Todd tốt nghiệp với thành tích đứng thứ hai trong khối, có lẽ là do điểm số bài thi lượng giác cuối kỳ mà nó ôn vào cái đêm Dussander lên cơn đau tim không được tốt. Điểm bài này kéo tổng điểm môn xuống còn 89, chỉ thiếu một điểm là đạt điểm trung bình A trừ.
Một tuần sau khi tốt nghiệp, gia đình Bowden đến thăm ông Denker ở bệnh viện tổng hợp Santo Donato. Todd cựa quậy như đỉa phải vôi suốt mười lăm phút hai bên nói qua nói lại những lời trao đổi sáo rỗng, những câu cảm ơn, ông-thấy-thế-nào-rồi, nên nó mừng rơn trong bụng khi bệnh nhân nằm ở giường bên kia gọi nó qua một lát.
“Mong cậu thứ lỗi cho tôi,” ông này nói với vẻ e ngại. Ông bị bó bột cả người, và vì lý do gì đó, ông được gắn vào một hệ thống ròng rọc và dây nhợ trên đầu. “Tên tôi là Morris Heisel. Tôi bị gãy lưng”
“Quả là tệ hại,” Todd trầm ngâm đáp.
“Úi , cậu bảo tệ hại kia đấy! Chàng thanh niên này quả là giỏi nói giảm nói tránh nhỉ!”
Todd rối rít xin lỗi, nhưng Heisel khoát tay, khẽ mỉm cười. Mặt ông nhợt nhạt, mệt mỏi, khuôn mặt của bất cứ ông cụ nào nằm bệnh viện đang phải đối diện với cuộc sống đầy những biến chuyển chóng mặt sắp tới — và hẳn nhiên, chỉ một phần nhỏ là tốt đẹp hơn. Todd thầm nhủ, theo cách đó, ông ấy và Dussander rất giống nhau.
“Không cần đâu,” Morris nói. “Không cần đáp lại câu nhận xét lỗ mãng. Cậu là người lạ kia mà. Người lạ có cần phải chịu những vấn đề của tôi không?”
“Người, không ai là đảo, không tự là một thể hoàn chỉnh.” Todd nói được nửa câu thì Morris phá lên cười.
“Cậu ấy trích dẫn thơ của Donne cho tôi nghe kìa! Cậu nhóc thông minh quá! Ông cụ cậu đến thăm có bị nặng lắm không?”
“Vâng, bác sĩ bảo tính ra ông cụ hồi phục tốt so với tuổi của mình. Ông ấy tám mươi rồi.”
“Già thế kia à!” Morris cảm thán. “Ông ấy không trò chuyện nhiều với tôi. Nhưng từ những gì ông ấy nói, tôi đoán ông ấy cũng nhập tịch. Giống tôi. Tôi vốn là người Ba Lan. Ý tôi là gốc gác của tôi. Quê tôi ở Radom.”
“Vậy ạ?” Todd lịch sự đáp.
“Phải. Cậu có biết người ta gọi nắp cống màu vàng ở Radom là gì không?”
“Không ạ,” Todd nở nụ cười.
“Là Howard Johnsons,” [42E] Morris bảo rồi phá lên cười. Todd cũng cười ha hả. Dussander liếc nhìn bọn họ, giật mình trước âm thanh rôm rả và hơi cau mày. Đoạn Monica nói gì đó, lão lại quay sang nhìn cô.
“Thế ông cụ ấy cũng nhập tịch à?”
“À, vâng” Todd đáp. “Ông cụ đến từ Đức. Essen. Ông có biết thị trấn ấy không?”
“Không” Morris đáp, “nhưng ta từng đến Đức một lần. Không biết ông cụ ngày trước có tham chiến không?”
“Cháu cũng không rõ ạ,” đôi mắt của Todd nhìn về xa xăm.
“Không à? Chà, không sao hết. Cuộc chiến cũng lùi về dĩ vãng rồi. Căn cứ theo hiến pháp, trong ba năm nữa thôi, những người chào đời ở đất nước này sau khi cuộc chiến ấy kết thúc sẽ đủ tư cách trở thành tổng thống – tổng thống đấy! Với bọn họ, chắc chẳng có gì khác biệt giữa Kỳ diệu Dunkirk và hành trình Hannibal đưa voi chiến vượt dãy Alps.”
“Ông có tham chiến không?” Todd hỏi.
“Ta nghĩ nói theo một cách nào đó thì là có. Cậu quả là người tốt khi thăm nom ông cụ già như vậy... hai ông cụ mới đúng, tính cả tôi nữa.”
Todd mỉm cười bẽn lẽn.
“Tôi mệt rồi,” Morris nói. “Chắc tôi chợp mắt một chút.”
“Mong ông sớm bình phục,” Todd chúc.
Morris gật đầu, mỉm cười rồi nhắm mắt. Todd quay lại giường của Dussander, lúc ấy bố mẹ nó cũng sắp sửa ra về – bố nó cứ liếc nhìn đồng hồ rồi thẳng ruột ngựa thốt lên đã trễ đến thế này rồi.
Hai hôm sau, Todd quay lại bệnh viện một mình. Lần này, Morris Heisel, toàn thân bất toại do bó bột, đang ngủ say ở giường bên kia.
“Cậu làm tốt lắm,” Dussander khẽ nói. “Lúc sau, cậu có trở lại căn nhà không?”
“Có. Tôi đốt lá thư chết toi ấy rồi. Tôi không nghĩ có ai thèm quan tâm đến lá thư ấy đâu, với lại tôi sợ... tôi không biết nữa.” Nó nhún vai, không tài nào mở miệng nói với Dussander nó gần như bị thần hồn nát thần tính về lá thư ấy – nó cứ sợ nhỡ may có ai đó biết tiếng Đức lang thang vào căn nhà, để ý những điều được nhắc đến trong lá thư đã là chuyện của mười, hay thậm chí hai mươi năm trước.
“Lần sau tới, tuồn cho ta thứ gì để uống nhé,” Dussander nói. “Ta nhận ra ta không nhớ nhung gì thuốc lá, nhưng…”
“Tôi sẽ không quay lại đây đâu,” Todd thẳng đuột. “Không bao giờ. Kết thúc rồi. Chúng ta sạch nợ.”
“Sạch nợ.” Dussander đan tay trên ngực rồi mỉm cười. Nụ cười chẳng hề dịu dàng... nhưng có lẽ Dussander chỉ làm được như vậy là hết mức. “Ta tưởng trong dự trù cả rồi. Họ sắp sửa cho ta ra hỏi nghĩa địa này vào tuần sau... hoặc chí ít là họ hứa như thế. Bác sĩ bảo ra còn vài năm lận lưng nữa. Ta hỏi bao nhiêu năm nhưng ông ấy chỉ cười thôi. Ta đồ rằng như thế là chưa tới ba năm, có khi không nổi hai năm ấy chứ. Song biết đâu ta lại có thể tạo bất ngờ cho ông ấy.”
Todd không nói gì.
“Nhưng ta nói riêng với cậu điều này, nhóc ạ, ta chẳng còn nuôi hy vọng thấy được giờ phút chuyển giao của thế kỷ nữa rồi.”
“Tôi muốn hỏi ông vài điều,” Todd nói, nhìn lão thật lung. “Đó là lý do hôm nay tôi đến đây. Tôi muốn hỏi ông về một điều ông từng nói.”
Todd liếc ra sau vai về phía bệnh nhân nằm ở giường bên kia, đoạn kéo ghế lại gần giường của Dussander. Nó có thể ngửi thấy mùi của Dussander, khô khốc như căn phòng Ai Cập trong viện bảo tàng.
“Hỏi đi.”
“Gã lang thang ấy. Ông bảo tôi cũng đã có kinh nghiệm. Kinh nghiệm trực tiếp. Ý ông là sao?”
Nụ cười của Dussander rộng mở chút đỉnh. “Ta có đọc báo mà nhóc. Người già khi nào cũng đọc báo, nhưng không đọc theo kiểu thế hệ trẻ đọc bây giờ. Cậu có biết rằng chim ó hay tụ họp về cuối đường băng của một số sân bay ở Nam Mỹ khi gió thổi tạt ngang quá mạnh không? Đó là cách người già đọc báo đấy. Một tháng trước, trên tờ báo Chủ nhật có đăng một bài viết. Không phải bài báo trên trang nhất, vì chẳng ai quan tâm đến những tên vô gia cư nghiện rượu nhiều đến mức đưa bọn chúng lên trang nhất cả, nhưng nó là bài báo chính trong chuyên mục đặc biệt, mang tên LIỆU CÓ KẺ ĐANG RÌNH RẬP NGƯỜI VÔ GIA CƯ Ở SANTO DONATO? Ngôn từ gây sốc. Hình ảnh bạo lực. Người Mỹ các cậu nổi tiếng thứ này mà.”
Tay của Todd nắm chặt thành nắm đấm, giấu đi móng tay nham nhở. Nó không bao giờ đọc báo Chủ nhật, thời gian đó được nó tận dụng vào những việc quan trọng hơn. Tất nhiên, suốt một tuần sau những cuộc phiêu lưu mạo hiểm nho nhỏ, nó kiểm tra báo chí hằng ngày, và không có tay lang thang nào bị nó xử lý từng lên quá trang ba chứ đừng nói. Nên việc có kẻ liên kết được chuỗi sự kiện đằng sau lưng nó khiến nó phẫn nộ.
“Câu chuyện nhắc tới vài vụ sát hại, những vụ giết người cực kỳ man rợ. Chém bằng dao, đập bằng búa. Tay tác giả mô tả bằng cụm từ Man rợ chẳng khác nào cầm thú, nhưng cậu còn lạ gì cánh lều báo. Tác giả bài báo tệ lậu ấy công nhận tỷ lệ chết của những số phận không may ấy rất cao, và rằng những năm qua, Santo Donato cũng có rất nhiều người rơi vào cảnh khốn cùng. Hằng năm, không phải tất cả những người này đều chết một cách bình thường hoặc chết vì những thói quen xấu. Sát hại là chuyện chẳng hiếm hoi gì cho cam. Nhưng trong hầu hết các trường hợp, thủ phạm cũng là hạng người tha hóa chung tầng lớp với nạn nhân, động cơ phát sinh do lời qua tiếng lại khi đánh bài ăn tiền hoặc vì chai rượu nho xạ. Kẻ giết người thường vui vẻ nhận tội vì hắn rất ăn năn hối lỗi.
“Nhưng những vụ giết người gần đây lại chưa được phá. Theo như suy nghĩ của tên lều báo này, hoặc bất cứ thứ gì vụt qua đầu hắn, một điều thậm chí còn đáng ngại hơn là mấy năm đổ lại đây, tỷ lệ mất tích rất cao. Tất nhiên, hắn ta một lần nữa công nhận, những nạn nhân này chẳng khác nào ma cà bông thời hiện đại. Chúng rày đây mai đó. Nhưng một số lại lên đường rong ruổi trong khi chưa nhận trợ cấp hoặc lương lao động theo ngày từ Spell O’ Work, vốn chỉ trả lương vào thứ Sáu. Tay nhà báo đặt ra câu hỏi, phải chăng một vài người trong số chúng là nạn nhân của Sát thủ Lang thang mà tác giả vừa đề cập đến? Những nạn nhân hiện còn đang mất tích? Ú òa! ”
Dussander phẩy tay trong không trung như giũ bỏ hoàn toàn trách nhiệm.
“Dĩ nhiên bài báo chỉ gây sốc là chính. Cho người đọc chút sợ hãi thư thái vào sáng Chủ nhật. Hắn ta nhắc lại những kẻ sát nhân khét tiếng ngày xưa, hơi nhàm tai nhưng vẫn hữu dụng – Sát nhân chặt người Cleveland, Hoàng Đạo sát nhân, Ông X bí ẩn sát hại Đóa Thược Dược Đen, Jack Gót chân lò xo. Mấy lời vớ vẩn. Nhưng nó khiến ta suy nghĩ. Một ông già biết làm gì ngoài suy nghĩ khi bạn cũ không đến chơi nhà nữa?”
Todd nhún vai.
“Ta đã nghĩ: ‘Nếu ta muốn giúp cái tay lều báo đáng ghét này, tất nhiên trời có sập ta cũng chẳng làm thế, ta có thể giải thích một số vụ mất tích. Không phải những xác chết bị đâm chém hay bổ bằng búa cho chết, không phải chúng, cầu Chúa cho những linh hồn xỉn quắc cần câu ấy, nhưng ta có lời giải cho một số vụ biến mất. Vì chí ít một vài gã lang thang biến mất ấy nằm trong hầm rượu nhà ta.”
“Có bao nhiêu dưới đó?” Todd hạ giọng hỏi.
“Sáu,” Dussander bình thản đáp. “Đếm cả kẻ cậu giúp ta xử lý thì là sáu.”
“Ông mất trí thật rồi,” Todd nói. Lớp da dưới mắt nó đã chuyển sang màu trắng bóng. “Ông đem não mình cho chó gặm rồi.”
“Đem não cho chó gặm.’ Cách nói này thi vị quá! Có lẽ cậu nói đúng! Nhưng rồi ta tự nhủ: ‘Tên nhà báo bao đồng này muốn gán những vụ giết người và những vụ mất tích vào một thủ phạm – Sát nhân Lang thang trong giả thuyết của hắn. Nhưng ta nghĩ có khi tình hình không phải thế.
“Và rồi ta thầm nhủ: “Ta có biết ai có thể gây ra những điều như thế không nhỉ? Một người phải chịu đựng những căng thẳng giống ta mấy năm vừa qua. Một người cũng đã lắng nghe những hồn ma xưa cũ rung dây xích lanh canh? Và câu trả lời là có. Ta biết cậu, nhóc ạ.”
“Tôi chưa giết người bao giờ.”
Hình ảnh xuất hiện trong đầu nó không phải những kẻ lang thang; bọn chúng không phải người, chúng chẳng còn tư cách làm người nữa. Hình ảnh hiện lên là cảnh nó lom khom đằng sau thân cây chết, nhìn qua ống kính ngắm xa của khẩu súng .30-.30, tâm bắn dán vào thái dương của người đàn ông có bộ râu lôi thôi, bẩn thỉu lái chiếc xe bán tải Brat.
“Có thể là không” Dussander đồng tình đầy thân thiện. “Thế mà đêm ấy, cậu xử lý trơn tru ra phết. Ta nghĩ cậu bất ngờ nhưng đa phần là vì tức giận khi bị lão già hom hem kéo vào tình thế ngàn cân treo sợi tóc. Ta nói có sai không?”
“Không, ông nói không sai,” Todd nói. “Tôi bực mình với ông, đến giờ vẫn bực. Tôi xử lý cho ông vì trong hộp ký gửi an toàn của mình, ông giữ một thứ có thể hủy hoại cuộc đời tôi.”
“Không, ta không có.”
“Cái gì? Ông nói gì vậy hả?”
“Nó cũng chỉ là lời bịa đặt như ‘lá thư trao cho người bạn của cậu mà thôi. Cậu chưa bao giờ viết lá thư nào như thế, cũng chẳng có người bạn nào như vậy, còn ta, ta chưa bao giờ viết lời nào về... sự kết giao của hai chúng ta, ta dùng từ này có được không nhỉ? Giờ thì ta lật hết bài lên rồi đấy. Cậu cứu mạng của ta. Mặc kệ cậu làm vậy chỉ để bảo vệ bản thân; điều đó không thay đổi việc cậu đã hành động nhanh nhẹn và hiệu quả ra sao. Ta không làm hại cậu được, nhóc ạ. Ta bộc bạch với cậu như thế. Trải qua cảnh thập tử nhất sinh, ta rất sợ, nhưng nỗi sợ không khủng khiếp như ta tưởng. Không có giấy tờ gì. Như cậu nói: chúng ta sạch nợ.”
Todd mỉm cười: hàng môi vặn vẹo nhếch lên đầy kỳ dị. Tia sáng lạ lùng, nhạo báng nhảy múa, phất phơ trong mắt nó.
“Herr Dussander,” nó cất tiếng, “giá mà tôi có thể tin điều đó.”
Tối đấy, Todd đi xuống triền dốc trông ra xa lộ, trèo qua thân cây chết rồi ngồi lên đó. Trời vừa chuyển nhá nhem. Tiết trời tối ấm áp. Đèn pha ô tô cắt qua chạng vạng tạo thành chuỗi hoa cúc vàng thật dài.
Không có giấy tờ gì.
Phải đến cuộc thảo luận sau đó, nó mới hiểu được toàn bộ tình thế hoàn toàn không thể vãn hồi ra sao. Dussander đề nghị Todd lục tìm trong nhà xem có chìa khóa hộp ký gửi an toàn nào không, và nếu không tìm thấy thì chứng tỏ chẳng có hộp ký gửi an toàn, tức là chẳng có giấy tờ gì. Nhưng chìa khóa có thể được giấu ở bất cứ đâu – cất vào lon Crisco rồi đem chôn, hoặc cất vào hộp thiếc kẹo ngậm ho Sucrets, tuồn ra sau tấm bảng đã bị lỏng lẻo rồi đặt lại ngay ngắn; thậm chí biết đâu lão còn bắt xe đến San Diego rồi để nó đằng sau một hòn đá trên bức tường đá trang trí bao quanh khu vực môi trường sống của gấu. Todd nói tiếp, có khi Dussander đã vứt luôn chìa khóa rồi. Tại sao không kia chứ. Lão chỉ cần nó đúng một lần, lúc cất giấy tờ vào trong. Khi lão qua đời, người khác sẽ lấy nó ra.
Nghe tới đây, Dussander ngần ngừ gật đầu, nhưng sau phút trầm tư, lão đề nghị thêm phương án khác. Khi lão đủ sức để về nhà, lão sẽ cho thằng nhóc gọi từng ngân hàng ở Santo Donato. Nó sẽ nói với nhân viên ngân hàng rằng nó gọi cho ông nội. Nó sẽ kể lể ông nội tội nghiệp hai năm đổ lại đây lú lẫn khủng khiếp, ông đã đánh mất chìa khóa của hộp ký gửi an toàn. Tệ hơn nữa, ông còn không nhớ nổi hộp để ở ngân hàng nào. Họ có thể kiểm tra hồ sơ cho ông Arthur Denker, không có tên lót ở giữa không? Và khi Todd không thu được kết quả nào ở các ngân hàng trong thị trấn...
Nghe chưa hết, Todd đã một lần nữa lắc đầu. Thứ nhất, câu chuyện như thế chắc chắn sẽ gây nghi ngờ. Nội dung nghe quá trơn tru. Có thể họ sẽ nghi ngờ đây là lừa đảo và nhờ cảnh sát vào cuộc. Thậm chí, ngay cả khi tất cả bọn họ tin câu chuyện này cũng vô ích. Nếu trong số cả trăm ngân hàng ở Santo Donato không có ngân hàng nào giữ hộp mang tên Denker, điều đó không có nghĩa Dussander không thuê hộp ở San Diego, L.A. hay thị trấn nào đó ven ven.
Cuối cùng, Dussander bỏ cuộc.
“Cậu có mọi câu trả lời rồi, nhóc con. Tất cả nhưng còn sót một. Ta được lợi lộc gì khi nói dối cậu? Ta bịa ra câu chuyện này để bảo vệ chính mình khỏi cậu – động cơ vốn là thế. Giờ thì ta đang cố gắng gỡ rối. Cậu thấy ta thu lợi lộc gì từ việc đó không?”
Dussander khó nhọc dựng người dậy trên khuỷu tay.
“Vì lẽ đó, đến lúc này thì tại sao ta phải cần giấy tờ làm gì? Ta có thể hủy hoại đời cậu ngay trên chính chiếc giường bệnh này nếu ta muốn. Ta có thể mở miệng nói với bất cứ tay bác sĩ nào đi ngang qua, họ đều là dân Do Thái cả, tất cả bọn họ sẽ biết ta là ai, hoặc chỉ ít ta từng là ai. Nhưng ai lại đi làm trò đấy kia chứ? Cậu là một học sinh xuất sắc. Cậu có đường công danh sáng rõ trước mắt... trừ khi cậu bất cẩn với mấy tay lang thang ấy.”
Mặt của Todd đông cứng lại. “Tôi bảo ông…”
“Ta biết. Cậu chưa bao giờ nghe chuyện bọn chúng, chưa bao giờ chạm một cọng tóc trên quả đầu đầy vảy và chấy rận của chúng, tốt quá rồi, tốt lắm, Ta không nói gì thêm nữa. Chỉ trả lời ta một điều: việc gì ta phải nói dối về chuyện này? Cậu bảo chúng ta sạch nợ. Nhưng ta xin nói chúng ta chỉ có thể sạch nợ khi tin tưởng lẫn nhau.”
Lúc này đây, ngồi đằng sau thân cây khô trên triền đất chạy thẳng xuống xa lộ, nhìn những ánh đèn pha vô danh nối đuôi nhau biến mất đến vô cùng như chuỗi viên đạn đánh dấu bắn ra thật chậm, nó biết rất rõ nó đang sợ điều gì.
Dussander nói về lòng tin. Đó là điều khiến nó thấy sợ.
Việc Dussander âm ỉ trong lòng ngọn lửa căm ghét tuy nhỏ nhưng ghê gớm sâu, điều đó cũng khiến nó thấy sợ.
Nỗi căm ghét Todd Bowden, một cậu thanh niên trẻ, gọn gàng, tinh tươm, không một nếp nhăn; Todd Bowden, một cậu học sinh xuất sắc với cả cuộc đời xán lạn trải dài trước mặt.
Nhưng điều khiến nó sợ nhất là việc Dussander nhất quyết không gọi nó bằng tên.
Todd . Cái tên ấy có gì khó kia chứ, đối với một lão khọm già người Đức toàn sử dụng răng giả? Todd . Cái tên chỉ một âm tiết. Dễ phát âm. Đặt lưỡi áp vào vòm miệng, hạ hàm răng xuống một chút, buông lưỡi ra, và thế là xong. Vậy mà Dussander lúc nào cũng gọi nó là “nhóc”. Chỉ gọi bằng từ này. Khinh bỉ. Vô danh . Phải rồi, đúng vậy, là vô danh. Vô danh như một con số trong trại tập trung.
Có lẽ Dussander nói thật. Không, không phải có lẽ; khả năng rất cao là đằng khác. Nhưng những nỗi sợ vẫn cứ ở đó... kinh khủng nhất là việc Dussander nhất định không chịu gọi nó bằng tên.
Và cội rễ của mọi thứ nằm ở việc nó không thể dứt khoát ra một quyết định cứng rắn cuối cùng. Cội rễ của mọi thứ là sự thật thảm não: dù đã qua lại nhà Dussander bốn năm, nó vẫn không biết lão già ấy nghĩ gì trong đầu. Có lẽ suy cho cùng, nó chẳng phải học sinh xuất sắc cho lắm.
Xe và xe và xe. Tay nó ngứa ngáy, những muốn cầm khẩu súng. Nó có thể xử bao nhiêu? Ba? Sáu? Thậm chí mười ba? Bao nhiêu dặm thì đến Babylon? [43E]
Nó bứt rứt cựa quậy đầy khó chịu.
Nó đồ rằng chỉ có cái chết của Dussander mới nói lên sự thật cuối cùng. Chắc chỉ tầm năm năm tới, có khi còn sớm hơn. Ba tới năm... nghe như án tù. Todd Bowden, tòa tuyên án bị cáo ba tới năm vì tội kết giao với tội phạm chiến tranh. Ba tới năm chịu ác mộng và đổ mồ hôi lạnh.
Chẳng chóng thì chày, Dussander rồi cũng sẽ lìa đời. Và rồi công cuộc chờ đợi sẽ bắt đầu. Bụng quặn thắt mỗi lần điện thoại hoặc chuông cửa reo lên.
Nó không chắc nó chịu đựng được điều đó.
Tay nó ngứa ngáy, chỉ muốn cầm lấy khẩu súng, Todd nắm chặt tay, thụi cả hai nắm đấm vào bụng. Cơn đau nhói lên, nó cứ thế co tròn người như quả bóng, nằm quằn quại suốt trên đất, mỗi mím chặt thành tiếng thét câm lặng. Cơn đau thật khủng khiếp, nhưng nó gạt đi chuỗi suy nghĩ cứ diễu hành không ngưng nghỉ.
Chí ít cũng được một lúc.
