CÓ HAI MƯƠI BA BỨC HÌNH CẢ THẢY. Bằng đúng số từ mà Mẹ có. Vài bức hình quá mờ đến nỗi ta khó lòng nhận ra ai ở trong hình, nhưng nhiều bức rất rõ nét. Tất cả các hình được chụp trong một bữa tiệc Giáng sinh. Có một người ăn vận trang phục ông già Noel đính bộ râu bằng bông trắng xóa và một cái cây cong queo được trang trí bằng các dải giấy màu cùng những quả thông lấp lánh, có vẻ là đồ tự chế tại nhà. Vài người trong các bức hình đang nói chuyện xung quanh những khay rượu pân [4] và bánh quy, vài người đang ngồi trong xe lăn hoặc ngồi lút trong những chiếc ghế làm bằng nhựa dẻo màu cam và màu xanh ngọc bích với chân ghế nhỏ bằng kim loại.
“Tất cả những người này là ai?” tôi hỏi, chậm rãi xem xét từng bức ảnh một trước khi nhét nó vào sau chồng ảnh.
Bernie đang ngồi cạnh tôi trên đi văng, đầu cúi về phía tôi.
“Trông có vẻ như là một câu lạc bộ gì đó, và đây là một bữa tiệc Giáng sinh,” Bernie đáp.
“Tại sao nhiều người vẹo vọ thế nhỉ?” tôi hỏi.
“Bị tật nguyền, ý cháu là thế phải không?” Bernie hỏi. “Có lẽ đây là một bệnh viện hay một địa chỉ đặc biệt.”
“Ai chụp các bức ảnh này?” tôi hỏi. “Bác có nghĩ đó là Mẹ không?”
“Bác không chắc là mẹ cháu có thể dùng được máy ảnh, bé con ạ.”
“Vậy thì ai chụp nhỉ, và vì sao cuối cùng Mẹ lại có chiếc máy ảnh này?”
Bernie lắc đầu.
“Bác không rõ, cưng à.”
Có vài bức hình chụp nhóm ba cô gái tuổi teen núng nính với mí mắt sụp xuống và trang phục dạ tiệc xấu xí, rồi đến hai cậu con trai trong đó có một người tóc tai bờm xờm trạc mười tám hay mười chín tuổi. Cặp mắt anh ta thật đẹp - màu xanh sẫm, gần như chuyển sang màu đen - nhưng đầu anh ta dường như được giữ thăng bằng với một góc kỳ cục trên chiếc cổ gầy nhẳng, miệng anh ta méo xẹo tạo thành một nét nhăn nhó, chẳng rõ là đau đớn hay hài lòng, thật khó mà biết được. Trong một bức hình, người đàn ông vận đồ ông già Noel đứng cạnh một đứa bé, cánh tay ông quàng qua vai chú nhóc. Ông già Noel thực sự rất cao và gầy, và ông chẳng màng tới việc độn cho trang phục, vì thế nó rộng thùng thình ở khoảng giữa. Bộ quần áo đi đường của ông - áo sơ mi cổ cồn, cà vạt và quần gấu lơ-vê - thò ra phía dưới bộ trang phục màu đỏ-trắng. Ống tay áo quá ngắn nên xương cổ tay của ông thò ra ngoài tới hơn bảy centimet tính từ ống tay áo trắng, để lộ chiếc đồng hồ mạ vàng.
“Ông già Noel gì mà gầy nhẳng gầy nhằng,” tôi bình phẩm.
“Cái bụng ông ấy không làm bác quan tâm đâu, mà là những gì toát lên từ đôi mắt của ông ấy kìa,” Bernie nói.
“Sao mà bác có thể nhận thấy gì dưới đôi lông mày bằng bông rậm rì ấy được chứ?”
“Bác có thể chứ,” bác đáp lời tôi.
Sau đó, những ảnh chụp nhanh đám người tạo dáng trước cây thông và ăn bánh quy, và rồi đến một bức hình khá mờ chụp một người phụ nữ trung niên với mái tóc vàng mặc chiếc áo len đỏ có hình con tuần lộc, bà đang đứng trước lò sưởi lớn bằng đá, một tay vòng qua một cô gái miệng nhoẻn cười với cặp mắt to màu xanh nhạt. Tôi nhận ra ngay cô gái đó là Mẹ.
“Mẹ có vẻ mập nhỉ,” tôi nói.
“Hoặc có lẽ lúc đó cô ấy đang mang thai,” Bernie bảo.
“Ý bác là đang mang cháu ư?” tôi hỏi, quan sát thật kỹ tấm hình.
“Có lẽ đúng đấy,” bác đáp, lấy bức ảnh từ tay tôi và nhìn nó thật gần. “Và bác đoán rằng người phụ nữ mặc áo đỏ là bà ngoại cháu.”
Tôi giật lại bức hình từ tay Bernadette và nhìn chằm chặp vào người phụ nữ tóc vàng.
“Thật ư? Sao bác biết ạ?”
“Nhìn vào cặp mắt ấy. Cháu nghĩ sao, Heidi?” Bernadette hỏi lại.
“Chúng giống mắt của Mẹ, có điều không quá to như thế.”
“Chúng giống mắt của cháu, bé cưng ạ,” giọng Bernadette nhẹ nhàng.
Tôi xem đi xem lại cả xấp ảnh. Phần lớn trong số chúng được chụp trong căn phòng diễn ra bữa tiệc, nhưng có một tấm chụp ngoài trời, trên một mái hiên bằng gỗ dưới một tấm biển lớn với những chữ màu xanh: Trại Hilltop, Liberty, New York.
“Bác cháu mình phải đưa những bức hình cho Mẹ ngay khi Mẹ thức dậy mới được,” tôi phấn khích. “Mẹ biết những người này mà, bác Bernie! Mẹ ở trong đó mà.”
“Đúng, đúng thế, bé cưng à. Nhưng cháu biết mẹ cháu thế nào rồi đó - có thể cô ấy không có khả năng nhận ra chính mình trong một bức hình. Đặc biệt một người đã lớn tuổi.”
“Có lẽ nhìn vào những bức hình này sẽ thình lình tác động vào bộ não của Mẹ giống như tiếng nổ của một cú sét và kích hoạt ký ức của Mẹ, bác Bernie ạ.” Và rồi điều đó đột ngột đến với tôi. “Có lẽ soof ở trong những tấm hình này!”
“Có thể đấy,” bác đáp, nhưng tôi có thể thấy sự hồ nghi trong giọng nói của bác.
Trong khi chờ Mẹ tỉnh dậy, tôi để bản thân bồng bềnh lơ lửng như một cánh hoa lily trong hồ nước hy vọng nhỏ bé của riêng mình. Tôi giết thời gian bằng cách tìm kiếm Liberty, New York trong tập bản đồ và miết hoài ngón tay mình lên thành phố có trại Hilltop - nơi mẹ tôi và có lẽ cả bà ngoại tôi đã từng đứng trước một chiếc lò sưởi lớn mỉm cười vào ống kính máy ảnh. Tôi tự hỏi ai đã chụp những bức ảnh này và sao mà Mẹ con tôi cuối cùng lại ở xa New York như vậy. Tôi tự hỏi bà ngoại mình hiện đang ở đâu và cái trại Hilltop giờ đây liệu có vẫn còn ở đó hay không, ở Liberty ấy. Tôi vừa định sang hỏi dò ý kiến của Bernie và xem chúng tôi có thể gọi điện tìm thông tin để lập một danh sách thì nghe tiếng Mẹ cựa mình và gọi vọng sang.
Bernadette đã quay lại căn hộ của mình và cho lũ mèo ăn. Con Clara Barton và con CookieDough - một con đặt tên theo một người hùng của bác và một con mang tên vị kem ưa thích của tôi. Hai con mèo chưa từng đi qua ngưỡng cửa để vào phòng Mẹ và nhà tôi. Khi chúng thấy đói hay cô độc, chúng đứng ở ngưỡng cửa và gào toáng lên réo gọi Bernie. Tôi thường lo rằng chúng làm thế vì chúng mắc chứng sợ khoảng rộng của Bernie, nhưng bác cam đoan với tôi đó không phải là bệnh truyền nhiễm - cho bất cứ động vật hay con người.
Khi nghe tiếng Mẹ gọi, tôi chạy vào bếp và hét to qua ô cửa, “Sang đây mau, bác Bernie! Mẹ cháu dậy rồi!”
Bernadette sang nhà tôi ngay tức thì và chúng tôi cùng vào phòng Mẹ. Bà đang nằm trong chăn, tay dụi dụi mắt. Khi nhìn thấy bác cháu tôi, Mẹ mỉm cười.
“Chào, Heidi. Chào, Dette.”
Tôi nhớ tới lần đầu tiên Mẹ gọi Bernadette là “Dette.” Tôi nghĩ Bernie suýt nữa thì òa khóc vì quá vui sướng. Mẹ chẳng thường xuyên bổ sung từ mới vào vốn từ điển của bà, do đó mỗi lần như thế là một sự kiện lớn trong nhà chúng tôi. Đó là một sự bổ sung hết sức quan trọng. Từ này là từ thứ muời lăm trong danh sách từ vựng của bà.
“Chào Cưng yêu quý,” Bernadette thủ thỉ trong lúc ngồi xuống giường bên cạnh Mẹ và vén tóc khỏi mắt bà. “Ngủ có ngon không? Đầu của em thế nào rồi?”
Mẹ hay bị đau đầu dữ dội. Bà thường ôm đầu, lúc lắc và rên rỉ. Thông thường một giấc ngủ ngắn sẽ khiến cơn đau giảm đi, nhưng thỉnh thoảng bà cần thuốc Tylenol. Bà gặp khó khăn khi uống thuốc - bà không thể nuốt chúng xuống cổ được - vì thế Bernadette nghiền nhỏ viên thuốc và trút bột vào món thạch Jell-O. Mẹ khoái Jell-O cũng gần bằng món Jujyfruits.
“Chúng ta có thể cho mẹ cháu xem hình bây giờ không ạ?” tôi thì thào.
“Suỵt, Heidi. Từ từ nào. Mẹ cháu vừa thức dậy chứ mấy, và đầu cô ấy còn khá đau sau khi ngủ. Cho mẹ cháu vài phút đã.”
Tôi khó khăn lắm mới có thể dằn lòng mình lại khi Bernadette ngồi xuống cạnh Mẹ, nói nhẹ nhàng với bà cho tới khi bà đủ tỉnh táo để ngồi dậy và đi chải tóc, rửa mặt.
Cuối cùng thì Mẹ cũng xuất hiện ở cửa phòng tắm và đến ngồi xuống ghế sofa bên cạnh tôi.
“Chào Heidi,” bà nói, vỗ vỗ vào đầu gối của tôi.
“Con chào Mẹ,” tôi đáp, cố giữ cho giọng mình bình tĩnh và mạch lạc.
Tôi nhìn Bernadette và bác nhún vai một cái.
“Mẹ à, Mẹ có muốn xem vài bức hình dễ thương không?” tôi hỏi.
Mẹ gật gật đầu.
“Mấy bức hình này được chụp lâu lắc rồi, ở trại Hilltop, Mẹ à. Mẹ có nhớ trại Hilltop không ạ?”
Mẹ mỉm cười và đập đập tay vào đầu gối tôi.
“Chào, Heidi,” bà nói.
“Chào Mẹ.”
Tôi nhấc lên một chồng ảnh và chọn lấy một tấm, cầm nó thật thận trọng ở các mép để không làm lem bẩn nó.
“Mẹ nhìn này, Mẹ. Mẹ có nhìn thấy ông già Noel ở trong đây không?”
Mẹ nhìn vào tấm hình và nở một nụ cười. Tôi cho Mẹ xem một tấm khác.
“Mẹ có nhìn thấy tất cả những người này không?”
Mẹ nhìn vào tấm hình và nở một nụ cười. Bernadette đến bên và nhìn qua vai tôi bức ảnh mà tôi đang cho Mẹ xem.
“Những người này nhìn xinh không, Cục cưng yêu quý?” Bà hỏi.
Mẹ nói, “Xinh, Dette.”
“Nhìn tấm này đi, Mẹ. Mẹ nhìn thấy ai vậy?”
Tôi đưa bà tấm hình của cô gái và người phụ nữ mặc áo len dài tay đứng trước lò sưởi.
Mẹ nhìn bức hình và mỉm cười.
“ Soof ,” bà đáp.
Tim tôi suýt nữa thì ngưng đập.
“Ở đâu, Mẹ? Chỉ cho con đi. Chỉ cho con soof đi.”
Tôi cố gắng lắm mới có thể kìm giữ được niềm phấn khích của mình.
“Trà, Heidi?” bất ngờ Mẹ nói, hai bàn tay vuốt vuốt chiếc váy đang mặc vẻ căng thẳng.
“Khoan đã, Mẹ. Chưa phải lúc này. Trước tiên hãy chỉ cho con soof đã nào.”
Mẹ bắt đầu vuốt chiếc váy vội vã hơn.
“Trà, Heidi?” bà nói, giọng cao hơn một chút.
“Con chẳng thích trà đâu Mẹ à. Con muốn Mẹ chỉ cho con soof kia. Chỉ cho con soof đi nào,” tôi nài nỉ.
Tôi đang nói to hơn mình định nói, to hơn mức tôi nên làm, và tôi cảm thấy Bernadette vươn người ra và bóp vào vai tôi.
“Giờ để mặc mẹ cháu đi, Heidi. Cô ấy sẽ chỉ cho chúng ta khi nào cô ấy đã sẵn sàng.”
“Không, mẹ cháu sẽ chẳng làm thế đâu cho coi,” tôi nói, vuột khỏi bàn tay của Bernadette và kéo tay Mẹ một cách thô bạo ra khỏi chiếc váy của bà. Tôi nắm chặt bàn tay phải của bà, buộc ngón tay trỏ của bà duỗi thẳng và chỉ vào bức hình.
“Chỉ cho con đi, Mẹ. Soof ở chỗ nào?”
“Đủ rồi đấy, Heidi,” Bernadette nói.
“Chỉ cho con đi, Mẹ,” tôi gặng hỏi.
“Uh-oh. Uh-oh,” Mẹ lặp lại vẻ căng thẳng, vặn vẹo cổ thoát ra khỏi sự kẹp chặt của tôi. “Trà, Heidi? Trà?”
“Con không muốn trà chút nào cả!” tôi quát tướng lên. “Con muốn Mẹ nói cho con biết, Mẹ à!” Con muốn biết.”
Mẹ khóc thút thít.
“Xong, xong, xong, Heidi, suỵt,” bà nói.
“Để mặc mẹ cháu đi, Heidi,” Bernadette nói giọng nghiêm nghị.
“Mẹ sẽ chẳng bao giờ nói cho con biết, phải không?” Tôi quát lên, phớt lờ Bernadette. “Phải không, Mẹ? Phải thế không hả?”
Tôi buông tay bà ra và giận giữ xé đôi tấm ảnh, ném những mẩu giấy vào lòng bà. Rồi tôi chạy ào về phòng mình, đóng sầm cửa lại, và tôi úp mặt xuống giường khóc thút thít.
Tôi khóc rất lâu. Khóc rất to, như thể mấy cái xương sườn của tôi muốn long ra. Tôi hình dung trái tim mình vụt bay đi như một con chim nhỏ màu đỏ thoát khỏi chiếc lồng, bỏ đi kiếm tìm một người đáng hy vọng khác để sống. Một người với một lịch sử. Một người biết về quá khứ.
Một lúc sau tôi nghe tiếng cửa phòng mình mở ra, Bernadette và Mẹ bước vào.
“Mẹ con pha trà cho con nè, Heidi. Đúng kiểu mà con thích đó. Ngồi dậy nào, bé con, và đỡ lấy tách trà từ mẹ con, được chứ? Cô ấy cần con mà,” Bernadette nói nhỏ.
Tôi lau khô đôi mắt và ngồi dậy. Trông Mẹ thật lo lắng và buồn bã, bà đang đứng đó, trong tay là chiếc cốc trắng có những bông hồng của tôi. Tôi đỡ nó từ tay bà và cố nở một nụ cười.
“Cảm ơn Mẹ. Cảm ơn Mẹ đã pha trà cho con.”
“Tốt, Heidi, trà,” bà đáp và lập tức tươi tỉnh trở lại. Rồi bà quay gót ra khỏi phòng.
“Em đi đâu thế, Cưng yêu quý?” Bernadette gọi với theo.
Một giây sau Mẹ lại xuất hiện, cầm theo hai nửa bức ảnh mà tôi đã xé.
“Uh-oh,” bà nói, đưa cho tôi hai mảnh giấy đó. “ Soof .”
Tôi chậm rãi rời khỏi giường đi đến bên cạnh bà.
“Ai hả Mẹ? Cái nào là soof ? Cái này ư?” Với bàn tay phải chìa ra miếng hình có hình Mẹ khi còn là một cô gái trẻ. “Hay là cái này?” tôi hỏi, chìa ra miếng hình còn lại.
Mẹ nhìn tôi và mỉm cười. Rồi bà tiến đến và vụng về ghép hai miếng hình lại với nhau.
“Trà, Heidi?” bà hỏi.