Buổi sáng bà ra vườn xới cỏ. Vườn rộng làm sao, rộng đến nỗi tiếng con chèo bẻo hót trên bụi tre cuối vườn nghe mơ hồ như tiếng một chú chim sâu yếu ớt nào đó mới thò chiếc mỏ mềm ra mổ vỏ trứng. Ở đầu vườn đằng này, sát với sân nhà là một ô đất vuông trồng cam. Ngày chú Phong chưa đi bộ đội, chú đã ra tận Vinh xin giống. Toàn một thứ cam trái to tròn xoe, da vàng ươm. Trong đám lá xanh dày phiến, những quả cam chín lấp ló như những quả đèn lồng. Rồi bên ngoài khóm cam là mãng cầu. Mãng cầu là quả na tây, quả na dai múi dài khi chín không tách vỏ, quả na bắc múi nhỏ chín nứt nở trên cành, quả na xiêm màu tím phớt to như chiếc bát sứ. Bà Tứ cầm cuốc nạo cỏ một vòng quanh gốc cam hay vun mấy gốc na là đã đau lưng lắm rồi. Bà đứng thẳng dậy, thở một hơi dài rồi nắm tay lại quàng ra sau đấm vào sống lưng và khẽ lẩm bẩm điều gì đó. Mấy con chim trên cành cam nhảy lích tích, ông mặt trời đã chễm chệ ngồi trên ngọn cây bòng cuối vườn. Bà nheo mắt nhìn ông và vào nhà vo gạo nấu cơm...
Hôm nào bà cũng chỉ xới cỏ quanh quẩn ô đất trồng cam với na, thành ra mấy cuối vườn này cây bòng, cây mít cao lêu nghêu chẳng ai ngó ngàng tới. Trên nền đất mọc dày cỏ ấu và cỏ chỉ, những lá bòng lá mít úa vàng gió thổi xuống ngổn ngang như giãy chết. Vòm lá xanh rậm rạp nuốt hết ánh mặt trời, chỉ còn vài đốm nắng xao động trên mặt cỏ. Gió thổi vào những đốm nắng ấy, làm chúng nhấp nhánh như là những ngôi sao. Lũ chim sâu hẳn yên trí làm chủ cái góc vườn tịch mịch này, nên chúng cứ nhảy tanh tách như châu chấu và léo xéo cãi cọ nhau từ sáng đến chiều. Nhưng một hôm, bầy chim thóc mách ấy bỗng cuống cuồng bay nháo nhác, chúng kêu ầm ĩ như thể cháy tổ. Vườn có khách lạ. Hai đứa trẻ, một trai và một gái. Chú bé chừng lên tám, người mảnh khảnh, da trắng, mắt đen như hột nhãn. Chú mặc một chiếc quần đùi bằng vải xanh, áo dệt kim sọc xanh sọc trắng theo kiểu áo lính thủy. Cô bé lùn như cái nấm béo phục phịch, da ngăm ngăm đen, và mặc bộ quần áo bông màu hoa đỏ chót. Hai cô cậu bước dè dặt trên đám cỏ vườn, thỉnh thoảng lại nắm chặt tay nhau, đứng lại nghe ngóng tiếng sột soạt của lá rụng hay tiếng kêu quác quác của con quạ đậu trên bụi dứa gai ngoài vườn.
Hạnh — cô bé — thì thào:
— Đằng ấy sợ ma à?
Minh — chú bé — trả lời:
— Sợ cóc gì. Nhưng bà tớ bảo là vườn không nhìn mà dẫm vào rắn thì nó quấn chân.
Nắng chiếu lên mái tóc tơ của chú những tia sáng óng ánh. Tóc chú nhỏ sợi và dựng đứng như lông con nhím, những sợi tóc bắt lấp loáng lên những vân li ti bảy sắc cầu vồng. Mùi mít chín thoáng trong vườn. Hai đứa chọn một cái rễ nứt nẻ lòi trên mặt đất và ngồi lén. Chú bé ngước mặt hít từng hơi dài:
— A! Mít chín rồi, cô Huyên về, tớ bảo cô ra chặt bổ ăn.
Cô bé ngồi yên lặng, chú bé nhìn bạn và nói tiếp:
— Đằng ấy sang nhà tớ ăn mít nhớ!
Ngẫm nghĩ một lát, chú nói thêm:
— Tớ chẳng sang nhà Hạnh được. Nhà đằng ấy đông, nhà tớ có mỗi mình bà.
— Ừ, cô Huyên đi làm cả ngày, mình bà làm không hết cỏ, gốc mít lút lên dây này.
Cô bé tiếp lời và hai chân xoa lên cỏ rậm.
Góc vườn bỗng có tiếng kêu ộp oạp của một con ếch cụ. Con ếch ấy ở trong cái hầm chữ A làm từ hồi chiến tranh Giôn-xơn. Mấy năm nay không có ai xuống, nước mưa ngập đáy, và con ếch to xù cứ ngồi trong đó mà thở uệch oạc... Chú bé bỗng thấy thương bà quá. Bố đi bộ đội ở tít trong miền Nam, mẹ công tác dưới huyện, chú Phong cũng mới nhập ngũ. Ở nhà chỉ còn bà với cô Huyên mà cô suốt ngày đi làm bèo với tập quân sự, thành ra không có ai lấp hầm, dọn vườn cho bà. Chú vứt chiếc lá mít buộc thành con trâu xuống đất, ôm lấy bạn thì thầm. Hai cô cậu thì thầm những gì không rõ, nhưng cũng sáng hôm sau bà nấu cơm cho cô Huyên ăn đi gặt đi học một tiếng đồng hồ mà chú Minh còn ngủ ngon lành.
Chú bé đang mơ đến một góc vườn um tùm bóng cây. Nắng rung rinh trên vòm lá như từng đàn đom đóm màu vàng nhạt. Những con đom đóm đậu trên gáy chú, êm và nhẹ như những cánh hoa đào. Chú lại thấy những đám cỏ rậm cao đến bụng, lá cỏ cọ vào da thịt ram ráp, lá mít lá bòng khô gió thả ngổn ngang như thuyền con mắc vào búi cỏ. Chú và bạn Hạnh đang ra sức giẫy cỏ. Cái cuốc bướm lưỡi bén lắm, xới cỏ kêu xoèn xoẹt, cỏ ngã rạp xuống và mặt đất nâu tươi quang quẻ hiện ra. Vòm lá mít rì rào trên đầu như reo. Quả mít ở tít đầu nứt bay mùi thơm lựng.
— Chú bé đang mơ...
Con bà, bà lại cầm cuốc bướm ra vườn. Và bà sững sờ. Trên lối đi nhỏ trong vườn chi chít những vết chân bé xíu đan đi đan lại. Vài sợi cỏ vương trên mặt đất đã héo. Một chiếc lá bòng vàng ối vừa rụng cuộn băng băng trên nền vườn nhẵn nhụi, sạch sẽ.
Bà nheo mắt lại và lẩm bẩm:
— Dấu chân à...
Chắc là bà đang nghĩ đến những tiếng động bé tí xíu trong các chuyện cổ tích. Những câu chuyện bắt đầu bằng câu: Ngày xửa, ngày xưa...
