. Kế tiếp tôi mở ổ khóa tròn của lớp cửa thứ hai, tay phải giữ tay nắm cửa, đẩy mở cánh cửa sắt nặng nề. Cảm giác rất mất sức đó giống như chủ nhân của ngôi nhà đang phản đối sự xâm nhập của tôi, sợ bất cẩn sẽ... Nhưng dù phản đối thế nào, tôi cũng đã vào nhà và phá vỡ sự bình yên vốn có của nó rồi.

Tôi quan sát hiện trường qua lớp mặt nạ bảo hộ, nhìn thấy một căn nhà rất bình thường có kết cấu ba phòng ngủ hai phòng khách, thiết kế giản dị, đèn đang bật sáng, ti vi đang phát chương trình thời sự buổi tối như thường lệ, cánh quạt điện vẫn đang quay không ngừng khuấy động không khí trong nhà, làm mùi hôi của tử thi tản ra khắp các căn phòng một cách nhanh chóng hơn.

Trên bàn có bao tay cao su và túi đựng thi thể vốn không thuộc về nơi này, cũng như sự xuất hiện của tôi, không hài hòa chút nào. Trên sô pha và sàn nhà đầy giòi. Sô pha da bò màu đỏ sẫm còn dính da bên trên, đó là da tự bong ra sau khi thi thể bị phân hủy, trên sàn nhà có một mảng vết máu và chất béo. Gạch lót màu trắng phối với máu màu đỏ và chất béo màu vàng, nhìn thoáng qua hệt như màu nước trên bảng phối màu bất cẩn bị trộn lẫn vào nhau.

Tôi tắt ti vi, căn nhà yên tĩnh trở lại, rồi tắt quạt điện, cánh quạt từ từ dừng lại, cảm giác nóng nực lập tức ập đến.

Tôi đổ chất tẩy ra, bắt đầu vệ sinh sô pha và sàn nhà. Trong lúc hai đôi tay dọn dẹp chất béo và mô bì trên sàn, một câu nói chợt hiện lên trong đầu: “Người Pháp sống là để ăn, người Anh ăn là để sống” Lối sống khác nhau sẽ ảnh hưởng đến thói quen ăn uống của chúng ta, nhưng suy cho cùng vì mục đích sinh tồn, chúng ta không thể không ăn. Thực phẩm ăn vào được tiêu hóa, hấp thụ, chuyển hóa thành năng lượng, một phần sẽ hình thành chất béo tích trữ trong cơ thể. Hiện tại, năng lượng mà người quá cố từng tích trữ đã không còn sử dụng được nữa. Thậm chí, sau khi được tôi dọn dẹp, chứng cứ chứng minh người đó từng tồn tại cũng bị xóa bỏ.

Công việc dọn dẹp dần được hoàn thành, sau khi chà, rửa, lau, chùi, sàn nhà khôi phục lại màu trắng vốn có, tiếp đến là thời gian xử lý đồ đạc xung quanh. Trong chiếc bát trên bàn phòng khách có một cái bánh bao, lớp vỏ đã khô cứng ố vàng do thời gian, cầm lên thật sự cứng như đá, dùng đánh người chắc chắn sẽ đau, tôi không thể liên tưởng nó với loại bánh bao mềm mại đàn hồi bình thường hay ăn được. Cách đó không xa có một cái bánh bao khác cũng ố vàng nhưng có dính vết máu, đang lặng lẽ nằm trên sàn nhà. Hai cái bánh bao đều không có dấu vết từng có người ăn, chắc người quá cố lo đói bụng nên mua về, nhưng không có duyên ăn chúng.

Dọn dẹp đồ đạc xung quanh xong, tôi tháo mặt nạ ra và vẫn ngửi thấy mùi hôi thối. Tôi lần theo mùi hôi đến phòng bếp, trên bếp ga có một chiếc nồi được đậy nắp, tôi bèn mở nắp ra, bên trong là một nồi canh (hoặc nên nói nó từng là canh) chỉ còn rong biển, thịt lợn và hành lá, nước canh đã cạn, nguyên liệu nấu canh đã ôi thiu, trong nồi đầy vi khuẩn kèm theo mùi thối và chua.

Tôi thu dọn nồi “canh” này xong, lại tìm thấy một đĩa thức ăn trong lò vi sóng, một đĩa thức ăn không hoàn chỉnh và đầy vi khuẩn, một món không biết đã hâm đi hâm lại biết bao nhiêu lần vẫn tiếp tục ăn. Người lớn tuổi đều rất quý trọng thức ăn, luôn nghĩ có được miếng ăn không dễ dàng gì nên không còn quan tâm đến khẩu vị nữa, ăn không hết cũng không nỡ bỏ đi, hâm lại nhiều lần chỉ cần có thể lấp đầy bụng, cho dù chúng chẳng còn chất gì để nạp vào cơ thể.

Dọn dẹp hiện trường xong, tôi gọi điện thoại cho người ủy thác, sau đó ở trong nhà đợi anh ta đến xác nhận. Sau khi không có vấn đề gì nữa, tôi bèn thu dọn dụng cụ, tắt đèn, căn phòng lập tức chìm vào bóng tối. Tôi và người ủy thác cùng nhau ra về, đóng cửa lại. Tôi cứ tự hỏi không biết lần mở ra tiếp theo sẽ là khi nào?

Tôi cho xe chạy đến tiệm sữa đậu nành, mua một phần bánh bao và sữa đậu nành để bổ sung năng lượng cho cơ thể, cũng để tưởng niệm một sinh mạng đã qua đời.

...Theo như tôi biết...

Có người nói lớn tuổi rồi dạ dày hơi yếu, không ăn được nhiều nên ăn uống tương đối đơn giản, thế nhưng có lẽ ăn gì không quan trọng, ăn như thế nào cũng không phải trọng điểm, mà chỉ cần có người bầu bạn thì ăn gì cũng ngon. Cuộc sống cô độc, nội tâm cô đơn, bữa ăn thịnh soạn hơn nữa cũng không thấy ngon. Tôi không khỏi nghĩ, một người sống trong căn nhà rộng lớn, khi một mình ăn bánh bao sẽ có mùi vị như thế nào?

NHÀ ỐC SÊN, KHÔNG GIAN MỘT MÉT VUÔNG

Vì xảy ra sự việc như vậy mà làm tôi có chút xúc động.

Đó là một lần nọ, khi chúng tôi đến hiện trường được ủy thác xem qua hoàn cảnh xung quanh trước. Tầng một của ngôi nhà cho thuê làm văn phòng, ước chừng khoảng bảy, tám ping (*) vuông, tuy không lớn nhưng trang thiết bị đầy đủ. Khi đi dọc theo cầu thang không có tay vịn lên đến tầng hai thì khung cảnh khác hẳn, trừ bỏ lối đi, phòng tắm chung và ban công để phơi quần áo, thì không gian còn lại chẳng bao nhiêu, lại còn dùng vách ngăn chia ra thành “bốn gian phòng”.

Mùi hôi phát ra từ căn phòng xảy ra chuyện, trên vách tường bên cạnh phòng có dán phiếu đóng tiền thuê phòng, một tháng ba nghìn năm trăm tệ (tôi nghĩ bụng rẻ thật, mức giá này bằng với giá thuê phòng khi tôi còn đi học mười năm về trước), nhưng khi mở cửa vào trong, cảnh tượng hiện ra trước mắt khiến tôi phải trố mắt nhìn và câm nín.

Căn phòng như một chiếc lồng chim rộng khoảng một ping vuông, sau khi đặt chiếc giường và quạt điện vào thì chỉ còn một chút xíu không gian để đi lại, lúc bấy giờ còn là mùa hè oi bức... Điểm đáng mừng duy nhất là căn phòng này nằm bên hông nhà, có một cánh cửa sổ hướng ra bên ngoài, xem như phòng có thể ngắm cảnh, giữa đêm nóng nực vẫn cảm nhận được một chút gió mát từ ngoài thổi vào.

Nhìn quần áo và chăn bông dính nước xác trên giường, cạnh giường có lon nước ngọt nằm rải rác, hộp cơm chất thành đống, quạt điện vẫn đang làm việc chăm chỉ, cánh quạt quay vù vù, không chỉ thổi ra luồng gió nóng mà còn toát ra chút cô đơn lạnh lẽo.

Tôi tiếp tục dọn dẹp, không khỏi thầm nghĩ, “Cuộc sống như thế này có đúng là cuộc sống không?” Theo giấy tờ hồ sơ nằm rải rác trong phòng, người quá cố chỉ mới hai mươi chín tuổi, sống trong không gian thế này, cậu ta suy nghĩ thế nào về tương lai nhỉ?

Không gian một ping vuông là nơi cậu ta sinh sống. Đây là sự lựa chọn của cậu ta, hay là sự khuất phục bất đắc dĩ? Người sống ở đây chỉ có thể ôm phần cơm hộp ở trong căn phòng nhỏ như vỏ ốc sên mà vượt qua hết đêm này đến đêm khác, với thời tiết mùa hè nóng nực, gió từ quạt điện thổi ra không mát mẻ chút nào. Không gian một mét vuông là thế giới của cậu ta, và cũng là ký ức mà cậu ta để lại cho người khác.

***

Nhà ốc sên, nơi ở của ốc sên, giống như tên gọi của nó, dùng để chỉ một không gian sống nhỏ hẹp.

Tôi tin rằng rất nhiều người từng sống trong không gian nhỏ hẹp như nhà ốc sên. Thời đi học, do trường cách nhà quá xa, tôi đành phải chọn học nội trú. Ký túc xá của trường thường từ hai đến sáu người ở chung một phòng, cùng chia sẻ không gian sống với nhau. Nhưng nếu không đăng ký được ký túc xá, hoặc muốn có môi trường sống riêng biệt, để tiết kiệm tiền và cũng do thời gian ở tương đối ngắn, không ở nhà cả ngày nên không bận tâm nhiều đến nhu cầu độ lớn của căn phòng, hầu hết mọi người sẽ chọn nhà hoặc phòng trọ có không gian tương đối nhỏ, với giá thuê tương đối thấp. Tôi cũng từng có một thời gian sống trong “nhà ốc sên”, còn nhớ đó là căn phòng kê một chiếc giường vào thì không còn bao nhiêu không gian nữa.

Song, bây giờ hiện tượng “nhà ốc sên” dường như không chỉ xuất hiện trong giới học sinh, sinh viên nữa. Ở Đài Loan, mua nhà là nguyện vọng của vô số người, nhưng do điều kiện kinh tế, mức lương có hạn, những người không mua nổi nhà đành chọn thuê nhà, nhưng giá thuê nhà liên tục tăng cao, với người thời nay mà nói, thuê nhà cũng chẳng dễ dàng gì. Không ở được không gian rộng rãi thoải mái, đành hạ thấp yêu cầu xuống mà thuê một căn phòng chật hẹp nhưng được cái khá rẻ, thường không quá ba ping vuông (loại nhỏ hơn, chưa đến một ping vuông cũng có), ngoài một chiếc giường và tủ quần áo ra, không còn không gian để bày các vật dụng khác (có lúc còn phải dùng chung phòng tắm và nhà vệ sinh với người khác), thật sự không khác gì đang sống trong lồng. Thời sự cũng thường đưa tin, một số chủ nhà muốn có thêm nhiều khách trọ nên không ngừng chia nhỏ không gian có hạn, thậm chí có người còn sửa sang lại ban công, đặt chiếc giường rồi cho thuê như một phòng trọ, vậy mà vẫn có người bằng lòng thuê.

Bất luận vì muốn tiết kiệm tiền hay để thuận tiện, người sống trong không gian như vậy không phải con số ít, mọi người chỉ cần một nơi để ngủ nghỉ, nên đành chung sống với nhiều người hay thậm chí là hàng chục người trong cùng một căn nhà, chất lượng cuộc sống chắc chắn không được tốt, khó tránh khỏi dơ bẩn và bừa bãi. Nhưng vì cuộc sống, họ chỉ có thể không ngừng nhẫn nhịn, vì không có năng lực chi trả cho nơi có điều kiện sống tốt hơn.

Điều đáng lo là xét từ góc độ an toàn, không gian sinh sống có mật độ dày đặc cộng thêm việc chủ nhà tự ý cải tạo, dễ gây khó khăn cho việc thoát hiểm khi xảy ra hỏa hoạn, kèm theo đó sẽ là rất nhiều sinh mạng vô tội phải chết oan uổng. Dư luận có lẽ sẽ xôn xao trong một thời gian nếu tình huống xấu xảy ra, nhưng khi sóng gió qua đi, sẽ không còn ai nhớ đến chuyện này nữa.

Mặt khác, nguyên nhân khiến cho hiện tượng nhà ốc sên không ngừng tăng cao ở Đài Loan là do hiện tượng xã hội già hóa đang dần mở rộng, một số chủ nhà sợ phải chịu trách nhiệm với vấn đề xử lý chuyện hậu sự khi có người cao tuổi sống một mình qua đời, cố ý từ chối không cho nhóm đối tượng này thuê nhà, vì vậy họ đành chọn sống trong môi trường tương đối kém. Chẳng hạn như đường số 29 khu Tam Trọng, thành phố Tân Bắc, nơi đó vốn là tòa cao ốc thương mại, nhưng do tình hình kinh doanh không được tốt, người bán rút dần nên nó đã trở thành khu nhà trống, dần dà trở thành khu vực không ai quản lý, bị người khác cố ý chiếm dụng xây dựng trái phép rồi cho thuê. Bên trong tòa nhà bẩn thỉu hôi thối đó là những người cao tuổi sống một mình, là những người vô gia cư... Toàn những thành phần phức tạp, trị an khó duy trì, dễ tạo thành mối lo của xã hội.

Sống trong môi trường chỉ lớn hơn cỗ quan tài chút ít, rốt cuộc là đang “sống” vì cái gì? Không phải mọi người chưa từng cố gắng, nhưng cuộc sống này rất khó thay đổi. Cuộc sống nhàn tản vui vẻ trong các chương trình truyền hình tựa như những giấc mơ đẹp nhất trong truyện Nghìn lẻ một đêm , xa không với tới. Mỗi ngày trong hiện thực, chúng ta chỉ có thể đếm xem còn lại bao nhiêu tiền, nghĩ xem còn bao nhiêu ngày nữa là được lãnh lương, dần dà thành thói quen, dần dà trở nên trơ lì. Biết bao giờ mới có thể thay đổi? Liệu có một ngày sẽ thay đổi được hay không? “Sống”, có lẽ chỉ là đang duy trì sự sống, còn tương lai qua được ngày nào hay ngày đó, mặc cho thời gian của sự sống đếm ngược, đến khi già đi, đến khi hóa thành một nắm cát bụi... không còn gì để nghĩ ngợi thêm nữa.

...Theo như tôi biết...

“Số phận, là nô lệ đang say ngủ.” Mọi người thường nói: “Muốn thay đổi, cần phải dũng cảm” Nhưng từ khi theo nghề dọn dẹp hiện trường, tôi đã nhìn thấy những người thậm chí không còn vốn liếng gì để mà can đảm nữa, cảm xúc đã tê liệt khiến họ chỉ có thể sống như một cỗ máy ngày này qua ngày khác cho đến khi cái chết tìm đến. Cũng có những người muốn thoát khỏi cuộc sống ban đầu, nhưng lại dùng cách buông thả hơn như trốn tránh, chè chén, bài bạc, chìm đắm trong khoái cảm xác thịt... Làm vậy chỉ gia tăng tốc độ sa đọa mà thôi.

Trớ trêu thay, khi sống không được người khác xem trọng, đến khi chết đi, phân hủy rồi, hôi thối rồi, mọi người mới nhận ra sự tồn tại và ra đi của người nào đó, và rồi nhớ lại người đó đã thậm chí còn bắt đầu bàn tán chuyện thị phi của anh ta... Tôi tự hỏi, giá trị của sinh mạng rốt cuộc là gì?

KHÔNG KỊP TỪ BIỆT

Lần đầu tiên, tin rằng đây cũng là lần đầu tiên cô ấy phát hiện trên đời lại có chuyện trùng hợp kỳ lạ đến thế.

Khi người ủy thác liên lạc với tôi, cô ấy hy vọng tôi có thể qua hỗ trợ. Cô ấy nói trước đây từng đọc qua câu chuyện của tôi ở một nơi nào đó, không ngờ bây giờ lại cần đến sự giúp đỡ của tôi.

Tôi đến địa điểm đã hẹn với cô ấy, xa xa nhìn thấy người ủy thác trong bộ đồ tang màu đen, đội mũ lưỡi trai, khuôn mặt đầy vẻ tiều tụy và đau buồn. Khi gặp nhau, mắt cô ấy ngấn nước, hai môi mím chặt hé mở, nói với tôi: “Tôi không dám lên đó, một mình anh lên xem có được không?”

Hiện trường là một căn nhà phố được cải tạo thành nhà trọ, tôi lên đến tầng ba đã nhìn thấy cánh cửa bên trái giăng dây phong tỏa. Tôi mở cửa ra, nhìn vào căn phòng khoảng năm ping vuông, sàn nhà đầy vết máu. Sau khi quan sát một lúc, tôi lui ra ngoài để trao đổi sơ qua với người ủy thác.

Cô ấy nói: “Khi phát hiện bố thành ra thế kia, tôi rất hốt hoảng, rất sợ hãi, cảm thấy rất có lỗi với bố. Vì dạo trước tôi có gọi điện thoại cho ông ấy, di động luôn trong trạng thái tắt máy, mấy ngày sau vẫn không mở máy, khi đó tôi cứ nghĩ bố vẫn còn đang giận vì tôi không bầu bạn với ông ấy. Có lúc phải đợi con ngủ rồi, tôi mới có thể đến dưới nhà của bố đợi xem có ai mở cửa cho tôi vào hay không.

Đúng lúc này bố chồng tôi lại từ Nhật Bản sang thăm cháu nội, nên chậm trễ rất nhiều thời gian, đến khi phát hiện ra thì bố tôi đã qua đời nhiều ngày rồi... Tình cờ dạo trước đọc được bài anh đăng trên mạng, tôi chợt nghĩ đến anh nên đã liên lạc mời anh đến dọn dẹp hiện trường. Tôi không dám lên đó lần nữa, đến giờ cảnh tượng ấy vẫn quanh quẩn trong đầu tôi, đành làm phiền anh giúp đỡ. Thật sự cảm ơn anh rất nhiều.”

Sau cuộc trò chuyện ngắn ngủi, cô ấy phải rời đi xử lý chuyện tang lễ, chúng tôi cũng bắt đầu tiến hành dọn dẹp hiện trường đặc thù. Thu dọn quần áo chăn bông dưới sàn, tẩy rửa vết máu, xử lý vật dụng bị nhiễm bẩn. Trong quá trình dọn dẹp, tôi tìm được một lá thư thông báo mãn hạn tù, thì mới biết người quá cố vừa ra tù tận hưởng cuộc sống tự do, nhưng lại gặp chuyện không may. Sự kết thúc của sinh mạng, liệu có cứu rỗi linh hồn bị trói buộc một lần nữa hay không?

Rồi một ngày, ông ta sẽ hiểu “mỗi một người đều có số phận của mình”. Con người khi còn trẻ có thể lầm đường lạc bước, nhưng đến cuối cùng “vẫn phải bước lên con đường mà mình cần phải đi.

Khi tôi vừa dọn dẹp xong thì gặp người ủy thác và sư thầy đang chuẩn bị lên lầu, đến căn phòng kia để làm phép siêu độ. Người ủy thác sợ hãi không dám lên, cô ấy nói: “Tôi không biết phải đối mặt với nó trong tâm trạng thế nào. Tôi sợ cảnh tượng ấy, tôi cảm thấy sợ cái mùi đó.”

Tôi nói với cô ấy: “Cô hãy điều chỉnh lại tâm trạng, từ từ đi lên, tình cảnh trong phòng đã khác với lúc đầu rồi, không còn vết máu và cũng không còn mùi nữa. Cô mời tôi đến chẳng lẽ lại không tin tưởng tôi ư? Đừng lo, cũng không cần phải sợ.”

Tôi nhìn cô ấy cất bước một cách khó khăn đi lên lầu, đến trước căn phòng, rồi do dự có nên mở cửa hay không. Phải đến khi người của công ty mai táng an ủi hồi lâu, cô ấy mới dám mở cửa ra. Tôi nhìn thấy ánh mắt của cô ấy chuyển từ sợ sệt lưỡng lự sang kinh ngạc cảm kích, sau đó cô ấy ngoảnh lại nói với tôi: “Khác với tình cảnh ban đầu rất nhiều, sáng sủa hơn, sạch sẽ hơn nhiều, cũng không còn mùi hôi thối như lúc đó nữa, các anh thật tài giỏi, cảm ơn các anh.”

Tôi gật đầu đáp lại lời cảm ơn của cô ấy. Trong tiếng tụng kinh trang nghiêm của sư thầy, cô ấy chắp tay lại, làm theo hướng dẫn của sư thầy và bắt đầu lễ cầu siêu.

...Theo như tôi biết...

Tôi nhớ Trương Ái Linh từng viết thế này:

“Có những lời có rất nhiều cơ hội để nói, nhưng lại nghĩ để sau này rồi nói, đến khi muốn nói thì đã không còn cơ hội nữa rồi.

Có những việc có rất nhiều cơ hội để làm, nhưng cứ đẩy lùi ngày này qua ngày khác, đến khi muốn làm thì phát hiện không còn cơ hội nữa.

Có những tình cảm đã cho đối phương rất nhiều cơ hội, nhưng họ lại không bận tâm cũng không màng đến, khi họ muốn trận trọng ta thì đã không còn cơ hội để yêu thương nữa.”

Khi người cha hiền từ trong lòng con gái ngã xuống, con tim cô ấy cũng tan nát thành nhiều mảnh.

Mong ông trở thành cánh chim xanh, dõi theo cô ấy bằng linh hồn của người cha dấu yêu.

VẾT MỰC CỦA SỰ SỐNG VÀ CÁI CHẾT

Một buổi sáng nọ sau khi nhận được nhiệm vụ, tôi đến khu chung cư nằm trên một ngọn núi. Khi đến hiện trường, tôi nhìn xung quanh để đánh giá. Ngoài lối đi ra thì nơi đây chỉ có thể nói là “bừa bộn khôn tả”, không gian ba phòng ngủ hai phòng khách đâu đâu cũng có đồ đạc, không khí trong nhà ngập tràn mùi hôi của thi thể và thức ăn ôi thiu. Đi vào phòng, đồ đạc nằm rải rác dưới sàn, giống như bị ai đó phá hoại, bừa bộn hết chỗ nói. Nhìn về phía giường ngủ của chủ nhà, đệm giường trông như tấm vải vẽ tranh bị ai đó tạt màu vẽ lên, nước màu từ từ lan rộng, nhuộm tấm vải vẽ màu trắng thành một màu hoàn toàn khác.

Hẳn sẽ có người muốn hỏi, hiện trường án mạng sao lại có màu vẽ? Thật ra thì ... những “vết mực” như tranh sơn thủy kia là chất lỏng chảy ra từ cơ thể của chủ nhân sau khi qua đời nhiều ngày.

Tôi lui ra khỏi phòng ngủ để trao đổi với nhóm người ủy thác.

Lần này có ba người ủy thác, hai nữ một nam, trong đó có một cô gái đội mũ lưỡi trai, buộc tóc đuôi ngựa, khuôn mặt xinh xắn đầy vệt nước mắt, một mực im lặng đứng bên cạnh nghe chúng tôi nói chuyện.

Sau khi trao đổi thì tôi biết được chủ nhân của căn nhà này là bố của ba người ủy thác, ông ta thuê nhà sống một mình tại đây. Hôm sau cũng đúng là ngày có hiệu lực cuối cùng của hợp đồng thuê nhà.

Vì còn hạn chế bởi nhân tố khác nên bắt buộc chúng tôi phải dọn sạch toàn bộ đồ đạc trong nhà với thời gian rất ngắn, để tiện cho bàn giao.

Tôi xác nhận nội dung công việc với người ủy thác xong thì họ ra về trước, sau đó tôi bắt đầu dọn dẹp. Nhưng đồ đạc trong nhà thật sự quá nhiều, thời gian lại khá gấp rút, đành phải điều động tất cả đồng nghiệp đến hỗ trợ.

Không lâu sau, các đồng nghiệp lục tục đến hiện trường, trong đó có một nhân viên thực tập vừa bắt đầu đi làm. Trong lúc những người khác chuẩn bị trang bị, tôi và nhân viên thực tập lên lầu trước để xem xét hiện trường. Chúng tôi vừa ra khỏi thang máy, nhân viên thực tập đã bắt đầu nhăn nhó mặt mày, bước đi mỗi lúc một nặng nề như đang đi trong bùn lầy, tiến lên trước một cách đầy gian nan.

Tôi nhìn thấy dáng vẻ khó chịu của cô ấy, lập tức hỏi: “Sao vậy? Lúc nãy tôi đã xử lý sơ qua rồi, đáng lẽ bây giờ mùi ở ngoài hành lang không còn quá nồng nặc mới phải chứ?” Thật ra tôi không nên nói như vậy, vì tôi đã hoàn toàn quên mất đây là ngày đầu tiên cô ấy đến hiện trường, bất cứ mùi gì đối với cô ấy mà nói đều vô cùng hôi thối, nhìn thấy bất cứ cảnh tượng nào cũng vô cùng sợ hãi.

Nhưng cô ấy chỉ lắc đầu, nói không sao, thế là tôi cũng không nghĩ nhiều, tự mình đi lên trước. Khi tôi mở cửa ra, lại có mùi hôi nồng nặc thoát ra ngoài. Lúc này, tôi đột nhiên nghe thấy phía sau có tiếng “bùm”, “bụp”, “bộp”, còn tưởng xảy ra chuyện gì nên lập tức ngoảnh đầu lại nhìn, thì ra là tiếng động do nhân viên thực tập đến hỗ trợ tôi phát ra! Yên tâm, cô ấy không ngất đi, cô ấy... bỏ chạy mất rồi!

Cửa chỉ cách thang máy mười mấy mét, nhìn cô ấy lao như bay đến thang máy, tay không ngừng ấn phím đi xuống, không đợi cửa thang máy mở ra hoàn toàn đã chui ngay vào trong, sau đó lại hối hả ấn phím đóng cửa thang máy lại, diễn tả ra thì chậm nhưng tất cả chỉ trong khoảnh khắc tôi ngoảnh đầu. Tôi nghĩ, tất cả có thể diễn ra trong vòng chưa đến mười giây! Tiềm năng của con người quả nhiên có thể được khai phá, chỉ cần gặp tình huống khác thường, adrenaline (*) sẽ phát huy tác dụng ngay tức thì để thoát ra khỏi nơi nguy hiểm trong thời gian ngắn nhất.

Tôi đóng cửa lại, chậm rãi đi về phía thang máy, ấn phím đi xuống và quay lại tầng một. Nhìn thấy nhân viên thực tập vừa dốc hết sức bỏ chạy khi nãy đang nôn khan ở trước sân, tôi lại gần đưa một gói khăn giấy và hỏi cô ấy: “Vẫn ổn chứ? Nếu không chịu được thì hay là cô về trước đi? Trước đó tôi đã nói với cô rồi, môi trường làm việc của chúng ta người bình thường khó chịu nổi lắm.”

Cô ấy đưa tay nhận lấy khăn giấy, vừa lau miệng vừa gật đầu, không biết cô ấy gật đầu là muốn về nhà hay muốn tiếp tục làm việc? Tôi nghĩ chắc là vế sau! Bèn nhẹ nhàng nói với cô ấy: “Uống chút nước, ngồi xuống nghỉ ngơi một lát, đợi bình tĩnh lại rồi cô về trước đi.”

Cô ấy lắc đầu, mắt ngấn nước: “Tôi có thể tiếp tục công việc. Nhưng anh không báo trước với tôi là mùi nồng đến thế, tôi chưa chuẩn bị tâm lý nên lúc mở cửa ra, tôi ngửi thấy mùi mới bị giật mình.”

Tôi nói: “Mới bắt đầu ai cũng vậy, cô không nôn là giỏi rồi. Cô nghỉ ngơi chút đi, lát nữa lên chung với mọi người. Các đồng nghiệp đang chuẩn bị trang bị ở bên cạnh đầy vẻ sành sỏi, nhìn tôi và nhân viên thực tập với vẻ mặt vui đùa, chỉ thiếu điều chưa nói: “Đồ gà mờ, sợ rồi kìa! Trước đó còn ra vẻ không sợ trời không sợ đất, sốc một chút mới biết trình độ của bản thân tới đâu chứ gì!”

Một mình tôi quay lại hiện trường, bắt đầu thu dọn rác trong nhà, dọn ra chút không gian trống trước. Không lâu sau, những người khác (bao gồm cả nhân viên thực tập) cũng vào nhà.

Phân công công việc xong, chúng tôi bắt đầu chia nhóm ra làm việc. Căn nhà quá bừa bộn, bánh xếp áp chảo trên bàn đã trở thành bữa ăn của bầy gián, một bầy giòi nổi trên bề mặt của canh chua cay, còn không ngừng nổi bong bóng. Trong tủ lạnh, ngoài thực phẩm ra còn nhét đầy dưa muối và nước xốt, cùng các gói gia vị lấy từ cửa hàng tiện lợi về. Ở phòng tắm, chất bài tiết trong bồn cầu đã chất cao hơn mặt nước, quần áo ngoài ban công nhiều cái đã rách do giặt giũ nhiều, cổ áo cũng giãn rộng và sờn vải.

Cuộc sống của người già không thể không gắn liền với bừa bộn, đó là đang an hưởng tuổi già hay đang chờ đợi cái chết đây?

Phòng ngủ là nơi cuối cùng ông có mặt khi còn sống, bên trong có chiếc giường không biết đã cùng ông trải qua bao nhiêu tháng năm. Khăn trải giường màu trắng đã ố vàng, giờ bị chất lỏng chảy ra từ thi thể nhuộm thành màu đỏ và nâu, giống như vết mực nhàn nhạt trên tấm vải vẽ, phác họa sự sống của một người, vẽ nên cái chết của một người.

Không còn cách nào khác, đôi tay của chúng tôi phải xóa đi từng chút dấu vết chứng minh chủ nhân của căn nhà đã từng sống, mới có thể từ từ làm thoáng không gian trong nhà. Trong quá trình dọn dẹp, thi thoảng sẽ có hàng xóm láng giềng đến quan tâm hỏi han, không chỉ nói về ông cụ mà họ quen biết, còn luôn miệng mắng con gái của ông bất hiếu như thế nào, tại sao không bao giờ đến thăm viếng rồi để cho sự việc đáng tiếc xảy ra.

Đúng lúc một người phụ nữ đang lớn tiếng mắng con gái của người quá cố thì người ủy thác đến hiện trường. Chị ta vừa thấy người ủy thác, lập tức nuốt hết lời định nói vào trong, sau đó xoay người cúi đầu rời đi. Cùng lúc đó, người ủy thác nhìn chằm chằm chị ta bằng ánh mắt rực lửa. Không biết nếu người phụ nữ kia nhìn thấy ánh mắt của cô ấy thì họ sẽ có vẻ mặt như thế nào?

Lúc nãy khi đến hiện trường, chỉ có đôi nam nữ ban đầu nói chuyện với tôi, sau khi xem qua tình trạng hiện trường họ liền rời đi ngay.

Thời gian dần trôi, làm việc từ ban ngày đến khi trời tối, nhờ sự cố gắng của mọi người, căn nhà đã khôi phục sự rộng rãi ban đầu, môi trường cũng sạch sẽ trở lại. Vất vả cả ngày, cuối cùng chúng tôi cũng đạt yêu cầu của người ủy thác.

Lúc này, người ủy thác đội mũ lưỡi trai, buộc tóc đuôi ngựa một mình đến hiện trường. Hai mắt cô ấy đỏ hoe, mí mắt sưng vù, hiển nhiên là vừa mới khóc xong. Cô ấy xem qua hiện trường, chân mày nhíu chặt lại, hai hàng lệ lại tuôn trào.

Nhân viên thực tập thấy vậy vội đến an ủi, còn lấy gói khăn giấy mà tôi đưa cho cô ấy để lau nước mắt cho người ủy thác. Trước sự quan tâm của cô ấy, người ủy thác nhỏ nhẹ chia sẻ cảm xúc trong lòng mình với chúng tôi.

Thì ra hai người ủy thác nói chuyện với tôi trước đó là chị gái và anh rể của cô ấy, mẹ của chị gái qua đời không lâu thì bố đã tái hôn và sinh ra cô ấy, nên hai người họ là chị em cùng cha khác mẹ. Con gái lớn không thể tha thứ cho việc người bố tái hôn, nên từ khi bước ra xã hội rất ít khi liên lạc với người nhà.

Còn cô ấy do công việc nên cũng ít gặp bố mình. Mấy năm trước, sau khi mẹ qua đời, tuy cô ấy muốn đón bố về nhà mình sống nhưng ông không chịu, chỉ thi thoảng đến nhà con gái ở vài ngày. Cô ấy biết chuyện nhà của bố rất bừa bộn, nhưng tính ông cố chấp, muốn dọn dẹp giúp chắc chắn sẽ bị mắng cho một trận, vì vậy có lòng cũng đành thôi.

Cô ấy từng có bao hồi ức tốt đẹp về bố, nhưng vẫn không thể át được cú sốc mà vết mực nhàn nhạt trên chiếc giường kia mang lại.

Khi được cảnh sát báo tin bố mình qua đời, cô ấy vội quay về xử lý chuyện hậu sự. Lúc hai chị em vừa về đến nhà của bố, trước khi gặp tôi, chị gái đã nói rõ với cô ấy, “Đợi xử lý xong chuyện của bố, quan hệ của hai chị em ta cũng kết thúc tại đây, sau này không cần qua lại nữa.”

Tuy cô ấy và chị gái rất ít khi gặp nhau, nhưng sau khi bố mẹ lần lượt qua đời, nghe được câu nói này, cô ấy bỗng cảm thấy bản thân không còn người nhà nữa, chỉ còn một thân một mình trên cõi đời này. Nước mắt vì vậy cứ tuôn mãi không thôi, không chỉ vì đau buồn khi bố qua đời, mà còn khóc cho tương lai lẻ loi mờ mịt của bản thân.

...Theo như tôi biết...

Theo thông tin công bố, từ năm 1993, Đài Loan đã chính thức trở thành xã hội già hóa, cứ 100 người cao tuổi sẽ có 12 người sống một mình, gia đình truyền thống ba thế hệ chung sống với nhau giảm dần, thay vào đó là gia đình đơn thân hoặc gia đình hạt nhân. Cũng do sự thay đổi hình thái xã hội, tỷ lệ người già sống chung với con cái ở Đài Loan ngày càng thấp, gây ra hiện tượng người cao tuổi sống một mình, cũng vì thế mà xảy ra không ít cái chết cô độc.

Cái chết cô độc là chỉ những người không ai chăm sóc, sống một mình, qua đời tại nhà do bệnh tật và nhiều nguyên nhân khác, khi lâm chung không có bất cứ người thân nào có mặt. Đương nhiên, hiện tượng này không chỉ xảy ra với người cao tuổi, nó còn xảy ra với nhóm bất lợi. Rất nhiều trường hợp bản thân đã mất đi năng lực “tự chăm lo” cuộc sống, cũng đứt dần liên lạc với người thân bạn bè. Môi trường sống của họ rất bừa bộn, chất đầy chai rượu, thuốc thang và rác, có lúc muốn dọn dẹp nhưng lại không đủ sức, nên đành tiếp tục sống trong “vùng an toàn” mà mình dựng lên. Khi còn sống, người sống một mình giống như “bốc hơi khỏi nhân gian”, dù chết trong nhà đã nhiều giờ nhưng mãi vẫn không có ai phát hiện cũng là chuyện rất bình thường, thường đến khi có mùi hôi mới gây được sự chú ý. Cho đến lúc này người khác mới nhớ ra sự tồn tại của người quá cố,

Cái chết cô độc đã không còn là chuyện mới lạ ở Đài Loan, nhưng một năm Đài Loan có bao nhiêu trường hợp chết cô độc? Chính quyền không thống kê. Hiện tại toàn Đài Loan có hơn 300 nghìn người cao tuổi sống một mình, tốc độ già hóa của Đài Loan đã vượt qua Nhật Bản, xét theo kinh nghiệm của Nhật Bản, cái chết cô độc chắc chắn là vấn đề mà chính quyền nên xem trọng. Thế nhưng, nếu cả số liệu thống kê mà chính quyền cũng không có, thì công tác dự phòng và hỗ trợ cơ bản nhất biết phải tiến hành thế nào? Công việc của chúng tôi đặc biệt, chuyên nghiệp, không quá vĩ đại, nhưng nó cần thiết. Đến một ngày nào đó không cần đến chúng tôi nữa, có lẽ chính quyền đã chịu dụng tâm để “lo cho nỗi khổ của người dân”, quan tâm đến những người đang sống trong góc khuất của xã hội, đồng thời xử lý với thái độ tích cực và thẳng thắn. Mong các nhà lãnh đạo, chính trị gia của Đài Loan có tầm nhìn xa hơn và sự tôn trọng dành cho nghề nghiệp, giảm thiểu sự so đo chính trị không cần thiết, dốc tinh thần và tài nguyên cho việc thực hiện an sinh xã hội từ lúc con người chào đời cho đến khi lìa trần, Mong mỗi người chúng ta khi về già đều có nơi nương tựa, và có nơi để về.