Thập nguyệt chi giao - Đây là một bài thơ lo nước giết vua.
Thì ra không phải gió, mà là cơn bão cát bụi đầu tháng sáu.
Thì ra bão cát bụi ở kinh thành đều xảy ra trong mùa thu, nhưng đi đôi với khí hậu ấm áp kéo về, thời tiết cũng có tính co giãn, mùa hè không chỉ có mưa, có gió, còn có cả bão cát bụi từ Nội Mông tràn tới. Thì ra khí tượng không phải là bài thơ không có ý nghĩa, mà là một bản tuyên ngôn, một bài hịch giàu ý nghĩa.
Tôi không ngờ mình đã bị lôi cuốn vào trong dòng thác chống cơn bão cát bụi của sinh viên đêm ấy, giống như không ngờ Như Bình không để tôi xin Lý Quảng Trí cấp kinh phí xuất bản cuốn "Phong nhã chi tụng". Chuyện gian tình vụng trộm của các người bị ta bắt quả tang, ta đã không tố giác nhà ngươi Lý Quảng Trí, cũng không oán hận nhà ngươi Triệu Như Bình, bây giờ định xin một khoản kinh phí xuất bản lại không được. Chẳng phải nhà ngươi Lý Quảng Trí sau khi làm tình vụng trộm với Như Bình ở nhà ta bị ta bắt gặp hôm ấy, khi mặc quần áo lúng ta lúng túng đã quên nhét xi líp cởi ra ở chỗ nào (có lẽ vì tôi đứng ở ngoài cửa, ông ta vội vàng mặc quần áo che xấu hổ đã quên mặc quần lót). Nhưng bây giờ mất quần lót, tại sao nhà ngươi lại có thể nghi ta giấu quần lót của nhà ngươi (nhưng nói đi cũng phải nói lại, hôm bị tôi bắt quả tang, trong nhà chỉ có ba người, Lý Quảng Trí không mặc quần lót trên người, không nhét vào túi quần về nhà, không phải mất ở nhà tôi thì mất ở đâu, không rơi trên giường của Như Bình, thì nó rơi ở đâu? Trên giường không có, Như Bình không nhìn thấy, vậy thì không phải tôi cầm quần lót của ông ta thì ai cầm? Nếu ở địa vị tôi, tôi cũng nghi ngờ Dương Khoa này giấu quần lót). Xét cho cùng, ông ta hiện nay có khả năng làm hiệu trưởng, quần lót của mình đang nằm trong tay người khác, làm sao không lo lắng cho được? Làm sao không giật mình thon thót?
Nhưng tôi không nhìn thấy chiếc quần lót thật. Tôi xin thề với trời không nhìn thấy chiếc quần lót. Xin thề với bố mẹ đã chôn ở dưới dãy núi Bả Lâu tôi không nhìn thấy chiếc quần lót. Tôi dám quỳ giữa nhà, quỳ trong trường học, quỳ trên quảng trường Thiên An Môn tuyên thề, nếu tôi giấu chiếc quần lót của lão Lý Quảng Trí, thì trời đánh thánh vật tôi, sấm sét sẽ đánh tung mồ mả bố mẹ tôi lên. Nhưng Lý Quảng Trí nói, ông ta và Như Bình, trước khi lên giường, cởi quần lót ra đúng là để ở đầu giường Triệu Như Bình (là giường của hai chúng tôi). Khi tôi giục hai người khẩn trương mặc quần áo, ông ta hớt hơ hớt hải quên mặc quần lót, quên cầm chiếc quần lót ở đầu giường đi. Nhưng trên đầu giường thật tình không có chiếc quần lót. Như Bình đã tìm, tôi cũng đã tìm (Như Bình chắc chắn đã bí mật tìm mười lần, hai mươi lần, một ngàn lần, một vạn lần dưới gối, trên giường và mọi ngóc ngách xó xỉnh trong buồng trong nhà, thí dụ tủ đầu giường để quần áo của tôi, khe giá sách sát tường, cả trong ngăn kéo tôi thường xuyên bỏ những đồ riêng tư như thuốc tránh thai, ca bốt, đều đã lục lọi tới mức bụi bặm và góc tường cũng cảm thấy thân đau ê ẩm, gân cốt nhức nhối). Chúng tôi tìm đến mức hoa mắt chóng mặt, nhưng cũng không ai tìm ra chiếc quần lót của Lý Quảng Trí.
– Chiếc quần lót ấy màu gì?
– Kiểu gì? Là chiếc quần đùi to hay là chiếc xi líp bó sát người?
– Bằng xenlulô hay sợi bông thuần?
Như Bình cứ tỉnh bơ, chỉ nhìn tôi bằng ánh mắt hoài nghi, làm như tôi biết rõ cố tình hỏi. Bây giờ cô ấy không những phớt lờ tôi, còn nhận định tôi giấu chiếc quần lót ấy (nhưng tôi không giấu thì ai giấu?). Nhận định tôi giấu đi, chờ khi Lý Quảng Trí sắp sửa làm hiệu trưởng, trong giờ phút then chốt nhất sẽ đem ra (trò cười, Dương Khoa này có thể tiểu nhân như vậy sao?), đẩy ông ta vào chỗ chết, khiến ông ta suốt đời không ngoi lên được.
Nhầm rồi, Như Bình, nhầm thật rồi.
Dương Khoa này, ngay nhìn thấy chiếc quần lót cũng không nhìn thấy thật.
Nhưng Như Bình không tin tôi, không tin tôi một chút nào. Cô ấy đóng cửa buồng ngủ rồi khóa trái, ngay đến cho tôi một cơ hội quỳ thề trước mặt cô ấy một lần nữa Như Bình cũng không cho.
Trong nhà ngột ngạt vô cùng.
Tiếng gió vù vù ở bên ngoài không vào được. Trong phòng khách như một cái bồn to đậy nắp. Con dao bài thép không gỉ Như Bình vứt trên khay trà vẫn đang loang loáng phát ra ánh sáng lạnh tanh bức bối dưới ánh đèn. Có một mùi nước cốt rau xanh từ lưỡi dao bốc lên, lướt qua cổ tôi bay ra chỗ khác trong phòng khách. Tôi ngồi ngây trên số pha nhìn con dao bài, giống như nhìn tập bản thảo "Phong nhã chi tụng" của mình bị nhà xuất bản trả về. Buồn rầu một lúc, buồn rầu lâu lắm, nghĩ rất nhiều chuyện, lại như không nghĩ gì hết, cảm thấy trên người ngột ngạt, có mồ hôi dinh dính thấm ra, tôi đứng lên cầm con dao bài trả về bếp, thu dọn nước trà trên khay và mảnh vụn thủy tinh trên nền nhà. Rồi bước đến trước cửa buồng ngủ gõ mấy tiếng có lễ độ, tôi nói, Như Bình, em ngủ trước đi, anh ra ngoài kia đi dạo một lúc.
Tôi nói, em yên tâm, em không đồng ý, anh sẽ không đi tìm Lý Quảng Trí, có đánh chết, anh cũng không tìm ông ta đòi tiền.
Tôi nói, ông ta có gọi điện đến, em nói với ông ta một tiếng, bảo anh không nhìn thấy chiếc quần lót thật, anh không giấu chiếc quần lót thật, được không? Bảo ông ấy khỏi lo, anh là nhà trí thức, là giáo sư, cho dù có nhìn thấy, có giấu đi, anh cũng không như một kẻ tiểu nhân, đột nhiên đưa ra khi người ta sắp sửa làm hiệu trưởng.
Như Bình thường không đoái hoài gì đến tôi, giống như bên cô ấy không có một Dương Khoa như tôi.
Tôi đứng một lúc ở cửa buồng ngủ, nói khá nhiều lời, cuối cùng lại tê tái lùi về chính giữa phòng khách, thần người ra một lúc, tôi mới mở cửa xuống nhà gác, đi ra ngoài. Chưa đến chín giờ tối, đi ngủ hơi sớm. Nỗi buồn chán lúc chín giờ trong nhà đã đuổi tôi ra khỏi cửa.
Chính là nỗi buồn chán và lẻ loi có cân có lạng lúc chín giờ đúng đã khiến tôi xuống gác đi dạo, suy nghĩ một vài việc, gạt bỏ những rối rắm như cỏ tạp mọc um tùm và gạch ngói vỡ chất đống trong đầu.
Trong đầu tôi hỗn loạn, bối rối, trăm mối tơ vò.
Tôi phải đi ra ngoài dạo mát, đi cho đầu óc bớt căng thẳng. Cứ thế tôi đi trong u u mê mê (giống như người mất hồn đi dạo trong mưa), đi trong tiếng gió vù vù. Không có mục đích gì, từ dưới gác nhà mình, tôi đội gió lớn đi về hướng vườn trường, hoàn toàn bất ngờ mình gặp một chuyện rung trời chuyển đất, không ngờ tôi có một việc làm vĩ đại và sức kêu gọi lớn như vậy, trong đêm ấy tôi đã có một trang, hoặc một chương chói lọi nhất cuộc đời mình.
Gió rất mạnh, cát bị gió cuốn đập tới tấp lên mặt lên người tôi. Hai hàm răng bám cát kêu lạo xạo, tôi không thể không liên tục há mồm nhổ phì phì. Lối đi về khoa vắng tanh vắng ngắt. Ánh đèn loang loáng trong gió, giống như bãi nước bùn đang dập dềnh. Đến khoa không có việc gì, nhưng tôi cứ đi một mình tới đó. Biết rõ khi đi khỏi phòng nghiên cứu giảng dạy, tôi đã đóng cẩn thận toàn bộ cửa sổ. Nhưng bởi vì muốn đi dạo cho khuây khỏa, tôi đã thà tin mình chưa đóng cửa chính và cửa sổ. Tất cả phòng học, nhà tập thể và khu gia đình, ngoài gió đen ngòm, không có bóng người và tiếng động khác. Trường học như một bãi tha ma. Gió thổi cây réo, tiếng gió rít và cát bụi cuốn mù mịt. Ngẩng lên nhìn trời, bầu trời sà xuống sát sàn sạt, chỉ với tay là tới. Hình như giơ cánh tay lên là tóm được mây đen trên đầu. Tôi đã giơ tay lên trời thật, nắm ngay được một nắm cát. Tôi phủi tay, cài hết cúc cổ áo sơ mi cộc tay, vung nắm tay thụi một phát vào gió cát trước mặt.
Vung nắm tay đấm một quả vào gió cát trên đỉnh đầu.
Lại rọi liền mấy cái vào gió cát dưới chân, đá túi bụi vào gió cát trên đất, lúc hất sang đông lúc gạt sang tây, hình như tôi đi đến đâu, gió cát cũng phải tránh tôi đến đó. Nhưng tránh tôi một lát, chúng lại quẩn đến, cuốn vù vù, thổi rào rào, quơ thêm nhiều bụi đất và hạt cát quất lên mặt tôi, như tát tới tấp. Tôi nổi giận đùng đùng, giống như một con bò hiền lành bị khiêu khích làm cho nổi cơn thịnh nộ. Tôi đứng trong trường trống trải không một bóng người, đứng trên con đường chính bên hồ sen nhà trường. Cát bụi thổi vào mặt tôi một cái, tôi liền tát trả vào mặt ngọn gió bốc cát bụi kia một cái, thổi hai cái, tôi tát trả hai cái. Hình như chúng cũng bị sự chống lại của tôi làm tức giận, bỗng dưng trở nên thở gấp, gió mạnh sức lớn, càng thổi vào tôi liều lĩnh dữ dội hơn, y như muốn thổi tôi ngã quay lơ hoặc tung lên lưng chừng trời. Nhưng lúc này đầu óc tôi tỉnh táo, đang hăng máu chống trả, bấm chặt đầu ngón hai chân lên mặt đất, đứng vững gót chân, tay đấm chân đá, vung cánh tay, lê cẳng chân, tát đá chúng liên tục. Tôi như bị một cơn lốc xoáy trong cát bụi bao vây, cảm thấy cơn gió xoáy kia như mấy đàn bà điên xúm lại, người thì xé quần áo tôi, kẻ thì cào cấu mặt tôi, còn có người chuyên vốc cát hất vào mắt tôi, nhét vào mồm tôi, lại hất tung quần áo tôi lên, đổ đất cát vào ngực vào lưng vào ống quần tôi như đổ rác. Tôi bị bọn họ giằng xé, đẩy xoay như chong chóng nhưng rốt cuộc tôi đã không bị ngã, rút cuộc vẫn đấm đá đánh trả liên tục, rút cục trong cuộc vật lộn ấy, tôi đã tránh ra khỏi cơn gió như bầy đàn bà điên, bám vào một cành cây dài mấy thước, to bằng cổ tay bên đường, vung kiếm múa súng như một võ sĩ đánh mạnh, chém mạnh, chặt mạnh, đâm mạnh vào đầu gió. Trong hai mươi năm kể từ ngày tôi vào học ở Trường đại học Thanh Yên, rồi giữ lại trường giảng dạy, rồi cưới vợ, thành gia đình, chưa bao giờ tôi cảm thấy mình khỏe mạnh và dũng cảm đến thế, có nghị lực và ý chí chiến đấu quên mình đến thế. Tôi lánh sang bên đường, nhờ ánh đèn lờ mờ, đã nhìn rõ vây quanh mình quả nhiên là một cơn lốc xoáy nhỏ trong trận bão cát, to bằng miệng cái giếng cạn bỏ hoang, thân xoáy tròn giữa không trung như một con rắn trăn, cuốn theo đất cát, cành cây, rơm rạ, cả giấy viết, sách vở và dây thừng. Nó đang xoáy tròn xê dịch đến gần tôi. Bởi vì không thể vật nổi tôi, nó đã gào thét lồng lộn, như con hổ gầm lên nhảy xổ vào tôi. Nhưng tôi đã cởi áo, mình trần ra trận, từ mé đường lánh sang giữa đường, lại từ giữa đường né sang một bên khác. Tôi nhảy chỗ này vọt chỗ kia, nấp nấp, tránh tránh, cây gậy trong tay như một chiếc mâu dài, đâm tới tấp vào lưng đập liên tiếp vào chân cơn gió xoáy. Tôi vừa chém giết vừa hò hét, luôn mồm kêu và chửi bới gió lốc, mỗi lần cây gậy vung lên hoặc đập xuống, mồm tôi lại gầm lên đến lạc giọng khản cổ. Tôi quần nhau với cát bụi gió lốc từ phía đông hồ sen men theo đường cái đến phía tây. Người tôi mồ hôi bắn ra như mưa, mặt tôi bê bết máu, cát trong mồm bám chặt răng môi, còn giống như mạt sắt, mạt cưa bám cứng cổ họng. Cứ thế, tôi đánh thật sự, đấu thật sự hơn nửa tiếng đồng hồ, cho đến lúc hai chân tôi bủn rủn, hai cổ tay mỏi nhừ, cơn gió xoáy hình như cũng bị nghị lực và sự dũng mãnh của tôi đấu cho kiệt sức, rệu rã. Tốc độ gió của nó chậm lại, tiếng gầm gào nhỏ đi, giống như một chiếc xe ô tô leo dốc đang dùng sức lực cuối cùng từ từ bò lên đỉnh dốc. Giữa lúc này, nắm chắc thời cơ trận đánh, tôi trèo lên vai một bức tượng đài của một bậc thầy lớn quốc học mất từ sớm ở cạnh đường (hai bên đường này đều là bia kỉ niệm và tượng đài của các bậc thầy lớn). Bằng sức lực cuối cùng của mình, tôi vung cây gậy quật mạnh đánh mạnh lên vai lên eo cơn lốc xoáy. Có mấy lần nhờ vào ánh sáng đèn còn nhảy từ hòn đá kia, vung chiếc gậy như một cấy đòn sắt đập giữa đầu cơn gió xoáy. (giống như đập một túi to đựng đầy nước, như đập một bọc to chứa đầy không khí). Cuối cùng cơn lốc xoáy đã bị tôi đánh đến nỗi kêu rú lên, toàn thân tơi tả, rẽ vào một ngã ba phía tây hồ sen, thổi lên mặt nước hồ sen, giống như một kẻ chạy trốn nhảy xuống hồ.
Nhưng tôi, cuối cùng cũng mệt lử nằm lăn ra mé đường. Tựa vào bức tượng đài bậc thầy lớn, tôi ngồi trên bãi cỏ nghỉ vài phút.
Ngẩng lên nhìn ánh đèn ở xa xa, trông thấy hình như có mấy bóng người lay động, hình như có nhiều bóng người lay động dưới ánh đèn, còn hình như có tiếng kêu của các em học sinh trong lay động.
Tôi đứng lên đi về phía có bóng người và tiếng kêu.
Đó là nhà gác tập thể của ba khoa văn, sử và triết, bảy tám ngôi nhà nối liền một dải, tọa lạc ở tận cùng phía nam của nhà trường. Chúng được xây dựng từ năm 1950 thời kỳ đầu xây dựng nước, gạch xanh ngói xanh, cửa ra vào và cửa sổ bằng gỗ, gạch và gỗ trải qua bao năm tháng, tuổi cao già cỗi, ở xa ngoài trăm mét có thể nghe thấy tiếng kêu cha khóc mẹ của những chiếc cánh cửa bị đứt gân gãy xương trong bão cát, có cả tiếng búa đóng đinh của các sinh viên đang bảo vệ giữ gìn cánh cửa. Tôi nhìn thấy có sinh viên đứng bên dưới vừa kêu vừa gọi, có sinh viên đứng trên cửa sổ lưng chừng trời, nghe chỉ huy ở bên dưới buộc dây thép, đóng đinh, đóng cửa sổ gỗ vào khung gỗ. Nhưng gió to quá, vẫn có từng miếng từng miếng kính từ trên không rơi xuống, đập xuống đất xoang xoảng. Những cánh cửa sổ còn nguyên bị gió hất xuống, có mấy chiếc treo trên cành cây quay như chong chóng, có những chiếc rơi xuống đất còn lăn còn quay như bánh xe trong gió. Ngôi nhà gác tập thể của nữ sinh ở đầu cùng phía tây, sau khi các cánh cửa bị phá hỏng, khác với nam sinh viên, các cô không tìm mọi cách đóng đinh bịt lỗ gió, cô nào cũng lấy quần áo và khăn mặt trùm đầu, từ trên gác lao ra, đứng dười gác kêu the thé, y như gió cát phá cửa chính cửa sổ, cuốn sách vở, quần áo đi cũng mặc kệ, quan trọng là không thể để thổi bẩn đầu các cô. Trong lúc này, gác trên gác dưới, trong nhà ngoài sân, tiếng kêu the thé của của nữ sinh nháo nhác ầm ĩ, còn tiếng kêu của nam sinh thì bay lên trời đập xuống đất. Nhìn bề ngoài đây là một trận bão cát trong đêm đầu tháng sáu, trên thực chất là một màn kịch cương đến đột ngột trong thời tiết giữa hè. Các sinh viên lúc đầu bảo vệ giữ gìn cửa chính cửa sổ, chọi gió chống cát, về sau không biết ai đứng ra tổ chức, hay là xuất phát từ tự giác, tất cả sinh viên đều nhao nhao nhảy khỏi bệ cửa sổ, từ trên gác, từ trong nhà chạy ra ngoài, khoác tay nhau, vai kề vai đứng trước nhà chắn gió chọi cát, không cho đất cát bay tứ tung ào ạt thổi phứa vào trong nhà gác tập thể.
Cứ thế, một trận bão cát đã diễn biến thành một phong trào chống lại tự nhiên, giống như một trận nước lũ đã tạo nên vô số anh hùng. Khi cuối cùng tôi đi gần đến khu nhà ấy, đội ngũ chăn gió đã hình thành, đã có thỏa thuận ngầm giữa bọn họ bôi trơn khớp xương của mỗi sinh viên. Đứng ở gác dưới nhà nữ sinh, giống như để bảo vệ nữ sinh, họ dùng thân thể mình bảo vệ ngôi nhà gác tập thể nữ sinh. Gió đang thổi, cát đang bay, họ đứng hiên ngang ưỡn ngực, ngẩng đầu. Khi tôi vừa xuất hiện trước mặt họ, liền bị những pha chấn động lòng người giáng một đòn đau, y như xem một bộ phim tình tiết gấp gáp, bức tranh chém giết vừa xuất hiện, ùng oàng một tiếng, đã có thương có giáo đâm ngay vào ngực tôi. Tôi đứng trước đội ngũ kéo dài những mấy chục mét, vừa định lau máu, mồ hôi và cát bụi trên mặt, thì nghe thấy có một sinh viên trong hàng ngũ gọi, giáo sư Dương, kia chẳng phải giáo sư Dương?
Liền có một loạt tiếng nhao nhao - giáo sư Dương, thầy đến xem học sinh chúng em phải không?
– Giáo sư Dương, quan tâm đến chúng em, xin thầy đứng vào hàng ngũ của chúng em.
– Nào, thầy đứng vào trong này với chúng em.
Nghĩ đến trận đọ sức và chém giết với cơn xoáy lốc vừa rồi, tôi quên hết sự mệt mỏi toàn thân và cơn buồn ngủ, sải bước đi đến chỗ các em, cùng các em tay nắm tay đứng vào giữa đội hình. Khi vai tôi chen sát vào vai một nữ sinh, có một sự xúc động khó diễn tả lan tỏa khắp người tôi từ trên xuống dưới, hình như nhiệt huyết tôi chảy quanh trong huyết quản, khiến cho sức mạnh đấu đá với gió cát vừa rồi lại một lần nữa sinh ra dưới chân tôi, dồn lên đầu nóng hôi hổi. Quay nhìn các em học sinh đứng thành một hàng dài, tôi nói to, cánh cửa và cửa sổ đều hỏng rồi, chúng ta có đứng đến sáng cũng không chắn nổi cát bụi vào trong nhà. Có em trong hàng ngũ trả lời ngay, chúng em phải đứng đến khi lãnh đạo nhà trường đến xem ngôi nhà tập thể của chúng em, đồng ý ngày mai sửa chữa lại ngôi nhà. Tôi lại nói, lãnh đạo nhà trường ở trong nhà lớn văn phòng nấp trong các phòng làm việc cơ. Lại có sinh viên cất giọng nói to trong bão cát:
– Đi, chúng ta đến văn phòng trường, đến văn phòng trường.
Đội ngũ bắt đầu ùn ùn đi theo theo con đường nhựa phía đông ngôi nhà gác.
Cả đống cả lũ, mọi người tay cầm tay, cánh tay khoác cánh tay, bước đi chầm chậm, khí thể hào hùng, giống như tập thể ra bãi hành hình. Tôi ở giữa đội ngũ được sinh viên vây quanh, giống như bỗng chốc các em tìm được lãnh tụ, toàn bộ túm tụm chung quanh tôi, lại bám theo đằng sau, bên phải bên trái tôi. Lúc ấy bão cát đang lớn, hướng gió từ bắc xuống nam, đội ngũ kéo đi sẽ bị gió to thổi từ giữa đường dạt sang mé đường. Luôn luôn có nữ sinh vì dạt sang cạnh đường, chân bước hẫng, bị gió thổi ngã, vừa kêu thét lên, đã có năm sáu nam sinh xông tới, dìu dậy, kéo về đám đông, lấy thân mình che chở, giống như che chở mẹ và em gái mình. Đi khỏi khu nhà gác vừa được mấy chục mét, đội ngũ dừng lại, chờ nữ sinh sau khi được che chở toàn bộ trong hàng ngũ, lại đi tiếp mấy chục mét, mọi người tự động hình thành năm bảy người một hàng. Tôi đi hàng đầu tiên của đội ngũ, bên trái bên phải có một nữ sinh khoác tay tôi. Hai bên nữ sinh lại có mấy nam sinh che chở thân thể cho các em, giống như một đoàn tàu trong sa mạc (tôi giống như một đầu tàu của đoàn tàu đó). Mọi người đi ngược gió, tốc độ chậm chạp, nhưng chậm mà chắc, chậm mà khỏe đi về phía văn phòng trường, hình như vì cửa chính, cửa sổ mà biểu tình và nêu yêu sách, cũng hình như dựa vào trận bão cát mà làm một cuộc chơi trút xả. Nhưng khi đến cạnh cây ngô đồng bị gió thổi ngã, tôi bỗng dưng nghe thấy cô nữ sinh mảnh mai ở bên trái mình ghé vào tai tôi nói to, giáo sư Dương, xin lỗi thầy, chiều nay khi nghe thầy giảng bài "giải đọc Kinh thi", em luôn luôn len lén học tiếng Anh trong lớp học.
Tôi cảm động, quay đầu nhìn nữ sinh nói, thầy thông cảm, tiếng Anh cấp bốn không đạt yêu cầu em sao tốt nghiệp được? Nhưng bài văn học cổ điển, chỉ cần em viết kín giấy bài kiểm tra, ít nhất thầy cũng cho các em 70 điểm.
Nữ sinh bên phải ghé vào tai tôi nói to, xin lỗi giáo sư Dương, kỳ học trước, khi kiểm tra "giải đọc Kinh thi", em sao chép toàn bộ bài.
Tôi lại xúc động, nói với nữ sinh bên phải, không sao, sau này kiểm tra em cứ việc tiếp tục sao chép bài.
Có một nam sinh ở đằng sau chen lên, ghé vào tai tôi nói, giáo sư Dương, em là học sinh thạc sĩ văn học cổ điển, chờ sau khi cuốn sách chuyên đề "Phong nhã chi tụng" của thầy xuất bản, luận án thạc sĩ của em viết nghiên cứu về cuốn sách chuyên đề của thầy có được không?
Tôi lại cảm động một lần nữa, quay lại nói với các sinh viên ở đằng sau, đến trước văn phòng, nhất định các em phải coi trọng văn minh, giữ gìn kỉ luật.
Đêm nay phó hiệu trưởng Lý Quảng Trí trực ban nhà trường, mục đích của chúng ta là bắt ông ấy đến xem nhà tập thể của ba khoa văn, sử, triết, kiên quyết đòi nhà trường ngày mai sửa chữa nhà tập thể cho chúng ta, tranh thủ trong năm nay xây thêm cho chúng ta mấy nhà gác mới. Trước cơn gió lớn, tôi nói ngắt quãng xong mấy câu, lại quay đầu dẫn các em học sinh đi đến ngôi nhà lớn văn phòng. Nhưng khi đến ngã tư đường chính của nhà trường, đột nhiên nhìn thấy một thầy giáo của khoa hóa học, cũng như tôi dẫn mấy chục, hàng trăm sinh viên đang đi đến. Họ rẽ từ dưới gác nhà thực nghiệm đi ra. Bởi vì xuôi gió, họ còn mang theo một băng biểu ngữ. Trên băng biểu ngữ có hai dòng chữ:
Chống lại bão cát, đòi trả lại ta đại tự nhiên.
Họ không đi đến tòa nhà lớn văn phòng trường, mà đi ra ngoài cổng lớn nhà trường, còn có cả thầy giáo và sinh viên khoa sinh vật, thầy giáo và sinh viên khoa công trình thổ mộc, thầy giáo và sinh viên khoa bảo vệ môi trường. Trên ngã tư chính giữa đường nhà trường, từng hàng ngũ tay nắm tay đi ra. Có đội ngũ vất vả lắm mới giơ được tấm biển biểu ngữ: Tôi cần môi trường, tôi cần mạng sống.
Có đội ngũ vì gió to cát mạnh, không mang thứ gì, chỉ hô to khẩu hiệu trong gió cát: Trả ta môi trường, trả ta đại tự nhiên, trả ta mạng sống, đi về phía cổng lớn nhà trường, giống như xe ô tô chạy dầu ma dút và từng cỗ, từng cỗ xe ngựa, xe trâu đội gió mà đi, vừa đi vừa hô khẩu hiệu ầm ĩ không ngớt, không hẹn mà nên, tất cả đều đi về phía cổng lớn đằng tây, chỉ có sinh viên ba khoa văn, sử, triết chúng tôi cần đi đến nhà lớn văn phòng trường ở phía đông đi vì cửa kính cửa sổ của nhà gác tập thể, chứ không phải đi vì tự nhiên và môi trường, vì sinh tồn và tính mạng như các khoa sinh vật, hóa học, công trình thổ mộc và bảo vệ môi trường. Vậy là anh em chúng tôi ở phía trước đi chậm lại, đứng lại, đứng vừa khéo như gió thổi lá rụng một lát, tất cả nhìn nhau, rồi không ai bảo ai, cùng với thầy giáo và sinh viên các khoa khác ngẩng cao đầu, hiên ngang bước về hướng cổng lớn phía tây nhà trường.
