Khi làm y tá, bạn biết rõ hơn ai hết rằng cuộc sống vẫn tiếp diễn. Có những ngày tốt lành và những ngày tệ hại. Có những bệnh nhân lưu lại trong tim bạn, và có những người bạn nóng lòng muốn quên đi. Thế nhưng bao giờ cũng có một người mẹ khác đang chuyển dạ, đang sinh, buộc bạn tiến về phía trước. Bao giờ cũng có một lứa những sinh linh bé bỏng chưa viết nên dòng đầu tiên trong câu chuyện cuộc đời. Trên thực tế, quá trình sinh con giống như một dây chuyền sản xuất, nó luôn làm tôi ngạc nhiên những khi buộc phải dừng tay nhìn lại - chợt thấy đứa bé dường như mình mới đỡ đẻ hôm qua giờ đã là bệnh nhân của mình, sắp sinh đứa con của chính cô bé. Hoặc là khi điện thoại reo, và luật sư của bệnh viện hỏi tôi có thể đến nói chuyện không.
Tôi không chắc mình đã bao giờ trò chuyện với Carla Luongo chưa. Thực ra, tôi còn không chắc mình biết luật sư bệnh viện - thứ lỗi cho tôi, bộ phận quản lý rủi ro - tên là Carla Luongo. Thế nhưng nghĩ lại thì tôi chưa bao giờ gặp rắc rối trước đó. Tôi chưa từng là rủi ro để người ta cần phải quản lý tôi.
Đã một tuần trôi qua kể từ khi Davis Bauer tắt thở - bảy ngày tôi đến chỗ làm treo những cái túi truyền dịch, bảo những người phụ nữ hãy rặn đi và chỉ họ làm sao để đứa bé sơ sinh bám lên mà bú. Quan trọng hơn thế, đó là bảy đêm tôi bàng hoàng giật mình tỉnh giấc, sống lại không phải thời khắc đứa bé đó chết mà vài phút trước khi chuyện đó xảy ra. Chiếu chậm cảnh tượng lúc ấy trong tâm trí, đảo ngược chúng và xóa đi cái đoạn trong câu chuyện khi mà mọi sự bắt đầu sụp đổ để tôi bắt đầu tin vào điều mình tự nhủ với mình. Điều tôi đã nói với người khác.
Điều tôi thuật lại với Carla Luongo, trên điện thoại, khi cô này gọi tới.
“Tôi sẽ rất vui được gặp cô,” tôi nói, trong khi cái tôi thật sự muốn nói là: Tôi có đang gặp rắc rối không?
“Tuyệt lắm,” cô này đáp. “Mười giờ có được không?”
Hôm nay ca trực của tôi bắt đầu lúc 11 giờ, nên tôi trả lời là được. Tôi ghi lại số tầng của văn phòng cô ấy vừa lúc Edison bước vào nhà bếp. Thằng bé đi qua, mở tủ lạnh và lấy ra chai nước cam. Trông như cu cậu sắp sửa tu luôn từ trong chai, nhưng tôi nhướng mày và nó nghĩ lại.
“Ruth?” Carla Luongo nói vào tai tôi. “Chị có còn ở đó không?”
“Tôi đây. Xin lỗi.”
“Hẹn gặp chị sớm nhé?”
“Mong gặp cô,” tôi vui vẻ đáp và gác máy.
Edison ngồi xuống và đổ một đống ngũ cốc ra một cái tô. “Mẹ đang nói chuyện với ai đó da trắng à?”
“Hỏi gì mà kỳ vậy con?”
Thằng bé nhún vai và rót sữa vào tô, đưa ra câu trả lời khi đưa muỗng lên miệng. “Mẹ đổi giọng.”
Carla Luongo có một vết xước trên chiếc quần tất. Lẽ ra tôi nên nghĩ về nhiều chuyện khác, chẳng hạn như sao lại có cuộc tra vấn này, nhưng tôi thấy mình cứ chăm chăm vào vết xước trên cái quần tất của cô ta và nghĩ rằng nếu nữ luật sư là người khác - người mà tôi coi là bạn - tôi sẽ khẽ nhắc để cô không bị ngượng.
Vấn đề là, mặc dù Carla cứ lặp đi lặp lại rằng cô đứng về phía tôi (sao lại có chia phe chia phía nữa?), rằng đây chỉ là thủ tục, tôi vẫn cảm thấy khó tin cô này.
Tôi đã dành hai mươi phút vừa qua để kể lại từng chi tiết vì sao mình lại ở trong phòng trẻ một mình với đứa con nhà Bauer. “Vậy chị đã được dặn là không đụng vào đứa bé,” nữ luật sư lặp lại.
“Đúng thế,” tôi đáp, lần thứ hai mươi.
“Và chị không đụng tới bé cho đến khi... chị nói thế nào nhỉ?” Cô này bấm bút.
“Cho đến khi tôi được chỉ thị làm thế bởi Marie, y tá phụ trách.”
“Và cô ấy đã nói gì?”
“Cô ấy bảo tôi bắt đầu ấn ngực,” tôi thở dài. “Nghe này, cô đã ghi lại hết mọi chuyện rồi. Tôi không thể kể thêm cho cô chuyện gì mà tôi chưa kể hết. Mà ca trực của tôi lại sắp bắt đầu. Vậy chúng ta sắp xong chưa?”
Nữ luật sư nghiêng người về phía trước, khuỷu tay chống lên đầu gối. “Chị có tương tác gì với bố mẹ bé không?”
“Chỉ một chút. Trước khi tôi bị thải khỏi nhiệm vụ chăm sóc đứa bé.”
“Chị có cảm thấy tức giận?”
“Sao chứ?”
“Chị có cảm thấy tức giận không? Ý tôi là, chị bị bỏ lại để chăm sóc cho đứa bé này, một mình, trong khi chị đã được chỉ thị là để mặc nó.”
“Lúc đó chúng tôi bị thiếu người. Tôi biết chẳng bao lâu sau là Corinne và Marie trở lại thay tôi,” tôi đáp, rồi nhận ra mình chưa trả lời câu hỏi của cô. “Tôi không tức giận.”
“Vậy mà bác sĩ Atkins nói rằng chị đã buông một lời bình luận không mấy hảo ý là hãy triệt sản đứa bé,” nữ luật sư nói.
Tôi há hốc. “Cô đã nói chuyện với bác sĩ nhi rồi?”
“Việc của tôi là nói chuyện với tất cả mọi người,” cô này đáp lại.
Tôi nhìn lên cô ta. “Rõ ràng là bố mẹ đứa bé nghĩ trên người tôi mang đầy rẫy vi trùng[30],” tôi nói. “Đó chỉ là một câu đùa ngu xuẩn.” Một câu đùa chẳng có nghĩa lý gì cả, nếu những chuyện sau đó không xảy ra. Nếu. Nếu. Nếu.
“Chị có để mắt trông chừng đứa bé không? Chị có chịu nhìn nó không?”
Tôi ngập ngừng, và trong một giây ngắn ngủi đó, tôi biết đây là điểm mấu chốt; khoảnh khắc tôi sẽ trở lại và lật tới lật lui nó trong tâm trí cho đến khi nó bị cọ nhẵn đến độ tôi không thể nhớ mọi điểm gút, đường rãnh và chi tiết. Tôi không thể cho nữ luật sư này biết mình đã bất tuân mệnh lệnh của Marie, bởi vì thế thì tôi có thể mất việc. Nhưng tôi không thể bảo cô rằng mình đã cố hồi sức cho đứa bé sơ sinh, bởi vì khi đó, những mệnh lệnh kia bỗng dưng có vẻ chính đáng.
Bởi vì tôi đã động vào đứa nhỏ, và bé đã chết.
“Lúc đó đứa bé ổn cả,” tôi cẩn trọng nói. “Và rồi tôi nghe nó hít mạnh.”
“Chị đã làm gì?”
Tôi nhìn nữ luật sư. “Tôi làm theo mệnh lệnh. Tôi đã được dặn không được làm gì,” tôi nói với Carla Luongo. “Vậy nên tôi không làm gì cả.” Tôi ngừng lại một lúc. “Cô biết không, một y tá khác trong hoàn cảnh của tôi có thể nhìn vào ghi chú đó trong hồ sơ đứa trẻ và cảm thấy nó thật... thiên kiến.”
Luongo biết tôi đang ám chỉ điều gì: tôi có thể kiện bệnh viện vì phân biệt đối xử. Hoặc ít ra là tôi muốn cô ta nghĩ là tôi có thể, trong khi thực tế, làm vậy chỉ tổ khiến tôi mất số tiến chẳng có bao nhiêu để thuê luật sư, mất bạn, và mất việc.
“Lẽ tự nhiên,” Carla thản nhiên tiếp tục, “đó không phải kiểu người đồng nghiệp mà chúng tôi muốn có trong đội ngũ nhân viên.” Nói cách khác là: cứ dọa kiện ra tòa đi, rồi sự nghiệp của cô ở đây sẽ chấm dứt. Nữ luật sư viết gì đó vào cuốn sổ da nhỏ màu đen rồi đứng dậy. “Được rồi,” cô nói. “Cảm ơn vì đã bỏ thời gian đến đây.”
“Không có gì. Cô biết tìm tôi ở đâu rồi đấy.”
“Tôi biết,” cô này nói, và suốt trên đường trở lại khoa sản, tôi cố gắng rũ bỏ cảm giác rằng hai từ đơn giản đó có thể là lời đe dọa.
Tuy nhiên, khi trở lại tầng của mình, tôi không có thời gian đắm chìm vào nỗi ngờ vực bản thân. Marie thấy tôi bước ra từ thang máy và chụp lấy cánh tay tôi với vẻ nhẹ nhõm. “Ruth,” cô nói. “Giới thiệu với cô đây là Virginia. Virginia, đây là Ruth, một trong những y tá sản khoa giàu kinh nghiệm nhất của chúng tôi.”
Tôi nhìn người phụ nữ đứng trước mặt, mắt cô này mở to khi trông theo một chiếc giường bệnh được đẩy dọc hành lang, hẳn là đưa đi sinh mổ cấp cứu. Chỉ cần nhiêu đó là tôi đã hiểu chuyện gì đang diễn ra ở đây. “Virginia,” tôi mở lời một cách tự nhiên, “hiện tại Marie đang có nhiều việc phải làm lắm, cô đi theo tôi nhé?”
Marie ném cho tôi một lời cảm ơn thầm lặng và chạy theo chiếc giường vừa được đẩy qua. “Vậy,” tôi quay sang nói với Virginia. “Chắc cô là một sinh viên phi truyền thống?”
Khác với hầu hết những ứng cử viên y tá mặt mũi non choẹt cứ lũ lượt hết lớp này tới lớp khác qua chỗ chúng tôi, Virginia đã hơn ba chục. “Tôi bắt đầu muộn,” cô giải thích. “Mà cũng có thể coi là sớm, tùy cách nhìn của cô. Tôi có con từ khi còn trẻ, và muốn bọn nhóc ra khỏi nhà trước khi tôi chính thức bắt đầu sự nghiệp của mình. Chắc cô nghĩ tôi điên, già đầu như vầy mà còn trở lại trường.”
“Thà muộn còn hơn không,” tôi đáp. “Hơn nữa, làm mẹ cũng phải được tính là tập huấn cho công việc ở khoa sản chứ, nhỉ?”
Tôi chặn một y tá vừa tan ca để hỏi xem mình phải tiếp nhận phòng nào: một cặp vợ chồng, người vợ bị đái tháo đường thai kỳ, G1 và giờ là P1, tuần 40+4/7, sinh thường lúc 5 giờ sáng; đứa bé cách 3 giờ thì truyền đường một lần, trong vòng 24 tiếng; một thai phụ G2P1 tuần 38+2/7 đang chuyển dạ. “Nghe như đang học bảng chữ cái ấy nhỉ,” Virginia nhận xét.
“Nói tắt ấy mà,” tôi bật cười. “Rồi cô sẽ quen thôi. Nhưng giờ tôi cứ dịch lại cho cô vậy - chúng ta sẽ nhận hai phòng. Ở phòng thứ nhất, người mẹ bị tiểu đường thai kỳ vừa sinh con sáng nay, đứa bé cứ mỗi ba giờ phải truyền đường một lần. Ở phòng còn lại thì thai phụ đang chuyển dạ, đã có một con,” tôi giải thích, “thế nên ít ra cô ấy cũng từng một lần vượt cạn. Cô cứ theo tôi là được.”
Vừa nói tôi vừa đẩy Virginia vào phòng bệnh. “Xin chào, cô Braunstein,” tôi nói với bệnh nhân, thai phụ này đang ghì chặt cứng tay ông xã. “Tôi nghe nói cô đến đây không phải lần đầu. Tên tôi là Ruth, và đây là Virginia. Virginia này, anh Braunstein có vẻ cần ghế ngồi đấy. Cô kéo một chiếc lại gần được không?” Cứ thế, tôi duy trì mạch trò chuyện liên tục và bình tĩnh trong khi kiểm tra que thử đường huyết rồi sờ bụng cô ấy. “Mọi thứ trông có vẻ ổn.”
“Tôi không cảm thấy ổn chút nào,” thai phụ nghiến răng nói.
“Chuyện đó cứ để chúng tôi lo,” tôi nhẹ nhàng đáp.
Người chồng quay sang Virginia. “Tôi muốn vợ sinh con dưới nước. Đó là kế hoạch của tôi.”
Virginia gật đầu, vẻ ngập ngừng. “Vâng.”
“Sau khi theo dõi chị nhà khoảng hai mươi phút, chúng tôi sẽ biết tình hình đứa bé, rồi nếu có thể, chúng tôi chắc chắn sẽ đưa chị vào bồn,” tôi nói gọn.
“Còn nữa, chúng tôi không muốn cắt bao quy đầu, nếu bé là con trai,” cô Braunstein tiếp luôn. “Chúng tôi sẽ làm lễ Bris[31].”
“Không vấn đề gì,” tôi bảo thai phụ. “Tôi sẽ ghi chú vào hồ sơ.”
“Tôi khá chắc là cổ tử cung đã nở khoảng sáu xăng-ti-mét,” cô này đoán. “Khi có Eli, vào khoảng đó là tôi phát nôn, và bây giờ tôi bắt đầu thấy nôn nao rồi...”
Tôi với tay lấy khay thận[32] và đưa nó cho Virginia.
“Để xem chúng tôi có thể kiểm tra độ nở tử cung cho cô trước khi chuyện đó xảy ra không nhé,” tôi gợi ý và đeo vào một đôi găng latex, vén mép chăn phía cuối giường lên.
Cô Braunstein quay sang Virginia. “Cô chắc đó là ý hay chứ?”
“Ừm,” cô ấy quay sang tôi. “Chắc?”
Tôi buông tấm chăn xuống. “Cô Braunstein,” tôi nói. “Virginia là một y tá thực tập. Tôi thì đã hành nghề hai mươi năm. Nếu cô muốn, tôi chắc chắn Virginia sẽ rất vui khi được bổ sung kiến thức bằng cách xem tử cung cô đã giãn nở đến mức nào. Nhưng nếu cô không thoải mái và chỉ muốn phần đó xong cho sớm, tôi sẽ theo ý cô.”
“Ôi!” Nữ bệnh nhân đỏ mặt. “Tôi cứ tưởng...”
Rằng ở đây cô ấy mới là người phụ trách. Bởi vì tuy Virginia trẻ hơn tôi mười tuổi, cô ấy lại có làn da trắng.
Tôi thở hắt ra, giống như cách tôi bảo những người phụ nữ sắp làm mẹ hãy thở, và - cũng như họ - cùng với làn hơi đó, tôi để nỗi ấm ức thoát đi. Tôi nhẹ nhàng đặt tay lên đầu gối Braunstein, nhìn cô và nở một nụ cười chuyên nghiệp. “Hãy đưa đứa bé ra thôi nào,” tôi đề nghị.
Má tôi vẫn còn làm việc cho Mina Hallowell trong tòa nhà đá cát nâu ở phía tây Thượng Manhattan. Từ khi ông Sam qua đời, cô Mina là người mà trên danh nghĩa, má tôi phải chăm sóc.
Má tôi chỉ nghỉ vào Chủ nhật, tôi thì lại ngủ suốt hôm đó sau ngày thứ Bảy ròng rã thức trực ca đêm, vậy là muốn đến thăm bà, lần nào tôi cũng phải lại cái nhà đá. Thế nhưng tôi không thường thăm viếng lắm. Tôi tự bảo mình đó là vì tôi mắc công chuyện, bận lo cho Edison và hàng trăm lý do khác phải ưu tiên, nhưng thực ra đó là vì mỗi lần bước vào và thấy má trong bộ đồng phục xanh thùng thình, tạp dề trắng quấn quanh hông là tôi lại chết trong lòng một ít. Chắc hẳn bạn nghĩ rằng sau từng ấy thời gian, cô Mina sẽ bảo má cứ thích gì mặc đó, nhưng không. Có lẽ đây chính là lý do khiến tôi, nếu có ghé thăm, sẽ tỏ rõ quan điểm của mình bằng cách dùng cổng chính, có người gác cổng, thay vì thang máy cho người hầu phía sau tòa nhà. Cái phần cố chấp trong tôi lấy làm vui thích khi biết mình được thông báo là khách như bao nhiêu người khác. Khi tên của con gái bà giúp việc được viết vào sổ đàng hoàng.
Hôm nay khi mở cửa cho tôi vào, má trao tôi một cái ôm thật chặt. “Ruth! Đây chẳng phải là bất ngờ thú vị nhất sao! Má biết ngày hôm nay sẽ tốt đẹp lắm mà.”
“Thật hả má?” Tôi đáp lại. “Sao má biết được?”
“Ừ thì, má mặc cái áo khoác dày vì trời trở lạnh, rồi con không biết đâu, má tìm thấy một tờ hai mươi đô sót lại trong túi từ hồi má mặc nó mùa thu năm ngoái. Thế là má tự nhủ, Lou, đấy là một điềm tốt, hoặc là triệu chứng đầu tiên của bệnh Alzheimer.” Bà toét miệng cười. “Má chọn điềm tốt.”
Tôi yêu cách những nếp nhăn nhuộm màu thời gian lên nụ cười của má. Tôi thích nhìn xem một ngày nào đó, lúc già đi mình sẽ thế nào.
“Cháu ngoại của má có tới cùng không?” má hỏi, đưa mắt nhìn ra hành lang phía sau tôi. “Con đã đưa nó đi xem trường đại học chưa?”
“Không, má, thằng bé đang ở lớp rồi. Chỉ có mỗi mình con thôi, má chịu khó vậy.”
“Chỉ có mỗi mình con thôi á,” bà trêu tôi. “Làm như thế thì không đủ vậy.” Bà đóng cửa lại phía sau trong khi tôi cởi nút áo khoác ra. Bà đưa tay định đón lấy nó, nhưng tôi đã thò tay vào tủ tìm móc áo. Điều cuối cùng tôi muốn làm là bắt má hầu hạ cả mình. Tôi để áo khoác cạnh cái của bà và, chỉ để nhớ lại những ngày hạnh phúc xa xưa, tôi đưa tay vuốt mặt dưới mềm mại trên cái khăn choàng may mắn của má trước khi khép cửa tủ lại.
“Cô Mina đâu rồi ạ?” tôi hỏi.
“Cô ấy đi mua sắm, xuống phố rồi, với Christina và đứa bé con,” bà đáp.
“Con không muốn quấy rầy nếu má bận...”
“Với con, con yêu, má luôn có thời gian. Con vào phòng ăn đi. Má chỉ đang rửa cái này một chút.” Bà bắt đầu đi dọc hành lang, và tôi theo sau, chú ý cách bà nghiêng về đầu gối phải hơn vì gối trái bị viêm bao hoạt dịch.
Bàn ăn phủ một tấm khăn trắng muốt và những chuỗi hạt pha lê tạo thành cái đèn chùm đang trải lên bàn như những vệt nước mắt long lanh. Một tô amoniac hăng hăng đặt ngay chính giữa. Má tôi ngồi xuống và trở lại với việc nhúng ướt từng chuỗi hạt rồi để nó tự khô.
“Làm sao má gỡ đống này xuống được?” Tôi hỏi, nhìn cái đèn chùm.
“Cẩn thận làm thôi,” má tôi đáp.
Tôi hình dung cảnh bà chông chênh đứng trên bàn, hoặc một chiếc ghế. “Tuổi này rồi mà má còn làm mấy việc này thì nguy hiểm quá...”
Bà xua tay gạt tôi đi. “Má làm việc này được năm mươi năm rồi,” bà nhấn mạnh. “Có bị hôn mê thì má vẫn rửa được pha lê.”
“Hừm, nếu má cứ trèo lên gỡ chúng xuống từ cái đèn chùm thì có ngày má sẽ được toại nguyện.” Tôi cau mày. “Má đã tới chỗ bác sĩ chỉnh hình con giới thiệu chưa?”
“Ruth, con thôi chăm má như chăm con nít đi.” Nói rồi bà bắt đầu khỏa lấp khoảng cách giữa chúng tôi bằng cách hỏi về điểm số của Edison. Bà bảo rằng chị Adisa đang lo đứa con mười sáu tuổi của chị sẽ bỏ học (một điều chị đã quên nhắc đến khi gặp tôi ở tiệm làm móng). Trong lúc chúng tôi trò chuyện, tôi phụ má nhúng những chuỗi pha lê vào amoniac, nghe thứ dung dịch đó thiêu đốt làn da bỏng rát và lòng kiêu hãnh - còn cay đắng hơn - thiêu đốt cổ họng mình.
Hồi chị em tôi còn nhỏ, khi đi làm ngày thứ Bảy má thường đưa hai đứa theo cùng. Bà nói như thể đó là cái gì to tát lắm, một thứ đặc ân - không phải đứa con nít nào cũng đủ ngoan để được theo bố mẹ đi làm đâu! Nếu cư xử phải phép, con sẽ được bấm cái nút trên giá đưa đĩa từ nhà ăn xuống bếp! Thế nhưng cái vốn là phần thưởng lúc ban đầu đã mau chóng mất hết sức hấp dẫn và trở thành nguồn cơn nỗi chua xót trong tôi. Đúng là thi thoảng chị em tôi được chơi với Christina và mấy con Barbie, nhưng khi chị ấy có bạn tới nhà, Rachel và tôi lập tức bị đuổi xuống nhà bếp hoặc phòng giặt, nơi má chỉ chúng tôi cách ủi cổ áo với cổ tay áo. Năm mười tuổi, rốt cuộc tôi cũng nổi loạn. “Có thể má thấy chuyện đó không sao, nhưng con thì không muốn làm nô lệ của cô Mina,” tôi nói với má, đủ to để người ta có thể tình cờ nghe thấy, và bà tát tôi. “Con không được dùng từ đó để gọi một công việc lương thiện,” má chỉnh tôi. “Nhờ nó con mới có giày mang và áo mặc đấy.”
Lúc bấy giờ, tôi không nhận ra ý nghĩa sâu xa hơn của việc má cho chúng tôi theo học việc. Tôi không biết khi đó mình đang được học - cách xếp khăn trải sao cho góc giường gọn như giường bệnh viện, cách tẩy sạch đường ron gạch lót sàn, cách làm món nước sốt roux. Má muốn chúng tôi biết làm những việc cơ bản, để không bao giờ phải rơi vào cảnh như cô Mina, không thể tự lo cho mình.
Chúng tôi rửa sạch những chuỗi pha lê, rồi tôi đứng lên ghế trong khi má chuyển cho tôi từng chuỗi một để mắc lên đèn chùm, chúng thật đẹp và sáng chói. “Vậy,” má mở lời khi chúng tôi gần xong, “con có định nói cho má biết con đang gặp chuyện gì không, hay là má phải cạy miệng con?”
“Con có gặp chuyện gì đâu. Con chỉ nhớ má thôi.”
Đó là sự thật. Tôi tới Manhattan vì tôi muốn gặp má. Tôi muốn đến chỗ mà tôi biết ở đó mình được coi trọng.
“Chuyện gì đã xảy ra ở chỗ làm vậy, Ruth?”
Má tôi có linh tính phi thường đến nỗi hồi còn nhỏ, phải mất nhiều năm tôi mới nhận ra bà không có khả năng ngoại cảm. Bà không biết trước tương lai; bà chỉ biết tôi.
“Bình thường con cứ luôn miệng nói về một ca sinh ba hoặc chuyện một ông bố vợ đấm thằng con rể mới lên chức bố làm cho tay này lăn ra bất tỉnh trong phòng chờ. Hôm nay, con chưa nhắc tới bệnh viện lần nào.”
Tôi bước xuống khỏi ghế và khoanh tay lại. Lời nói dối dễ tin nhất là loại được dệt nên quanh cái lõi là sự thật. Thế nên mặc dù lộ liễu tránh không nhắc tới Turk Bauer, đứa bé đã chết hay Carla Luongo, tôi kể cho má chuyện cô y tá thực tập và bệnh nhân đã cho rằng cô ấy là người phụ trách, không phải tôi. Lời lẽ trào tuôn như thác, dữ dội hơn tôi dự tính. Khi tôi dứt lời, mẹ con tôi đang ngồi trong bếp và má đã đặt một tách trà trước mặt tôi.
Má tôi mím môi, như thể đang cân đong chứng cớ. “Có lẽ con chỉ tưởng tượng ra thôi.”
Tôi tự hỏi phải chăng đây là lý do khiến tôi trở thành người như bây giờ, là lý do khiến tôi cứ cố kiếm cớ bào chữa cho hết người nọ người kia, trừ bản thân mình, và cứ gắng hết sức mong cầu hòa nhập. Bấy lâu nay chính má đã làm gương cho tôi noi theo đấy thôi.
Nhưng nếu như bà đã đúng thì sao? Có khi nào tôi đang phản ứng thái quá? Tôi tái hiện những tương tác trong đầu. Chuyện này không giống như vụ việc với Turk Bauer - cô Braunstein không hề nhắc đến màu da tôi. Lỡ như má tôi nói đúng và tôi mới là người tỏ ra nhạy cảm quá mức? Lỡ như tôi chỉ vô cớ cho rằng bệnh nhân nói thế vì y tá thực tập là người da trắng và tôi không phải? Chẳng phải thế thì chính tôi mới là kẻ không thể bỏ qua định kiến chủng tộc đó sao?
Lanh lảnh như chuông, tôi nghe giọng chị Adisa vang lên trong đầu mình: Đó chính là cái bọn chúng muốn: khiến em hoài nghi bản thân mình. Chừng nào chúng còn có thể làm em cảm thấy mình không đáng trọng, chừng đó chúng vẫn còn trói buộc được em.
“Má chắc cô gái ấy không có ý gì đâu,” má tôi nhấn mạnh.
Thế cũng không khiến con cảm thấy bớt nhỏ bé đi.
Tôi không nói ra, nhưng tôi nghĩ thế, và điều đó làm tôi rùng mình. Đây không phải là tôi. Tôi không buộc tội; tôi không tin rằng đại đa số người da trắng phán xét tôi vì tôi có nước da đen hay cho rằng họ hơn tôi. Tôi không lảng vảng khắp nơi kiếm cớ gây sự. Việc đó đã có chị Adisa. Phần tôi, tôi cố gắng hết sức để không ai chú ý. Dĩ nhiên, tôi biết sự phân biệt chủng tộc thật sự tồn tại và người như Turk Bauer đang giương cao tấm băng-rôn đó, nhưng tôi không vơ đũa cả nắm, không phán xét tất cả người da trắng chỉ vì hành động của số ít.
Hoặc, nói đúng hơn là trước nay tôi chưa từng làm thế.
Như thể miếng giấy ghi chú dán trên hồ sơ bệnh nhân của Davis Bauer đã khía vào một mạch máu quan trọng, và tôi không làm cách nào ngăn được máu chảy ra.
Đột nhiên, chúng tôi nghe tiếng chìa khóa lanh canh và tiếng trò chuyện huyên náo khi cô Mina, con gái và cháu trai cô trở về nhà. Má vội ra cửa để đón lấy áo khoác cùng túi shopping của họ và tôi theo sau má. Mắt Christina mở to khi trông thấy tôi, và chị ôm chầm lấy tôi trong khi má cởi bộ đồ đi tuyết khỏi người cậu con trai bốn tuổi của chị, Felix. “Ruth!” chị kêu lên. “Đúng là định mệnh. Mẹ, chẳng phải con vừa nói với mẹ về con trai của Ruth đó sao?”
Cô Mina ngước nhìn tôi. “Đúng đấy. Ruth, cháu yêu, trông cháu đẹp quá. Da không có nếp nhăn nào cả. Cô thề, cháu chẳng già đi chút nào.”
Một lần nữa, tôi lại nghe tiếng chị Adisa văng vẳng trong đầu: Da đen không nẻ. Cố hết sức, tôi đè cái giọng đó xuống và nhẹ nhàng vòng tay ôm lấy thân hình nhỏ nhắn của cô Mina. “Cô cũng vậy, cô Mina à,” tôi đáp.
“Ôi dào, cháu cứ dối lòng đi.” Cô vờ vẫy tay xua lời tôi, rồi mỉm cười tinh nghịch. “Không, thật đấy. Cháu cứ tiếp tục nói thế. Cô thích nghe từng lời.”
Tôi cố gắng ra hiệu cho má. “Có lẽ cháu nên về thôi...”
“Đừng có vì bọn cô mà đi sớm,” cô Mina bảo rồi đỡ lấy Felix từ tay má tôi. “Cháu cứ ở lại bao lâu tùy ý.” Cô quay sang má tôi. “Lou, bọn tôi đợi trà trong phòng vàng nhé.”
Christina nắm tay tôi. “Theo chị nào,” chị nói rồi kéo tôi vào nhà, lên cầu thang vào căn phòng nơi chúng tôi từng chơi với nhau hồi còn nhỏ.
Nó như một ngôi đền vậy, vẫn nguyên những món đồ nội thất như hồi Christina còn bé, nhưng giờ có một cái nôi và trên sàn vương vãi đồ chơi. Tôi giẫm lên thứ gì đó suýt làm tôi tập tễnh, và Christina đảo tròn mắt. “Ôi, Chúa ơi, mấy thằng Playmobil của Felix. Điên quá phải không, bỏ hàng trăm đô vào ba cái đồ nhựa? Nhưng em biết Felix rồi đó. Nó khoái cướp biển lắm.”
Tôi ngồi thụp xuống, xem xét cái tàu buồm được chế tạo hết sức tỉ mỉ và chi tiết trong lúc Christina lục lọi tủ đồ. Trên tàu có một viên thuyền trưởng mặc áo khoác đỏ đội mũ đen đính lông chim, cùng nhiều tay cướp biển bị mắc vào một mạng lưới lùng nhùng dây buộc cột buồm bằng nhựa. Trên boong là một nhân vật có làn da nhựa màu nâu-cam, với một cái vòng cổ màu bạc nhỏ.
Chúa ơi, đó là một nô lệ sao?
Phải, chi tiết đó đúng với lịch sử. Nhưng đây là đồ chơi mà. Sao lại có mẩu lịch sử này trong đó? Sau này họ còn chế ra thứ gì nữa đây - bộ đồ chơi trại tập trung của Nhật giam tù nhân Thế chiến thứ hai? Lego Đường mòn nước mắt[33]? Trò chơi Săn Phù Thủy Salem[34]?
“Chị muốn cho em biết trước khi em đọc được trên báo,” Christina nói. “Anh Larry đang định tranh cử vào Quốc hội.”
“Ồ”, tôi thốt lên. “Chị nghĩ sao về chuyện đó?”
Thế là Christina bất thần ôm chầm lấy tôi. “Cảm ơn em. Em có nhận ra em là người bạn đầu tiên biết tin này mà không làm như thể đó là bước đầu để tiến thân vào Nhà Trắng hay bắt đầu bàn xem liệu bọn chị nên mua nhà ở Bethesda hay Arlington. Em là người đầu tiên nghĩ rằng trong chuyện này chị có quyền lựa chọn.”
“Hừm, lẽ nào lại không? Đó có vẻ là một biến động lớn với gia đình chị mà.”
“Ừ,” Christina đáp. “Chị không chắc mình đủ ngoan cường để làm vợ một chính trị gia.”
Tôi bật cười. “Chị ngoan cường đủ để một tay điều hành cả đất nước luôn đó chứ.”
“Đó chính là cái chị muốn nói đấy. Có vẻ sắp tới, chị phải quên đi chuyện mình đã tốt nghiệp loại xuất sắc để mà đứng đó bồng đứa con bé bỏng dễ thương và mỉm miệng cười như thể trong đầu chị chỉ có mỗi chuyện chọn màu son sao cho tiệp màu bộ váy.” Christina thở dài. “Hứa với chị chuyện này được không? Nếu có bao giờ chị cắt tóc kiểu bob trông giống như chụp cái mũ bảo hiểm lên đầu, em sẽ cho chị được an tử nhé?”
Mày thấy chưa, tôi tự nói với mình. Đây là bằng chứng. Tôi đã biết Christina suốt cả đời mình. Và phải, giữa chúng tôi có thể tồn tại nhiều khác biệt - về kinh tế xã hội, chính trị, màu da - nhưng điều đó không có nghĩa là chúng tôi không thể kết nối với nhau, giữa con người với con người, giữa một người bạn với một người bạn.
“Nghe chị nói thì hình như chị đã có quyết định của mình rồi,” tôi chỉ ra.
Christina nhìn tôi, đôi mắt ánh lên vẻ tuyệt vọng. “Chị không thể nói không với anh ấy,” chị thở dài. “Đó là lý do hồi đầu chị đổ trước anh ấy mà.”
“Em biết,” tôi nói. “Nhưng chuyện có thể tệ hơn.”
“Sao mà tệ hơn được nữa?”
“Đại biểu Quốc hội phục vụ có hai năm,” tôi giải thích. “Hai năm chỉ như một cái chớp mắt. Chị nghĩ xem lỡ chồng chị quyết tâm vào Thượng viện thì sao.”
Christina rùng mình, rồi nhoẻn cười. “Nếu anh ấy vào được Nhà Trắng, chị sẽ thuê em làm Chánh văn phòng.”
“Tổng Y sĩ thì hợp hơn, chị ạ,” tôi đế thêm vào.
Christina khoác tay tôi khi chúng tôi rảo bước về phòng vàng, nơi má đang bày ra một bộ ấm chén Trung Hoa với một đĩa bánh quy quả hạnh nhà làm. Nhóc Felix ngồi bệt trên sàn, đang chơi với một cái xe lửa gỗ. “Ôi, Lou à, cháu đã mơ về mấy cái bánh quy này,” Christina tấm tắc. Chị ôm má tôi trước khi thò tay bốc một cái. “Chúng cháu thật may mắn khi có bác là một phần của gia đình mình.”
Gia đình gì mà lại nhận tiền công, tôi nghĩ thầm.
Ngoài mặt, tôi vẫn mỉm cười. Nhưng như tất cả những thứ vốn không vừa vặn mà ta cứ cố tròng vào, nó bó chặt làm tôi bức bối.
Vào một ngày thứ bảy cho Người lao động theo Khế ước[35] hồi xưa, khi đang chơi trốn tìm với Christina và chị Rachel, tôi rẽ sai hướng và lạc vào một căn phòng cấm. Phòng làm việc của ông Hallowell thường khóa chặt, nhưng hôm đó, khi tôi xoay nắm đấm, tuyệt vọng muốn trốn khỏi tiếng kêu lảnh lót của Christina cảnh báo “Sẵn sàng chưa, chị tới đây...”, tôi thấy mình ngã sấp vào chốn riêng tư bí mật đó.
Chị Rachel và tôi đã dành nhiều thời gian tưởng tượng xem sau cánh cửa khóa kín đó có gì. Chị tôi đoán là một phòng thí nghiệm, với hàng dãy hàng dãy chai lọ ngâm các bộ phận cơ thể người. Tôi thì mơ tới kẹo chất đống, vì trong trí óc của một con nhóc bảy tuổi thì có gì đáng giá và đáng để khóa lại hơn thế đâu. Thế nhưng khi tôi ngã chống tay và đầu gối lên tấm thảm phương Đông trong phòng ông Hallowell, sự thật khá là đáng thất vọng: ở đó có một cái ghế bành bọc da. Hàng dãy hàng dãy kệ để thứ gì đó trông như những chiếc bánh xe bạc. Một màn hình chiếu phim di động. Và đang gắn cuộn phim vào bộ răng kêu lạch cạch của cái máy chiếu chính là ông Sam Hallowell.
Ngày trước tôi luôn nghĩ rằng ông Hallowell trông giống một ngôi sao điện ảnh, và má nói ông thật sự đã từng là một ngôi sao. Khi ông quay lại, ánh mắt ghim chặt vào tôi, tôi vắt óc cố nghĩ ra một lý do nào đó bào chữa cho việc xâm phạm khu vực cấm, nhưng ánh mắt lại bị hút về phía màn hình bị muỗi đang chiếu cảnh Tinkerbell thắp lên những chùm pháo hoa hoạt họa bên trên một lâu đài.
“Trước giờ cháu chỉ biết có thế này,” ông lên tiếng, và tôi nhận ra cách nói của ông kỳ kỳ; các chữ cứ nhòe ra, dính vào nhau. Ông đưa ly lên miệng và tôi nghe tiếng nước đá lanh canh. “Cháu không biết cảm giác trông thấy thế giới trước mắt mình thay đổi nó thế nào đâu.”
Trên màn ảnh, một người đàn ông tôi không biết mặt đang phát biểu. “Màu sắc làm mọi thứ tươi sáng hẳn lên, chẳng phải vậy sao?” ông ta nói, trong khi bức tường đầy ảnh trắng đen đằng sau bừng lên đủ sắc cầu vồng.
“Walt Disney là một thiên tài,” ông Hallowell trầm ngâm nhận định. Ông thả người xuống ghế bành, vỗ lên chỗ ngồi cạnh bên và tôi lật đật lại đó. Một con vịt hoạt hình đeo kính có cái giọng đặc sệt đang thọc tay vào mấy cái thùng sơn và đổ hết dung dịch bên trong ra sàn. Bạn trộn tất cả lại với nhau, thế là ra một vững bùn lầy... và bạn có màu đen, con vịt nói, quậy sơn với hai cái chân bèn bẹt để chất lỏng hóa ra sắc gỗ mun. Đó là trạng thái tồn tại của vạn vật vào khởi đầu của thời gian. Tối đen. Con người chẳng có chút ý niệm gì về cái gọi là màu sắc. Vì sao? Vì khi đó loài người còn chìm trong mông muội.
Bấy giờ ông Hallowell ngồi gần đến nỗi tôi ngửi thấy mùi hơi thở của ông - nó chua lè, như cậu Leonard, người mà Giáng sinh năm ngoái vừa vắng mặt vì má nói cậu đã đi đâu đó cai rượu. “Christina, Louis, cháu và chị cháu, mấy đứa nhóc các cháu và mẹ cháu không biết trên đời này còn gì khác nữa. Với các cháu, mọi thứ luôn trông giống thế này.” Ông đột ngột đứng dậy, quay về phía tôi và thế là máy chiếu rọi lên gương mặt ông những bóng sáng lờ mờ nhảy múa. “Tiếp theo mời các bạn theo dõi một chương trình đầy sắc màu sống động do NBC mang lại!” ông sang sảng đọc, cùng lúc dang rộng tay khiến chất lỏng trong ly sánh sang bên và tạt ra thảm trải sàn. “Cháu nghĩ sao, hả Ruth?” ông hỏi.
Tôi nghĩ phải chi ông tránh ra, để tôi có thể xem con vịt làm gì kế tiếp.
Giọng ông Hallowell dịu lại. “Ta từng thông báo như thế trước mỗi chương trình,” ông bảo tôi. “Cho đến khi TV màu trở thành chuyện thường tình, phổ biến đến nỗi chẳng ai cần người ta nhắc họ đó là một phép màu nữa. Nhưng trước đó - trước đó - ta là giọng nói của tương lai. Chính ta. Sam Hallowell. Tiếp theo mời các bạn theo dõi một chương trình đầy sắc màu sống động do NBC mang lại!.”
Tôi không kêu ông tránh qua một bên, để tôi xem hoạt hình. Tôi ngồi yên với hai tay đặt trên đùi, vì tôi biết thỉnh thoảng người ta nói không phải vì có gì quan trọng để nói. Mà vì họ khao khát có ai đó lắng nghe.
Khuya hôm đó, sau khi má đã đưa chị em tôi về nhà và đẩy chúng tôi rúc vô giường, tôi gặp một cơn ác mộng. Tôi mở mắt và mọi thứ hiện ra tuyền một màu xám xịt, như người đàn ông trên màn ảnh phim trước khi ông ta ửng hồng và phông nền bừng lên muôn sắc muôn màu. Trong mơ, tôi thấy mình chạy khắp tòa nhà đá cát, giật những cánh cửa khóa chặt cho đến khi phòng làm việc của ông Hallowell mở ra. Bộ phim chúng tôi đã xem đang tua qua máy chiếu, nhưng lần này hình ảnh hiện lên chỉ có hai màu đen trắng. Tôi thét lên, rồi má tôi chạy vào với chị Rachel, cô Mina, Christina và cả ông Hallowell, thế nhưng khi tôi bảo họ mắt tôi bị gì rồi và mọi sắc màu trên thế giới đã biến mất, họ phá lên cười tôi. Ruth, họ nói, xưa nay thế giới luôn chỉ có thế này. Và sẽ thế này mãi mãi.
Khi chuyến tàu của tôi về lại New Haven, Edison đã có mặt ở nhà và đang cúi người trên bàn bếp làm bài tập. “Chào con,” tôi nói, đặt một cái hôn lên đỉnh đầu thằng bé khi đi vào, thêm một cái siết vai. “Đó là bà ngoại gửi cho con đấy.”
“Giờ này mẹ không phải ở chỗ làm sao ạ?”
“Mẹ có nửa tiếng trước khi ca trực bắt đầu, và mẹ quyết định thà dành thời gian bên con còn hơn là kẹt giữa dòng xe cộ.”
Ánh mắt thằng bé hướng về phía tôi. “Mẹ sẽ bị trễ đấy.”
“Được ở bên con thì cũng đáng mà,” tôi đáp. Tôi chụp một trái táo từ cái tô nằm giữa bàn bếp - bao giờ tôi cũng để ở đó một món ăn lành mạnh, vì cái gì vớ được thằng con tôi cũng cho vô mồm - cắn một miếng rồi cầm mấy tờ giấy trải trước mặt Edison lên xem. “Henry O. Flipper,” tôi đọc. “Nghe như yêu tinh trong truyện cổ Ireland ấy nhỉ.”
“Ông ấy là người Mỹ gốc Phi đầu tiên tốt nghiệp West Point. Mỗi học sinh trong lớp Lịch sử Nâng cao phải có một buổi đứng lớp, thuyết minh về một người hùng của Mỹ, và con đang cố nghĩ xem mình sẽ giảng về nhân vật nào.”
“Con còn ứng cử viên nào nữa?”
Edison nhìn lên. “Bill Pickett - một cao bồi và ngôi sao đua ngựa người da đen. Và Christian Fleetwood, một người lính nội chiến da đen được trao Huân chương Danh dự.”
Tôi xem qua bức ảnh mờ của từng người. “Mẹ không biết ai hết.”
“Vâng, vấn đề nằm ở đó đấy,” Edison nói. “Chúng ta có Rosa Parks và tiến sĩ King, thế là hết. Mẹ có từng nghe nói tới người anh em tên Louis Latimer chưa? Ông ấy đã vẽ nên một số bộ phận điện thoại cho phát minh của Alexander Graham Bell, từng là người thiết kế và cố vấn cho Thomas Edison. Nhưng mẹ đâu có đặt tên con theo tên ông ấy vì mẹ đâu biết ông ấy có tồn tại. Bất cứ khi nào người như chúng ta làm nên lịch sử, nó chỉ được ghi lại như một chi tiết vặt vãnh, không đáng kể.”
Thằng bé nói thế mà chẳng có chút gì chua chát, cũng cùng giọng điệu như khi nó thông báo nhà đã hết tương cà hay vớ của nó đã biến thành màu hồng trong máy giặt - như thể đó là một chuyện nó chẳng mấy thích thú, nhưng không cáu giận làm gì, vì cũng chẳng thay đổi được kết quả ngay lúc đó. Tôi thấy mình lại nghĩ tới cô Braunstein và Virginia. Nó như một cái dằm cứ đâm vào tâm trí tôi, và Edison vừa ấn sâu vào đó thêm lần nữa. Lẽ nào tôi thật sự chưa từng nhận ra mấy chuyện này? Hay là tôi đã cố tình nhắm mắt làm ngơ?
Edison ngó đồng hồ. “Mẹ,” nó nhắc, “mẹ sẽ bị trễ lắm đấy.”
Thằng bé nói đúng. Tôi dặn nó món cần hâm lại cho bữa tối, giờ đi ngủ, giờ tôi tan ca. Rồi tôi vội ra xe và lái tới bệnh viện. Cứ có thể là tôi rẽ đường tắt, vậy mà vẫn trễ mười phút. Tôi lao lên thang bộ thay vì chờ thang máy và khi tới khoa sản thì tôi hổn hển như muốn hết hơi và mồ hôi mồ kê đầm đìa. Marie đứng bên bàn y tá, như thể đang chờ tôi. “Tôi xin lỗi,” tôi nói ngay. “Tôi vừa tới New York thăm mẹ tôi, bị kẹt xe và...”
“Ruth... tôi không thể để cô làm việc tối nay.”
Tôi sững sờ. Corinne tới muộn hết một nửa thời gian, còn tôi chỉ phạm quy một lần duy nhất là bị phạt ư?
“Chuyện này sẽ không tái diễn đâu,” tôi nói.
“Tôi không thể để cô làm việc,” Marie lặp lại, và tôi nhận ra nãy giờ cô ấy không hề nhìn vào mắt tôi, dù chỉ một lần. “Tôi vừa nhận được thông báo từ phòng nhân sự rằng giấy phép hành nghề của cô đã bị đình chỉ.”
Đột nhiên, người tôi hóa đá. “Cái gì?”
“Tôi rất xin lỗi,” cô thì thầm. “Nhân viên an ninh sẽ hộ tống cô ra khỏi tòa nhà sau khi cô đã thu dọn hết đồ trong tủ của mình.”
“Chờ đã,” tôi kêu lên, trông thấy hai tay đô con chực chờ sau bàn y tá. “Cô đùa tôi à? Vì sao giấy phép của tôi lại bị đình chỉ? Vậy rồi tôi lấy gì làm việc?”
Marie hít một hơi rồi quay sang mấy tay bảo vệ. Họ bước tới. “Thưa cô?” một người đánh tiếng, ra hiệu về phía phòng nghỉ, làm như sau hai mươi năm làm việc tôi có thể không biết đường.
Cái thùng các-tông tôi bê ra xe có một bàn chải, một tuýp kem đánh răng, một chai Advil, một chiếc áo cardigan và một xấp hình chụp Edison. Đó là tất cả những gì tôi cất trong tủ nơi làm việc. Nó chễm chệ trên ghế sau xe và cứ hút lấy ánh mắt tôi qua gương chiếu hậu, làm tôi ngỡ ngàng, như một hành khách tôi không trông đợi.
Tôi thậm chí chưa lái xe ra khỏi bãi đỗ trước khi gọi cho đại diện công đoàn. Lúc này là bốn giờ chiều, khả năng ông ấy ngồi ở bàn làm việc không cao, thế nên khi ông bắt máy, tôi bật khóc. Tôi kể ông nghe về Turk Bauer và đứa bé, ông trấn an tôi và bảo ông sẽ tìm hiểu rồi gọi lại.
Tôi nên về nhà thôi. Tôi nên đảm bảo Edison vẫn ổn. Nhưng thế thì thằng bé sẽ thắc mắc sao tôi không ở chỗ làm, mà lúc này tôi không chắc mình sẵn sàng trò chuyện. Nếu đại diện công đoàn làm tốt việc của ông ấy, có lẽ tôi sẽ được trở lại làm việc trước ca trực tối mai.
Rồi chuông điện thoại tôi reo. “Chị Ruth?” Corinne hỏi. “Chuyện quái quỷ gì đang diễn ra vậy?”
Tôi ngả lưng ra ghế, nhắm mắt lại. “Chị không biết,” tôi thú nhận.
“Chờ đã,” cô nói, và tôi nghe những âm thanh nghèn nghẹt. “Em đang ở trong cái kho chứa đồ khốn kiếp để được riêng tư. Nghe tin là em gọi chị liền.”
“Em nghe tin gì? Chị không hay biết gì cả, ngoại trừ chuyện giấy phép của chị bị đình chỉ.”
“Ừ thì, con mụ luật sư bệnh viện xấu tính đã nói gì đó với chị Marie về hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp...”
“Carla Luongo ấy à?”
“Cô ta là ai?”
“Con mụ luật sư bệnh viện xấu tính. Cô ta đã bán đứng chị,” tôi đáp, lòng cay đắng. Carla và tôi đã thấy hết bài của nhau, và tôi tưởng thế là đủ để chúng tôi ngầm hiểu rằng cả hai đều có con át chủ. Tôi không ngờ cô ta lại hạ bài nhanh thế. “Cái gã phân biệt chủng tộc kia hẳn đã dọa kiện ra tòa, và cô ta chọn hi sinh chị để bảo vệ bệnh viện.”
Có một khoảng lặng. Ngắn đến nỗi có lẽ nếu không chủ tâm lắng nghe, tôi đã không nhận ra. Và rồi Corinne - đồng nghiệp của tôi, bạn tôi - lên tiếng nói, “Em chắc cô ấy không cố tình đổ cho chị đâu.”
Hồi ở Dalton, có một cái bàn ăn trưa nơi bọn trẻ da đen hay ngồi, chỉ trừ tôi. Có lần, một học sinh được học bổng da màu khác đã rủ tôi ngồi ăn chung với họ. Tôi nói cảm ơn, nhưng viện cớ thường dành khoảng thời gian đó dạy kèm cho một người bạn da trắng không hiểu lượng giác. Đó không phải là sự thật. Sự thật là cái bàn toàn người da đen khiến cho đám bạn da trắng của tôi lo lắng, bởi vì nếu họ ngồi đó với tôi, họ sẽ không được hoan nghênh, chỉ được chịu đựng. Trong một thế giới nơi họ luôn hòa hợp với người xung quanh, chỗ duy nhất không như thế làm họ khó chịu.
Còn một sự thật nữa, đó là nếu tôi ngồi chung với những học sinh da màu khác, tôi không thể vờ như mình không giống họ. Khi thầy Adamson, giáo viên lịch sử, bắt đầu giảng về Martin Luther King và cứ chốc chốc lại nhìn tôi, đám bạn da trắng của tôi sẽ nhún vai: Thầy ấy không có ý đó đâu. Còn ở bàn ăn của nhóm bạn da đen, nếu một học sinh nữ nói rằng thầy Adamson cứ dòm chừng nó trong lúc thao thao giảng về nhà hoạt động xã hội, một học sinh người Mỹ gốc Phi khác sẽ xác nhận trải nghiệm đó: Tớ cũng bị đối xử y vậy.
Ở trường cấp ba, khao khát được hòa nhập, tôi vây quanh mình những người có thể thuyết phục tôi rằng nếu có cảm thấy mình bị phân biệt đối xử bởi màu da, ấy là tôi chỉ đang tưởng tượng, quá cả nghĩ, hay đang tỏ ra ngớ ngẩn.
Không có cái bàn ăn dành cho người da đen trong căn-tin bệnh viện. Có vài lao công da màu, một hai bác sĩ, và tôi.
Tôi muốn hỏi Corinne lần cuối cô ấy mang nước da đen là khi nào, bởi vì chỉ có khi đó cô ấy mới có quyền bảo tôi hành động của Carla Luongo là vô tình hay cố ý. Nhưng thay vào đó, tôi nói mình phải đi thôi, và tôi cúp máy khi cô đồng nghiệp còn đang trả lời. Rồi tôi lái xe ra khỏi bệnh viện nơi tôi đã trốn suốt hai thập kỷ, dưới đường cao tốc đang hòa từng nhịp đập với giao thông New York, như một đường huyết mạch. Tôi chạy ngang qua một bãi lều tạm của các cựu binh vô gia cư, một vụ giao dịch ma túy và đậu xe bên ngoài cái nhà dự án[36] chỗ chị tôi sống. Chị ra mở cửa, một đứa nhỏ cắp bên hông, một chiếc muỗng trong tay và vẻ mặt như thể chị đã chờ tôi nhiều năm rồi.
“Có gì bất ngờ đâu?” chị Adisa hỏi. “Em đã trông đợi cái gì khi chuyển tới Whiteville[37] chứ hả?”
“Em ở East End,” tôi sửa lại, và chị ném cho tôi ánh mắt đầy ẩn ý.
Chúng tôi đang ngồi bên bàn bếp nhà chị. Với bầy con nít loi nhoi mà chị có, căn hộ này sạch sẽ đến mức đáng ngạc nhiên. Nhiều trang rứt ra từ những cuốn sách tô màu được dán trên tường và có một cái casserole mì ống đang xèo xèo trong lò nướng. Trong bếp, con gái lớn của Adisa, Tyana, đang đút cho đứa em nhỏ ngồi vắt vẻo trên ghế ăn. Hai thằng con trai chơi Nintendo trong phòng khách. Một đứa nữa đang mất tích.
“Chị ghét phải nói chị đã bảo em mà...”
“Không, chị không hề ghét việc đó,” tôi lẩm bẩm. “Chị đã chờ được nói thế từ lâu.”
Adisa nhún vai, không phủ nhận. “Em là người cứ nói đi nói lại, Adisa, chị không biết chị đang nói gì. Màu da của em không phải là vấn đề. Giờ thì ngạc nhiên chưa, rốt cuộc thì em cũng không phải là một trong số chúng, đúng không hả?”
“Chị biết không, nếu em muốn là cái bao cát cho người ta đấm vào trút giận, em có thể ở lại bệnh viện.” Tôi vùi mặt vào tay. “Em biết nói gì với Edison bây giờ?”
“Sự thật?” Adisa gợi ý. “Chẳng có gì đáng xấu hổ cả. Em có làm gì sai đâu. Tốt nhất là thằng bé hiểu ra sớm hơn mẹ nó rằng dù có chơi với đám bạn da trắng, điều đó cũng không làm nó bớt đen.”
Hồi Edison còn bé, chị Adisa từng trông nó sau giờ học trong lúc tôi phải trực ca chiều, chuyện đó kéo dài cho đến lúc thằng nhỏ năn nỉ tôi cứ để nó ở nhà một mình. Anh chị em họ chế giễu nó vì không hiểu tiếng lóng, rồi khi nó bắt đầu thạo món này, mấy đứa bạn da trắng ở trường lại nhìn thằng bé như thể nó mới mọc thêm một cái đầu. Cả tôi cũng gặp khó khăn trong việc nghe hiểu hai đứa cháu trai, mấy ông tướng đang huých cùi chỏ nhau trên ghế và cười nắc nẻ cho đến khi Tyana lấy khăn lau chén quất mỗi ông một phát để tụi nó im cho em bé ngủ. (Oi, ngon quớ hơ, tôi nghe một trong hai đứa nói, và phải vài phút sau mới dịch ra được là Ngon quá ha, ý là Tabari đang trêu em trai vì thằng nhỏ nghĩ mình ngon lắm sau khi thắng một ván game.) Edison có thể không hòa hợp với bọn trẻ da trắng ở trường, nhưng ít nhất khi đó nó vẫn có thể đổ tại màu da. Nhưng thằng bé cũng không hòa hợp được với anh chị em họ, mà chúng lại trông giống nó.
Adisa khoanh tay. “Em cần phải tìm một luật sư và kiện lại cái bệnh viện khốn kiếp đó.”
“Tốn tiền lắm,” tôi rên lên. “Em chỉ muốn mọi chuyện trôi qua thôi.”
Tim tôi bắt đầu đập thình thịch. Tôi không thể để mất ngôi nhà của chúng tôi. Tôi không thể lấy hết các khoản dành dụm của mình - toàn bộ là quỹ cho Edison học đại học - và biến chúng thành tiền mặt để chúng tôi có cái ăn, trả thế chấp và mua ga. Tôi không thể hủy hoại cơ hội của con trai chỉ vì cơ hội của tôi bỗng chốc tan tành.
Chắc hẳn chị Adisa nhận ra tôi đang bên bờ vực sắp suy sụp hoàn toàn, thế nên chị nắm lấy tay tôi. “Ruth,” chị dịu dàng nói. “Bạn bè em có thể đã quay lưng lại với em. Nhưng em biết cái hay của việc có một người chị là gì không? Đó là thứ sẽ không bao giờ mất đi, là mãi mãi.”
Chị nhìn vào mắt tôi - mắt chị sẫm màu đến nỗi bạn không thể thấy được viền giữa con ngươi và mống mắt. Thế nhưng chúng thật vững vàng, và chị cứ giữ chặt lấy tay tôi không buông, rồi chậm chậm, từ từ, tôi có thể thả lỏng và hít thở.
Khi tôi về nhà lúc bảy giờ, Edison chạy ào ra cửa. “Mẹ làm gì ở nhà vậy?” thằng bé hỏi. “Mọi chuyện có ổn không mẹ?”
Tôi nặn ra một nụ cười. “Mẹ ổn, con yêu. Có chút lộn xộn về ca trực, nên cô Corinne với mẹ đi ăn tối ở quán Olive Garden.”
“Còn thừa lại chút nào không ạ?”
Chúa ban phước cho thằng nhỏ, chẳng thấy gì hơn cơn đói cồn cào của mình. “Không,” tôi đáp. “Mẹ với cô ăn chung món khai vị.”
“Ôi, cả một cơ hội bị bỏ lỡ,” thằng nhỏ cằn nhằn.
“Rốt cuộc là con viết về Latimer hả?”
Edison lắc đầu. “Không. Con muốn chọn Anthony Johnson. Địa chủ da đen đầu tiên,” nó giải thích. “Từ hồi năm 1651 lận.”
“Oa,” tôi thốt lên. “Ấn tượng đấy.”
“Vâng, nhưng có chút vướng mắc. Chuyện là thế này, ông ấy là một nô lệ tới Virginia từ nước Anh, đã làm việc cho một đồn điền thuốc lá cho đến khi nó bị thổ dân châu Mỹ tấn công và chỉ có năm người còn sống sót. Johnson và vợ ông là Mary chuyển đi và giành được 250 mẫu đất. Vấn đề là, ông ấy sở hữu nô lệ. Và con không chắc mình muốn là người kể điều đó cho cả lớp biết, mẹ hiểu không? Kiểu như, đó là chuyện một ngày nào đó họ có thể dùng để chống lại con khi có tranh cãi.” Thằng bé lắc đầu, ra chiều nghĩ ngợi. “Ý con là, làm sao bạn có thể làm thế, khi mà bạn biết cảm giác làm nô lệ ra sao?”
Tôi nghĩ về tất cả những việc mình đã làm để cảm thấy mình thuộc về tốp đứng đầu - giáo dục, hôn nhân, ngôi nhà này, giữ khoảng cách với chị ruột tôi. “Mẹ không biết,” tôi chậm rãi đáp. “Trong thế giới của Johnson, người có quyền lực cũng sở hữu người khác. Có lẽ đó là điều ông ta nghĩ mình cần phải làm để cảm thấy mình cũng có quyền lực.”
“Có thế đi nữa thì đó cũng không phải là việc làm đúng đắn,” Edison chỉ ra.
Tôi vòng tay qua thắt lưng con trai và ôm nó thật chặt, giấu mặt mình vào vai nó để thằng bé không thấy những giọt nước mắt của tôi.
“Sao mẹ tự dưng ôm con vậy?”
“Bởi vì,” tôi thì thầm, “con làm cho thế giới này trở thành một nơi tốt đẹp hơn.”
Edison ôm lại tôi. “Hãy tưởng tượng xem con còn làm được bao nhiêu cái hay ho nữa nếu mẹ có mang món gà phô mai về.”
Khi thằng bé đi ngủ, tôi xem qua hộp thư. Hóa đơn, hóa đơn, và nhiều hóa đơn nữa, cộng thêm một phong bì mỏng từ Bộ Y tế, thu hồi giấy phép y tá của tôi. Tôi trừng trừng nhìn nó suốt năm phút liền nhưng những con chữ chẳng biến ra cái gì khác, vẫn là chính nó: bằng chứng rằng đây không phải là một giấc mơ mà tôi có thể thức dậy là thoát được rồi tự lấy làm kinh ngạc trước trí tưởng tượng điên rồ của mình. Thay vào đó, tôi ngồi trong phòng khách, những suy nghĩ quay cuồng chẳng để tôi tưởng đến chuyện đi ngủ. Đó là một sai lầm, tất cả chỉ có vậy. Tôi biết thế, và tôi chỉ cần làm cho mọi người cũng thấy thế. Dẫu sao thì tôi cũng là một y tá mà. Tôi chữa lành cho mọi người. Tôi an ủi họ. Tôi sửa chữa mọi thứ. Tôi có thể sửa lại chuyện này.
Điện thoại tôi rung lên trong túi. Tôi nhìn số - là luật sư công đoàn gọi lại cho tôi. “Ruth,” ông mở lời khi tôi bắt máy. “Tôi hy vọng giờ này không quá trễ.”
Suýt nữa tôi đã bật cười. Làm như tối nay tôi có thể chợp mắt được chút nào vậy. “Vì sao bộ y tế lại rút giấy phép của tôi?”
“Bởi lý do là cô đã vô ý gây ra tai nạn,” ông giải thích.
“Nhưng tôi đâu có làm gì sai. Tôi đã làm việc ở đó suốt hai mươi năm. Họ có thể đuổi tôi à?”
“Cô có vấn đề lớn hơn chuyện giữ việc làm đấy. Người ta đã kiện cô ra tòa, yêu cầu truy tố trách nhiệm hình sự, Ruth à. Tiểu bang sẽ truy cứu cô vì cái chết của đứa bé đó.”
“Tôi không hiểu,” tôi thốt lên, câu nói sắc như lưỡi dao trên lưỡi của tôi.
“Họ đã bắt đầu triệu tập bồi thẩm đoàn. Lời khuyên của tôi dành cho cô là hãy thuê luật sư biện hộ. Chuyện này vượt quá khả năng của tôi.”
Đây không phải là sự thật. Đây không thể là sự thật. “Cấp trên của tôi bảo tôi không được đụng vào đứa bé sơ sinh, tôi làm theo, và thế là giờ tôi bị trừng trị ư?”
“Tiểu bang không quan tâm cấp trên của cô nói gì,” luật sư liên đoàn trả lời. “Họ chỉ- thấy một đứa bé chết. Họ đang nhắm vào cô vì nghĩ cô không làm tròn trách nhiệm y tá.”
“Ông nói sai rồi.” Tôi lắc đầu trong bóng tối và nói ra những từ tôi đã cố nuốt vào trong suốt cả cuộc đời. “Họ nhắm vào tôi vì tôi là người da đen.”
Bất chấp mọi chuyện, tôi vẫn ngủ thiếp đi. Tôi biết vậy vì khi nghe tiếng búa khoan lúc ba giờ sáng, tôi còn tưởng đó là một phần của giấc mơ - tôi, bị kẹt xe, trễ giờ làm, trong lúc một đoàn thợ làm đường tạo ra một hẻm núi giữa tôi và chỗ tôi cần phải tới. Trong mơ, tôi bấm còi xe. Tiếng búa khoan không ngừng lại.
Và rồi như thế tôi bừng tỉnh, tiếng gõ đều đều của búa khoan nổ tung khi cảnh sát tông cửa sút khỏi bản lề rồi tràn vào phòng khách nhà tôi, súng đã rút ra. “Các người làm gì vậy?” tôi kêu lên. “Các người muốn gì?”
“Ruth Jefferson?” một cảnh sát lớn tiếng hỏi và đột nhiên giọng nói của tôi như đã đi đâu mất, tôi không thể thốt nên lời, nên chỉ khẽ gật: Phải. Thế là lập tức, ông ta bẻ quặt tay tôi ra sau lưng, đẩy tôi úp mặt xuống sàn và ấn đầu gối lên lưng tôi trong lúc thắt chặt cái dây rút nhựa quanh cổ tay tôi. Những người khác thì lật tung đồ nội thất, đổ các ngăn tủ ra sàn, gạt hết sách khỏi kệ. “Đại bồi thẩm đoàn đã buộc tội cô vì vô ý làm chết người,” viên cảnh sát thông báo. “Cô đã bị bắt.”
Giữa tiếng vọng ong ong của những từ ngữ đó, một giọng nói thất thanh cất lên. “Mẹ?” Edison bàng hoàng hỏi. “Có chuyện gì vậy ạ?”
Mọi cặp mắt đổ dồn lại cửa phòng ngủ. “Đứng im!” một cảnh sát khác quát lớn, chĩa súng vào con trai tôi. “Giơ tay lên!”
Tôi bắt đầu gào thét.
Bọn họ bủa tới Edison, ba người vật thằng bé ngã xuống đất. Nó cũng bị còng tay như tôi. Tôi thấy con trai rướn người về phía mình, những múi cơ trong cổ căng lên trong hoảng sợ, phần trắng trong mắt lác đi khi nó cố xem tôi có ổn không.
“Để thằng bé yên,” tôi thổn thức. “Nó không liên quan gì tới chuyện này!”
Thế nhưng người ta đâu có biết điều đó. Tất cả những gì họ thấy là một thằng da đen cao mét tám.
“Làm theo lời họ đi, Edison,” tôi lớn tiếng dặn con trai. “Và gọi cho dì của con.”
Khớp xương tôi kêu rắc khi tay cảnh sát đang đè tôi xuống bất thần túm cổ tay tôi giật dậy, lôi người tôi đi theo hướng nó chẳng muốn đi. Những cảnh sát khác cũng lần lượt nối gót, để lại đồ đạc trong tủ chén, kệ sách, tủ quần áo của tôi vung vãi thành đống trên sàn.
Giờ thì tôi đã tỉnh như sáo, bị lôi đi trong bộ đầm ngủ và dép lê xuống những bậc thềm trước nhà nên tôi vấp ngã, đầu gối bị xước vì chà xát với mặt đường, rồi họ đẩy tôi chúi đầu vào phía sau xe cảnh sát. Tôi cầu Chúa rằng có ai đó nhớ cắt dây cởi trói tay con trai. Tôi cầu Chúa cho những người hàng xóm của tôi, bị đánh thức vào ba giờ sáng bởi tiếng ò e ò e vang động khu phố mơ màng, những người đang đứng trơ ở cửa với gương mặt trắng bệch phản chiếu ánh trăng, cầu cho một ngày kia họ sẽ tự hỏi mình vì sao lại cứ im như thóc, chẳng ai lên tiếng hỏi liệu họ có thể giúp tôi điều gì.
Tôi đã từng tới đồn cảnh sát. Tôi tìm đến khi có kẻ đụng vào sườn xe tôi trong bãi giữ xe tiệm tạp hóa và cứ thế chạy đi luôn. Tôi nắm tay một bệnh nhân bị tấn công tình dục không đủ can đảm báo cảnh sát. Thế mà giờ đây tôi bị đưa đến đồn theo lối cửa sau, nơi ánh đèn huỳnh quang chói chang làm mắt tôi hấp háy. Tôi được giao cho một cảnh sát, chỉ là một chú bé, cậu này bảo tôi ngồi xuống rồi hỏi tên, địa chỉ, ngày sinh và số An sinh Xã hội của tôi. Tôi trả lời với giọng lí rí, vài lần cậu ta phải nhờ tôi nói lớn lên. Sau đó tôi bị đưa tới chỗ một cái máy trông như máy photocopy, nhưng không phải. Những ngón tay của tôi, từng cái một, bị lăn qua mặt kính và vân tay hiện lên màn hình. “Hay quá, phải không?” cậu bé nói vô thưởng vô phạt.
Tôi tự hỏi liệu dấu vân tay mình đã có sẵn trong hệ thống chưa. Khi Edison còn mẫu giáo, có lần tôi cùng thằng bé đến tham gia ngày an toàn cho cộng đồng, để nó được lấy dấu vân tay. Thằng nhỏ sợ, nên tôi phải làm mẫu trước. Lúc đó, tôi tưởng điều tệ hại nhất có thể xảy ra là người ta cướp thằng bé từ tôi.
Tôi đâu ngờ chính mình lại bị tước khỏi thằng bé.
Tiếp theo, tôi bị đưa đến trước một bức tường gạch không nung và được chụp hình chính diện và hình nhìn nghiêng.
Cậu cảnh sát trẻ đưa tôi đến buồng giam duy nhất mà đồn cảnh sát chỗ chúng tôi có, cái buồng nhỏ, tối tăm và lạnh giá. Có một bồn cầu trong góc, và một bồn nước có vòi cổ dài. “Cho tôi hỏi,” tôi lên tiếng, hắng giọng khi nghe cửa khóa sau lưng. “Tôi phải ở đây bao lâu?”
Cậu trai trẻ nhìn tôi, không phải không có chút thương cảm. “Cần bao lâu thì ở bấy lâu,” cậu đáp mập mờ rồi bỏ đi.
Tôi ngồi xuống băng ghế. Nó làm bằng kim loại và hơi lạnh thấm qua đầm ngủ của tôi. Tôi buồn tiểu nhưng đi ở đây thì xấu hổ quá, phơi toang hoang trước mắt thiên hạ thế này, rủi như ngay lúc đó họ tới tìm tôi thì sao?
Ngồi đó, tôi tự hỏi chẳng biết Edison đã gọi chị Adisa chưa; chẳng biết liệu đến nước này rồi chị có cố đưa tôi ra khỏi chỗ này. Tôi tự hỏi có phải Adisa đã kể lại cho thằng bé về cái chết của đứa nhỏ. Tôi tự hỏi có khi nào con trai tôi cũng nghĩ lỗi thuộc về tôi.
Bỗng chốc tôi thoáng thấy lại mình của mười hai giờ trước, đang nhúng những chuỗi pha lê của chiếc đèn chùm vào dung dịch ammoniac trong lúc tiếng nhạc cổ điển thoảng đưa dìu dặt trong tòa nhà đá cát của gia đình Hallowell. Sự khác biệt đến phi lý khiến tôi nghẹn vì cười. Hoặc là vì khóc. Tôi cũng chẳng phân biệt được nữa.
Có lẽ nếu Adisa không thể bảo lãnh tôi ra, nhà Hallowell có thể. Họ quen biết những người có mối quan hệ. Thế nhưng vậy thì phải cho má tôi biết trước, và mặc dù tôi biết má sẽ bảo vệ tôi đến chết, tôi cũng biết một phần trong má sẽ nghĩ rằng, Làm sao chuyện lại đến nông nỗi này? Làm sao con bé này, đứa con mà mình đã làm lụng đến gãy lưng để nó có cuộc đời may mắn, lại rơi vào tù ngục?
Và chính tôi cũng không có câu trả lời cho má nữa. Một bên bàn cân là học vấn của tôi. Chứng chỉ y tá. Hai mươi năm phục vụ trong bệnh viện. Ngôi nhà nhỏ gọn gàng. Chiếc Toyota RAV4 không một vết bẩn. Đứa con trai được nhận vào Hội học sinh danh dự quốc gia. Tất cả những yếu tố đó đã làm nên con người tôi, vậy mà đặc điểm duy nhất đè lên bàn cân bên kia lại to lớn và nặng nề đến nỗi lần nào cán cân cũng nghiêng về phía đó: nước da nâu mà tôi mang trên người.
Mà thôi.
Tôi không nỗ lực nhiều như vậy chỉ để mang về con số không tròn trĩnh. Tôi vẫn có thể sử dụng tấm bằng đại học đẹp đẽ đó và những năm quần quật làm việc giữa người da trắng để lật ngược tình thế; làm cho cảnh sát hiểu rằng đây chỉ là một hiểu lầm. Cũng như họ, tôi sống ở thành phố này. Cũng như họ, tôi đóng thuế. Họ có nhiều điểm chung với tôi hơn là với gã đàn ông hằn thù mù quáng đã khơi lên toàn bộ chuyện này.
Tôi không biết mất bao lâu mới có người quay lại buồng giam; tôi không có đồng hồ đeo tay hay treo tường. Thế nhưng bấy nhiêu thời gian đã đủ cho tôi lấy lại tia hy vọng cháy bùng trong lồng ngực. Vậy nên khi nghe tiếng lẫy khóa kêu đánh tách, tôi ngẩng lên nhìn với một nụ cười hàm ơn.
“Tôi sẽ đưa cô đi thẩm vấn,” cậu cảnh sát nói. “Tôi phải, ừm, cô biết đấy.” Cậu ra hiệu về phía tay tôi.
Tôi đứng dậy. “Chắc cậu kiệt sức rồi,” tôi nói với người cảnh sát trẻ. “Phải thức suốt cả đêm.”
Cậu ta nhún vai, nhưng đồng thời đỏ mặt. “Cũng phải có người làm việc này thôi.”
“Tôi cá là mẹ cậu tự hào lắm. Là tôi thì sẽ hết sức tự hào. Tôi nghĩ thằng con mình chỉ kém cậu vài tuổi.” Tôi chìa hai tay ra phía trước, vẻ ngây thơ và tin tưởng, trong khi cậu cảnh sát nhìn xuống cổ tay tôi.
“Cô biết không, tôi nghĩ chúng ta không cần còng đâu,” cậu ta nói sau một nhịp ngừng. Cậu đặt tay lên cánh tay tôi, vẫn kèm chắc khi dẫn tôi đi.
Tôi giấu nụ cười vào trong. Tôi coi đây là một chiến thắng.
Cậu cảnh sát để tôi lại một mình trong căn phòng có tấm gương rất lớn mà tôi chắc là cửa sổ nhìn ra không gian bên kia bức tường. Có một máy ghi âm đặt trên bàn và một cái quạt đang quay vù vù trên cao, mặc dù trong phòng lạnh cóng. Tôi gấp tay để trên đùi, chờ đợi. Tôi không nhìn vào hình ảnh phản chiếu của tôi, vì biết rõ họ đang quan sát, và bởi vậy tôi chỉ có thể thoáng thấy mình. Trong cái đầm ngủ, tôi cũng giống một con ma lắm.
Khi cửa mở ra, hai thám tử bước vào - một người lực lưỡng và một cô yêu tinh nhỏ choắt. “Tôi là Thám tử MacDougall,” người cao lớn nói. “Và đây là Thám tử Leong.”
Cô này mỉm cười với tôi. Tôi cố đọc ra những ý nghĩ có thể ẩn sau nụ cười đó. Cô cũng là một người phụ nữ, tôi nghĩ, hy vọng có được sự đồng cảm. Cô là người gốc Á. Cô đã từng ngồi vào chỗ của tôi, nếu không nghĩa đen thì là nghĩa bóng.
“Tôi lấy cho cô chút nước nhé, cô Jefferson?” Thám tử Leong đề nghị.
“Thế thì tốt quá,” tôi đáp.
Trong khi cô này đi lấy nước, Thám tử MacDougall giải thích rằng tôi không nhất thiết phải nói gì với họ, nhưng nếu có, những gì tôi nói có thể là bằng chứng chống lại tôi trước tòa. Tuy nhiên, ông ta chỉ ra, nếu tôi không có gì để giấu, có lẽ tôi nên kể cho họ câu chuyện từ phía mình.
“Được rồi,” tôi nói, mặc dù đã xem đủ các loại phim cảnh sát để biết mình nên im miệng. Thế nhưng đó là hư cấu; đây là đời thực. Tôi không làm gì phạm pháp cả. Nếu tôi không giải thích, làm sao người ta biết? Nếu tôi không giải thích, chẳng phải điều đó chỉ khiến tôi có vẻ có tội thôi sao?
Thám tử MacDougall hỏi tôi bật máy ghi âm thì có ổn không.
“Dĩ nhiên rồi,” tôi đáp. “Và cảm ơn ông. Cảm ơn ông vì sẵn lòng lắng nghe tôi. Tôi e rằng toàn bộ chuyện này là một hiểu lầm to lớn.”
Lúc này Thám tử Leong đã trở lại. Cô đưa tôi nước và tôi uống cạn, cả ly 200ml đầy. Chỉ đến khi bắt đầu tôi mới nhận ra mình khát ra sao.
“Có thể là vậy, nhưng cô Jefferson à,” MacDougall nói, “chúng tôi có bằng chứng chống lại những gì cô vừa nói, bằng chứng khá vững chắc nữa. Cô không phủ nhận rằng cô có mặt ở đó khi Davis Bauer chết chứ?”
“Không,” tôi trả lời. “Tôi đã ở đó. Thật là kinh khủng.” “Lúc đó cô đang làm gì?”
“Tôi là thành viên đội cấp cứu. Đứa bé yếu đi, quá nhanh. Chúng tôi đã làm hết sức.”
“Thế nhưng ảnh chụp mà tôi vừa xem từ chỗ bác sĩ pháp y cho thấy đứa bé đã bị bạo hành về thể xác...”
“Hừm, biết ngay,” tôi buột miệng. “Tôi không hề đụng vào đứa bé đó.”
“Cô vừa nói mình là thành viên đội cấp cứu mà,” MacDougall chỉ ra.
“Nhưng tôi không đụng vào đứa bé đến lúc phải cấp cứu.”
“Và thế là cô dộng lên ngực đứa nhỏ...”
Mặt tôi nóng bừng lên. “Cái gì? Không. Tôi ấn ngực để hồi sức tim phổi...”
“Có chút nhiệt tình thái quá, theo lời nhân chứng kể,” ông thám tử bồi vào.
Nhân chứng là ai? Tôi suy nghĩ, rà soát lại trí nhớ để liệt kê tất cả những người có mặt ở đó. Ai đã nhìn việc tôi làm mà không thấy nó đúng như bản chất: một biện pháp cấp cứu y tế?
“Cô Jefferson,” Thám tử Leong hỏi, “cô có thảo luận với ai trong bệnh viện về cảm xúc của cô đối với đứa nhỏ và gia đình bé không?”
“Không. Người ta không cho tôi phụ trách ca đó nữa, có thế thôi.”
MacDougall nheo mắt lại. “Cô không có vấn đề gì với Turk Bauer à?”
Tôi buộc mình hít một hơi sâu. “Chúng tôi không có cùng quan điểm.”
“Với người da trắng nào cô cũng như thế sao?”
“Một vài người bạn tốt nhất của tôi mang màu da trắng.” Tôi nhìn thẳng vào mắt ông ta.
MacDougall nhìn tôi chằm chằm, lâu đến nỗi tôi thấy đôi đồng tử trong cặp mắt đó co lại. Tôi biết ông ta đang đợi xem liệu tôi có quay mặt đi trước không. Thay vào đó, tôi ngước cao cằm mình.
Ông ta chống tay lên mép bàn, đẩy mình lùi lại và đứng dậy. “Tôi phải thực hiện một cuộc gọi,” ông ta nói rồi ra khỏi phòng.
Tôi cũng coi đây là một chiến thắng.
Thám tử Leong ngồi lên mép bàn. Huy hiệu cảnh sát giắt bên hông cô; nó sáng bóng, như một món đồ chơi mới. “Chắc là cô mệt lắm,” nữ thám tử nói, và tôi nghe ra trong giọng cô chính cái trò mà tôi đã dùng với cậu cảnh sát trẻ trong buồng tạm giam.
“Y tá chúng tôi ai cũng quen làm việc trong tình trạng thiếu ngủ,” tôi bình tĩnh đáp.
“Và cô đã làm y tá lâu rồi, đúng không?”
“Hai mươi năm.”
Leong cười. “Chúa ơi, tôi chỉ mới làm nghề này chín tháng. Tôi không thể tưởng tượng mình làm cái gì lâu thế. Tôi đoán nếu cô yêu nó thì nó không phải là công việc nữa, nhỉ?”
Tôi gật đầu, vẫn còn cảnh giác. Thế nhưng nếu tôi có chút cơ hội nào hòng làm cho những thám tử này hiểu rằng mình bị tù oan, thì đó chỉ có thể là Leong. “Đúng vậy. Và tôi yêu công việc của mình.”
“Hẳn cô đã cảm thấy rất tệ khi bị cấp trên gạt ra, không cho chăm sóc đứa bé đó nữa,” nữ thám tử tiếp. “Đặc biệt là với trình độ chuyên môn của cô.”
“Đó không phải là ngày tuyệt nhất trong đời tôi, không.”
“Ngày đầu tiên tôi đi làm ấy à? Tôi đã biến một chiếc xe cảnh sát thành đống sắt vụn. Tông thẳng vào rào chắn cao tốc ở một công trường. Thật đấy. Được điểm cao nhất trong bài sát hạch thám tử nhưng ra thực địa, tôi là một trò cười. Mấy gã cùng lớp vẫn còn kêu tôi là Phá Của. Ý tôi là, thực tình mà nói, thám tử nữ phải nỗ lực làm việc gấp đôi đám đàn ông, nhưng thứ duy nhất họ nhớ về tôi là một sai lầm đơn giản. Lúc đó tôi giận lắm. Giờ vẫn còn giận.”
Tôi nhìn Leong, sự thật tròng trành trên lưỡi như một viên kẹo cứng. Tôi không được phép đụng vào đứa bé. Vậy mà bất chấp có thể gặp rắc rối, tôi vẫn đụng vào. Và làm thế cũng vẫn là chưa đủ.
“Nghe này, Ruth,” Leong bồi tiếp, “nếu đây là một tai nạn, đây là lúc để nói ra. Có lẽ cảm giác tổn thương đã nhất thời chi phối cô. Hoàn toàn có thể thông cảm mà, trong tình huống như vậy. Cứ nói tôi nghe, và tôi sẽ làm những gì có thể để chuyện này nhẹ nhàng hơn.”
Đó là lúc tôi nhận ra rằng Leong vẫn nghĩ tôi có lỗi.
Rằng chẳng phải cô ta tử tế gì mà chia sẻ câu chuyện của bản thân. Cô ta chỉ muốn dụ tôi.
Rằng mấy bộ phim kia hoàn toàn đúng.
Tôi dứt khoát nuốt vào, để sự thành thật trôi sâu xuống bụng. Thay vào đó, tôi thốt ra năm chữ bằng một giọng mà bản thân cũng chẳng nhận ra. “Tôi muốn một luật sư,” tôi nói.
Chú thích:
[30] Sterilize vừa có nghĩa là triệt sản, vừa có nghĩa là vô trùng.
[31] Nghi thức cắt bao quy đầu kiểu Do Thái.
[32] Loại khay hình quả thận dùng trong y tế và phẫu thuật, để đựng bông băng đã qua sử dụng hoặc các chất thải y tế khác. Con gái cô, Christina sống gần đó, nhưng có cuộc sống của riêng mình. Con trai cô, Louis thì ở London với chồng của cậu ta, một đạo diễn ngụ tại khu tây. Có vẻ như tôi là người duy nhất thấy thật mỉa mai khi má tôi lại già hơn người phụ nữ lý ra má phải giúp việc ba tuổi. Vậy nhưng mỗi lần tôi kêu má về hưu, bà lại gạt đi và khăng khăng rằng nhà Hallowell cần bà. Tôi dám nói rằng má cũng cần nhà Hallowell chẳng kém, dù chỉ để bà cảm thấy mình vẫn còn cái gọi là mục đích.
[33] Sau khi Đạo luật trục xuất thổ dân da đỏ (Indian Removal Act) được chính quyền Hoa Kỳ thông qua vào năm 1830, thổ dân châu Mỹ đã bị trục xuất khỏi quê hương ở đông nam nước Mỹ và buộc phải tới miền Tây, nơi chính quyền đã định là Lãnh thổ Da đỏ. Trên đường đi, họ phải chịu đói khát, bệnh tật và 2000 - 8000 người đã bỏ mạng, tạo thành Đường mòn nước mắt (Trail of Tears).
[34] Giữa tháng Hai năm 1692 và tháng Năm năm 1693, một loạt những cuộc xét xử đã được tổ chức ở Massachusetts thuộc địa, nhằm vào những người bị coi là phù thủy. Hơn 200 người bị buộc tội, 19 người bị xử treo cổ. Đây là cuộc săn phù thủy chết chóc nhất lịch sử nước Mỹ.
[35] Nguyên văn là Indentured Servants, chỉ kiểu lao động có khế ước mà người lao động làm việc cho chủ trong thời hạn nhất định để được trả công hoặc đổi lấy lợi ích nào đó. Khi khế ước chấm dứt, người lao động được trả tự do, có khi còn được cho đất. Theo lịch sử, loại hình này xuất hiện từ những năm 1300 ở Anh trong giai cấp
[36] Nguyên văn là project, kiểu nhà ở được trợ cấp chính phủ, có giá thuê khá rẻ.
[37] Ghép giữa White (da trắng) và hậu tố ville (thị trấn, thành phố), nghĩa là Thị trấn của người da trắng, biểu thị thái độ mỉa mai của Adisa về chỗ ở của Ruth.
