THAO dậy thì cửa gác trong vẫn còn đóng im ỉm. Chàng nghĩ bụng: đàn hát khuya thế thì dậy sớm làm sao được. Rồi chàng bâng khuâng nghĩ đến con đường sa ngã mà gia đình này sắp phải bước vào. Tự dưng, lòng chàng thấy nao nao.
Vừa làm những cử chỉ hô hấp, chàng vừa nhìn sang những cánh cửa chớp đóng kín mà ở sau đó, chàng biết chắc có những thân thể mỏi mệt đang thiêm thiếp trong cánh tay của thần ngủ. Thấy khí giời trong trẻo chạy một cách khoái trá vào trong buồng phổi chàng bỗng thấy thương họ là những người không biết hưởng cái lành bổ của sự sống như mình.
Với lấy chiếc « extenseur » treo ở trên tường, chàng nhìn luôn về phía mặt giời đang tia những ánh đỏ ra khắp nền mây xanh, rồi thấy tiếc cho họ đã bỏ phí những cảnh đẹp huy hoàng của vũ trụ. Chàng thầm nhủ : Ngủ trong những lúc này là cái lý gì ? Chàng cũng đã ngủ trưa, cũng có khi kéo một giấc từ mờ sáng cho đến gần chiều, nhưng cái đó chỉ là họa hoằn thòi, một năm nhiều lắm là dăm bận. Chứ thường là chàng dậy cùng với mặt giời mọc để tập tành. Và đêm, nếu có xem sách khuya lắm, thì cũng chỉ đến mười hai giờ là cùng. Vì thế thân thể chàng lúc nào cũng khang kiện, tính tình chàng lúc nào cũng vui vẻ, tâm hồn chàng lúc nào cũng thảnh thơi. Chàng không bỏ phí thì giờ của đời mình, và cũng không dùng chúng vào những công việc tàn hại sức khỏe. Thấy mồ hôi đã nhấp nháp ở người, chàng cúi xuống sân gọi to :
– Bếp, xếp buồng tắm cho tôi tắm.
Chàng không nghe thấy tiếng bác Bếp trả lời, mà chỉ thấy một giọng đàn bà :
– Kìa Sen, cậu chị gọi gì chị.
Con Sen chạy lên nửa chừng cầu thang thì gặp chủ vác khăn mặt bông đi xuống :
– Ai ở bên kia mà dậy sớm thế ?
– Thưa cậu, cô Lê đấy ạ.
– Ô, thế cô ấy không ngủ trưa à ? Thức khuya thế mà sao cô ấy dậy sớm được ?
– Thưa cậu, cô ấy không bao giờ ngủ trưa cả. Mà cô ấy cũng không thức khuya.
– Thế à ! Tao cứ tưởng bên ấy ai cũng ngủ trưa cả.
Thao đi qua nhà trong thì thấy Lê đang ngồi chẻ củi. Lê thấy chàng thì thẹn, vội vàng đứng dậy. Nhưng sự thẹn thùng của cô thiếu nữ bị bắt gặp đang làm một công việc không xứng với địa vị của mình, Thao không nhận thấy. Chàng hỏi ngay :
– Con Sen nhà cô đâu mà cô phải chẻ củi thế?
Lê đỏ mặt tía tai, nhưng cũng trả lời :
– Hôm qua, nó phải chia bài khuya, tôi không muốn đánh thức nó dậy. Không làm gì, tôi đỡ nó.
Thao gật gật đầu :
– Không, buổi sáng vận động thế tốt lắm. Có lẽ vì thế mà trông cô khỏe mạnh hơn hai chị cô.
Lê lặng im thì Thao lại hỏi :
– Bên ấy hôm qua đánh bài đến mấy giờ ? Tôi tưởng chỉ họa đàn thôi đấy chứ ?
Lê bẽn lẽn :
– Vâng, các chị tôi họa đàn, còn me tôi đánh bài.
Thao đã quay đi, lại ngoảnh lại:
– Thế cô không đánh bài và họa đàn à ?
– Thưa ông, tôi không biết đánh bài và cũng không biết đàn.
– Thế hai chị cô chắc giỏi lắm nhỉ ?
– Thưa ông không, các chị tôi cũng hơi biết thôi. Bây giờ các chị tôi mới học.
– Thế những ai ở trên gác mà đông thế ?
Lê bối rối lặng im. Thao thấy thế vội vàng nói lảng sang chuyện khác :
– Cô yếu không chẻ được thì bảo con Sen hay thằng Bếp nhà tôi nó chẻ hộ, có được không ?
– Thưa ông, tôi đâu dám phiền họ như thế.
Bác Bếp đi mua bánh tây về, thấy chủ mình chưa tắm, gắt con Sen ngay :
– Ô hay, chị Sen ! Chị chưa sửa soạn buồng tắm cho cậu tắm à ! Thế thì bao giờ cậu mới đi được ?
Rồi làm công làm cán, y gắt ngay với Lê:
– Bên cô đàn địch và bài bạc dong đèn suốt đêm như thế tốn bao nhiêu là điện. Từ khi nhà cô đến ở đây, mỗi tháng tăng lên mấy đồng bạc rồi đấy. Cậu tôi tử tế không nói thì cũng phiên phiến đi, cũng phải nể cậu tôi một tí chứ.
Lê xấu hổ, cúi gằm mặt xuống, ấp úng chưa nói được câu gì thì Thao thấy thế thương hại đã vội đỡ lời :
– Mấy tháng nay nhiều điện là tại rét, tôi để lò sưởi, chứ có phải tại bên cô ấy thắp nhiều mà tốn đâu. Một ngọn đèn, môt đêm không mất bao nhiêu.
Lê ném cho Thao một cái nhìn cám ơn, rồi nàng nói ngay :
– Không, nhà tôi thắp nhiều cũng tốn của ông thật. Ông tính cứ dong đèn như thế suốt đêm…
Thao xua tay :
– Không, không hề gì. Có là bao. Cô cứ yên tâm, có Bếp nhà tôi nó bộp chộp, nó nói thế thôi.
Vào trong buồng tắm, qua cái màn hơi nước nó trùm khắp mình, Thao vẫn còn nhìn thấy cái vẻ mặt thẹn thò và những cứ chỉ ngượng ngùng của Lê. « Cô này còn thơ ngây, nhưng chị như thế, mẹ như thế, rồi thì cũng, đến hỏng thôi » Chàng nhún vai, nhún cái nhún vai của những kẻ tự xét mình bất lực trước cái đà dồn dập của sự sống : « Nhưng biết làm thế nào ! Hàng vạn, hàng triệu người gặp những cảnh ngộ như thế »
Tuy chàng đã đem cái triết lý « chối-kệ » của kẻ vị kỷ áp đung vào trường hợp này, nhưng chàng cũng không thấy yên bụng. Ừ thì những sự long lở nó diễn ở đâu kia, chứ đây thì là cả một lịch sử sa ngã nó mở trang đầu ở trước mặt chàng ; mà người con gái thì còn trẻ quá, khờ dại quá, còn nhiều chất tốt quá.
Vì thế cho nên khi bác Bếp đem quần áo vào cho chàng thay, chàng mắng ngay :
– Từ giờ, ông đừng có rắc rối về tiền điện, tiền nước đấy nhé. Người ta không biết, người ta lại có thể ngờ rằng tôi bần tiện.
Bác Bếp bị chủ mắng, xịu ngay mặt xuống :
– Thưa cậu, con giữ là giữ cho cậu chứ !
Vốn sẵn thương người đầy tớ già, Thao liền xét thấy rằng y nói có lý :
– Ừ thì đành thế. Nhưng thôi. Phỏng là bao. Bất quá hai đồng bạc, tôi tiêu rốn một cái thì cũng là hết. Mà mình thì cũng chẳng nghèo gì. Kỳ kèo thế thì cô Lê cô ấy xấu hổ.
Bác Bếp trầm trộ nói ngay :
– Ấy con cũng vì thương cô ấy, chứ bà Ký hay cô Trà, cô Diễm thì con còn nói nữa.
– Ừ tôi xem hình như cô ấy hơn cả đấy.
– Vâng. Ấy sáng nào, cô ấy cũng dậy sớm nấu nước, dọn dẹp rồi đi chợ : Cô ấy thương con Sen không muốn đánh thức nó, thành ra nó được thể nó cứ ngủ, rồi có khi nó còn gắt cả với cô ấy nữa, nhưng cô ấy chỉ cười.
Thao búng vào tai bác Bếp :
– Cũng như ông đối với tôi ấy chứ gì.
Bác Bếp khoái chí, nhe răng cười :
– Lạy cậu, cậu nói thế, chứ bố con cũng không dám gắt với cậu.
Thao cũng tủm tỉm cười :
– Nhưng những lúc bác gắt thì bác biết đâu. Người ta mà biết mình « mắm tôm » thì còn ai « mắm tôm » nữa.
*
Lần này, Lê trông thấy Thao không ngượng nữa. Nàng cứ ngồi điềm nhiên bổ củi.
Cái hình ảnh một thiếu nữ chăm chỉ và hiền lành lại gợi lên ở trong óc Thao biết bao hình ảnh khác, mà trong đó cái hình ảnh sa ngã là rõ rệt hơn cả. Chàng đứng dừng trước mặt Lê, rồi gọi con Sen :
– Mày không có công việc gì, sao mày không làm giúp cô ?
Con Sen chạy lại :
-Thưa cậu, con vẫn bảo cô ấy thế, nhưng cô ấy không muốn nhờ con.
Rồi nó cúi xuống toan giằng con dao, thì Lê đã vội vàng quay mình đi để nó không nắm được tay mình :
– Thôi tôi chả dám thế. Chúng tôi ở đây thế này cũng đã làm phiền rộn cho ông nhiều lắm rồi.
Thì ra nàng cũng đã nhận thấy những cử chỉ không đẹp của chị nàng và mẹ nàng. Thao vội vàng nói ngay :
– Có cái gì mà phiền rộn, cô đừng nghĩ thế mà nó mất vui đi. Tính tôi thế nào cũng xong.
Lê một tay đẩy con Sen, một tay vuốt những sợi tóc xòa xuống má :
– Đành rằng ông dễ dãi, người nhớn, nhưng càng thế thì chúng tôi lại càng phải nghĩ. Tôi đã nhiều lần thưa với mẹ tôi và chị tôi, nhưng…khách khứa cứ đến luôn, thành ra nể, biết làm thế nào được!
Thao thừa biết rằng Lê nói chạnh như thế để tránh tiếng cho chị và mẹ, chàng cũng muốn đưa đà một câu cho Lê yên lòng, nhưng chàng chưa kịp nói, thì Lê đã lại nói :
– Tôi là bề dưới, không còn biết… thế nào được.
Nỗi khổ tâm của Lê thổ lộ ra một cách kín đáo làm lay động tấm lòng nhân ái của Thao. Chàng ngoắt tay gọi bác Bếp lại:
– Từ giờ bà Ký và các cô bên này có… gì, ông cũng nên nể cô Lê mà phiên phiến đi nhé. Thôi thì cùng ở một nhà với nhau, thế nào cho nó ổn thì hơn.
Lê bồi hồi cảm kích :
– Tôi thật thấy… ít người tử tế như ông. Xin cảm ơn ông.
Rồi vì thế, nàng thân mật bảo Thao :
– Trước cùng ở với thầy tôi, me tôi và chị tôi cũng ít…giao thiệp, không hiểu sao từ khi chạy loạn về đây lại thế.
Sự thân mật này kéo sự thân mật khác :
– Thế cụ ông ở bên ấy làm gì?
– Thầy tôi làm « công táp » cho sở mỏ, vì bên ấy nhộn nhạo, cho nên nhà nước bắt đàn bà con trẻ người Bắc phải về. Thầy tôi muốn cho chúng tôi về quê cơ. Nhưng chị tôi và mẹ tôi bảo buồn không thích ở, vì thế …
Nói đến đấy, Lê bỗng im bặt. Nhưng cái chỗ mà Lê không nói, thì Thao cũng đã hiểu rồi :
– Phải ở Hà-nội thì tốn, thứ nhất lại có các cô.
– Thưa ông, thầy tôi gửi về một tháng năm chục, giá tùng tiệm thì cũng đủ, nhưng mẹ tôi và các chị tôi vốn tính hoang lắm.
Thao nhìn kỹ Lê :
– Phải, mấy người được như cô…. Ai ở Hà nội này mà chả phải hoang.
Rồi nghĩ đến chỗ hoàn cảnh, rồi đây sẽ lôi kéo người con gái thơ ngây đến chỗ lầm lạc, Thao nói như để khuyên nàng phòng ngừa :
– Hà-nội nhiều… cám dỗ lắm. Phải có nhiều nghị lực lắm, mới biết để mà tránh.
