Năm mươi năm trước là cái Tết đầu tiên đời lính trên mặt trận B3 Tây Nguyên, gần một năm trong rừng tôi mới tròn mười bảy. Tết là nhớ đến quay quắt, mắt nhòa lệ. Nhớ cái lạnh miền Bắc, lá dong rửa dưới suối, mùi bánh chưng, và mẹ…
Lính trơn trong rừng biết gì ngày tháng, mang tin Tết đến là anh Tình đi “cải thiện” về: “Ngoài làng Bò có cô Văn công người Tây Nguyên về nhà ăn Tết, nghe nói xinh lắm chúng mày ạ”.
Tôi xung phong cùng mấy anh em đi KonTum lấy quà Tết cho Trung đội. Đã vào mùa khô nhưng năm nay Tây Nguyên vẫn còn mưa day dứt. Hai ngày đội mưa, mắc võng ngủ trong rừng, tôi thấy không đáng vì cô Văn công ấy… không đẹp. Các anh còn trêu mới trong rừng một năm thôi, chứ ở vài năm là cô nào cũng đẹp, cười như mếu.
Ngang đường gặp nương khoai lang của đồng bào, mừng quá quơ vội cả lá già lá non vào gùi, đang đắc ý nghĩ tới bữa Tất niên có rau xanh nhờ công mình thì anh chủ vườn từ đâu đến ngay cạnh, cởi trần, đóng khố, cầm con dao gá… May quá anh bảo: “Cái bộ đội ăn ít thôi để con mình ăn với chứ”. Nhớ câu thơ tếu: “Tà tà chân bước vào nương/ Tay ôm quả bí miệng thương đồng bào”, vừa ngại vừa run.
Quà Tết của Trung đội là mấy hộp thịt, mỗi thằng năm lạng gạo - một bữa no, hai điếu thuốc - có lẽ hơi mốc rồi mà quý lắm.
Sau buổi sinh hoạt đón Giao thừa là không khí lặng ngắt. Mới hôm kia đơn vị đã lĩnh trọn đợt pháo kích của địch từ trận địa “Hạm đội Hàm Rồng” (trận địa pháo của địch mà lại mang tên này là do tên chỉ huy vốn là nữ TNXP người Thanh Hóa không chịu được gian khổ đã chiêu hồi phản bội, gây cho bộ đội ta rất nhiều thiệt hại). Hai anh Trung đội tôi nằm lại bên bìa rừng… Và giờ đây mấy tiếng “đề ba” nổ ục uỵch từ đỉnh Chưcara vọng về, những tiếng véo véo qua đầu và liên tiếp những tiếng nổ phía xa của những quả đạn 105ly làm lòng chúng tôi thêm ảm đạm.
Anh Thanh phá tan bầu không khí nặng nề: “Tao còn lá thư vợ tao gửi, hôm nay không giấu nữa, chúng mày thích tao đọc cho nghe”. Còn nhanh hơn mệnh lệnh, tất cả xúm lại quanh Trung đội trưởng. Anh giấu mấy năm rồi sao, vì ở đây có nhận thư bao giờ đâu. Mà lính cựu anh nào cũng mấy lần mất balo, sao anh giữ được thư nhỉ?
Ừ, thư không còn đâu, nhưng tao nhớ, này nhé: “Chồng yêu thương”… Anh say sưa diễn cảm.
Từng lời người vợ trẻ. Mong đợi, âu yếm, nhớ nhung, hờn dỗi… mấy đứa đã trải qua đâu, lũ lính như nuốt từng lời.
Và đoạn tái bút: “Mai chồng cho anh em ra làng Bò cải thiện nhé”! Ôi hóa ra thư “bốc phét”.
Cười, trách, rồi lại lặng đi. Lũ chúng tôi nhớ nhà chỉ là nhớ bánh chưng, nhớ mẹ. Còn Trung đội trưởng còn là nỗi nhớ người vợ mấy năm không tin tức gì, và lo cả cho tụi lính chúng tôi nữa.
Trong cái gia đình Trung đội của lính chúng tôi, vô hình Trung đội trưởng là anh cả, trăm lý do luôn là “anh ơi”. Anh đang cố nén lòng… chúng tôi xích lại gần nhau, gần anh.
Còn nỗi buồn phải nhớ về cái Tết này nữa là Mùng Hai Tết, trận đánh đồn Chư Nghé ba anh trong Trung đội hy sinh, Trung đội còn mười người.
Nhớ nhà, mất đồng đội và nghe thư “bịa” là ký ức Tết không bao giờ quên được trên Tây Nguyên hùng vĩ. Mới đó mà năm mươi năm.
Đó là cái Tết đầu tiên và cũng duy nhất tôi được thoải mái… nhớ nhà. Vì chỉ Tết năm sau tôi đã phải học Trung đội trưởng của tôi, nén lòng trước những người lính trẻ. Tôi thay anh trong một trận đánh, anh đã không còn.
Mùi bánh chưng, mùi Hòa bình, những người lính sau chiến tranh hưởng bao nhiêu năm cũng chẳng bao giờ thấy tầm thường. Nó gợi bao nỗi nhớ.
Giao thừa sắp đến rồi.
z(Kính tặng Ccb Nguyễn Ngọc Lâm)
z31/01/2022