Hán Quảng là một bài tình ca thịnh hành ở lưu vực Hán Quảng, viết về một chàng trai yêu si mê một cô gái mà không được toại nguyện.
Trốn khỏi bệnh viện tâm thần ở kinh thành, sau một đêm, đoàn tàu hỏa đã quẳng tôi xuống dưới dãy núi Bả Lâu.
Đầu thu, không khí trong lành tràn ngập trên đồng nội màu xanh ùa đến với tôi, giống như từng đống từng mảng hơi xanh trên đồng không mông quạnh, quanh năm suốt tháng không tìm được một người ngửi mùi thơm. Trầm buồn, vắng lặng như chết, tưởng như mạng sống của mùa thu sống uống trong hoang phế. Tôi đeo túi hành lí từ nhà ga đi về, xuất hiện trên dãy núi như từ trên trời rơi xuống. Những cây ngô chín muộn hơn nhiều so với hoa màu trên cánh đồng ngoại ô kinh thành nối liền cánh đồng với bãi hoang thành một dải trời đất mênh mông, trải dài từ dưới chân tôi đến tận chân trời mà mắt tôi có thể nhìn thấy, đang loang loáng nhấp nhô như mặt biển xa tít tắp. Có mùi thơm cây xanh cay nồng xộc vào mũi tôi đau nhói (tôi vốn bị viêm mũi). Có cả mùi ngầy ngậy của đất vàng lựa đi lưa lại trên lưỡi tôi. Đặt túi du lịch và một gói to xách trên tay xuống đất, tôi đứng bên cạnh đường vươn lồng ngực trước cánh đồng và ánh nắng đã đứng bóng, xả một bọng nước giải thật khoan khoái, rồi leo dốc lên núi.
Tôi đoán chừng, nhất định Linh Trân đang đứng chờ tôi dưới cây thị trên dốc núi. Cô ấy ngẩng đầu chờ đợi, mỏi mắt ngóng trông, chốc chốc lại giơ tay che trán nhìn xuống núi. Dưới gốc thị có một tảng đá xanh vuông một thước (là loại đá pha cát). Trên tảng đá có chữ Hòa (cây lúa) không biết khắc từ năm nào tháng nào (thôn Chùa quê tôi nhiều gia đình đều có đá khắc chữ như thế này), bày ra đấy, bị người ta giẫm lâu, ngồi lâu, chữ hòa đã bị mờ nhòa như cành khô lá úa. Tôi nghĩ, lúc vắng người, như cô thiếu nữ cắt cỏ ngày nào, Linh Trân sẽ đứng trên hòn đá, giẫm lên chữ Hòa nhìn ra xa, sau khi thấy con đường trước mặt vắng vẻ, sẽ leo lên chạc cây, đưa mắt đến chỗ thật xa nhìn một người đang đi nào đó lâu lắm. Cũng có lẽ, cô không còn leo lên cây thị nữa. Xét cho cùng, đã ở vào cái tuổi gió thổi lá rụng, cây khô cành héo từ lâu, Linh Trân chẳng thiết trèo cây nữa.
Nhưng dù thế nào đi nữa, khỏi cần phải kể lại việc Linh Trân đứng dưới gốc cây thị ngẩng đầu trông ngóng.
Nhìn chiếc túi xách to đùng để bên chân (trong đó có quần áo, đồ dùng, tiền và bản thảo cuốn sách "Phong nhã chi tụng" của mình), ngước trông lên núi, tôi lại bắt đầu xách túi to túi nhỏ, tiếp tục leo lên dốc. Trong không khí của cánh đồng vắng vẻ, tôi đã ngửi thấy mùi vỏ cây thị già, khô nứt nẻ giữa mùa hè hai mươi năm về trước, cả mùi quả thị chát đến trắng lưỡi trên một cành lẻ loi sát hướng tây. Trong mùa quả thị sắp chín vàng, trong năm tôi rời khỏi Bả Lâu lên kinh thành vào học Trường đại học Thanh Yên, Linh Trân đã tiễn tôi đến dưới gốc cây thị. Đi bộ đã mệt, hai đứa ngồi nghỉ dưới gốc cây, tựa lưng vào cây thị nhìn mùa hè như nhìn vào một hồ nước đang sôi. Lúc ấy trên dãy núi vắng vẻ không một bóng người, chỉ có hai chúng tôi, tôi nắm tay Linh Trân. Bàn tay em hồng hào mềm mại, trong kẽ móng tay em thấp thoáng có vết đen hình bán nguyệt (trong kẽ móng tay tôi cũng có vết đen rất dày, người Bả Lâu chúng tôi ai cũng có vết bùn đen trong kẽ móng tay). Tôi nhìn vết đen trong kẽ móng tay em, sờ đường gân trên bàn tay tròn lẳn của em, giống như mấy hòn đá hoang lồi lên trên mảnh ruộng đất xốp. Cứ thế tôi vuốt ve tay em, vuốt ve đường gân trên tay em. Lòng bàn tay em vã mồ hôi. Lòng bàn tay tôi cũng như úng lụt. Có một đôi quạ kêu quang quác trên đầu chúng tôi. Âm thanh đen sì rơi xuống, vỡ vụn thành một vệt trong suốt như hạt đậu lăn trước mặt chúng tôi. Giọt mồ hôi cũng lăn trên mặt hai đứa. Lúc ấy tôi đánh bạo và liều lĩnh ôm chặt em vào lòng. Em cũng ngoan ngoãn ngả vào lòng tôi. Nhưng chỉ trong chốc lát (tình yêu vẫn còn như mầm non vừa nhú khỏi mặt đất, chưa kịp cứng cáp đã gặp mùa đông), không biết tại sao, em đột nhiên giãy ra khỏi lòng tôi, rút bàn tay ra khỏi tay tôi, lại còn ngồi dịch ra xa tội, sau đó nhìn tôi, nét mặt nghiêm nghị, tĩnh lặng, tỉnh khô.
Tôi hỏi, em làm sao thế?
Tôi bảo, chưa cưới không được ôm hay sao? Ôm một cái anh ăn sống nuốt tươi em được sao?
Tôi nói, không ôm thì thôi, suốt đời không cho ôm anh cũng không sao cả.
Không nhìn vào khuôn mặt đỏ bừng của em, ánh mắt tôi lướt trên những thửa ruộng đã gặt. Từng hàng, từng hàng gốc mạch cao cao thấp thấp đứng chơ vơ trên đồng ruộng đang phơi nắng, từ những gốc mạch ấy mù khói trăng trắng đang bốc lên. Trên dốc núi trước mặt có hai người quẩy lúa mạch, thong thả đi về bản xa xa.
Tôi thở dài, thu ánh mắt, ngẩng mặt nhìn cây thị, mắt lim dim. Cứ thế một lát sau, tôi nghe thấy tiếng em từ đằng sau mình vọng lại có vẻ gay gắt, đi đi anh!
– Có đi không hả?
– Theo em.
Linh Trân xách hành lí của tôi, đi xuống dưới bờ ruộng phía tây cây thị.
Bờ ruộng cao khoảng mấy thước. Em đi đến chỗ thoai thoải, đặt gói đồ xuống. Nhìn bờ ruộng, em giục tôi, anh xuống đây.
Tôi cũng đi xuống chỗ thoai thoải đứng trước mặt em nhìn em không hiểu. Dưới ánh nắng, khuôn mặt em đỏ bừng, từng giọt mồ hôi như hạt kê lấm tấm trên sống mũi. Nhìn thấy cả hai mép em, vì muốn nói điều gì không nói ra được đang run lên bần bật, giống như con chuồn chuồn đỏ không có đầu, lại muốn bay đành phải vỗ hai cánh. Em nhìn tôi, mép giật giật, cuối cùng nói một câu rung chuyển cả trời đất.
Em nói, anh sắp đi học xa, anh muốn sờ em thì sờ, muốn nhìn em thì nhìn, nhân lúc sườn núi vắng người, tranh thủ đi anh, sờ đâu cũng được, nhìn đâu cũng được.
Vừa nói em vừa đưa tay cởi cúc áo ngực. Em mặc chiếc áo sơ mi tuýt xi len thời thượng thời bấy giờ đang thịnh hành trên vùng núi Bả Lâu (màu xanh nhạt, như màu cỏ bị ngâm nước). Đó là vải đính hôn mẹ tôi lên thị trấn mua về khi chúng tôi ăn hỏi và em đích thân lên phố huyện may theo kiểu cổ bẻ nhỏ (chỉ có người thành phố mới mặc). Khi cởi cúc, hai tay em run run, cởi xong các thứ nhất, em cởi đến các thứ hai... Tôi trông thấy nước da trước ngực em trắng mịn, nõn nà như lụa hồng xinh đẹp, khác hẳn da mặt em, giống như mặt đá ngọc trắng trơn mềm mại, đang tỏa mùi thơm da thịt dưới ánh nắng. Tiếp theo, chiếc yếm đỏ trước ngực em lộ ra, phụt một tiếng như đám cháy bùng lên trước mặt tôi, y như mặt trời sà xuống đập vào con ngươi tôi. Đuôi mắt tôi đau rát, lông mày quăn lại, trên nhãn cầu có tiếng xẹt xẹt của nước bị sấy khô, có cả mùi khen khét của của da non bị là nóng, mùi đỏ tươi của máu thấm máu chảy, mùi trắng tanh của xương nứt xương tan, cứ từng luồng, từng bầy. Chúng chui vào ruột tôi, dạ dày tôi, tim phổi tôi, tâm linh tôi. Cuối cùng có một sức mạnh đẩy, dụi và ấn đổ ánh mắt tôi về phía cây thị.
Ánh mắt tôi xoay sang một bên.
Cứ thế, em đứng dưới bờ ruộng trên dốc núi, để lộ chiếc yếm đỏ, để lộ nửa người phía trên ngoài yếm đỏ, để lộ làn da trắng nõn và hai núm vú đo đỏ được màu trắng như sữa và mềm mại như mây làm nền nâng đỡ, cứ để mặc cho nét son trẻ, căng phồng, đầy đặn của em hau háu nhìn tôi như rồng khát hổ đói trong yên tĩnh (hình như ngắm nghía tôi, một sinh viên đầu tiên trong thôn mười mấy năm sau giải phóng mới thi đỗ đại học). Cuối cùng em nhìn tôi bằng ánh mắt quái dị, nhưng lại hỏi tôi bằng giọng nói mềm mại, anh Dương Khoa, chẳng phải anh muốn nhìn em, muốn sờ em phải không?
– Anh quay lại nhìn em đi, sờ em đi.
Thấy tôi vẫn đứng trơ tại chỗ không nhúc nhích. Em lại cất to giọng, anh Dương Khoa, anh đã thi đỗ đại học, anh đã thi đỗ vào trường đại học tốt nhất ở kinh thành. Khi ở nhà anh luôn luôn muốn sờ em, muốn em cởi cúc áo cho anh nhìn. Anh nhìn đi, anh sờ đi, anh quay mắt ra phía ấy làm gì?
